dit is Mijn lichaam

De avond voordat de Heer werd overgeleverd om gekruisigd te worden, hield Hij een laatste maaltijd met Zijn discipelen. Dit betrof een eeuwenoude instelling, een Pesach maaltijd. Hij stelde geen ‘Heilig Avondmaal’ in, zoals men dit meestal uitlegt, maar Hij onderhield een instelling.

Bij deze maaltijd was brood en wijn. De Heer geeft dit aan Zijn discipelen en legt erbij uit dat het brood spreekt van Zijn lichaam en de wijn van het bloed van het nieuwe verbond. Wat betekenen deze woorden? Hebben de discipelen begrepen wat de Heer zei? Later is het Paulus die deze woorden verklaart en vermeldt dat hij dit zelf van de Heer ontvangen had.

📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst

Samenvatting: Deze studie bespreekt het laatste avondmaal als een Pesachmaaltijd, en niet als een traditioneel kerkelijk ritueel. Het benadrukt dat het ongebroken brood de gemeenschap en eenheid van het lichaam van Christus uitbeeldt. De beker met wijn staat voor het bloed van het nieuwe verbond, wat wijst op bevrijding en het leven van de opgewekte Heer. De maaltijd is daarmee geen begrafenisherdenking, maar een overwinningsfeest dat het nieuwe leven viert dat de dood heeft overwonnen.

Besproken Schriftgedeelten: Psalmen 68, Mattheüs 26, Marcus 14, Lukas 22, Johannes 12, Johannes 13, Johannes 15, Johannes 17, Exodus 12, 1 Korinthe 10, 1 Korinthe 11, 1 Korinthe 12, 1 Korinthe 15, 1 Thessalonicenzen 4, 1 Thessalonicenzen 5, Jesaja 53, Jeremia 31, Joël 2, 2 Korinthe 3, Kolossenzen 1, Lukas 4, Romeinen 4

“Dat is dus geen begrafenismaaltijd. Het is het terugdenken aan Hem die voor ons stierf, maar die nu leeft.”

Inleiding: het Avondmaal, de Pesachmaaltijd en de Bovenzaal ↑ hoofdstukken

Goedemorgen allemaal. Fijn om hier weer in jullie midden te zijn. Ik wil het deze ochtend eens hebben over dit onderwerp. Ron droeg net al een berijmde psalm voor, Psalm 68, en dat klonk wat plechtig. Als u in die sfeer bent opgegroeid, dan denkt u bij de woorden die u nu op het scherm ziet staan wellicht direct: "Oh, hij gaat het hebben over het ritueel van het heilig avondmaal." De woorden die de Heer uitsprak in de evangeliën, waaronder "dit is Mijn lichaam", worden daar immers voor gebruikt. Ik wil inderdaad het gedeelte gaan bespreken waarop men die gewoonte, dat ritueel, baseert. De vraag die we ons daarbij gaan stellen – en dat gaan we vanzelf zien – is of het wel terecht is dat men dat doet.

Boven die woorden staat in de evangeliën meestal zoiets als "het laatste avondmaal". Vaak ook nog met een hoofdletter, "het Avondmaal", omdat het dan volgens velen het ritueel betreft. Maar het was inderdaad een avondmaal dat de Heer hield met Zijn discipelen. Hij hield een maaltijd met Zijn discipelen aan de vooravond van de dag dat Hij werd overgeleverd, zou lijden en uiteindelijk zou sterven. We vinden dat in een aantal gedeelten in de evangeliën: Mattheüs 26, Marcus 14 en Lukas 22; de verzen staan erbij. Mattheüs, Marcus en Lukas noemt men wel de synoptische evangeliën. Ik weet niet of u daar weleens van gehoord hebt. Het klinkt heel duur natuurlijk, synoptisch, maar het is Grieks: "syn" betekent samen en "optisch" kennen we wel van kijken of zien. Die drie evangeliën kun je dus heel gemakkelijk samen bezien; je kunt ze makkelijk naast elkaar leggen.

Ik heb zo'n rij studiebijbels in mijn kast staan, nog van voor het digitale tijdperk zeg maar, en daar zit ook een deel bij dat "de synopsis" heet. Wat men in die synopsis doet, is die synoptische evangeliën naast elkaar leggen. Dan zie je heel goed welke gedeelten in Mattheüs, Marcus en Lukas parallel lopen. Bijvoorbeeld dit gedeelte waarin de Heer die maaltijd houdt met Zijn discipelen. Je ziet dan heel makkelijk dat het in Mattheüs 26, Marcus 14 en Lukas 22 staat. Maar waar is het Johannesevangelie dan? Dat zou u zich natuurlijk kunnen afvragen. Dat Johannesevangelie is echt van een heel andere orde. Heel veel zaken die in de andere drie evangeliën beschreven zijn, vind je niet in Johannes. En andersom natuurlijk ook: heel veel zaken die in Johannes wel beschreven worden, vind je niet in de drie synoptische evangeliën. Ik heb gisteren nog even die synopsis uit de kast gehaald en er doorheen gebladerd. Dan zie je wat ik net al zei: die synoptische evangeliën lopen parallel, en de kolom van Johannes die ernaast staat, is bijna altijd gewoon leeg. Of er moet een geschiedenis staan die uitsluitend in Johannes beschreven wordt, maar dan zijn die andere drie weer leeg. Als u dat eens wilt zien, dan bent u van harte uitgenodigd om een keer bij me op de koffie te komen. Ik heb het boek niet meegekomen, dus ik kan het nu niet laten zien, en ik weet eigenlijk niet of dat soort dingen online ook verkrijgbaar zijn. Het is misschien wat lastiger om dat op een beeldscherm naast elkaar te zetten, vooral als je dat op een telefoontje doet, maar er is ongetwijfeld aan te komen. En anders maakt u een afspraak bij me; gezellig, dan kijken we er samen eens naar.

Dat zijn dus die drie evangeliën. Toen ik dit aan het voorbereiden was, dacht ik: hoe zit dat nou in het Johannesevangelie? Het laatste avondmaal dat de Heer hield, was – zoals ik straks zal aantonen – een Pesachmaaltijd. Een paasmaaltijd zouden wij wellicht zeggen, maar het was een maaltijd tijdens Pesach. Ik ga nu niet uitweiden over die hoogtijden en welke dagen dat allemaal inhield, maar het was in ieder geval een maaltijd tijdens Pesach en wat daar dus op tafel stond, was onder andere ongezuurd brood. Er stond nogal wat meer op tafel, maar in het Johannesevangelie vinden we dus geen beschrijving van de Pesachmaaltijd die de Heer hield met Zijn discipelen. Het moment waarop Hij die Pesachmaaltijd hield, wordt wel weer beschreven in Johannes, alleen op een heel andere wijze dan de drie synoptische evangeliën dat doen. We vinden in Johannes namelijk wel een uitgebreide beschrijving van wat er die avond allemaal gebeurde, veel uitgebreider zelfs dan in die eerste drie evangeliën. We vinden een zeer gedetailleerde weergave van de gebeurtenissen op de avond voor Jezus' sterven, namelijk in Johannes 13 tot en met 17.

Toen ik dat voorbereidde, dacht ik: ik heb toch wel eens over zo'n geschiedenis gesproken? Was dat toevallig in Den Haag? Ik zocht het terug en zag dat ik hier inderdaad weleens gesproken heb over de voetwassing in Johannes 13. Die voetwassing speelt zich af in de bovenzaal. Ik zal het straks laten zien: het laatste avondmaal of die Pesachmaaltijd speelde zich ook af in die bovenzaal. Alleen als wij die drie evangeliën lezen en we lezen daarna het Johannesevangelie, dan komen we misschien niet direct op de gedachte dat dit gelijktijdig op dezelfde plaats heeft plaatsgevonden. Maar geschiedenissen zoals de voetwassing in hoofdstuk 13, de belofte van de andere Trooster, de ware wijnstok en de ranken in Johannes 15, en het hogepriesterlijk gebed in Johannes 17: dat speelde zich allemaal af in die bovenzaal.

We gaan deze ochtend een beetje schakelen. Ik schakel nu al tussen de drie synoptische evangeliën en Johannes om de context te schilderen waarin deze Pesachmaaltijd van de Heer met Zijn discipelen plaatsvond. Maar ik zal straks ook nog naar de eerste Korinthebrief gaan, waar Paulus weer dingen zegt over die laatste maaltijd van de Heer. Hij zegt dat hij dat van de Heer zelf had ontvangen en overgeleverd. We doen bijbelstudie, dus we schakelen wat heen en weer. Die gebeurtenissen in de bovenzaal heb ik de vorige keer ook verteld, maar dat is inmiddels drie jaar geleden, dus ik neem aan dat niet iedereen dat zich nog even helder kan herinneren. Ik doe het nu even als mededeling, want ik kan het natuurlijk niet uitgebreid laten zien, maar in Johannes 12 – net voordat de Heer zich afzondert met Zijn discipelen in die bovenzaal – sluit dat hoofdstuk af met de vermelding dat Jezus zich verbergt. Hij verbergt zich voor Israël, Hij verbergt zich voor het Joodse volk, en dat doet Hij vanwege hun ongeloof.

Ik zal toen ongetwijfeld hebben verteld dat Hij zich daarna afzondert in de opperzaal of de bovenzaal (dat hangt van de vertaling af) met de Zijnen. Hij zondert zich af op een hoge plaats met Zijn intimi, en dat is een uitbeelding van de tijd waarin wij nu leven. Israël staat terzijde vanwege hun ongeloof, en de Heer verbergt zich dan ook voor hen vanwege dat ongeloof. Bemoeit Hij zich dan niet meer met de wereld? Jawel, maar dat doet Hij met een klein groepje dat Hij tot Zich verzamelt en waarmee Hij zich terugtrekt in de hoogte. Dat is natuurlijk allemaal sterk symbolisch en typologisch, maar ja, dat is het Johannesevangelie nu eenmaal. Ik zal het even lezen, aan het slot van Johannes 12: "Deze dingen sprak Jezus en Hij ging weg." Demonstratief laat Hij hen als het ware links liggen. "En Hij werd voor hen verborgen."

De periode waarin wij leven, wordt ook wel de verborgenheid genoemd. De verborgenheid van de Christus, of het geheimenis van de Christus – dat hangt ook weer af van de vertaling die je gebruikt.

In de Schrift staat: "Deze dingen sprak Jezus, en Hij ging weg, en Hij werd voor hen verborgen." En hoewel Hij zoveel tekenen vlak voor hun ogen gedaan had, geloofden zij niet in Hem. Dat is dus de reden dat Hij weggaat en Zich voor hen verbergt.

Vanwege het ongeloof van Israël verbergt de Heer Zich met de Zijnen – dat zijn Zijn discipelen in dit geval – in de bovenzaal. En wat doet Hij daar? Hij onderwijst hen en Hij reinigt hen.

Dat is een uitbeelding van de huidige tijd. Israël staat terzijde, de Heer verbergt Zich voor Israël en ons leven is met Christus verborgen in God. Wij zijn dus met Hem in die bovenzaal. Wat Hij daar doet? Hij onderwijst ons en Hij reinigt ons.

De Context van Mattheüs 26 en Judas als Type van Juda ↑ hoofdstukken

Ik ga nu naar Mattheüs 26, want dat is het gedeelte dat ik ga bespreken. De andere twee evangeliën zal ik een enkele keer aanhalen, maar ik houd het als hoofdlijn bij Mattheüs 26. Ik zie een aantal mensen met een Bijbel voor zich; dat doe ik zelf ook graag. Ik houd ervan om in te zoomen op de tekst, maar als je een overzicht wilt hebben, is het altijd fijn om een Bijbel voor je te hebben. Als ik Bijbelstudie doe, zit ik vaak met mijn laptop om in te zoomen op gedeelten en op woorden, maar die Bijbel ligt er vaak naast. Ik noem dat altijd het beste van twee werelden: je hebt én overzicht én je kunt zoomen. Dat is misschien meer mijn manco, dat ik wanneer ik aan het zoomen ben, moeite heb om overzicht te houden. Anderen hebben dat weer niet.

Er staan opschriften boven Mattheüs 26 vers 26 en die zijn niet door Mattheüs geschreven. Dat moet u zich bewust zijn als u het leest: de vertalers hebben die kopjes erboven gezet. Soms is dat supermakkelijk, net als de versindeling. Ik zeg nu dat we naar Mattheüs 26 vers 26 gaan, u pakt een Bijbel en u bladert ernaartoe. Maar van origine stonden die hoofdstuknummers en versnummers er niet in. De Griekse tekst is ook nog eens zonder spaties en leestekens geschreven. Het is natuurlijk ontzettend makkelijk om op te zoeken wanneer we zeggen dat we naar Mattheüs 26 vers 26 gaan, maar van origine staat dat er niet boven. Je kunt door die kopjes ook volledig op het verkeerde been gezet worden. Dat geldt trouwens ook voor de hoofdstukindeling. Soms denk je bij een nieuw hoofdstuk dat het over iets anders gaat, maar dat hoeft helemaal niet. Wanneer Paulus een brief aan het schrijven was, dacht hij echt niet: "Nou, ik ga nu aan een nieuw hoofdstuk beginnen en dit is 1 Thessalonicenzen 5, dus ik ga het nu over iets heel anders hebben." Nee, zijn betoog van 1 Thessalonicenzen 4 gaat gewoon verder. We moeten ons daar dus niet al te veel aan storen; het is makkelijk, maar soms ook enigszins misleidend.

In de Statenvertaling staat boven Mattheüs 26 vers 26: 'Instelling van het Heilig Avondmaal'. De Herziene Statenvertaling heeft wat andere kopjes en deelt het wat minder in perikopen in. Daar staat boven vers 17: 'De Paasmaaltijd'. En dat klopt natuurlijk, want als je in vers 26 bent, gaat het nog steeds over die maaltijd. De NBG-vertaling en de Telos-vertaling spreken over 'De instelling van het Avondmaal'. Daarmee wordt gerefereerd aan een kerkelijk ritueel. Men heeft uit dit gedeelte afgeleid dat men op zondagochtend — ik zeg het even gechargeerd — elke maand of om de drie maanden, afhankelijk van het kerkgenootschap, een ritueel houdt en daarbij een slokje wijn neemt en een stukje brood. Dat is dan het 'Heilig Avondmaal'. Voor degenen die daar misschien nog nooit van gehoord hebben — al kan ik het me nauwelijks voorstellen — dat is dus een ritueel dat men in de kerk viert. Ik zeg 'viert' tussen aanhalingstekens. Ik heb zelf vroeger in een kerk gezeten en als kind hoorde ik dan dat we het Heilig Avondmaal gingen vieren, maar ik heb nooit het idee gehad dat het een viering was. Er werd heel ernstig mee omgegaan. Mensen werden aan de ene kant uitgenodigd om aan te gaan, maar toch had ik niet het idee dat die uitnodiging oprecht was, want als men eenmaal aanging, dan moest dat allemaal maar niet zo makkelijk zijn. Laten we het daar verder niet over hebben. De NBV, een vertaling waar ik meestal niet erg positief over ben, om het maar zwak uit te drukken, heeft boven vers 17 staan: 'Het Pesachmaal'. Als ik moest kiezen uit deze kopjes, zou ik die van de NBV kiezen.

In Mattheüs 26 staat in het voorgaande verband: "En op de eerste dag van de ongezuurde broden..." Die ongezuurde broden vindt u allemaal terug in Leviticus, bij de instelling van de hoogtijden, en al eerder in Exodus. Op de eerste dag van de ongezuurde broden kwamen de leerlingen tot Jezus en zij zeiden tegen Hem: "Waar wil jij dat wij voor jou zullen gereedmaken om de Pesachmaaltijd te eten?" In het Grieks hebben we niet zo’n beleefdheidsvorm als 'u', dus ik houd dit gewoon aan. Hij zei: "Ga heen, de stad in, naar die-en-die." De Statenvertaling zegt 'naar zulk een', zomaar iemand dus. Je komt vanzelf wel iemand tegen, zegt de Heer. En zeg tegen hem: "De Leraar — de Rabbi — zegt: Mijn bestemde tijd is nabij; Ik zal bij jou de Pesachmaaltijd houden met Mijn leerlingen." En de leerlingen deden zoals Jezus hen had opgedragen en zij maakten de Pesachmaaltijd gereed. Uit het Johannesevangelie weten we dat de Heer Zich terugtrok in een bovenzaal en daar van alles onderwees: de voetwassing, de ware wijnstok en de ranken, enzovoorts. Hij reinigt hen — dat beeldt die voetwassing uit — maar Hij onderwijst hen ook. Dat gaat Hij hier ook doen. Op dezelfde plek waar die voetwassing plaatsvond, had Hij dus een maaltijd met Zijn discipelen en dat was de Pesachmaaltijd. Hij gaat hen onderwijzen over die maaltijd. Drie keer staat hier dat het de Pesachmaaltijd is, dus dat lijkt me duidelijk genoeg.

Dan vinden we in Mattheüs nog iets dat ik niet onvermeld wil laten: de rol van Judas in de verzen 20 tot 25. In mijn Bijbel staat daar ook weer een apart alineaatje boven. Ik zei net iets over Johannes, dat de Heer wegging en Zich verborg vanwege hun ongeloof. Er komt nog een hele uitleg achteraan in Johannes 12, waar ook de profeet Jesaja wordt aangehaald; dat het al voorzegd was dat Israël verblind zou worden, zodat ze niet zouden geloven. Hier heb je de rol van Judas. Judas is gewoon de naam Juda met een Griekse uitgang. Hij heette gewoon Juda of Jehoeda. En Juda is natuurlijk een type van het Joodse volk. Judas als type van Juda; hij levert Jezus over. Dus wat je in Johannes vindt, vind je hier ook in type: dat de Heer wordt miskend en wordt overgeleverd door Judas. De Joden hebben Hem immers overgeleverd aan de Romeinen om Hem te laten kruisigen. Judas is daar natuurlijk een type van. Je vindt hier de miskenning van Juda als beeld van de miskenning van het Joodse volk van hun Messias. Wat doet de Heer? Hij trekt Zich terug in de bovenzaal en onderwijst en reinigt daar de Zijnen.

Het Brood: Uitbeelding van de Gemeenschap van het Lichaam ↑ hoofdstukken

Nou, dan komen we dus in Mattheüs 26 vers 26. Eindelijk, dit was de inleiding. En dan staat er: "Terwijl zij aten..." Wat aten ze? Ze aten de Pesach-maaltijd. Nam Jezus het brood. Dat brood stond dus al op tafel. Ik zei al: er stonden wel wat meer dingen. Dat vind je ook allemaal in de Hebreeuwse Geschriften terug. Dat is nu ook mijn onderwerp niet, wat er allemaal nog meer stond. Daar komen we vanzelf op. Er stond ook wijn, dus daar komen we nog wel op. Maar terwijl zij aten, nam Jezus het brood. En dit was ook een instelling, die Pesach-maaltijd, die het volk al honderden jaren onderhield, vanaf de uittocht uit Egypte. Daar werd dat ingesteld. En je vindt dat in Exodus 12, vers 14 en 17, dat het een instelling zou zijn die het volk zou onderhouden.

Dus Jezus neemt dat brood, Hij zegent het, brak het en gaf het aan Zijn leerlingen. In de meeste vertalingen staat hier gewoon "discipelen", maar een disciple is een leerling. Dus Hij zegent het en Hij brak het. Ja, dit is misschien ten overvloede, maar Hij zegent het en Hij brak het om het te kunnen uitdelen. En Hij zei — Hij komt er straks nog wel op terug hoor — Hij zei: "Neemt, eet." Logisch hè, brood. Hij deelt het uit omdat ze het kunnen nemen en eten. En dan zegt Hij: "Dit is Mijn lichaam."

Dan kun je je afvragen: wat hebben die discipelen hiervan begrepen? Dat weet ik niet. In ieder geval op dat moment kun je je afvragen wat zij daarvan begrepen hebben. Ik denk dat ze het later wel hebben begrepen, want Paulus zal het ongetwijfeld uitgelegd hebben. Want die heeft het van de Heer ontvangen, wat dit betekent. Maar "neemt, eet, dit is Mijn lichaam", zegt de Heer. Hebben zij soms gedacht aan het fysieke lichaam van de Heer Jezus? Zoals men dat in de Rooms-Katholieke Kerk ook doet? Daar heeft men — ik ben daar niet in opgegroeid, dus corrigeer me als ik het verkeerd zeg — maar daar heeft men het idee dat als een priester, een gewijd iemand, die woorden uitspreekt en dat brood uitdeelt, dat brood op dat moment verandert in het lichaam van Jezus. Maar wat Hij hier doet, is gewoon een bekende stijl voor u. Dit representeert, dit beeldt Mijn lichaam uit. Zoals ik hier talloze voorbeelden van zou kunnen noemen uit de Bijbel. "De wateren die jij gezien hebt", staat in Openbaring, "dat zijn scharen, volken en natiën." Die representeren dus de volkeren en de natiën. Of zelfs in 1 Korinthe 10 zegt Paulus: "De steenrots is Christus." De steenrots is een symbool, een beeld, een uitbeelding; het representeert Christus. Nou, dat is hier ook zo: dit brood representeert, symboliseert Mijn lichaam.

Nou, was het dan Zijn fysieke lichaam? Het is later aan Paulus geopenbaard en nu ga ik naar de eerste Korinthebrief springen. En dat is 1 Korinthe 10, maar straks ook weer naar 1 Korinthe 11. In 1 Korinthe 10 zegt Paulus — en dan valt hij ook hier midden in een brief, in een Bijbelboek: "Daarom, mijn geliefden, vlucht weg van de afgodendienst. Ik zeg het als tot verstandige mensen, oordeel zelf wat ik zeg." Paulus zegt: "Dit kunnen jullie gewoon weten als je je verstand gebruikt." En nou, daar komt hij. Dit heb ik even een ander kleurtje gegeven: "De drinkbeker van de zegening die wij zegenen, is die niet de gemeenschap van het bloed van de Christus?" Daar komen we straks op. Het lastige is dat Paulus het hier in de omgekeerde volgorde doet. In Mattheüs vinden we immers eerst het brood en dan de wijn. Het brood hebben we zojuist gelezen, maar hier begint hij met de wijn en komt hij dan bij het brood.

Dus dat sla ik nu even over met de drinkbeker. Maar ik laat nu even zien wat Paulus zegt over dat brood: "Het brood dat wij breken, is dat niet de gemeenschap van het lichaam van de Christus?" Dus het brood waarvan de Heer zei "dit is Mijn lichaam", is dus de uitbeelding van de gemeenschap die wij hebben als, of van, het lichaam van Christus. Of sterker nog: het lichaam van dé Christus. "De Christus" is de term van Paulus voor Hoofd en lichaam. In 1 Korinthe 12 noemt hij dat onder andere. Maar het brood... er stond een brood op tafel en Paulus heeft van de Heer ontvangen — dat zegt hij weer in 1 Korinthe 11 — dat dat brood een beeld is, een uitbeelding; het representeert het lichaam van Christus.

Dus als wij brood eten, drukken wij daarmee de gemeenschap van het lichaam van de Christus uit. Sowieso is elke maaltijd een uitbeelding van gemeenschap. Als wij samen gezamenlijk aan dezelfde tafel zitten en van hetzelfde voedsel eten, dan beelden wij daarmee uit dat we gemeenschap hebben met elkaar, dat we bij elkaar horen en dat we hetzelfde voedsel tot ons nemen. Zoals we dat nu ook doen. Nu eten we geen letterlijk voedsel, maar het Woord, het Brood des levens. Ook zo'n term uit het Johannesevangelie. Ja, dat voedt ons. En de wijn als uitbeelding van het nieuwe leven, dat voedt ons. Nou, er zijn nog veel meer beelden in de Bijbel, maar laten we ons vanochtend even bij brood en wijn houden.

Dus het brood dat wij breken, dat is de gemeenschap van het lichaam van de Christus. En in 1 Korinthe 11 zegt hij — en de Heer heeft Paulus onderwezen en Paulus levert het over, hij geeft het door: "Want één brood is het; één lichaam zijn wij, de velen, want wij hebben allen deel aan het ene brood." Dus er staat een brood op tafel, of dat nu bij de Heer was die zegt "dit is Mijn lichaam", of als wij dat op tafel hebben. Paulus zegt: "Dat brood dat wij breken en met elkaar delen, dat is de gemeenschap van het lichaam van de Christus. Want het is één brood, zo is het ook één lichaam." Dus dat ene brood is een uitbeelding van dat ene lichaam. De NBG-vertaling zegt hier — die heeft er wat woorden aan toegevoegd, wat het op zich wel heel duidelijk maakt, hoewel minder letterlijk vertaald, want Paulus schrijft het echt nogal staccato: "Omdat het één brood is, zijn wij, hoe velen ook, één lichaam." Dus dat verbreken en uitdelen van het brood, dat doet niks met de betekenis van dat ene brood. Het blijft één brood. Maar omdat wij vele leden zijn, eten wij allemaal van dat ene brood. En daarom moet het uitgedeeld en gebroken worden.

Het Onverbroken Lichaam en de Context van 1 Korinthe 11 ↑ hoofdstukken

Ik zeg dit omdat in 1 Korinthe 11 — ik kom daar straks nog op — in de Statenvertaling staat: "Dit is Mijn lichaam, dat voor u verbroken wordt." Dat staat ook in het avondmaalsformulier van de protestantse kerken; dat het lichaam verbroken werd. Nou, dat lichaam van de Heer werd dus niet verbroken. Het lichaam van Christus is niet verbroken, het is één. Dat is zelfs onverbrekelijk, want Hij maakt dat één en als wij behoren tot het lichaam van Christus, dan zijn we één. Zelfs het fysieke lichaam van de Heer aan het kruis is niet gebroken of verbroken. Toen de Romeinse soldaten de benen braken van de andere gekruisigden, kwamen ze bij Jezus en zagen ze dat Hij al gestorven was. Daarom braken zij Zijn benen niet, opdat vervuld zou worden wat er geschreven staat: dat geen been aan Hem verbroken zou worden.

Hoe men erbij gekomen is om dat in zo’n avondmaalsformulier "erin te fietsen" — ik weet niet of ik dat wel eerbiedig moet zeggen — maar hoe men dat erin heeft gebracht... Als je het leest, zouden eigenlijk alle alarmbellen moeten gaan rinkelen. In de Statenvertaling staat het wel, maar in de meeste handschriften staat het gewoon niet. Dat lichaam is nooit verbroken, want het is één brood en wij, de velen, zijn één lichaam. Want we hebben allen deel aan dat ene brood. Dat brood blijft één, ook al wordt het uitgedeeld.

In 1 Korinthe 11, waar ik nu op kom, staat: "Want ik ontving van de Heer, wat ik ook aan jullie overlever, dat de Heere Jezus in de nacht waarin Hij werd overgeleverd, brood nam en dankende brak Hij het." Dat is ook wel interessant; net zagen we dat het gezegend wordt, maar dat hangt een beetje van je vertaling af. In 1 Korinthe 10 staat bijvoorbeeld in de Statenvertaling: "De drinkbeker der dankzegging, die wij dankzeggende zegenen." Wordt hij nu gezegend of wordt er nu voor gedankt? De zegening zit erin dat als wij voor iets dankzeggen, het gezegend is. Dat is de zegen: wanneer we beseffen dat we het van Hem ontvangen, dan is dat de zegen.

Ik haal altijd als voorbeeld de wonderbare spijziging aan. In het ene evangelie staat dat de Heer het brood nam en het zegende. In een ander evangelie staat dan: "De Heer nam het brood en Hij dankte." Nou, wat deed Hij dus? Hij dankte en daardoor werd het gezegend. Dat is hier ook het geval. De Heere Jezus nam in de nacht waarin Hij werd overgeleverd het brood, dankende brak Hij het en Hij zei: "Dit is Mijn lichaam voor jullie. Doe dit tot herinnering van Mij." Hier staat dus niet: "Dit is Mijn lichaam dat voor jullie gebroken wordt," zoals de Statenvertaling zegt, maar: "Dit is Mijn lichaam voor jullie."

Doe dit tot herinnering aan Mij, of tot terugdenken aan Mij. De meeste vertalingen zeggen: "Doe dit tot Mijn gedachtenis." Op zich is dat een prima vertaling, alleen denken wij bij "ter gedachtenis aan" of "ter nagedachtenis aan" al snel aan een in memoriam. Dan wordt het een begrafenismaaltijd. Maar dit is geen begrafenismaaltijd. Dit is een feestmaal van overwinning op de dood. Dat zal ik straks ook laten zien. Sowieso zijn wij het lichaam van Christus. Omdat we samen met Hem weliswaar gestorven en begraven zijn, maar ook opgewekt en zelfs gezet in de hemel. Dat vieren wij wanneer wij aan tafel gaan, als daar brood en wijn is en wij van het brood eten en van de wijn drinken.

Op dezelfde wijze nam Hij ook de drinkbeker, maar daar kom ik straks op terug. Ik wil nog even een zijlijn bewandelen. Ik was vorige week in Epe en toen heb ik over dit gedeelte in 1 Korinthe 11 gesproken. Ook in de Bijbels daar staan allerlei kopjes boven de tekst, zoals "Instelling van het Heilig Avondmaal" of "Misstanden bij het Heilig Avondmaal". Nou, dat is echt een misverstand, want daar gaat het gedeelte gewoon niet over. Ik heb vorige week gezegd dat als je dit gedeelte helemaal blanco zou lezen — wat moeilijk is, hoor, want de meesten van ons hebben een bepaalde opvoeding en dan is het lastig om dingen nog blanco te lezen, los van alles wat je erover gehoord hebt — maar ik durf echt te zeggen dat als je iemand "uit de wereld" plukt die hier nog nooit van gehoord heeft en je laat hem 1 Korinthe 11 vers 17 tot 34 lezen, hij niet op het idee komt dat dit geschreven is opdat men een ritueel zou houden met een klein stukje brood en een slokje wijn op zondagochtend.

Wat hier aan de hand is in Korinthe, is dat de Korinthiërs rond hun samenkomst een gezamenlijke maaltijd hielden. Bij die maaltijd waren allerlei misstanden. Het waren dus geen misstanden bij "het avondmaal", in de zin van het ritueel; het waren misstanden rondom een maaltijd die zij gezamenlijk hielden. Ik kan het zo aantonen. Paulus zegt: "Wat jullie doen deugt niet, want de één is dronken en de ander heeft honger." Nou, ik weet niet of u weleens iemand dronken hebt gezien bij het Heilig Avondmaal, maar zelfs om tien uur 's ochtends word je van dat ene slokje niet dronken. Hongerig word je er trouwens wel van na zo'n klein stukje brood, want dan denk je alleen maar: "Ik zou wel wat meer lusten."

Maar dat was daar niet aan de hand. Ze hielden daar echt een maaltijd. Wellicht door verschillen in rijkdom had de één niets, terwijl de ander zich zat te vergrijpen aan voedsel en wijn en "ladderzat" aan tafel zat. Paulus zegt: "Dat klopt niet." Hoe zij die maaltijd hielden, wordt vaak vertaald alsof Paulus zegt dat hun samenkomen niet tot beter maar tot minder is; niet tot opbouw maar tot afbraak. Hij zegt dat de manier waarop zij die maaltijd nuttigen, geen "maaltijd des Heren" is. Letterlijk staat er: "Dat is geen heerlijke maaltijd."

Bij een "heerlijke maaltijd" moet u niet denken aan een lekker smakelijke maaltijd, maar aan "Heer-lijk" met een hoofdletter van de Heer. "Heer-lijk" als een bijvoeglijk naamwoord, zoals koninklijk, priesterlijk of vorstelijk. Dat zijn allemaal bijvoeglijke naamwoorden. Een priesterlijk kleed of een koninklijk kleed zegt ons iets over het kleed zelf. Die maaltijd die zij hielden was niet "des Heren", die was niet "Heer-lijk". Het was niet in overeenstemming met wie de Heer is en wie wij zijn in Hem: dat Hij ons voedt en dat we allen één zijn in Hem. De misstanden die daar waren, de onenigheid, die beeldden geen eenheid uit. Paulus zegt: "Als jullie je zo gedragen, dan is het niet zo raar dat er onder jullie vele zwakken en zieken zijn." Dat zegt hij zelfs. Want wat jullie doen is niet in overeenstemming met wat jullie zouden moeten weten.

Ik heb het nu in een minuut of twee samengevat, maar ik heb er destijds wat langer over gedaan. Als u dat wilt terugluisteren, kunt u dat eens op mijn website doen. Maar daar heeft Paulus het dus over in 1 Korinthe 11. Hij zegt: "Ik heb van de Heer ontvangen wat ik ook aan jullie overlever." Dat Hij brood nam, dat Hij het brak en zei: "Dit is Mijn lichaam voor jullie." In 1 Korinthe 10 licht hij dat al toe: dat brood is de gemeenschap van het lichaam van Christus.

En nu weer terug naar Mattheüs 26, want daar waren we. Hij zei: "Neemt, eet, dit is Mijn lichaam." In het Johannesevangelie wordt deze Pesach-maaltijd niet beschreven, maar we vinden daar wel heel veel andere dingen. Ik noemde net al even het "Brood des levens"; dat heeft hier natuurlijk ook mee te maken. Dat is wat ons voedt als brood, ook als uitbeelding van het Woord van God. De eenheid die wij hebben in Hem en in het Woord van God. In het Johannesevangelie zegt Hij bijvoorbeeld ook...

Jezus antwoordde hen, een antwoord op wat hier gebeurt: "Het uur is gekomen dat de Zoon van de mens verheerlijkt zal worden." Dit zegt Hij overigens ook in Johannes 12, vlak voordat Hij Zich terugtrekt in de bovenzaal. Amen, amen, of: voorwaar, voorwaar. Ik zeg tegen jullie: indien de zaadkorrel van het graan niet in de aarde valt en sterft, blijft zij alleen. Maar als zij sterft, dan draagt zij veel vrucht.

Dus de Heer vergelijkt hier Zichzelf met een zaadkorrel van graan die in de aarde valt. Hij moest sterven om veel vrucht te kunnen dragen, namelijk in Zijn opstanding. En je vertrouwt zo'n zaadkorrel aan de aarde toe. En daar komt een – Paulus noemt dat ook in 1 Korinthe 15 – die plant, een heel ander lichaam noemt hij dat, komt daaruit voort. Ja, en zo'n plantje draagt weer veel vrucht; er komen allerlei nieuwe zaadkorrels uit.

En dat is wat de Heer hier zegt: dat Zijn dood en daarna natuurlijk Zijn opstanding veel vrucht zou dragen. Hij is daarin ook weer dat Brood des levens dat in de aarde zou vallen en zou sterven, maar juist in Zijn opstanding vrucht zou dragen. En Hij zegt daar nog van: "Als Ik van de aarde verhoogd zal worden, zal Ik allen tot Mij trekken."

In Jesaja 53 vind je ook iets soortgelijks: "Wanneer Hij Zijn ziel ten schuldoffer gesteld zal hebben, zal Hij zaad zien." Dus de Heer zou Zich als schuldoffer stellen en Hij zou zaad zien. Hij zal Zijn dagen verlengen en het verlangen van JAHWEH zal door Zijn hand voorspoedig zijn. Dus door Zijn dood en opstanding zou Hij vrucht dragen, Hij zou zaad zien en Hij zal Zijn dagen verlengen. En het verlangen van JAHWEH, het verlangen van de Heer, zal door Zijn hand voorspoedig zijn.

De Drinkbeker: het Bloed van het Nieuwe Verbond en Overwinning ↑ hoofdstukken

Dan komen we in Mattheüs 26. Hij neemt het brood, eet, dit is Mijn lichaam, en dan neemt Hij de drinkbeker, nog steeds bij diezelfde Pesach-maaltijd. Hij dankt, Hij geeft die aan hen en Hij zegt: "Drinkt allen daaruit." Ook hiervan legt de Heer zelf de betekenis uit, gewoon in het volgende vers. Hij zegt: "Dit is het bloed, dit is Mijn bloed van het nieuwe verbond." Sommige vertalingen zeggen "het bloed van het verbond", maar in 1 Korinthe 11 spreekt Paulus ook over deze beker als het nieuwe verbond in Zijn bloed.

Eerst even over dat bloed; op dat verbond kom ik straks terug. Die wijn symboliseert dus het bloed. Bij bloed hebben wij heel snel de neiging om aan de dood te denken. Ik zeg er altijd bij: op de plek waar ik werk in Rotterdam, daar zit vlakbij de bloedbank en zie je heel vaak van die busjes rijden van Sanquin. Daar staat op: "Bloed is leven." Het bloed waar het hier om gaat, spreekt weliswaar van Degene die gedood is, maar Die leeft. Het is dus het bloed van het Slachtoffer. Al die oudtestamentische offers verwijzen daarnaar. De Heer stierf aan het kruis; daar is de slagbank. Waar de priester dat lam slacht, is dat een beeld van de slagbank, een uitbeelding van het kruis. Maar daarna werd het op het altaar gebracht en dat is het offer. Het staat er meestal bij in het Oude Testament dat het opsteeg tot een liefdelijke reuk voor de Here, als beeld van Zijn opstanding en eventueel ook Zijn hemelvaart. Dat is waar de offers van spreken. De slachting spreekt van Zijn dood en het offer spreekt van Zijn opstanding.

Trouwens, het brandofferaltaar in de tabernakel was ook drie el hoog. Dus verhoging vond plaats op een derde, natuurlijk als uitbeelding ook van de opstanding op de derde dag. Het bloed van Hem Die stierf, maar nu leeft. In Openbaring staat: "En ik zag een Lam, staande als geslacht." Hoe kan een lam dat geslacht is nu staan? Dat is omdat Hij is opgestaan, omdat Hij is opgewekt. Dus het bloed van het verbond, het bloed van Zijn kruis, dat bloed spreekt van Hem Die is gestorven maar nu leeft.

Dat nieuwe verbond wordt natuurlijk gesloten met Israël. Het heet ook het verbond des vredes, het verbond van vrede. Dat verbond, dat in de toekomst gesloten zal worden met Israël, wordt gekenmerkt door genade. Dit zijn belangrijke woorden. Kijk, dat verbond wordt niet met de Ecclesia, met de gemeente, gesloten. Wij hebben een veel nauwere relatie met de Heer dan een verbondsrelatie: wij zijn Zijn lichaam. "Dit is Mijn lichaam", ja, dat zijn wij. Maar de kenmerken van dat nieuwe verbond, vrede en genade, zijn wel degelijk ook op ons van toepassing.

De Heer belooft onder het nieuwe verbond — in Jeremia 31 vind je dat — dat het woord in hun harten geschreven zal worden, zodat het geen opgelegde zaak meer is, maar van binnenuit komt. En de Geest die over Israël zal worden uitgegoten bij het nieuwe verbond — "Ik zal Mijn Geest uitgieten over alle vlees van Israël", staat er in Joël 2 — dat is natuurlijk dezelfde Geest als wij nu al ontvangen hebben, namelijk de Geest van de opgewekte Christus, de Geest van de levende God, zoals Paulus die noemt. Paulus zegt gewoon in 2 Korinthe 3: "De Heer is de Geest." Wij hebben zelfs deel aan die Heer, we zijn één lichaam met Hem.

In de toekomst zal het nieuwe verbond met Israël gesloten worden en zullen zij ook de Geest ontvangen. Dus het bloed van het verbond of het bloed van het nieuwe verbond spreekt natuurlijk ook over Israël, maar wij kennen dat bloed natuurlijk ook als bijvoorbeeld het bloed van het kruis. Paulus zegt in Kolossenzen 1 dat Hij door Hem het al, of alle dingen — *ta panta* staat er in het Grieks — door Hem het al wilde verzoenen tot in Hem, hetzij wat op de aarde is, hetzij wat in de hemelen is. Vrede makend — daar heb je dus ook het verbond des vredes — maar Hij maakt nu al met ons vrede. Vrede is gewoon eenheid maken.

Hij maakt vrede door het bloed van Zijn kruis. Dat is het bloed van Hem Die gekruisigd werd en stierf, maar nu is opgewekt. Die vijandschap die men had tegen de Zoon, waardoor Hij stierf aan het kruis, die gaat God helemaal omdraaien. Hij gaat vrede maken door juist die wandaad van het kruis niet aan te rekenen. Die wandaad van de mensheid is de meest afschuwelijke daad die ooit in de geschiedenis heeft plaatsgevonden: dat men de Zoon van God gekruisigd heeft. En God zegt: juist door die daad die jullie gedaan hebben, ga Ik heel deze schepping met Mezelf verzoenen en ga Ik jullie allemaal het leven geven. Dat is verzoening: vijandschap beantwoorden met liefde. Daar spreekt het bloed van Zijn kruis van.

Nu even terug naar Mattheüs 26: "Dit is Mijn bloed van het nieuwe verbond, dat voor velen vergoten wordt tot bevrijding van zonden." De meeste vertalingen zullen "vergeving van zonden" zeggen, maar dit woord *aphesis* betekent loslating of bevrijding. We hadden net ook een lied dat over verlossing of bevrijding ging. Dit begrip is veel breder dan vergeving, hoewel vergeving daarbij is ingesloten. Als wij vergeven worden, dan worden dingen ons niet toegerekend. Maar wanneer wij bevrijd of verlost worden, dan ben je bevrijd van de banden en ben je dus in vrijheid gesteld. In Lukas 4 wordt ditzelfde woord twee keer gebruikt: de ene keer wordt het vertaald met loslating en de andere keer met vrijheid. Zoals een slaaf geen slaaf meer is; wij waren slaven van de zonde, maar daar zijn we van bevrijd. Die zonde zou geen enkele invloed meer op ons moeten hebben; we zijn bevrijd van die banden. "Dit is Mijn bloed van het nieuwe verbond dat voor velen vergoten wordt tot bevrijding van zonden", daar spreekt de wijn van.

Maar de Heer zegt ook tegen de discipelen: "Vanaf dit moment zal Ik voorzeker niet meer van deze vrucht van de wijnstok drinken, tot op die dag wanneer Ik het met jullie nieuw zal drinken in het koninkrijk van Mijn Vader." Dit is natuurlijk ook wat cryptisch. Gaan we daar dan weer wijn drinken? Let op, dit zegt niet dat we andere wijn gaan drinken. Natuurlijk, als we daar zouden drinken, is het altijd onder de wijn, maar het gaat hier niet over andere wijn. Het gaat hier over nieuwe wijn, namelijk datgene waar wijn een uitbeelding van is. De Heer dronk op dat moment met Zijn discipelen wijn en Hij zei: "Dit is de laatste keer, tot op die dag wanneer Ik het met jullie nieuw zal drinken in het koninkrijk van Mijn Vader." Dan zullen zij hebben ontvangen waar de wijn een uitbeelding van is, namelijk dat leven. Dan zullen ze daarvan drinken — dat is natuurlijk ook symboliek. Dan zullen ze dat ervaren en daarin de gemeenschap hebben in dat nieuwe leven, het opstandingsleven.

Dan ga ik nog even terug naar 1 Korinthe 10, want we hebben de uitleg van Paulus over het brood gezien en nu kijken we nog even naar de wijn: "De drinkbeker van de zegening die wij zegenen." Er staat ook wel "de drinkbeker van de dankzegging die wij dankzeggende zegenen", maar dat heb ik dus al aangehaald en uitgelegd. "Is die niet de gemeenschap van het bloed van de Christus?" De drinkbeker met de wijn is dus een uitdrukking, een uitbeelding van de gemeenschap van het bloed van de Christus; de gemeenschap die wij hebben met Degene die leeft.

Hij die voor ons gestorven is, maar nu is opgewekt. Dat is de betekenis van de wijn en de drinkbeker. Wij drinken trouwens meestal wijn uit glazen, maar hier gaat het elke keer over een beker. Een beker is echter ook een symbool van overwinning. Ik haal altijd mijn zoon Jens aan; die heeft een paar van die bekertjes staan die hij bij de pupillen met voetbal heeft gewonnen. Een beker is een overwinningstrofee. Dus de drinkbeker van de zegening is gevuld met wijn, een uitbeelding van leven, maar die beker zelf is ook een uitbeeldingssymbool van overwinning, namelijk de overwinning op de dood.

En als wij gezamenlijk met elkaar maaltijd houden, dan eten we niet slechts één klein stukje brood en één slokje wijn. Nee, dan doen we dat in overvloed, want wij leven uit de overvloed die Hij ons geeft. Het is namelijk een feestmaal van de overwinning op de dood en we vieren het leven dat we in Hem hebben ontvangen. Daarom heffen we ook het glas en zeggen we: "L’chaim!", op het leven. Want de drinkbeker van de zegening die wij zegenen, is de gemeenschap van het bloed van de Christus. En het brood dat wij breken – dat hebben we dus al gezien – is de gemeenschap van het lichaam van de Christus.

In 1 Korinthe 11 staat dat Paulus het van de Heer had ontvangen: Hij nam het brood. "Dit is Mijn lichaam voor jullie." Op dezelfde wijze nam Hij ook de drinkbeker na het houden van de maaltijd en Hij zei: "Deze drinkbeker is het nieuwe verbond in Mijn bloed; doe dit, zo vaak jullie die drinken, tot herinnering van Mij." Er wordt hier trouwens niet gezegd: "Doe dit als jullie op zondagochtend bij elkaar komen en een ritueel houden van het heilige." Er staat hier: "zo dikwijls". Oftewel: zo vaak jullie maar wijn drinken of brood eten, mag je terugdenken aan Mij. Dat zegt Paulus hier: zo dikwijls.

Dus wanneer er wijn of brood op tafel staat, dan is dat een reden om daaraan te denken. Want wijn en brood zijn er niet alleen op het moment dat we een ritueel houden. We zouden dat ritueel niet hoeven te houden, maar we zouden juist met elkaar maaltijd vieren, dat feestmaal van de overwinning, en zo dikwijls er brood en wijn op tafel staat daarbij bepaald worden. Dat is wat Paulus hier zegt, en dat zegt hij ook over de maaltijden van de Korinthiërs. Want zo vaak als jullie dit brood eten en deze drinkbeker drinken, verkondigen jullie de dood van de Heer, totdat Hij komt.

Wat er niet staat, is: "zo vaak jullie dit brood eten en deze drinkbeker drinken, verkondigen jullie het sterven van de Heer totdat Hij komt." Hier wordt gesproken over de dood van de Heer, totdat Hij komt. En als Hij komt, dan is Hij dus niet meer dood. Het Lam staat als geslacht, zegt Johannes in Openbaring. Hij is opgewekt; Hij die dood was, zal komen, en dus leeft Hij. De dood van de Heer verkondigen is dus het verkondigen van Hem die ooit dood was, maar door God werd opgewekt en gesteld werd tot Heer, Heer van allen.

Dat is wat Paulus zegt: als jullie zo vaak brood eten en wijn drinken, verkondigen jullie daarmee de dood van de Heer, totdat Hij komt. Dat is dus geen begrafenismaaltijd. Het is het terugdenken aan Hem die voor ons stierf, maar die nu leeft. Daar worden wij dan bij bepaald door het brood, de wijn en de beker. Het zijn allemaal uitbeeldingen van juist leven, van de overwinning op de dood. Wijn is een uitbeelding van leven – dit heb ik allemaal al gezegd – en een beker is een symbool van overwinning. Bij elkaar is het dus een uitbeelding van overwinningsleven.

De Typologie in het Productieproces van Wijn ↑ hoofdstukken

Ik ben een beetje door mijn tijd heen, zie ik, maar ik wil jullie nog kort wat laten zien over het productieproces van wijn. Daarin ligt dat hele principe namelijk ook al verborgen. Nu ben ik geen wijnkenner – ik vind het wel lekker, maar bij het productieproces komt nog veel meer kijken dan ik hier ga vertellen of laten zien. De hoofdlijn is echter volledig symbolisch, dus typologisch.

Die druiven worden natuurlijk geplukt. Het is wel grappig dat de plant in de Bijbel de wijnstok wordt genoemd, terwijl er eigenlijk geen wijn aan groeit, maar druiven. Toch heeft die plant de belofte van wijn al in zich; de wijnstok belooft wijn, en wijn belooft nieuw leven. Na het plukken worden die druiven verzameld en van oudsher vertrapt. Tegenwoordig gebeurt dat natuurlijk met machines, dat gaat veel sneller, maar het wordt nog steeds kneuzen genoemd. Dat vertrappen en kneuzen is een uitbeelding van het lijden en sterven van de Heer. We vinden dat ook in Jesaja 53: om onze overtredingen werd Hij verwond, om onze ongerechtigheden werd Hij verbrijzeld, vertrapt. De straf die ons de vrede aanbrengt, was op Hem, en door Zijn striemen is ons genezing geworden. Dat wordt uitgebeeld in het kneuzen van die druiven.

Vervolgens wordt dat sap – dat wordt most genoemd – opgevangen in eikenhouten vaten. Tegenwoordig zijn er varianten, maar van oudsher gebeurde dat in eikenhouten vaten. U zou thuis eens een concordantie moeten pakken om op te zoeken wat er in de Bijbel allemaal bij eiken en eikenbossen gebeurt. Het woord voor eik in het Hebreeuws is namelijk heel nauw verwant aan het woord voor eed. Aan het opvangen van dat sap heeft God dus ook alweer Zijn belofte, Zijn eed verbonden. Dat druivensap ligt opgeslagen in een eikenhouten vat en hoewel we nog moeten afwachten wat het precies gaat worden, heeft het de belofte, de eed van God al in zich.

Ik heb een paar voorbeelden van die eik, zoek ze thuis maar eens na. Abram ging wonen bij de eik, of de eikenbossen, van More en ook van Mamre. Je vindt dat door het hele boek Genesis beschreven. Waarom deed Abram dat? Omdat hij daarmee ook iets uitbeeldde, namelijk de belofte van God die hij had ontvangen. Aan Gideon verscheen een engel onder een eik. Mensen worden begraven onder eiken. Voor het praktisch nut is dat niet handig, want je stuit waarschijnlijk snel op wortels, maar men deed het omdat het een betekenis heeft. Dit is ook een mooie: Jozua vernieuwt het verbond met Israël bij een grote steen – de steenrots is Christus, zoals ik net al aanhaalde uit 1 Korinthe 10 – en hij richtte die op. Het is dus een opgewekte steen, en dat was ook weer onder een eik, want het spreekt van Gods belofte.

En dan hebben we de vrucht van de eik: de eikel. Abram ontving het teken van de besnijdenis als teken van het verbond. Zoals de eikel aan de boom groeit als de vrucht van de eik – de vrucht van de belofte – zo ontving Abram het teken van de besnijdenis aan het mannelijk lid, dus ook bij de eikel, als teken van het verbond en als zegel van de rechtvaardigheid van het geloof, zoals Paulus zegt in Romeinen 4. Daar spreekt die eik en de eikel allemaal van; het is een uitbeelding van de besnijdenis van het hart, die we al vinden in Deuteronomium maar ook in de brieven van Paulus.

Dat sap wordt opgevangen in eikenhouten vaten en wordt in de kelder gelegd, onder de grond. Dat is natuurlijk een uitbeelding van het lijden en het sterven van de Heer, van hoe de Heer in het graf terechtkwam. En wat gebeurt er dan onder de grond? Daar vindt een proces plaats. De duur van dat rijpingsproces varieert per wijn; bij witte wijn gaat dat wat sneller, bij de meeste rode wijn moet het geloof ik één tot drie jaar rijpen. Maar het blijft in die kelder liggen en als het er dan uitkomt, is het geen druivensap meer, maar is het veranderd. Door dat proces is er alcohol in het sap ontstaan, wat we ook wel geestrijk vocht noemen. Alcohol is een uitbeelding van een vluchtige stof, een uitbeelding van de geest en daarmee natuurlijk van de opstanding van Christus. Wijn is een uitbeelding van leven en als het uit de kelder omhoogkomt, is het een uitbeelding van Zijn dood en opstanding. Wij kennen het als een embleem van leven en vreugde, van overvloed en overwinning. En die beker is natuurlijk ook een uitbeelding van de overwinning. Dat is mijn laatste dia, dus daar wilde ik het bij laten voor deze ochtend.

📖 Categorie: Studies