door het dak!

In alle drie de zogenoemde synoptische evangeliën: Mattheüs, Marcus en Lukas, vinden we de geschiedenis van de verlamde man, die door zijn vier vrienden, door het dak, naar beneden wordt gelaten en zo vlak voor Jezus’ voeten wordt gebracht.

Deze man en zijn vrienden werden door verschillende dingen belemmerd om tot Jezus te komen: de mensenmassa, die voornamelijk bestond uit Farizeeën en leraren van de wet, maar ook door de tichelstenen op het dak. Dit is natuurlijk niet zonder betekenis.
Wanneer Jezus het geloof van de mannen ziet, spreekt Hij de verlamde vrij van zonden, wat op weerstand stuit van de aanwezige godsdienstige leiders. Maar Jezus bewijst wie Hij is, door de man opdracht te geven om op te staan en te lopen.

📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst

Samenvatting: De genezing van de verlamde man die door het dak tot Jezus werd gebracht, is een typologisch beeld van het herstel van Israël en de ware bevrijding van zonden. Religieuze systemen en de wet, getypeerd door de tichelstenen van het dak en de dichte schare, vormen vaak een obstakel om werkelijk tot Christus te komen. Jezus toont Zijn volmacht als de Zoon des mensen door niet alleen zonden te vergeven, maar de mens wezenlijk los te maken uit slavernij en rust te schenken. Het afsluitende vertrek uit het huis naar de zee illustreert de wending van het ongelovige Israël naar de natiën.

Besproken Schriftgedeelten: Mattheüs 9, Marcus 2, Lukas 5, Mattheüs 4:13, Genesis 11, Exodus 5, Exodus 20, Lukas 4, Psalmen 8, Hebreeën 2, Handelingen 3, Jesaja 35, Romeinen 11, Mattheüs 13, Mattheüs 12, Kolossenzen 1, Openbaring 16, 1 Korinthe 3, 2 Korinthe 3

“Want wat verhindert een mens om tot Christus te komen? Dat is onder andere, of laat ik zeggen met name: religie, godsdienst.”

Inleiding: de Verlamde Man en de Vier Dragers ↑ hoofdstukken

Een hele goede morgen weer, allemaal. Fijn om hier weer bij elkaar te zijn en Gods Woord weer te gaan openen, want daar zijn we hier voor en dat doen we dus altijd hier. En ik wil het eens hebben over dit onderwerp: 'Door het dak'. Ik denk dat de meesten die het plaatje zien het verhaal wel kennen: de genezing van een verlamde man die door een aantal vrienden van hem door het dak voor Jezus' voeten wordt gebracht.

Ik dacht: ja, hoe ga ik dat eens noemen? De genezing van een verlamde? Daar zijn er zoveel van; er zijn er nogal wat van in de Bijbel. 'Het dak eraf' was ook nog een leuke geweest. Er zijn nogal wat spreekwoorden en gezegden waar het dak in voorkomt. 'Uit je dak gaan' bijvoorbeeld. Ik was van de week nog bij een concert, toen hadden ze het ook over 'het dak eraf' inderdaad. 'To blow the roof off'. Nou ja, er zijn er nog wel een paar. Ben ik er nog een paar vergeten? Ja, 'Kom van dat dak af'. Maar dat is weer geen spreekwoord of gezegde, dat was Peter Koelewijn geloof ik. Nou ja, ga zo maar door.

Maar dit is een geschiedenis over een verlamde man. Hoe waarheidsgetrouw dat plaatje is, even voor de scherpe kijkers, dat is nog maar de vraag. Dit is een houten dak, maar in de geschiedenis staat toch echt dat het een dak was waar tegels op lagen: tichelstenen. Dus daar kom ik nog op. Nu hebben wij op ons dak ook stenen en dat noemen we geen tegels, maar dakpannen. Daar zal ongetwijfeld een goede reden voor zijn, maar daar ligt wel altijd ook iets onder. Het is niet zo dat je alleen maar dakpannen hebt. Dus hoe dat daar precies geweest is, dat weet ik niet. Er staat in ieder geval dat ze die tegels weg moesten halen om bij Jezus te komen. Nou, daar komen we dus nog op.

Het gaat dus om de genezing van een verlamde man. En even voor de statistieken, voor de volledigheid: we vinden deze geschiedenis in alle drie de synoptische evangelieën. Zo noemt men dat. Dat zijn de evangelieën van Mattheüs, Marcus en Lukas. Ze heten synoptisch – dat is een Grieks woord – omdat je ze makkelijk samen kunt bekijken. Want dat betekent synoptisch zo ongeveer: 'syn' is samen en 'optisch', dat kennen jullie, dat heeft met kijken of zien te maken. Je kunt ze makkelijk vergelijken. Het Johannes-evangelie is van een nogal andere orde, maar dat is mijn onderwerp niet, dus daar ga ik het niet over hebben.

In deze drie evangelieën, in Mattheüs 9, vind je de geschiedenis; daar is hij nogal beknopt. Ik vind dat heel veel details die we in Marcus en Lukas weer wel vinden, je in Mattheüs 9 niet aantreft. Ik heb er daarom voor gekozen om de geschiedenis te bespreken uit Marcus 2. Ik heb getwijfeld tussen Marcus 2 of Lukas 5. Ze vullen elkaar aan, dus ik bespreek het vanuit Marcus 2, maar ik zal af en toe verwijzen naar Lukas 5, omdat dat dan weer net wat aanvullende details geeft. Wat ik eerst ga doen: ik ga het eerst even lezen. Dan hebben we de geschiedenis even op het netvlies. Voor degenen die het niet kennen, die weten dan waar we het over gaan hebben, en voor degenen die het wel kennen is het een opfrisser.

Marcus 2, vanaf vers 1: "En Hij komt na enige dagen weer in Kapernaüm en het wordt gehoord dat Hij in huis is. En onmiddellijk verzamelden zich velen, zodat zelfs de ruimten bij de deur niet meer plaats konden bieden. En Hij sprak het Woord tot hen. En zij komen naar Hem toe en ze brengen een verlamde die door vier mannen gedragen wordt. En omdat zij hem niet naar Hem toe kunnen brengen vanwege de verzamelde mensenmassa, nemen zij de bedekking van het dak weg waar Hij was en zij trekken het uit en zij laten de ligmat zakken waarop de verlamde neerlag. En Jezus neemt hun geloof waar en Hij zegt tegen de verlamde: Kind, jouw zonden worden van jou losgelaten. En er waren daar enigen van de schriftgeleerden gezeten en zij redeneren in hun harten: Wat spreekt deze zó? Hij lastert! Wie kan van zonden bevrijden behalve één, namelijk God? En Jezus beseft meteen in Zijn geest dat zij zo bij zichzelf redeneren en Hij zegt tot hen: Waarom redeneren jullie deze dingen in jullie harten? Wat is gemakkelijker om tegen de verlamde te zeggen: Je wordt bevrijd van jouw zonden, of te zeggen: Kom overeind, pak jouw ligmat op en wandel? Maar omdat jullie zullen weten dat de Zoon van de mens autoriteit heeft om op de aarde van zonden te bevrijden – zegt Hij tegen de verlamde – Ik zeg tegen jou: Sta op en pak je ligmat op en ga heen naar jouw huis. En hij stond op en hij pakte meteen de ligmat op en hij ging naar buiten ten aanschouwen van allen, zodat zij allen buiten zinnen zijn en zij verheerlijken God en zij zeggen: Zoiets namen wij nog nooit waar! En Hij ging weer naar buiten bij de zee. En de gehele verzamelde mensenmassa kwam naar Hem toe en Hij onderwees hen."

Ja, tot zover dus de geschiedenis. Nu beginnen we gewoon even aan het begin en lopen we de geschiedenis door. We gaan eens kijken wat er staat en Lukas 5 er ook naast leggen. Want het is natuurlijk, hoe dan ook, een bijzonder verhaal. Vijf mannen die Jezus willen zien met een bepaalde bedoeling natuurlijk. Ze kunnen niet bij Hem komen en dan verzinnen ze een oplossing; ik kan ook zeggen een truc of wat dan ook. Maar zij waren slim en verstandig en ze vonden hun weg wel.

Kapernaüm en de Typologie van het Huis ↑ hoofdstukken

Hij komt na enige dagen weer in Kapernaüm en er wordt gehoord dat Hij in huis is. Kapernaüm ligt helemaal bovenaan, ten noorden van de Zee van Galilea, ook wel het Meer van Tiberias, het Meer van Gennesaret of Kinneret genoemd. Het zijn allemaal verschillende aanduidingen voor hetzelfde meer. Je kunt Kapernaüm nog steeds bezichtigen; er zijn nog wat ruïnes van overgebleven. Ik ben zelf in Israël geweest, maar niet daar, omdat er op dat moment – dat is alweer een jaar of twintig geleden – een oorlog gaande was met Hezbollah in Libanon. Er kwamen raketten neer, dus het was niet zo veilig om daar op dat moment te komen. Maar je kunt er dus nog steeds naartoe, naar Kapernaüm.

Kapernaüm betekent zoiets als 'het dorp van Nahum'. Het is niet zeker of dat de profeet is geweest die daar gewoond heeft, maar als je het letterlijk vertaalt, betekent het 'dorp van rust' of 'dorp van troost'. Nachum of Noacham betekent immers rust of troost. Er staat: "En het wordt gehoord dat Hij in huis is." Sommige vertalingen, zoals de NBG, geven aan dat Hij thuis is. Kapernaüm was namelijk de plek waar Jezus woonde. Dat vind je bijvoorbeeld in Mattheüs 4 vers 13. Daar woonde Hij dus, daar had Hij Zijn huis. Daar valt nog veel meer over te vertellen, maar dat ga ik nu niet doen.

Als we met typologische oren naar 'het huis' luisteren – we zijn hier om studie te doen, dus om te onderzoeken – dan moeten we bij het huis toch ook denken aan dat grotere huis: het Huis van Israël. Of moet ik zeggen: het Huis van Jakob, waaruit de twaalf zijn voortgekomen. De twaalf zonen werden de twaalf stammen; dat is dus het Huis van Jakob, en Jakob is Israël. Het huis staat dus ook voor Israël. Dat de Heer hier in huis was gekomen, is natuurlijk ook een uitbeelding van Zijn komst tot Zijn volk.

In Lukas 5, hetzelfde schriftgedeelte, lezen we: "En het gebeurde op één van die dagen dat Hij onderwees." Er staat dat daar Farizeeën en leraren van de wet zaten, die gekomen waren uit elk dorp van Galilea en Judea en uit Jeruzalem. Er was blijkbaar een hele afvaardiging van Farizeeën en wetgeleerden naar Jezus gekomen. En het is interessant wat er dan staat: "En er was kracht van de Heer om hen te genezen." Als je gewoon leest wat hier staat, dan staat er dat de Heer thuis was, dat er Farizeeën en leraren van de wet tot Hem kwamen, en dat er kracht was om *hen* te genezen. Maar wie moest daar dan genezen worden? Blijkbaar hadden die Farizeeën en leraren van de wet een probleem dat genezing behoefde. Als je dit letterlijk leest, kom je op geen andere conclusie.

Dat is boeiend, want de genezingen in de Bijbel zijn natuurlijk reële gebeurtenissen waarbij mensen worden genezen – blinden, doven, stommen, verlamden of mensen met dorre handen. Maar het zijn ook allemaal uitbeeldingen. De mens is sowieso zwak, wordt ziek en dat leidt uiteindelijk tot de dood; we zijn sterfelijk. Al die genezingen zijn echter een uitbeelding van herstel, en met name in de evangeliën van het herstel van Israël. Zij waren blijkbaar ongezond, die Farizeeën en leraren van de wet, en er was kracht om hen gezond te maken.

Laten we eerst even verder lezen, want we komen daar vanzelf op terug. In Markus 2 staat dat er zich onmiddellijk velen verzamelden, zodat zelfs de ruimte bij de deur geen plaats meer kon bieden, en Hij sprak het woord tot hen. In Lukas 5 staat dat die velen, als ik het zo lees, uitsluitend Farizeeën en leraren van de wet waren. Maar ik ben een man van de nuance, dat weten jullie. Dus als ik het een beetje nuanceer, dan zeg ik: het waren blijkbaar voornamelijk Farizeeën en leraren van de wet die daarheen waren gekomen.

Wat hun bedoelingen waren, kun je je afvragen; dat lezen we trouwens vaak in de evangeliën. Ze kwamen vaak met valse motieven, niet omdat zij Hem geloofden of wilden horen wat Hij te zeggen had, maar meestal om Hem te vangen of te pakken op Zijn woorden. Vandaar dat zij het nodig hadden om gezond gemaakt te worden. Er verzamelden zich dus velen, zodat zelfs de ruimte bij de deur geen plaats meer bood, en Hij sprak het woord tot hen. Ik spreek ook het woord, maar gelukkig is er water – overigens ook een uitbeelding van het woord. Dan gaat het weer even. Die velen waren dus in ieder geval voornamelijk Farizeeën en leraren van de wet.

De Vijf Mannen: Genade, Verborgen Dingen en de Letter 'he' ↑ hoofdstukken

En dan lees je: zij komen naar Hem toe en zij brengen een verlamde die door vier mannen gedragen wordt. Dat is wel leuk, want jullie kunnen natuurlijk allemaal tellen. Er zijn vier mannen die hem dragen en er is er één die gedragen wordt. Dus 4 plus 1, dat is 5. Ik loop nu natuurlijk vooruit en daarom heb ik het ook van tevoren alvast gelezen: de vijfde wordt genezen.

Degenen die een beetje gevoel hebben voor de getallen in de Bijbel — en dat zijn jullie natuurlijk allemaal — weten dat het getal 5 alles te maken heeft met genade en ook met verborgen dingen. Als ik het heel snel zeg: de vier staat voor aardse zaken. De vier hoeken van de aarde of de vier winden van de aarde, zo noemt de Schrift dat. Vier staat dus voor aardse dingen, maar voorbij de vier kom je bij de vijf. Dan heeft het met verborgen dingen te maken, met geestelijke dingen en dus ook met genade.

Wat ook niet onbenoemd mag blijven, is het Hebreeuwse alfabet. Dat is zeker van toepassing in deze geschiedenis. De vijfde letter van het Hebreeuwse alfabet is de letter *he*. Deze Hebreeuwse letters hebben, zoals jullie waarschijnlijk wel weten, een getalswaarde die vergelijkbaar is met de Romeinse cijfers. Die vijfde letter, de *he*, heeft een getalswaarde van 5. Het mooiste voorbeeld uit de Schrift is wellicht het moment dat Abram en Sarai hun nieuwe naam van God kregen — een andere identiteit, een nieuwe identiteit, oftewel nieuw leven. Dat is de uitbeelding ervan. Toen kregen zij allebei die *he* in hun naam; toen werd het Abraham en Sarah. Het is soms wat lastig uit te spreken om het verschil aan te duiden, maar het was Sarai en het werd Sarah, met de *he* erachter. Zij kregen allebei de vijfde letter aan hun naam toegevoegd. Dat betekent beloften, een nieuwe identiteit, nieuw leven enzovoorts.

In deze geschiedenis is het prachtig, want als je die letters uitschrijft — zoals je de *gimel* uit kunt schrijven, wat 'kameel' betekent; dat herkennen we nog wel, *gimel* en kameel hebben dezelfde medeklinkers — dan betekent de *he* 'venster'. Dat is wel leuk, want in deze geschiedenis konden die vier vrienden hun vijfde vriend, de vijfde persoon, niet via de deur binnenkrijgen en dus maakten zij een venster. Trouwens, de deur is de vierde letter van het Hebreeuwse alfabet, de *dalet*. Daar is de betekenis weer van: 'deur'. Er is een redelijk bekend spreekwoord of gezegde: 'Daar waar deuren gesloten worden, daar opent God een venster.' Wellicht is dat ontleend aan deze geschiedenis, of aan de geschiedenis van de ark van Noach bijvoorbeeld. Daar ging de deur ook dicht, maar daar werd ook een venster geopend.

Een venster geeft zicht op de hemel. Bij ons zitten die dingen wat lager, maar in de Schrift is het idee dat een venster wat hoger zit. Er komt ook licht doorheen, dus het schijnt licht op de zaken. Dat zijn allemaal associaties bij die vijfde letter van het Hebreeuwse alfabet, de *he*, en dus ook bij de deur, de *dalet*. Uiteindelijk wordt de vijfde man genezen, want hij ontvangt ook genade: bevrijding van zonde. We hebben het zojuist gelezen en we komen er zo nog op terug.

Ze komen dus naar Hem toe en ze brengen die verlamde man, een verlamde die door vier mannen gedragen wordt. Omdat zij hem vanwege de verzamelde mensenmassa niet naar Hem toe kunnen brengen — die mensenmassa kun je ook kort aanduiden met een wat ouder Nederlands woord: 'de scharen', zoals dat meestal in de Statenvertaling staat. Ik heb het hier uit de interlineair overgenomen als 'verzamelde mensenmassa'. Wie waren dat ook alweer? Dat waren die Farizeeën en leraren van de wet. Ook hier zit natuurlijk een diepere gedachte achter. Die mannen willen naar Jezus toe, want we lazen zojuist: Jezus sprak het woord van God tot de verzamelde mensenmassa. Zij willen naar Jezus toe, maar zij kunnen niet naar binnen vanwege de scharen. Zij worden dus verhinderd door die Farizeeën en leraren van de wet om tot Christus te komen. Om tot Jezus te komen, moet ik eigenlijk zeggen, maar nu heb ik het meteen uitgelegd natuurlijk.

Religie als Obstakel en de Tichels van de Wet ↑ hoofdstukken

Want wat verhindert een mens om tot Christus te komen? Dat is onder andere, of laat ik zeggen met name: religie, godsdienst. Dat vinden we telkens weer in de Schrift op allerlei manieren terug. Soms heel letterlijk, zoals bij de Farizeeën en leraren van de wet die altijd tegen Jezus waren. Als Hij dan iemand geneest, krijgt Hij ervan langs omdat Hij het op de sabbat heeft gedaan. Dat mag blijkbaar niet – op zondag wel, maar op zaterdag blijkbaar niet.

Die Farizeeën en leraren van de wet kenden de wet; ze konden die tot in den treure citeren, oplepelen en ophoesten. Alleen hadden ze geen flauw idee waar de wet werkelijk van spreekt. Paulus zegt bijvoorbeeld tegen de Galaten: "Zeg mij, jullie die zo graag onder de wet willen zijn, verstaan jullie de wet dan niet?" Vervolgens gaat hij uitleggen over Ismaël en Hagar en Isaak, dat dit een diepere betekenis heeft. Zo is het ook met de sabbat. Jezus genas juist op de sabbat, omdat die grote wereldsabbat – die zevende dag van duizend jaar – ongeveer staat aan te breken. Het gaat niet lang meer duren. Dat is juist een beeld van herstel en van gezondmaking. In die dag van duizend jaar zal Israël hersteld worden. Hoe staat het er in Jesaja? Daar kom ik straks nog op: dan zal de lamme huppelen als een hert en de woestijn zal bloeien. Dat zijn allemaal uitbeeldingen van leven dat Israël juist op die zevende dag ontvangt. Terwijl die Farizeeën en leraren van de wet Jezus erop wezen dat Hij op de sabbat niemand mocht genezen, hadden zij geen flauw idee van wat de wet betekende. Met hun religie, hun wetten en regels hielden zij mensen bij de Heer vandaan. Zij waren een obstakel voor mensen om tot de Heer te komen, en dat is het nog steeds.

Omdat de mannen de verlamde niet naar Hem toe kunnen brengen vanwege de verzamelde mensenmassa, nemen zij de bedekking van het dak weg waar Hij was. Zij trekken het uit en laten de ligmat zakken waarop de verlamde neerlag. Die bedekking van het dak – ik zei het zojuist al bij de aanvang – bestond uit tegels of, in ouder Nederlands, tichels of tichelstenen. Dat vind je ook in Lukas 5, daarom leg ik die teksten elke keer naast elkaar. Daar staat: zij vinden geen gelegenheid om hem binnen te brengen vanwege de verzamelde mensenmassa. Zij klimmen omhoog – dat is ook een mooie: waar zoek je het? Boven! – het dak op en ze laten hem met zijn ligbedje (er staat daar in Lukas echt een verkleinwoord) door de tegels in het midden neer, vlak voor Jezus.

Nu staat hier "tichels", maar in de Statenvertaling en de NBG, de wat oudere vertalingen, staat "tichels" of "tichelstenen". Tegels, tichels... Trouwens, wij zijn hier in Zuid-Holland, dus wij worden geacht Hollands te spreken, maar ik denk dat er in deze provincie maar weinig mensen zijn die "tegels" ook echt als "tegels" uitspreken. Daar zal het overal wel "teugels" zijn of zoiets, hè? Teugels of tiggels. Ik had vroeger een opa en oma uit Ridderkerk – dat waren we zelf trouwens ook – die ik af en toe ook niet verstond. Die hadden het ook over "tegels". Ik had het er gisteren nog over met mijn broer Leon. Als het warm is, zei hij altijd: "Wat een hette." Ik weet nog dat ik als kind al vroeg: "Hette? Wat is er met hette?" "Nee," zei oma dan, "hitte." "O, hitte. Wat een hette hè." Alle klinkers zijn ook maar klinkers; hoe je ze uitspreekt is afhankelijk van waar je woont.

Zij namen de tegels weg, de tichels, de tichelstenen. Dan moet er toch een lampje gaan branden als we het over tichelen hebben? Want wat zijn tichels of tichelstenen? Dat zijn gewoon bakstenen; stenen die gebakken worden. Ik neem jullie mee op een korte, vlugge excursie door de Schrift langs een paar plaatsen waar het over tichels gaat, want dan weet je meteen waar het van spreekt. Eigenlijk zou ik kunnen zeggen dat een tichel een bedekking is, zoals het hier ook staat. De wet is ook een bedekking en het hindert mensen om tot de Heer te komen. Tichels zijn daar een uitbeelding van: van de wet en van slavenarbeid.

Het begint in Genesis 11; dat is volgens mij de eerste keer dat het voorkomt bij de bouw van de toren van Babel. Babel – "do I need to say more", zeggen de Engelsen dan. Babel is de eerste stad waar men uitvond wat opstand tegen God was, en het zal ook de laatste stad zijn die door God Zelf vernietigd zal worden. Die hele stad staat model voor deze wereld, deze aarde en haar denken, het denken van deze aion. Als Daniël in ballingschap is, is hij ook in Babel. Het gaat daar over allerlei dromen met aardse koninkrijken die Babel als hoofdstad hebben. Daar spreekt Babel van. Bij de torenbouw zeiden ze tot elkaar: "Welaan, laten wij tichelen maken en die goed bakken." En de tichel diende hun tot steen. Ik besef nu dat ik eigenlijk nog verder had moeten lezen, want het is interessant om te zien dat zij een toren wilden bouwen die tot in de hemel reikte. Dan staat er dat God zegt: "Wat zijn ze eigenlijk aan het doen? We moeten eens naar beneden gaan om te kijken wat daar gebeurt." Zij wilden een toren bouwen waarvan de top in de hemel zou zijn, wat dat ook moge betekenen, en dan staat er dat God zegt: "Wat zijn ze daar beneden aan het doen? Dan moet Ik nu even afdalen om daar te gaan kijken." Dat is Gods positie. Als de mens zich verheft, stelt het gewoon echt helemaal niets voor. Gelukkig zal er in de toekomst een koning van Babel zijn die zich ook verheft en zich laat aanbidden, maar daar zal mee afgerekend worden.

Een volgende keer dat je over tichels leest, is in Exodus, waar gesproken wordt over de zonen van Israël. Je weet wel, die twaalf zonen die waren uitgegroeid tot twaalf stammen. De Egyptenaren lieten de zonen van Israël in hardheid dienen en zij verbitterden hun het leven door harde slavendienst met metselspecie en met bakstenen. In de meeste oudere vertalingen staat daar "tichelen". Ik gebruik die woorden door elkaar, zodat we weten dat het om bakstenen gaat: tichelen, tegels, enzovoort. Met metselspecie – of asfalt, staat er geloof ik in sommige vertalingen – en met bakstenen en met allerlei dienst op het veld verrichtten zij hun werk. Zij moesten in Egypte tichelen maken en bakken. Dat was slavendienst. Die tichels zijn een uitbeelding van de slavernij, de slavernij van de wet.

Als je nog een stukje verder leest, zie je dat de Egyptenaren zeggen – volgens mij is het de farao die hier spreekt: "Jullie zullen het volk geen stro meer geven." Mozes was naar de farao gezonden met de boodschap: "Laat mijn volk gaan." Toen zei de farao: "Blijkbaar hebben ze nog te veel tijd om ergens over na te denken. Laten we die slavenarbeid nog wat zwaarder maken." Voortaan kregen ze dus geen stro meer om bakstenen en tichelen te maken, zoals gisteren en eergisteren. Ze moesten zelf gaan om stro bijeen te harken. Zo werd die slavenarbeid geïntensiveerd.

En ze moesten het zelf doen. Eerst werd het stro nog verzorgd, maar daarna moesten ze het er zelf bij gaan harken. Wat overigens ook nog zinnebeeldig is natuurlijk: stro. Want gras is al een uitbeelding van de vergankelijkheid van de mens. Het gras is ons kortstondig leven; het bloeit, de bloem komt op en een dag later is het weg, zegt de Schrift. Maar stro is ook nog eens verdroogd gras waar het leven uit is. Dat spreekt dus ook nog eens van dood en verderf. De wet is een bediening des doods, zegt 2 Korinthiërs 3.

En Paulus heeft het daarover in 2 Korinthiërs 3, volgens mij wel. Maar in 1 Korinthiërs 3 heeft hij het ook over hout, hooi en stro. Dat staat namelijk ook voor de werken van de mens, en die zullen gewoonweg verbranden. Godzijdank. Wat overblijft is goud, zilver en kostbare stenen. Die tichelstenen staan voor de wet, voor slavernij, maar ook dat stro is daar helemaal mee in lijn.

Ik ben hier gestopt met voorbeelden noemen, maar dit zeg ik nog wel even uit het hoofd; daar kwam ik gisteren nog op. Dit is Exodus 5. Exodus 20 kennen jullie allemaal: de tien geboden, de tien woorden. Na de tien woorden staat er nog een gedeelte over een voorschrift dat als de mens aan God zou offeren onder het oude verbond, hij dat zou doen op — ik noem het maar even — natuurstenen. Gewoon de stenen die God in de natuur gegeven heeft, gewoon keien. Die mochten niet met een houweel bewerkt worden; dat is dan geen baksteen, maar net iets anders. Aan Gods werk komt geen mensenhand te pas en vandaar dat die stenen niet bewerkt mochten worden. Het moest een altaar zijn van de grond, een stapel grond — dat is ook wat God gemaakt heeft — of gewoon stenen zoals je die vindt in de natuur. Geen gehouwen steen, maar ook geen baksteen. Want dat staat weer ergens in Jesaja, meen ik: dat het de Heer een gruwel is dat er op tichels geofferd werd.

Die kunnen jullie zelf gaan opzoeken met een concordantie. Ik noem ze even snel, maar ik denk dat ik er wel genoeg over heb gezegd. Ik ga dus verder: "Zij nemen de bedekking van het dak weg waar Hij was." Zij nemen de bedekking van het dak weg waar Hij was, zij trekken het uit en laten de ligmat zakken waarop de verlamde lag.

Het dak... Als ik op elk woord echt uitgebreid in zou gaan, dan... Over dit gedeelte kan ik makkelijk een hele dag spreken. Want het dak is datgene wat het zicht op de hemel ontneemt. Als je gewoon omhoog kijkt, kijk je tegen het dak. Het dak is dus echt niet zo positief in de Bijbel. Het is vaak wel een verschil of je eronder bent of daarboven. Twee verspieders werden bijvoorbeeld verstopt op het dak, onder het koren geloof ik, of onder het vlas, linnen — ik weet het niet precies. Maar het dak is wel datgene wat het zicht ontneemt op de hemel.

Er zijn nogal wat geschiedenissen waar het dak een rol speelt en waar dat niet zo positief is. Ik noem ze nu gewoon even voor de negatieve associatie; ik ga ze niet allemaal uitgebreid uitleggen. Ik heb me onlangs nogal beziggehouden met de geschiedenis van Simson. Daar bevonden zich ongeveer drieduizend mannen en vrouwen op het dak van de tempel van Dagon; dat was het. Nou, je weet wat er gebeurde: Simson brak dat huis af. David zag Bathseba vanaf het dak; we weten wat er daarna gebeurde. Het is ook een "leuk" — "mooi" wilde ik zeggen, maar dat is het natuurlijk niet — maar Absalom ging tot de bijvrouwen van zijn vader op het dak. Ten aanschouwen van iedereen, dat was zijn bedoeling.

En dat is ook een leuke: Gog en Magog. Gog betekent "dak". Het volk van het dak, of zoiets zal het dan wel zijn. Petrus ontving bijvoorbeeld ook een visioen over reine en onreine dieren op het dak, dus dat heeft daar ook mee te maken. Maar zij nemen de bedekking van het dak weg, die tichelstenen. Ze trekken het uit en ze laten de ligmat zakken waarop de verlamde neerlag.

Loslating: de Diepere Betekenis van Vergeving ↑ hoofdstukken

En Jezus ziet hun geloof, Hij neemt hun geloof waar. En Hij zegt tegen die verlamde: "Kind, jouw zonden worden van jou losgelaten." In de meeste vertalingen staat: "Jouw zonden worden jou vergeven." Wat op zich een prima vertaling is, want het heeft met loslaten te maken. Vergeven is natuurlijk ook een vorm van loslating. Maar dit Bijbelse woord "vergeven"... Ik denk dat ik daar toch eens aandacht aan wil geven. Dit Bijbelse woord afesis gaat namelijk wel wat verder dan vergeven.

Er is een mooi gedeelte, ook uit de evangeliën, in Lukas 4. Dat gaat net vooraf aan de genezing van de verlamde in Lukas 5. Daar is de Here Jezus in de synagoge van Nazareth, de plaats waar Hij is opgegroeid. Hij is in de synagoge en daar mocht je blijkbaar als man het woord nemen, en dat deed Hij dus ook. Dan leest Hij een gedeelte uit Jesaja. Ik val er nu middenin omdat het mij nu even alleen om dat woord gaat. Het gaat over het aangename jaar van Yahweh uit Jesaja: om aan gevangenen loslating te verkondigen, aan blinden het gezicht; om verbrokenen heen te zenden in vrijheid, om te verkondigen het aangename jaar des Heren.

Dit is twee keer hetzelfde woord, en het is twee keer dit woord dat heel vaak vertaald wordt met vergeving. Eigenlijk zou je het dus ook kunnen vertalen met bevrijding. En bevrijding van zonden is toch echt meer dan vergeving van zonden. Kijk, als u weet dat God uw zonden vergeven heeft, dan weet u: Hij rekent er niet mee. Maar als u weet dat u bevrijd bent van zonden, losgelaten zoals een slaaf — want daar gaat het over hè — losgelaten uit de slavernij, dan bent u bevrijd van zonde en dan speelt zonde ook geen enkele rol meer. Dat is dat woord: bevrijding, loslating.

Paulus zegt in de Romeinenbrief: "toen jullie nog zondaars waren." Dat spreekt hij echt in de verleden tijd uit. Het speelt geen rol meer, wij zijn in vrijheid gezet. Wij zijn als een slaaf bevrijd van de slavernij van zonde en van dood. Wij zijn dus ook bevrijd van de zonde. Niet zomaar vergeven, in de zin dat God er niet mee rekent, nee, we zijn ervan bevrijd. Het speelt geen rol meer.

In Lukas 4 — lees dat gedeelte later nog maar eens na — leest u het gedeelte en dan zegt Hij: "Vandaag zijn deze schriftwoorden in uw oren vervuld." Trouwens, ook hier citeert Hij het gedeelte uit Jesaja waarin het over genezing gaat: om aan gevangenen bevrijding en loslating te verkondigen, aan blinden het gezicht en om verbrokenen heen te zenden in vrijheid; om te verkondigen het aangename jaar des Heren. Ook hier wordt dus die link gelegd met fysieke blindheid én met geestelijke blindheid. Straks zullen de ogen van het volk geopend worden, de lamme zal lopen, de oren zullen geopend worden, enzovoorts.

Nu waren daar ook enige van de schriftgeleerden gezeten.

De Redenerende Religieuzen en de Autoriteit van de Ben Adam ↑ hoofdstukken

En zij redeneren in hun harten: "Wat spreekt deze zó? Hij lastert! Wie kan van zonden bevrijden behalve Eén: God?" En Jezus besefte meteen in zijn geest dat zij zo bij zichzelf redeneren, en Hij zegt tot hen: "Waarom redeneren jullie deze dingen in jullie harten?"

Dat is wel bijzonder, want er wordt eigenlijk niet gezegd dat zij die dingen hardop uitspraken, maar dat ze het alleen maar dachten. De Heer kende hun gedachten. Hij besefte — *epignosis* staat daar, hij herkende, erkende, besefte in zijn geest — dat zij zo bij zichzelf redeneren. Hij vraagt hen dan ook: "Waarom redeneren jullie deze dingen in uw harten?"

Wat is gemakkelijker om tegen de verlamde te zeggen: "Je wordt bevrijd van jouw zonden" (of "je wordt losgelaten van jouw zonden", maar ik heb hier gekozen voor bevrijd omdat het anders zo’n aparte zin krijgt in het Nederlands), of om te zeggen: "Kom overeind, pak jouw ligmat op en wandel"? Kijk, tegen iemand zeggen dat zijn zonden vergeven zijn, dat is natuurlijk heel makkelijk, want dat is niet te controleren. Er is maar Eén die dat weet en dat is God. Het is een geestelijke kwestie, het is onzienlijk.

De Heer vraagt: "Wat is makkelijk?" Nou, het antwoord is natuurlijk: zeggen dat je zonden vergeven worden. Maar als de Heer zegt: "Kom overeind, sta op, pak jouw ligmat op en wandel," en er gebeurt niets, dan weet je dat Zijn woorden geen kracht hebben. Als je het allebei zegt en het tweede gebeurt niet, dan is dat ook een bewijs dat het eerste al niet waar zal zijn. Maar als de Heer zegt: "Je wordt bevrijd van jouw zonden," maar ook: "Sta op, kom overeind en wandel," en dat gebeurt... ja, dan heeft Hij blijkbaar de autoriteit en de volmacht van God ontvangen.

Dat zegt Hij dus ook: "Maar opdat jullie zullen weten dat de Zoon van de mens autoriteit heeft om op de aarde van zonde te bevrijden..." Dan zegt Hij tegen de verlamde: "Sta op en wandel." Maar laten we eerst even kijken naar wat Hij hier zegt. Hij identificeert Zich hier als de Zoon des mensen, de Zoon van de mens. Dat is een Hebreeuwse term: de *Ben Adam*, de zoon van Adam. De Heer verklaart hiermee dat Hij die *Ben Adam* is waar het ook in Psalm 8 over gaat.

Die Farizeeën en schriftgeleerden wisten dat echt wel. Psalm 8 is, net als elke psalm, een Messiaanse psalm. In Psalm 8 wordt heel duidelijk gesproken over de *Ben Adam*. De briefschrijver aan de Hebreeën gaat ook op die psalm in en geeft daar uitleg over in Hebreeën 2. De Heer verklaart hier dus: "Ik ben die *Ben Adam* waarover in Psalm 8 wordt gesproken."

"Opdat jullie zullen weten dat de Ben Adam, de Zoon van de mens..." Autoriteit wordt hier vertaald van *exousia*. Autoriteit is een macht die gegeven wordt; "ex" is "uit", dus macht die ergens vandaan komt. Volmacht zouden wij denk ik zeggen. Natuurlijk kan er maar Eén van zonden bevrijden, maar de Heer had volmacht als de *Ben Adam*. Dat zegt Hij hier: "Opdat jullie zullen weten dat de Ben Adam, de Zoon van de mens, autoriteit heeft om op de aarde van zonden te bevrijden." Dan zegt Hij tegen de verlamde: "Ik zeg tegen jou: sta op, pak je ligmat op en ga heen naar jouw huis."

Hiermee zeg ik: kijk naar die twee zinnen. Dat Hij zegt: "Jij wordt bevrijd van jouw zonden" en "Sta op, pak je ligmat op en ga heen naar huis." Het een is natuurlijk een beeld van het ander. Die opstanding van die verlamde is een beeld van de opstanding. Het is een fysieke opstanding, maar het is ook een beeld van de opstanding en dus ook van de bevrijding van zonden. De Heer zegt tegen de verlamde: "Ik zeg tegen jou: sta op, pak je ligmat op en ga heen naar jouw huis."

Opstanding in Rust en Jubelen als een Hert ↑ hoofdstukken

En hij stond op en hij pakte meteen de ligmat op. Dat ging ook meteen, hè? Hij stond op, hij pakte meteen de ligmat op en hij ging naar buiten, ten aanschouwen van allen. Dat is ook leuk, hè, want hij kon er niet in. Hij kwam er niet in, maar hij loopt er nu zo uit. Hij kon niet komen tot de Heer vanwege de menigte... maar toen hij er was, toen deerde die menigte niet meer. Dat is natuurlijk ook typologisch, hè. Dat heb ik me van tevoren niet eens bedacht; nu ik het lees, bedenk ik dat pas. Maar dat is wel leuk. Hij kon daar niet komen vanwege de menigte en de Heer zegt: "Kom van die mat af, sta op." En hij loopt zo naar buiten. Hij ging naar buiten ten aanschouwen van allen, zodat zij allen in extase zijn – of uitzinnig zijn, maar dat is extase. Zodat zij allen in extase zijn en zij verheerlijken God. En ze zeggen: "Zoiets namen wij nog nooit waar. Dat hebben wij nog nooit gezien."

In Lukas 5 staat: "En ogenblikkelijk staat hij voor hun ogen op en hij pakte hetgeen op waar hij op gelegen had en hij ging weg naar zijn huis en hij verheerlijkt God." Dat is wel leuk, want je zou zeggen: "Dat bedje heb je toch niet meer nodig, dat ligmatje?" "Neem uw bed op en wandel", dat zal er wel in de Statenvertaling of de NBG staan. Dan moet je ook niet denken aan zo’n megamatras, maar dat was gewoon een matje wat je op kon pakken. Ik heb pas een nieuwe matras gekocht en die moest de oude verslepen; dat weegt toch aardig wat, als het een beetje een goed matras of een flink matras is. Dit pakte hij zo op. De Heer zegt altijd: "Neem je mat op en wandel." Dat is wel leuk, want dat opnemen van dat matras en het gaan wandelen, dat is ook een uitbeelden van het wandelen in die rust. Je bent nu opgestaan, de Heer zegt: "Sta op en wandel." Dus hij was opgestaan en vanaf dat moment wandelde hij in rust; hij had dat matje gewoon bij zich. En hij stond op en hij pakte meteen die ligmat op; hij ging naar buiten ten aanschouwen van allen en de menigte was uitzinnig. Zij verheerlijkten God, maar in Lukas 5 staat dat hij dat zelf ook doet: hij verheerlijkt God. Ja, hij was verlamd en hij kon nu lopen.

Ik heb zojuist al de verwijzing gegeven naar het volk Israël. We hebben dat gedeelte in Lukas 4 gelezen, die paar verzen waarin ook wordt gesproken over blinden die het gezicht weer zien. Maar in Jesaja 35 staat – dit gaat over het Messiaanse Rijk dat zal aanvangen in die zevende dag, die wereld-sabbat – dan staat er: "Dan zullen de ogen van de blinden ontsloten worden en de oren van de doven zullen geopend worden. Dan zal de verlamde springen als een hert en de tong van de stommen zal jubelen. Want in de wildernis zullen wateren ontspringen en er zijn beken in de wildernis." Kijk, al die handicaps of die beperkingen, die fysieke kwalen die genezen worden door de Heer... het zijn allemaal uitbeeldingen van Israël waarvan de ogen zullen ontsloten worden; het volk zal zien. En ze zullen ook horen. Ze zullen springen als een hert.

Dat is trouwens een leuke, want er is nog zo’n geschiedenis met een verlamde man. Dat is in Handelingen 3; de verlamde man die bij de Schone Poort lag. En daar lees je ook echt dat hij sprong; hij stond niet alleen op, maar hij sprong, en volgens mij staat er ook bij dat hij God verheerlijkte en jubelde. Dus dat is helemaal mooi als je dit leest: "Dan zal de verlamde springen als een hert." Nou, die verlamde in Handelingen 3 sprong als een hert, maar ik neem aan dat deze man dat ook heeft gedaan. Dat hij niet alleen is opgestaan en zo voorzichtig is gaan lopen, nee, die voelde de vitaliteit en de levenskracht die hij – of nooit had gevoeld, dat staat er niet bij, of al heel lang niet had gevoeld – die voelde hij door zijn lichaam stromen. En hij stond op en hij verheerlijkte God. Nou, dat heeft hij echt niet schoorvoetend gedaan. Die is gewoon, net als de menigte, uit zijn dak gegaan. Uit zijn dak!

Ik ben ook weleens flink ziek geweest van een longontsteking. Als je dan weer opkrabbelt en de kracht weer door je lichaam voelt stromen, dan ben je ook helemaal happy, helemaal blij. Laat staan als je verlamd bent geweest en je kunt weer lopen en springen en fietsen enzovoort. Nou, en de menigte had dat nog nooit gezien. Dus ja, dit is zo’n beetje het einde van de geschiedenis. En Israël zal... de woestijn zal bloeien, staat er ook in dit gedeelte in Jesaja 35; lees het maar eens na. Alles spreekt daar van nieuw leven, van vruchtbaarheid en leven en vitaliteit. En al die genezingen zijn ook allemaal Gods werk; het is de Heer die dat doet. Overigens, dat Hij de oren en ogen toegestopt heeft en gesloten heeft – lees ook in bijvoorbeeld Romeinen 11 meen ik – ook dat is Gods werk. En Hij zal ze dus ook openen. Ja, en dan tenslotte het laatste vers.

Het Huis Verlaten: van Israël Naar de Volkerenzee ↑ hoofdstukken

Hij ging weer naar buiten bij de zee, en de gehele verzamelde mensenmassa kwam naar Hem toe en Hij onderwees hen. Hij ging dus uit het huis naar de zee, en dan moet ik denken aan een ander gedeelte in de evangeliën, Mattheüs 13, waar je dit ook leest. Ook dit is natuurlijk allemaal typologisch: Hij gaat het huis uit. Er is een enkeling in het huis die geloofde en tot Hem kwam, maar de grote massa, de scharen, niet. En wat doet de Heer vervolgens? Hij gaat uit het huis. Het huis is een uitbeelding van Israël. Hij gaat uit het huis en Hij ging weer naar buiten bij de zee. En ook daar komen weer mensen tot Hem.

In Mattheüs 13 lees je over de Heer die ook naar buiten gaat. Op die dag gaat Jezus naar buiten. Als je wilt weten wat die dag is, dan moet je Mattheüs 12 lezen. Dat is een hoofdstuk waarin de Heer te maken krijgt met massieve afwijzing en tegenstand. Ook daar geneest Hij iemand – ik weet even niet meer uit mijn hoofd of het een verlamde was of iets met een lichaamsdeel dat niet werkte – maar ook daar genas Hij iemand en er wordt zelfs door de wetgeleerden en de Farizeeën gezegd dat Hij dat doet door de tegenstander. De afwijzing is daar zo massief dat Hij niet slechts niet geloofd wordt, maar dat Zijn werken ook nog eens toegewezen worden aan Beëlzebub; zo noemen ze het daar, in ieder geval aan Satan.

Op die dag gaat Jezus dus naar buiten; Hij verlaat het huis, het huis van Israël. Hij gaat uit het woonhuis en Hij zat bij de zee. En vele verzamelde mensenmassa's, de scharen dus, verzamelen zich bij Hem, zodat Hij instapt in een schip en daar gaat zitten. De verzamelde mensenmassa stond op het strand. Dit is een uitbeelding. En wat doet de Heer trouwens in Mattheüs 13? Dan gaat Hij gelijkenissen vertellen en zegt Hij tegen Zijn discipelen: "Dit zijn de verborgenheden van het koninkrijk." De Heer gaat in verborgenheden spreken.

Dat is de tijd waarin wij nu leven. De Heer heeft het huis verlaten, het huis van Israël. En waar is Hij nu? Hij is bij de zee, op de zee of in de zee; namelijk de volkerenzee. De zee is een uitbeelding van de volken. Hij heeft het huis van Israël verlaten en Hij bevindt zich nu als "Christus onder jullie natiën", zoals Paulus zegt in Colossensen 1. De zee is een uitbeelding van de natiën, en dat staat zelfs letterlijk in de Openbaring, hoofdstuk 16 is het meen ik. Dat de Heer dat telkens doet, is ook typologisch. Hij verlaat het huis en ging zitten bij de zee.

Dat zou er namelijk gebeuren: Israël zou als volk niet geloven, op een enkeling na. Hij zou het huis verlaten en Zich begeven tot de natiën, Zich onder de natiën begeven. En wat doet Hij daar? Daar wordt inderdaad vanuit of vanonder de natiën – dat is geen goed Nederlands, maar vanuit de natiën wordt inderdaad wel het woord gesproken tot degenen die op het strand staan. Zij staan nog op het strand, op het land, en dat is een natuurlijke uitbeelding van Israël. Ik ben aan het einde gekomen van deze geschiedenis. Daar wilde ik het voor deze ochtend bij laten.

📖 Categorie: Studies