In Handelingen 3 vinden we de genezing van een verlamde man, die zat bij de tempelpoort. Deze genezing is een teken en de verlamde man is illustratief voor het volk Israël in de dagen van Handelingen. De grote vraag aan het begin van het boek Handelingen is: “Zult Gij in deze tijd aan Israël het Koninkrijk herstellen?” (Hand.1:6). Wanneer Israël zich zou bezinnen en bekeren, zou het genezen, en dus hersteld worden, en zou de Messias komen en Zijn Koninkrijk oprichten.
Inmiddels weten we dat dit in die dagen niet gebeurd is. Het heil werd naar de natiën gezonden (Hand.28:28). In de toekomst zal het volk de Naam van Jahweh aanroepen en zullen de beloften van herstel en het Koninkrijk alsnog aan hen vervuld worden.
Plaats studie: Urk
Datum: 1 november 2015
📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst
“Deze genezing van de verlamde man bij de Schone Poort is een beeld van Israël, dat in de dagen van Handelingen voor de poort van het Koninkrijk lag, maar niet in staat was om door die deur naar binnen te gaan; niet in staat was om dat Koninkrijk binnen te gaan.”
⏱️ Hoofdstukindeling van deze studie:
- Introductie en Schriftlezing uit Handelingen 3
- De Genezing als Profetisch Beeld voor Israël
- De Joodse Context van de Vroege Handelingen
- Vers voor Vers: het Negende Uur en de Noodzaak van Wedergeboorte
- Verlossing Door het Kostbare Bloed, Niet Door Zilver of Goud
- Opspringen in Nieuw Leven: een Beeld van de Grote Sabbat
- De Oproep van Petrus tot Bezinning en Omkering (metanoia)
- Het Evangelie van de Besnijdenis en de Belofte van Herstel
Introductie en Schriftlezing uit Handelingen 3 ↑ hoofdstukken
Jan, dankjewel voor deze inleidende woorden en over die geschiedenis in Handelingen 3 gaan we het inderdaad hebben. De genezing van een verlamde man; daar vinden wij meer van in de Schrift, maar deze vinden we in Handelingen 3. Het lijkt mij goed om eerst even naar dat schriftgedeelte toe te gaan en wat verder te lezen. Ik wil eerst het gedeelte even met u lezen. Ik lees zelf uit de Statenvertaling, dus mocht het bij u iets afwijken, dan weet u hoe dat komt.
Handelingen 3 vanaf vers 1: "Petrus nu en Johannes gingen tezamen op naar de tempel, omtrent de ure des gebeds, zijnde de negende ure. En een zeker man, die kreupel was van zijn moeders lijf, werd gedragen, welke zij dagelijks zetten aan de deur des tempels, genaamd de Schone, om een aalmoes te begeren van degenen die in de tempel gingen. En welke, Petrus en Johannes ziende, als zij in de tempel zouden ingaan, bad dat hij een aalmoes mocht ontvangen. En Petrus, sterk op hem ziende met Johannes, zeide: Zie op ons. En hij hield de ogen op hen, verwachtende dat hij iets van hen zou ontvangen. En Petrus zeide: Zilver en goud heb ik niet, maar hetgeen ik heb, dat geef ik u; in de naam van Jezus Christus de Nazarener: sta op en wandel! En hem grijpende bij de rechterhand, richtte hij hem op, en terstond werden zijn voeten en enkels vast. En hij, opspringende, stond en wandelde en ging met hen in de tempel, wandelende en springende en lovende God. En al het volk zag hem wandelen en God loven. En zij kenden hem, dat hij degene was die om een aalmoes gezeten had aan de Schone poort van de tempel; en zij werden vervuld met verbaasdheid en ontzetting over hetgeen hem geschied was. En als de kreupele, die gezond gemaakt was, zich aan Petrus en Johannes vasthield, liep al het volk gezamenlijk tot hen in de voorhof, welke Salomo’s voorhof genaamd wordt, verbaasd zijnde."
"En Petrus, dat ziende, antwoordde tot het volk: Gij Israëlitische mannen, wat verwondert gij u over dit, of wat ziet gij zo sterk op ons, alsof wij door onze eigen kracht of godszaligheid deze hadden doen wandelen? De God Abrahams, Izaks en Jakobs, de God onzer vaderen, heeft Zijn Kind Jezus verheerlijkt, Welke gij overgeleverd hebt, en hebt Hem verloochend voor het aangezicht van Pilatus, als hij oordeelde dat men Hem zou loslaten. Maar gij hebt de Heilige en Rechtvaardige verloochend, en hebt begeerd dat u een man, die een moordenaar was, zou geschonken worden. En de Vorst des levens hebt gij gedood, Welke God opgewekt heeft uit de doden, waarvan wij getuigen zijn. En door het geloof in Zijn Naam heeft Zijn Naam deze gesterkt, die gij ziet en kent; en het geloof, dat door Hem is, heeft hem deze volmaakte gezondheid gegeven in uw aller tegenwoordigheid. En nu, broeders, ik weet dat gij het door onwetendheid gedaan hebt, gelijk ook uw oversten. Maar God heeft alzo vervuld hetgeen Hij door de mond van al Zijn profeten tevoren verkondigd had, dat de Christus lijden zou."
De volgende tekst, die lees ik even zoals het er staat — daar heb ik nog wat moeten corrigeren in mijn Bijbel — daar staat: "Bezint u dan en bekeert u, opdat uw zonden mogen uitgewist worden; opdat tijden der verkoeling zullen komen van het aangezicht des Heren, en Hij zenden zal Jezus Christus, Die u tevoren gepredikt is; Welke de hemel moet ontvangen tot op de tijden der wederoprichting aller dingen, die God gesproken heeft door de mond van al Zijn heilige profeten van alle eeuw."
Tot hier maar even. Het is al een tamelijk lang stuk dat ik gelezen heb, maar ik had nog veel verder kunnen lezen, want de geschiedenis loopt in ieder geval door tot hoofdstuk 4 vers 22. Dus dat is nogal een eind. Dat is overigens wel een heel belangrijk vers, Handelingen 4 vers 22, want daar staat: "De mens was meer dan veertig jaren oud, aan welke dit teken der genezing geschied is." De genezing die we zojuist gelezen hebben, is dus een teken. Dat wil zeggen dat het iets betekent. Er zit een betekenis achter de genezing van deze lamme of kreupele. De Statenvertaling zegt 'kreupele'. Volgens mij hebben andere vertalingen 'een verlamde man'. Nou, als je verlamd bent aan je benen, dan ben je kreupel; dan kun je niet lopen, dus zover ligt dat niet uit elkaar.
De Genezing als Profetisch Beeld voor Israël ↑ hoofdstukken
Wat ik op voorhand alvast ga zeggen, is waar deze genezing een beeld van is. Dat is natuurlijk wat voorbarig, maar we gaan er wel de tijd voor nemen om dat te onderbouwen. Deze genezing van de verlamde man bij de Schone Poort is een beeld van Israël, dat in de dagen van Handelingen voor de poort van het Koninkrijk lag, maar niet in staat was om door die deur naar binnen te gaan; niet in staat was om dat Koninkrijk binnen te gaan.
De genezing van de verlamde man – daar houd ik het even op – beeldt de genezing of de bekering van het volk Israël uit. Nogmaals, dat is een wat voorbarige conclusie, maar het leek mij het makkelijkst om die aan het begin alvast te geven en het straks vanuit de verzen in Handelingen 3 te onderbouwen.
Ik wil u sowieso even in vogelvlucht meenemen door die eerste hoofdstukken van Handelingen. Want deze genezing van de verlamde man, die een beeld is van het volk Israël dat niet in staat was om in te gaan in het Koninkrijk, past helemaal in de context van de eerste hoofdstukken van het boek Handelingen.
De Joodse Context van de Vroege Handelingen ↑ hoofdstukken
De eerste hoofdstukken van het boek Handelingen — ik weet niet hoe bekend ze bij u zijn — bevatten bij aandachtige lezing ontzettend veel aanwijzingen dat de context waarin dit geschreven is, een Joodse context is. Een Israëlitische context. Misschien wel een van de belangrijkste verzen van het boek Handelingen is hoofdstuk 1 vers 6, waar de discipelen aan de Heer Jezus vragen: "Heere, zult Gij in deze tijd aan Israël het koninkrijk weer oprichten?" Of herstellen, zo u wilt. Dat is de vraag die de discipelen aan de Heer stellen. Het boek Handelingen is natuurlijk een vervolg op de Evangeliën. Het is geschreven door Lukas; we zouden Handelingen ook 'twee Lukas' kunnen noemen. Niet Lukas 2, maar de tweede Lukas. Het is een direct vervolg op het Evangelie van Lukas, waar hij zelf ook aan refereert in Handelingen 1 vers 1.
Het boek Handelingen is dus een vervolg op de Evangeliën en we zien daarin een kleine overlap. We lezen aan het einde van bijvoorbeeld het Lukas-evangelie dat de Heer Jezus Christus is opgewekt, dat Hij is opgestaan en dat Hij verschijnt aan Zijn discipelen. Dat vinden we ook hier in het begin van Handelingen terug. Zijn discipelen vragen Hem op dat moment: "Heere, zult Gij in deze tijd het koninkrijk aan Israël herstellen of weer oprichten?" Kijk, die discipelen wisten heel goed dat het koninkrijk er eens zou komen. Dat geloofden zij, dat wisten zij en dat kenden zij uit de Schriften, uit hun Oude Testament. En toch vragen zij hier specifiek: "Is het in déze tijd dat U dat gaat doen?" Het spreekt dus over het herstellen van het koninkrijk aan Israël.
Ik sprak over een Joodse context, en dit is een duidelijke aanwijzing. Ik neem u mee door deze verzen en ik denk dat als u de eerste hoofdstukken later nog eens rustig terugleest, u nog veel meer van die aanwijzingen zult tegenkomen. Ik pak er echter een paar uit. Bijvoorbeeld Handelingen 1 vers 15, waar we zien dat Petrus in het midden van de discipelen opstaat. In de Statenvertaling staat erachter dat er een schare bijeen was van omtrent honderdtwintig personen. Alles waar een twaalf in voorkomt, spreekt van Israël: de twaalf stammen, de twaalf zonen van Jakob. Het spreekt van het huis van Jakob en het huis van Israël. In vers 26 lezen we dat er op dat moment elf discipelen waren, omdat Judas er intussen niet meer bij was. Ook dat wordt beschreven in Handelingen 1; hij had een einde aan zijn leven gemaakt.
In vers 26 staat dat ze het lot werpen tussen twee mannen. In vers 23 worden hun namen genoemd: Jozef genaamd Barsabbas, die toegenaamd was Justus, en Matthias. Ze werpen het lot om die twaalf weer compleet te maken, om een twaalfde apostel te bepalen. Het lot valt dan op Matthias en hij werd met algemene toestemming tot de apostelen gekozen, zodat het twaalftal weer compleet was. Over die Matthias hoor je hierna trouwens helemaal niets meer, en toch wordt expliciet beschreven dat die twaalfde apostel er weer moest komen. Heeft u er een idee van waarom dat zo zou zijn? Waarom moesten het er weer twaalf zijn? Het getal twaalf spreekt immers van de twaalf stammen.
Toch kennen we een moment verderop in Handelingen dat er nog een apostel bij komt. Dat is dan de dertiende apostel: de apostel Paulus. Het getal dertien spreekt in de Schrift altijd van een omwenteling, een nieuw begin. Wij hebben soms het idee dat het een ongeluksgetal is, maar in de Schrift vindt er bij dertien een omwenteling plaats. We kennen in het Hebreeuws het woordje 'Echad', het telwoord voor 'één'. Dit woord heeft een getalswaarde van dertien. Ook het Hebreeuwse woord voor liefde, 'Ahava', heeft een getalswaarde van dertien. Het woord voor 'één' is dertien en het woord voor 'liefde' is dertien. En toen kwam er een dertiende apostel die de boodschap verkondigde van de ene God. Voor ons, zo zegt hij in 1 Korinthe 8 vers 6, is er één God. Wat voor boodschap bracht hij? Een boodschap van de liefde van God, die alles weer tot één zou maken. Deze apostel, die de verzoening van het al mocht bekendmaken, mocht verkondigen van één God die vrede maakt door het bloed van het kruis en heel deze wereld in Zijn onvoorwaardelijke liefde weer tot één brengt.
Een Joodse context dus. Die dertiende apostel is van een andere orde. In Handelingen 2 vers 1 lezen we dat de discipelen op de dag van het Pinksterfeest bijeenkwamen. Dat is een van de hoogtijden van Yahweh die we vinden in Leviticus 23. In vers 5 staat dat er Joden in Jeruzalem woonden, godvruchtige mannen uit alle volken onder de hemel. In vers 9 lees je over Parthen, Meden en Elamieten, maar dat waren dus Joden uit die streken. Dat staat ook helemaal aan het einde van vers 10: het waren Joden en Jodengenoten, proselieten. In vers 14 vangt Petrus zijn toespraak aan: "Gij Joodse mannen!" Hij adresseert zijn toespraak heel specifiek.
In vers 16 haalt Petrus de profeet Joël aan. Hij zegt daar: "Het zal zijn in de laatste dagen, zegt God, dat Ik zal uitstorten van Mijn Geest op alle vlees; en uw zonen — Joodse mannen, uw zonen — en uw dochters zullen profeteren, uw jongelingen zullen gezichten zien en uw ouden zullen dromen dromen." Ook dit is weer een Joodse context. Zo kan ik nog wel even doorgaan: in vers 22 spreekt hij de "Israëlitische mannen" aan en in vers 36 zegt hij: "Zo wete dan zekerlijk het ganse huis van Israël, dat God Hem tot een Heere en Christus gemaakt heeft, namelijk deze Jezus, Dien gij gekruisigd hebt."
Als we dan aankomen in hoofdstuk 3 vers 1, bij het gedeelte dat we zojuist gelezen hebben, dan is de situatie nog steeds hetzelfde. Er wordt niets anders vermeld, dus deze geschiedenis van de genezing van de verlamde man — de kreupele man, zo u wilt — is een teken. Die man beeldt het volk Israël van die dagen uit. Het is illustratief voor de conditie van het volk in die tijd. De genezing van die verlamde man is dan ook een beeld van het herstel waar de discipelen in hoofdstuk 1 vers 6 naar vroegen: "Zult Gij in deze tijd aan Israël het koninkrijk herstellen?" Deze man wordt inderdaad hersteld. Petrus refereert in zijn toespraak na deze genezing, in de verzen 19 tot 21, dan ook weer aan het herstel van Israël. Hij spreekt in vers 21 over Jezus Christus, "Welke de hemel moet ontvangen tot op de tijden van het herstel van alle dingen, die God gesproken heeft door de mond van al Zijn heilige profeten." Tot zover een stukje inkleuring van de context.
Vers voor Vers: het Negende Uur en de Noodzaak van Wedergeboorte ↑ hoofdstukken
Nu wil ik naar de verzen zelf gaan, naar de genezing van die verlamde man, en dat vers voor vers doornemen. Daarbij wil ik telkens wijzen op hoe die man een beeld is van het herstel van Israël in de staat waarin het volk in de beginperiode van Handelingen verkeerde. In vers 1 lezen we dat Petrus en Johannes tezamen opgingen naar de tempel omtrent het uur des gebeds. Ik las net al een vers uit hoofdstuk 2, en verderop in vers 21 staat: "En het zal zijn dat eenieder die de naam des Heren — de naam van Yahweh — aanroept, die zal behouden worden." De uren des gebeds worden hier genoemd, en al wie de naam van Yahweh zal aanroepen, die zal gered worden. Dat is precies wat er met Israël zal gebeuren; dat lezen we in de profetieën. Zij zullen die naam van Yahweh aanroepen en dat zal dan ook een 'uur van gebed' zijn.
Het is op het negende uur, zo lezen we in vers 1. Dat getal negen kennen we wel; het verwijst naar geboorte en daarmee ook naar wedergeboorte. De negen maanden van de zwangerschap kennen we allemaal. In het Hebreeuws kennen we bovendien de letter Tet. Dat is de negende letter van het Hebreeuwse alfabet en de betekenis van die letter is 'baarmoeder'. Ook daar spreekt die negen weer van de geboorte van nieuw leven. Een negen spreekt altijd van beproeving, maar ook van verwachting. Denk aan de negende plaag uit Exodus, dat was duisternis, maar na die negen kwam er iets moois. Tijdens de kruisiging werd het van het zesde tot het negende uur donker. Die negen spreekt daar dus van beproeving en duisternis, maar tegelijkertijd van verwachting. We hebben het immers vaak over een 'blijde verwachting'. Ik heb zelf twee zwangerschappen meegemaakt bij mijn vrouw en dat was soms inderdaad een beproeving, ook voor de man, maar het wijst uiteindelijk naar de geboorte.
We lezen overigens ook in het tweeëntwintigste vers van hoofdstuk 4 dat deze mens meer dan veertig jaar oud was. Ook die veertig spreekt weer van wedergeboorte. Denk aan de veertig weken van een zwangerschap; het leven begint in zekere zin na die veertig weken. De veertig is natuurlijk een bekend begrip in de Bijbel: de woestijnreis, de veertig dagen en nachten regen bij de zondvloed, of Jona die veertig dagen predikte in Ninevé, waarna Ninevé als het ware werd wedergeboren. Dus ook die veertig spreekt van geboorte en wedergeboorte. Ik zou het verhaal nog compleet kunnen maken met de 276 dagen van de zwangerschap die we ook in de Schrift tegenkomen. In Handelingen 27, het hoofdstuk over de schipbreuk, komen we dat getal tegen. Het is een enorm lang hoofdstuk, dus ik ga daar nu niet diep op in, maar het is frappant dat al die getallen in de Schrift overal over hetzelfde spreken.
In vers 2 lezen we over een zeker man die kreupel was — verlamd, zeggen andere vertalingen. Hij kon in ieder geval niet lopen, want er staat dat hij kreupel was van zijn moeders lijf aan en dat hij gedragen werd. Hij kon niet zelf lopen; ze moesten hem dragen en elke dag neerzetten bij die poort. Dat feit dat hij kreupel is, is een uitbeelding van het volk Israël in die dagen, dat niet in staat was te wandelen in Gods wegen. Zij waren niet in staat om te wandelen in de wegen van Yahweh, hun God, en ze waren dat ook nooit geweest. Er staat nadrukkelijk bij dat hij verlamd was vanaf zijn moeders lijf. Het was dus altijd al zo geweest; hij was kreupel geboren. Wat moest die man dan? Hij moest wedergeboren worden, en dan zou hij genezen worden.
We vinden dat trouwens door de hele Schrift heen: dat Israël niet in staat was om te wandelen in Gods wegen. Ik noemde net al de woestijnreis, maar als ik boeken als Koningen doorlees, dan lees ik hoofdzakelijk over koningen die deden wat kwaad was in de ogen des Heren. In het boek Richteren lees ik dat eenieder deed wat hemzelf behaagde. Soms kwam er een opleving wanneer God een richter stuurde, maar dat waren slechts tijdelijke momenten. Het volk was inherent niet in staat Gods wegen te gaan. En toen de Messias kwam, de Heer Jezus Christus, herkenden zij Hem niet en sloegen zij Gods Zoon aan het kruis. Daar refereert Petrus ook aan in zijn toespraak.
Ze zetten de man neer bij de deur van de tempel die 'De Schone' heet; in vers 10 lezen we 'De Schone Poort'. Deze man is een type van Israël dat daar ligt bij de deur van het Koninkrijk, maar niet in staat is om in te gaan omdat ze niet kunnen wandelen in Gods wegen. Die poort is nu dichtgemetseld, wat ook weer typologisch is. In hoofdstuk 1 vers 6 stelden de discipelen de vraag: "Zult Gij in deze tijd het Koninkrijk aan Israël herstellen?" Het antwoord hing af van de vraag of het volk zich zou bezinnen en bekeren. Dan zouden zij mogen ingaan door die poort. Dat zijn de verzen waar we straks nog op komen, vers 19 tot 21.
De man wachtte daar aan de poort om een aalmoes te begeren van degenen die de tempel binnengingen. In vers 3 en 4 lezen we dat hij Petrus en Johannes zag toen zij de tempel wilden binnengaan en hij vroeg om een aalmoes. Petrus zag hem scherp aan, samen met Johannes, en zei: "Zie op ons." Vervolgens staat er dat de man de ogen op hen hield. Elke keer wordt er in deze paar verzen benadrukt dat het bij Israël gaat om 'zien'. In de grondtekst worden er weliswaar drie verschillende woorden gebruikt, maar het heeft telkens te maken met waarnemen, met aandachtig kijken, met zien.
Denk in dit verband aan Thomas uit het Evangelie van Johannes. Hij moest eerst zien om te geloven, en ook Thomas is daar een beeld van Israël. Bij Thomas wordt er overigens aan toegevoegd: "Zalig zijn zij die niet gezien hebben en nochtans geloven." Dat spreekt van de Ecclesia, van de gemeente. Bij ons is het geloof uit het gehoor, maar Israël zal tot geloof komen door te zien. Zij zullen de naam van Yahweh aanroepen in hun uiterste nood, zoals Joël en Handelingen 2 vers 21 zeggen. In Zacharia 14 lezen we dat Zijn voeten zullen staan op de Olijfberg. Dan zullen ze Hem vragen: "Wat zijn die littekens in Uw handen?" Op dat moment weten ze nog niet eens met wie ze te maken hebben. Hij zal zeggen: "Die zijn Mij toegebracht in het huis van Mijn liefhebbers." Pas als ze Hem zien, de Heer Jezus Christus, zullen ze weten wie zij doorstoken hebben. Ze zullen tot geloof komen door te zien.
Verlossing Door het Kostbare Bloed, Niet Door Zilver of Goud ↑ hoofdstukken
Petrus zei: "Zilver en goud heb ik niet, maar hetgeen ik heb, dat geef ik u: in de naam van Jezus Christus de Nazarener, sta op en wandel." Ja, zilver en goud zijn volgens diezelfde Petrus in zijn eerste brief, 1 Petrus 1 vers 18, vergankelijk. Petrus wijst in dat gedeelte ook op de zaken waar zilver en goud op wijzen. Zilver en goud zijn vergankelijk, maar ze zijn een beeld van onvergankelijke zaken.
In 1 Petrus 1 vers 18 staat — ik ga even voorbij aan de context natuurlijk: "Wetende dat gij niet door vergankelijke dingen, zilver of goud, verlost zijt uit uw ijdele wandeling, die u van de vaderen overgeleverd is, maar door het dierbaar bloed van Christus, als van een onbestraffelijk en onbevlekt lam." Wetende dat gij niet door vergankelijke dingen, zilver of goud, verlost zijt. Verlost betekent hier: losgekocht. We zijn niet door zilver en goud losgekocht, niet door wat wij ook gebruiken als betaalmiddelen, die vergankelijke zaken. Maar we zijn verlost, losgekocht door waar zilver en goud een beeld van zijn, namelijk het dierbare, kostbare bloed van Christus. Hij heeft ons losgekocht met Zijn bloed en daar spreken die dingen van. Zilver spreekt van de losprijs en goud spreekt van onvergankelijkheid. Daar zijn wij door losgekocht: door het kostbare bloed van Christus als van een onbestraffelijk en onbevlekt lam.
Nu weer even terug naar Handelingen 3. Petrus zegt: "Zilver en goud heb ik niet, maar hetgeen ik heb, dat geef ik u: in de naam van Jezus Christus de Nazarener, sta op en wandel." Ja, sta op en wandel in Gods wegen. Daar was dat volk Israël niet toe in staat, maar zij waren volgens Exodus 19 bijvoorbeeld een priesterlijk koninkrijk. Ze waren een priesterlijk koninkrijk en een heilig volk, een apart gezet volk. Wat zij zouden moeten doen, wandelen in Gods wegen, was een priesterlijk koninkrijk zijn. Hun waren de woorden Gods toevertrouwd, zegt Paulus. Zij zouden als Gods uitverkoren volk de andere volkeren, de heidenen, de natiën moeten dienen met dat Woord, want dat was hun niet voor niets toevertrouwd.
Ze waren een heilig volk, een apart gezet volk, maar ze waren niet in staat geweest om te wandelen in Gods wegen. In de toekomst zal dat wel zo zijn, want het zijn natuurlijk beloften die God gedaan heeft. Ze zullen alsnog een priesterlijk koninkrijk worden en ze zullen dan een werkelijk heilig volk zijn. Er zal een Israëlitisch koninkrijk zijn dat een priesterlijk koninkrijk is.
In vers 7 staat vervolgens: "En hem grijpende bij de rechterhand richtte hij hem op en terstond werden zijn voeten en enkels vast." Die rechterhand spreekt van gemeenschap. In Galaten 2 staat dat Paulus en Barnabas de rechterhand van de gemeenschap gaven aan de andere apostelen die daar aanwezig waren: Petrus, Johannes en Jakobus. Zij bepaalden: jullie gaan daar naartoe, wij gaan daar naartoe. Het is dus de rechterhand van de gemeenschap.
Maar die rechterhand spreekt ook van verhoging. "Zit aan Mijn rechterhand," zegt God tegen de Heer Jezus Christus, tegen de Messias. Zitten aan de rechterhand spreekt natuurlijk ook van recht doen. Al die zaken zullen in de toekomst aan Israël vervuld worden. Ze zullen in gemeenschap met hun God leven, ze zullen verhoogd worden boven de andere volkeren en de andere volkeren regeren en dienen in dat Koninkrijk. En inderdaad, zoals net al even werd aangehaald: ze zullen oordelen en op tronen zitten, en dus ook recht doen. Dat zijn allemaal zaken waar die rechterhand van spreekt.
"En hem grijpende bij de rechterhand richtte hij hem op." Kent u overigens die genezing van die man met de dorre hand? Dat is uit de evangeliën. Daar staat bij dat het zijn rechterhand was die werd genezen. Die man zijn rechterhand was dor. Hij was ook verlamd, als het ware; hij kon er niets mee doen. Maar zijn rechterhand werd opgericht en hij was weer in staat om die rechterkant te gebruiken.
Opspringen in Nieuw Leven: een Beeld van de Grote Sabbat ↑ hoofdstukken
"En hij, opspringende, stond en wandelde en ging met hen in de tempel, wandelende, springende en lovende God." Ik lees hem nog een keer, moet u even meetellen: "En hij, opspringende, stond, wandelde, ging met hen in de tempel, wandelende, springende, lovende God." Zeven keer wordt er gezegd waartoe die man nu wel in staat is, wat hij eerst niet kon. En dat spreekt natuurlijk in ieder geval over een volkomen genezing. Niet zoals de genezingsbijeenkomsten van tegenwoordig, waar je een abonnement moet nemen om nog eens een paar keer terug te komen. Nee, die man werd gewoon genezen. Hij werd bij zijn rechterhand gepakt, voeten en enkels werden vast, hij sprong op en hij sprong en loofde God. Zeven keer wordt daar iets over gezegd.
Het spreekt ook van de zevende dag van duizend jaar waarop dit zal plaatsvinden. Die grote Sabbat, waarin dat volk Israël bekeerd en omgekeerd zal zijn en hun God zal kennen. Het spreekt van die zevende dag, van die grote Sabbat die straks gaat aanbreken. Dat opspringen spreekt van nieuw leven. Lammetjes in de wei, die lopen niet, die springen. Ik heb zelf twee vrij jonge kinderen en die springen ook veel. Hoe jonger ze zijn, hoe meer ze op de een of andere manier springen. Hij doet het altijd wat minder dan zijn zus — inderdaad, hij zit ook lekker stil nu en hij hoort ook echt helemaal niks — maar toen hij destijds op zijn benen ging staan, ging hij ook niet lopen. Hij ging rennen en daar is hij niet snel mee gestopt. Hij heeft ook nauwelijks gelopen, het was altijd rennen of springen. Het bruist van nieuw leven en daar spreekt dat springen van. We zien dat bij jonge dieren en we zien dat bij jonge kinderen. Hoe ouder we worden, hoe slechter we springen, volgens mij.
Dit vers uit Handelingen 3, vers 8, is een aanhaling uit Jesaja 35. Laten we daar even naartoe gaan, want ook daar wordt gesproken over nieuw leven. Daar gaat het over die Messiaanse tijd die straks zal aanbreken, de grote Sabbat van duizend jaar, dat Messiaanse Koninkrijk dat gaat komen. In Jesaja 35 vers 1 wordt gesproken over de woestijn en de dorre plaatsen. Ik zei net al wat over een dorre hand, maar die dorre plaatsen zullen, net als die dorre hand, hersteld worden. Hier staat het: "De woestijn en de dorre plaatsen zullen hierover vrolijk zijn, de wildernis zal zich verheugen en zal bloeien als een roos. Zij zal lustig bloeien en zich verheugen, ja met verheuging en juichen. De heerlijkheid van de Libanon is haar gegeven," enzovoort. Het spreekt allemaal van en is een profetie over de Messiaanse tijd, wat spreekt van nieuw leven, van blijdschap, van juichen en van vruchtbaarheid.
Nu is het land Israël een tamelijk dor land. Ik weet wel dat ze er door allerlei irrigatiemethoden veel meer van gemaakt hebben dan het was, maar straks zal dat water niet meer van onderen komen via irrigatie, maar zal het van boven komen uit de hemel. God zal die vroege en die spade regen geven en dan zal het land uitbarsten van vruchtbaarheid. De woestijnen en de dorre plaatsen zullen verheugd zijn en bloeien als een roos. Dan vers 6, want dat is het vers dat aangehaald wordt in Handelingen 3: "Alsdan zal de kreupele springen als een hert en de tong van de stomme zal juichen; want in de woestijn zullen wateren uitbarsten en beken in de wildernis. Het dorre land zal tot staand water worden, het dorstige land tot springaders" — dat zijn bronnen — "bronnen van wateren." Het spreekt van het bruisen van nieuw leven. Dat zal in die Sabbat van duizend jaar, in die zevende dag, werkelijkheid worden voor Israël.
Wat wordt hier uitgebeeld in Handelingen 3? Hij sprong op, en inderdaad staat er in vers 9: "En al het volk zag hem wandelen en God loven. En zij kenden hem, dat hij degene was die om een aalmoes gezeten had aan de Schone Poort van de tempel; en ze werden vervuld met verbaasdheid en ontzetting over hetgeen hem geschied was." Voor zover ik dat begrepen heb, is die Schone Poort — Lub zei net al dat hij dichtgemetseld was — de poort aan de oostkant van de tempel. Klopt dat, Lub? Ja. Dat is de poort die uitzicht heeft op de Olijfberg. Dus die man zat in die poort, verlamd en niet in staat om te wandelen, en waar hij op uitkeek aan de oostkant was de Olijfberg. Dat is een beeld van het Koninkrijk. De Olijfberg spreekt sowieso van olijfolie, wat spreekt van leven en nieuw leven, en een berg is een hoge plaats, wat spreekt van het Koninkrijk. Daar keek die man op uit.
In vers 11 staat nog eens dat, toen de kreupele die gezond gemaakt was Petrus en Johannes vasthield, al het volk gezamenlijk tot hen liep in de zuilengang die Salomo's zuilengang genaamd wordt, verbaasd zijnde. Daar was dus ook die zuilengang, het voorhof van Salomo. Salomo, de zoon van David, is natuurlijk dubbelzinnig, want we weten wie de uiteindelijke, echte Zoon van David is: de Messias, de Koning die Zijn Koninkrijk zal gaan oprichten waar deze geschiedenis ook van spreekt. Ik zei net al: wat de genezing van die man uitbeeldt, is de genezing en bekering van het volk Israël, straks op die zevende dag. Die grote Sabbat, die Sabbat van duizend jaar. We weten ook hoeveel heerlijkheid Salomo had; hij had duizend vrouwen. Dat spreekt van een duizendvoudige heerlijkheid, de duizendvoudige heerlijkheid van de Zoon van David. Deze geschiedenis speelt zich daar af: al het volk liep gezamenlijk tot hen in de zuilengang, wat ook Salomo's zuilengang genaamd was, verbaasd zijnde. Heel dat volk zal straks als het ware dat Koninkrijk binnengaan door die Schone Poort met hun Messias.
De Oproep van Petrus tot Bezinning en Omkering (metanoia) ↑ hoofdstukken
En Petrus, dat ziende, antwoordde tot het volk: "Gij Israëlitische mannen." Ook hier zien we weer die specifieke context: Israëlitisch, Joods. Petrus gaat hier een toespraak houden en die toespraak gaat over de Messias en wat het Joodse volk, dat Israëlitische volk, met Hem gedaan had. We vinden in Handelingen 2 ook zo'n toespraak. Ik loop de verzen met u door en dat zal ik vrij vlot doen. Petrus wijst hen op de Messias en op hun eigen handelen, en daarmee tekent hij ook hun positie als volk.
"Gij Israëlitische mannen, wat verwondert gij u over dit, of wat ziet gij zo sterk op ons, alsof wij door onze eigen kracht of godzaligheid deze hadden doen wandelen?" Dat woordje 'godzaligheid' is *eusebeia* in het Grieks. Het betekent zoiets als 'godsvrucht'; letterlijk betekent het 'goede verering'. Dus niet door onze kracht of onze verering hebben wij deze man doen wandelen, maar "de God van Abraham en Izak en Jakob, de God van onze vaderen." Ook hier wijs ik er maar weer op: dit is de Joodse context. De God van Abraham, Izak en Jakob, de God van onze vaderen heeft Zijn Kind Jezus verheerlijkt, welke gij overgeleverd hebt en Hem verloochend voor het aangezicht van Pilatus, toen die oordeelde dat men Hem zou loslaten.
Het is de God van Abraham, Izak en Jakob. Tegen Abraham werd gezegd: "Ga uit uw land, uit uw maagschap en uit uw vaders huis naar een land dat Ik u wijzen zal." En Izak en Jakob worden mede-erfgenamen genoemd van diezelfde belofte. Want in Abraham en zijn zaad zouden alle geslachten van de aarde gezegend worden. Dat is wat hier uitgebeeld wordt: ze waren daar in die Handelingenperiode nog niet toe in staat om te wandelen in Gods wegen, maar in de toekomst zullen zij worden genezen.
Overigens worden bekering en genezing in de Schrift wel vaker in één adem genoemd. Ik heb wel eens bij u gesproken over de gelijkenissen in Mattheüs 13, maar laten we het in Handelingen opzoeken, dan blijven we in hetzelfde boek. In Handelingen 28 spreekt Paulus tot zijn volksgenoten. Aan het einde van vers 25 haalt hij een profetie van Jesaja aan en zegt dan: "...opdat zij niet te eniger tijd met de ogen zouden zien en met de oren horen en met het hart verstaan, en zij zich bekeren en Ik hen geneze." Dit vind je ook in Mattheüs 13 en Paulus haalt deze profetie eveneens aan in de Romeinenbrief. Bekering wordt daar direct verbonden met genezing. Die genezing in Handelingen 3 is, zoals we in hoofdstuk 4 vers 22 lezen, een teken. Het is een teken van de genezing en de bekering van dít volk.
In vers 14 vervolgt Petrus zijn toespraak: "Gij hebt de Heilige en Rechtvaardige verloochend en hebt begeerd dat u een man die een doodslager was, zou geschonken worden." Dat is die Barabbas. Men mocht uiteindelijk kiezen tussen deze moordenaar en Jezus. Zij kozen toen voor Barabbas, die overigens een schitterend type is van de hele mensheid. 'Bar Abbas' betekent 'zoon van de vader'. In Lukas 3 staat een geslachtsregister dat helemaal teruggaat op Adam. Daar lees je: "Adam, zoon van God." Elk mens deelt in die Adam; wij zijn allemaal zonen van de vader, zoals Adam een zoon van de vader was. Jezus' dood betekende de vrijlating van deze Barabbas, van deze zoon van de vader. Zoals Zijn dood ook ons vrijkocht; daar zat het type in. Barabbas: zoon van de vader.
"En de Vorst des levens hebt gij gedood." Mooi hè? De Levensvorst. Je kunt op je vingers natellen wat er gebeurt als men de Vorst des levens doodt. Dat staat er dan ook direct achter: "Welke God opgewekt heeft uit de doden." Petrus zegt in Handelingen 2 al dat de dood Hem niet kon houden. "Welke God opgewekt heeft uit de doden, waarvan wij getuigen zijn." Paulus noemt in 1 Korinthe 15 dat meer dan vijfhonderd mensen Hem gezien hebben. Zij spraken daarvan en waren getuigen, wat de meesten overigens met de dood hebben moeten bekopen.
"Door het geloof in Zijn naam heeft Zijn naam deze gesterkt, die gij ziet en kent; en het geloof, dat door Hem is, heeft hem deze volmaakte gezondheid gegeven in uw aller tegenwoordigheid." Ze hadden het met eigen ogen gezien. "En nu, broeders, ik weet dat gij het door onwetendheid gedaan hebt, gelijk ook uw oversten. Maar God heeft alzo vervuld, hetgeen Hij door de mond van al Zijn profeten tevoren verkondigd had, dat de Christus lijden zou." En dan staat er: "Bezint u dan." In veel vertalingen staat 'betert u', maar het woord dat hier gebruikt wordt, is *metanoia*. 'Noia' heeft met denken te maken, zoals bij 'paranoia' het denken er als het ware naast zit. *Metanoia* is een verandering van denken, een omdenken. Ons woord 'bezinnen' komt daar denk ik het dichtst bij.
"Bezint u dan en bekeert u," oftewel: keert u om, "opdat uw zonden mogen uitgewist worden; opdat tijden van verkoeling zullen komen van het aangezicht des Heeren, en Hij zenden zal Jezus Christus, die u tevoren gepredikt is; welke de hemel moet ontvangen tot op de tijden van het herstel van alle dingen, die God gesproken heeft door de mond van al Zijn heilige profeten van de eeuwen her."
U ziet dat de genezing van die verlamde man in vers 16 door Petrus direct in verband wordt gebracht met de bekering van Israël. Zij zouden zich moeten bezinnen op wat hij zojuist naar voren bracht, namelijk dat zij de Heilige en Rechtvaardige verloochend en gekruisigd hebben, maar dat God Hem heeft opgewekt. Wanneer zij zich zouden bezinnen, zich zouden omkeren en zouden geloven, dan zouden hun zonden uitgewist worden. Dan zouden de tijden van verkoeling komen van het aangezicht van de Heere, van het aangezicht van JHWH. Hij zou Jezus Christus zenden, want Hij moet in de hemel blijven tot de tijd van het herstel van alle dingen. Het herstel van alle dingen en het herstel van het koninkrijk aan Israël worden hier direct verbonden met het herstel van de verlamde man die daar lag. Verlamd, kreupel, niet in staat om in te gaan door de poort van het koninkrijk, niet in staat om de tempel binnen te gaan en niet in staat om te wandelen in Gods wegen.
Hier eindigt de toespraak van Petrus nog niet. Zoals ik al zei: om het hele gedeelte goed te behandelen, moeten we eigenlijk doorgaan tot hoofdstuk 4 vers 22.
Het Evangelie van de Besnijdenis en de Belofte van Herstel ↑ hoofdstukken
Maar wat we hier zien, is het evangelie dat Petrus verkondigt, de boodschap die hij brengt: namelijk dat wanneer Israël zou geloven, er dan tijden van verkoeling zouden komen van het aangezicht van de Heer. Dat hun Messias, Die zij gekruisigd hadden en Die God opgewekt heeft, terug zou komen. Dat is wat Paulus later noemt in de Galatenbrief: het evangelie van de besnijdenis. Vervolgens zou het koninkrijk aan Israël opgericht worden, die grote Sabbat, en de natiën zouden dan ook gaan delen in het heil van een gelovig Israël. God zou via Israël het koninkrijk gaan vestigen over deze aarde. Dat is het evangelie van de besnijdenis.
Dit is dus het evangelie dat je met name in die eerste hoofdstukken van Handelingen terugvindt. Later zien we – ik refereerde er al aan – dat er een ontmanteling komt. Er wordt een andere apostel geroepen, de apostel Paulus, en hij bracht het evangelie van de voorhuid. Dat is het evangelie waarin het heil gezonden werd naar de natiën, maar buiten Israël om, en waarin Israël tijdelijk weliswaar terzijde zou worden gesteld. Dat is de boodschap die Paulus brengt, en als we dat in Handelingen lezen, dan zie je dat dit met name veel verzet oproept bij zijn Joodse volksgenoten. Dat evangelie van genade, buiten de wet om; zelfs het Joodse volk werd terzijde gesteld. Maar God roept een volk uit de natiën voor Zijn Naam.
Dat vinden we dus verderop in Handelingen, maar daar moeten we het misschien een andere keer over hebben. Deze middag wilde ik laten zien hoe deze geschiedenis – deze op het eerste gezicht gewone genezing, zoals we er zoveel vinden in de Schrift – een type is met een veel diepere laag, die ook helemaal past in de context van de eerste hoofdstukken van Handelingen. Het spreekt over een toekomende dag waarop inderdaad dat kreupele, verlamde volk Israël hersteld zal worden. Er zal inderdaad een tijd komen dat God voor Israël het koninkrijk gaat herstellen.
En ik mag wel zeggen dat we die tijd toch beginnen te naderen. Die grote Sabbat staat, mijns inziens, op het punt van aanbreken. Wat een dag zal dat zijn als Israël alsnog die taak gaat vervullen als priesterlijk koninkrijk en als een heilig, verkregen volk van hun God. Daar wilde ik het bij laten.