In 1 Timotheüs 2 roept Paulus op om te bidden en danken voor alle mensen en in het bijzonder voor koningen en hooggeplaatsten. Met als reden: opdat wij een stil en rustig leven leiden mogen. Meestal wordt dit uitgelegd, dat wij zouden bidden dat we door de overheden met rust zouden worden gelaten, maar dat is niet wat Paulus zegt. Paulus spreekt van onze houding als gelovigen in deze wereld. Wie weet dat alle overheden onder God gesteld zijn, kan ondanks alle rumoer in de wereld, leven in rust en vrede.
📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst
“Want wij kennen een God die alles in Zijn handen heeft en die ook een plan heeft met al die mensen waar wij voor bidden, zoals die koningen en hooggeplaatsten.”
⏱️ Hoofdstukindeling van deze studie:
- Introductie en Schriftlezing: 1 Timotheüs 2
- Paulus' Oproep tot Bemoediging en Gebed
- Wat Smeken en Bidden Werkelijk Inhoudt
- Onderschikking aan Overheden en Hooggeplaatsten
- Een Kalm en Rustig Leven Vanuit Innerlijke Rust
- Onze Positie als Hemelburgers en Ambassadeurs
- Gods Wil en de Redding van Álle Mensen
- De Ene Beschikker en de Ene Middelaar
- De Losprijs voor Allen in de Bestemde Tijden
- Paulus' Roeping als Leraar van de Natiën
Introductie en Schriftlezing: 1 Timotheüs 2 ↑ hoofdstukken
Ik wil beginnen met waar ik het vandaag echt over wil hebben, en dat is het onderwerp dat jullie hier geprojecteerd zien. Ik zat net even na te denken over de foto die ik daarvoor gekozen heb: een rustig en stil leven leiden. Het is een frase van Paulus uit de eerste Timotheüsbrief, 1 Timotheüs 2. We bespraken hier vanmorgen al een aantal dingen waarvan je denkt: er gebeurt toch wel het een en ander. En dat is dan nog maar in het kleine kringetje hier.
Ik had het vanmorgen met Fernand – waar zit je, Fernand? Daar zit je – even over het wereldgebeuren. Hij vroeg: "Hoe heb jij de afgelopen weken en maanden beleefd?" Het is toch wel echt heel hectisch. We worden natuurlijk dagelijks getrakteerd op wat er allemaal aan de hand is in de wereld. De natiën beroeren zich, om het maar zo te zeggen, en dat kun je niet echt rustig en stil noemen. Ik had hier een foto kunnen tonen van Trump, Poetin, Zelensky of Netanyahu. Foto's van Gaza, Oekraïne of de opstand die gaande is in Iran. Ik weet dat de media over het een veel meer berichten dan over het ander, maar er is nogal wat aan de hand. Dit is natuurlijk maar het topje van de ijsberg.
Ik had ook onze binnenlandse politiek voor het voetlicht kunnen brengen; het drietal dat deze week aardig in het nieuws geweest is, en de oppositie die daar beroepsmatig natuurlijk ook wat van vindt en het er niet mee eens is. Dat krijg je allemaal voor je kiezen. Hoe kun je nou in zulke omstandigheden een stil en rustig leven leiden? Daar heeft Paulus het over, en ik noem expres de politiek, want dat is ook het verband waarin hij het noemt.
Wat ik ga doen: ik ga met jullie eerst de verzen lezen die ik wil bespreken. Dat doe ik uit een gangbare vertaling, de Herziene Statenvertaling, en daarna neem ik de tekst vers voor vers en zinsdeel voor zinsdeel door met een wat letterlijkere weergave.
We vangen aan in 1 Timotheüs 2 vers 1. Daar staat: "Ik roep er dan vóór alles toe op dat smekingen, gebeden, voorbeden en dankzeggingen gedaan worden voor alle mensen, voor koningen en allen die hooggeplaatst zijn, opdat wij een rustig en stil leven zullen leiden, in alle godsvrucht en waardigheid. Want dat is goed en welgevallig in de ogen van God, onze Zaligmaker, Die wil dat alle mensen zalig worden en tot kennis van de waarheid komen."
Sorry, dat heb je als je met twee schermen werkt... "Want er is één God. Er is ook één Middelaar tussen God en mensen, de mens Christus Jezus. Hij heeft Zichzelf gegeven als een losprijs voor allen. Dit is het getuigenis op de door God bestemde tijd. Daartoe ben ik aangesteld als prediker en apostel (ik zeg de waarheid in Christus, ik lieg niet), als een leraar van de heidenen in geloof en waarheid."
Tot zover. Deze verzen wil ik bespreken. Ik vang dan gewoon aan bij het begin.
Paulus' Oproep tot Bemoediging en Gebed ↑ hoofdstukken
We gaan naar vers 1 en daar eens rustig doorheen om te kijken wat Paulus hier nu precies zegt. Hij zegt daar: "Ik roep jou dan allereerst op." Dat heeft de Herziene Statenvertaling ook. Het woord dat hier gebruikt wordt, is *parakaleo*. Andere vertalingen, zoals de Statenvertaling en de NBG-vertaling, vertalen dat met "ik vermaan". Dit woord is echter opgebouwd uit de woorddelen "naast" plus "roepen", of "erbij" en "roepen". Je roept dus iemand naast je, of je roept iemand erbij. Vandaar dat vertalingen als aansporen, maar ook aanmoedigen of bemoedigen, hier passen. Het woordje "vermanen" is eigenlijk niet zo’n goede vertaling. Dus als u een Statenvertaling of NBG voor u heeft, dan is het goed om dat te weten.
Ik noemde zojuist het voorbeeld van het gedeelte in 1 Thessalonicenzen 4, waar Paulus de Thessalonicenzen juist gaat bemoedigen met betrekking tot de doden. Hij zegt daar: "Met betrekking tot de ontslapenen wil ik niet dat jullie bedroefd zijn zoals degenen die geen hoop hebben." Dan gaat hij uitleggen dat bij de — laten we maar even zeggen — wederkomst, bij de wegrukking, God de doden in Christus eerst zal opwekken en dat degenen die levend overblijven tezamen met hen weggevoerd zullen worden, de Heer tegemoet in de lucht.
Hij beëindigt dan zijn betoog en zegt: "Vermaan elkaar dan met deze woorden." Maar ja, dat is zo’n dissonant; dat is bijna misplaatst. "Vermaan elkaar met deze woorden"? Nee, vertroost elkaar met deze woorden! Bemoedig elkaar met deze woorden! Dat is wat er staat. Het heeft dat element van aansporen en oproepen in zich, want die termen — aanmoedigen, bemoedigen, aansporen — overlappen elkaar natuurlijk enigszins.
Dat naastroepen kun je op twee manieren opvatten. Je kunt iemand naast je roepen en een arm om hem heen slaan in de zin van vertroosten, maar je kunt ook, zoals bij een sportwedstrijd, naast iemand staan en roepen om aan te moedigen. Dat zit allemaal in dat woord *parakaleo* opgesloten. Ik roep jou dan allereerst op, of ik moedig jou aan, tot smeekbeden en gebeden.
Wat Smeken en Bidden Werkelijk Inhoudt ↑ hoofdstukken
Ik roep jou dan allereerst op om smeekbeden, gebeden, bepleitingen en dankzeggingen te doen voor alle mensen. Ik ga niet op al die verschillende woorden in, maar over smeken wil ik wel iets zeggen. In de Schrift heeft smeken bij ons vaak de klank van een wanhopig en onzeker uitroepen tot God, maar dat is het niet. Smeken in de Schrift is juist een beroep doen op Gods belofte. Ik zou daar heel wat voorbeelden van kunnen geven, maar ik noem er één die zo helder is als je die even nazoekt: dat gaat over Daniël in Daniël 9. Toen Daniël zag dat de termijn van Jeruzalems verwoesting vervuld was – dat waren zeventig jaren – wist hij dat de tijd nu vervuld was. God had immers toegezegd dat de termijn zeventig jaar zou zijn. Daniël zag dat en zei: "Hé, die termijn is vervuld." Wat ging hij doen? Hij ging God bidden en smeken. Maar wat deed Daniël bij dat smeken? Hij deed een beroep op Gods beloften: "God, U heeft dat beloofd, zeventig jaren zijn vervuld, dus vervul Uw belofte alsjeblieft." Nou, en dat deed God. Dat is smeken in de Schrift.
Dan de gebeden. Ik weet niet of u daar weleens over nadenkt: wat zijn nou gebeden? Voor mij was het een eye-opener toen ik zag hoe dit Griekse woord voor bidden is opgebouwd. We kennen in de Schrift teksten als "bid onophoudelijk" of "bid zonder ophouden". Als wij bidden alleen opvatten als de handen samen en de ogen dicht, dan krijg je heel wat onveilige situaties. We gaan tot God spreken, doen onze handen samen en onze ogen dicht – of voor mijn part de handen en de blik omhoog – maar dat lijkt me ook niet altijd veilig. Hoe kun je dan onophoudelijk bidden? Als je dit woord in zijn elementen opsplitst, dan zie je dat het is opgebouwd uit 'pro', wat 'naartoe' betekent en een richting aangeeft, en 'eu', dat we ook kennen uit 'eu-angelion' ofwel 'evangelie', wat 'goed bericht' betekent. Het laatste deel betekent 'hebbend'. Eigenlijk betekent bidden dus: 'je richting goed hebbend'. Dat je gerichtheid juist staat. En er is maar één goede gerichtheid, en dat is natuurlijk omhoog. Dat is gebed. Dat zouden wij een biddende houding noemen. Als er staat "bid onophoudelijk", dan klinkt het wellicht wat houterig, maar het betekent: heb onophoudelijk, zonder ophouden, je richting goed. Dat is wat echt gebed is: leven in afhankelijkheid van God en het van Hem verwachten. Want Hij is God, Hij heeft alles in de hand. Wij zijn maar mensjes met een heel beperkt denken en een heel beperkt verstand. We weten niet eens hoe de dag van morgen zal verlopen, of zelfs deze dag niet. Hij overziet alles, Hij overziet de tijden. Wij zijn schepselen van Zijn hand en Hij kent ons beter dan wij onszelf kennen, veel beter. Daar mag je op vertrouwen. Ten diepste is gebed dus leven in afhankelijkheid van Hem.
Paulus roept dus op om smeekbeden, gebeden, bepleitingen en dankzeggingen te doen voor alle mensen. Het grote geheim van bidden is denk ik dat we dat doen onder dankzegging. Ik noem een voorbeeld uit de Filippenzenbrief om dat wat te verduidelijken. Daar zegt Paulus: "Wees in geen ding bezorgd, maar laat in alles jullie verzoeken door gebed en smeekbede met dankzegging bekendgemaakt worden bij God." Kijk, Paulus zegt dat je nergens bezorgd over hoeft te zijn, want Hij zorgt voor ons. Hij is God, wij zijn kinderen en Hij zorgt voor ons. Maar we mogen wel alles bij Hem bekendmaken. "Laat in alles jullie verzoeken door gebed en smeekbede met dankzegging bekendgemaakt worden bij God." Paulus zegt in de Romeinenbrief ook dat wij niet weten wat wij bidden moeten zoals het behoort, maar God weet dat wel. Maak dus al je wensen en wat je bezighoudt bij Hem bekend, maar altijd onder dankzegging. Dankzegging in de zin van: "U bent God en ik mag erop vertrouwen dat alles wat mij overkomt volgens Uw plan en Uw bestek gebeurt." Ook al begrijp ik er soms – nee, meestal – helemaal niets van, U bent God en daar dank ik U op voorhand voor: dat de dingen toch zo gaan zoals U dat bepaald en bedoeld heeft.
Ik zou uit mijn eigen korte leventje al heel wat voorbeelden kunnen noemen van dingen waar ik echt niet voor gekozen had, maar waarvan ik nu denk: wauw, dat heeft allemaal meegewerkt ten goede. En zo gaat het met alles; zo zal het met alles zijn. God doet alles meewerken ten goede, in ons kleine leventje maar ook in het wereldgebeuren. Daarom kunnen we Hem op voorhand danken dat Hij God is en dat Hij alles in Zijn handen heeft. Daarom zegt Paulus: "Wees niet bezorgd." Maar als die bezorgdheid er toch is, breng het dan allemaal bij Hem met dankzegging. Door gebed en smeekbede, maar mét dankzegging maak je het bekend bij Hem. Daar gaat het hier in 1 Timotheüs 2 ook over, waarbij Paulus zegt: "Ik roep jou dan op om smeekbeden, gebeden en bepleitingen te doen, én dankzegging voor alle mensen." Wij kunnen dus ook op voorhand God danken voor alle mensen, omdat wij weten dat Hij een plan heeft met alle mensen en dat Hij het goede voor ogen heeft met álle mensen. Daarom danken we Hem op voorhand al en kunnen we ook bidden voor alle mensen.
Nu weet ik niet of "alle mensen" altijd letterlijk alle acht miljard mensen moet betekenen, of vooral alle mensen in onze omgeving. Of je nu elke keer voor alle mensen moet bidden... dat zegt niet zoveel, vind ik zelf, als je bidt voor mensen die je nog nooit gezien of gesproken hebt of waar je verder geen band mee hebt. Maar het staat er natuurlijk wel zo: voor álle mensen. Alle mensen zijn namelijk inbegrepen. In Romeinen 12 heb ik dat even letterlijk weergegeven: "niemand kwaad met kwaad vergeldend, het goede voor ogen hebbend van alle mensen." Er staat in de NBG-vertaling zoiets als "het goede voorhebben met alle mensen", maar letterlijk staat hier: "het goede voor ogen hebbend van alle mensen". Want God heeft het goede voor ogen van alle mensen. Dat staat in Romeinen 12, maar Paulus heeft al in Romeinen 3 en Romeinen 5 uiteengezet dat God allen zal rechtvaardigen. Zoals de schuld over allen gekomen is door de overtreding van één mens, zo komt ook rechtvaardigheid, rechtvaardiging en leven tot alle mensen door die Ene, door Christus namelijk. Paulus zegt: "Ik roep je op – dat zegt hij tegen Timotheüs – om die smeekbeden, gebeden, bepleitingen en dankzeggingen te doen voor alle mensen." En dan gaat hij dat nog even specificeren.
Onderschikking aan Overheden en Hooggeplaatsten ↑ hoofdstukken
Dan zegt hij: "voor koningen en allen in een superieure positie." De Statenvertaling zegt hier: "allen die in hoogheid zijn", en de NBG-vertaling: "alle hooggeplaatsten". Paulus doet hier dus een oproep aan Timotheüs tot gebed voor koningen, maar niet alleen voor koningen. Het betreft allen in een superieure positie, op alle hoge plaatsen, allen die in hoogheid zijn. Denk aan presidenten, premiers en ministers; Paulus roept op tot gebed voor hen.
We moeten ons beseffen dat Paulus deze oproep deed in de dagen van keizer Nero, en niet in de tijd van Trump of Poetin en de lieden die ik net noemde. Ik weet niet hoe goed jullie je geschiedenis kennen, maar deze man staat echt bekend als een bruut. Hij heeft heel wat mensenlevens op zijn naam staan; hij heeft er heel wat om zeep geholpen, laat ik het zo maar zeggen. Zoek het maar na. Maar het was dus in de dagen van keizer Nero dat Paulus opriep tot gebed voor koningen. En voor allen — dus ook niet een paar, waarbij je zelf mag uitkiezen — maar allen in een superieure positie, allen die hooggeplaatst zijn.
In de Romeinenbrief, Romeinen 13, zegt Paulus met betrekking tot die overheden ook: "Laat elke ziel zich onderschikken aan de superieure autoriteiten, aan de autoriteiten die boven ons geplaatst zijn." Want er is geen autoriteit dan onder God, en de autoriteiten die er zijn, zijn door God gezet of gesteld. De machten, de koningen en de hooggeplaatsten die in hoogheid zijn: daar kunnen wij ons aan onderschikken. Onderschikken betekent dat wij hen erkennen als de overheden die over ons gesteld zijn; dat wij erkennen dat zij in een positie staan die hoger is dan de onze, en daar onderschikken wij ons aan.
Paulus zegt ook niet dat het nog uitmaakt hoe zij op die plek gekomen zijn, of dat via een democratisch bestel is gebeurd of niet. Volgens mij heb ik trouwens nog nooit iets over democratie gevonden in de Bijbel; destijds kende men dat nog niet eens. Hetgeen in de Bijbel het dichtst bij democratie komt, is dat het volk tegen Samuel of tegen God zei: "Wij willen een koning." Toen kregen ze er één, en dat was Saul. Ze wilden een koning, maar uiteindelijk zochten zij die zelf natuurlijk niet uit, dus helemaal democratisch was dat ook weer niet. Maar dat komt volgens mij het dichtst in de buurt van democratie in de Bijbel; verder heb ik het nog nooit gevonden.
In onze maatschappij is democratie een soort heiligverklaring. Het wordt ook gelijkgesteld met vrijheid. Democratie en vrijheid — dat is nog maar de vraag. Je kunt ook gewoon zeggen dat democratie de dictatuur is van de meerderheid. Dan zeg ik het wel heel straf en zwart-wit, dat weet ik ook wel, maar ik denk weleens — en ik zeg het ook weleens hardop: we zouden gewoon eens een goede dictator moeten hebben. Iemand die het beste met het volk voorheeft, maar toch een alleenheerser is. Die heeft tenminste een beleid op de lange termijn en danst niet naar de pijpen van het volk. Als het volk zegt "naar links" en hij denkt "we gaan naar rechts, want rechts is beter", dan doet hij dat. Daar zou ik uren over kunnen praten natuurlijk, maar dat ga ik niet doen.
Wij moeten ons gewoon onderschikken aan die overheden en dus niet in opstand komen. Want in opstand komen tegen overheden is geen onderschikking. We moeten hen niet continu bekritiseren of ons afvragen of ze wel op een eerlijke manier op die plek gekomen zijn. Daar wordt in de Schrift allemaal aan voorbijgegaan. Paulus roept op tot gebed voor koningen en allen in een superieure positie. In Romeinen zegt hij dat we ons allemaal moeten onderschikken aan de superieure autoriteiten, aan de autoriteiten die boven ons geplaatst zijn. Want ze staan namelijk allemaal onder God. En de autoriteiten die er zijn, zijn door God gesteld en geplaatst.
God is degene die boven al die partijen staat. Ze zijn dus ook verantwoording aan Hem schuldig, want Hij is degene die boven hen staat. Ze zijn dus geen verantwoording aan ons schuldig, want ze zijn boven ons gesteld. Dat is wel even wat anders dan de geest in onze tijd. Ik zou er nog veel meer over kunnen zeggen, maar laat ik dat niet doen. De oproep van Paulus is te bidden voor die hoge plaatsen en dat we ons onderschikken aan de autoriteiten. Dat kunnen we doen omdat ze onder God gesteld zijn. Alles wat zij doen, doen zij binnen de ruimte die God hun geeft. God heeft hen daar gesteld en geplaatst, en als God ze wil wegnemen, dan neemt Hij ze weg. Maar dat is niet onze taak.
Nog een voorbeeld uit het boek Daniël, uit Daniël 4, waar Nebuchadnezzar het nogal hoog in zijn bol kreeg. Volgens mij liep hij op het balkon van zijn paleis en zei hij zoiets als: "Is dit niet het Babel dat ik gemaakt heb?" Ja, en toen maakte God hem tot de allerlaagste onder de mensen. Hij heeft een tijdje gras gegeten en op handen en voeten rondgestruind. Dan lees je in Daniël 4 dat de levenden moeten erkennen dat de Allerhoogste Heerser is over het koningschap van mensen. De Allerhoogste is Heerser over het koningschap van mensen; Hij geeft het aan wie Hij wil en stelt daarover zelfs de laagste onder de mensen aan. Dat heeft Nebuchadnezzar in de praktijk ervaren toen hij rondkroop als een dier en gras at. Maar het is God die Heerser is over het koningschap van mensen en Hij geeft het aan wie Hij wil. Alle autoriteiten en alle machten zijn onder God gezet.
Daar wil ik nog wel iets bij zeggen: onderschikking betekent niet automatisch gehoorzaamheid. Het is op zich een logisch gevoel dat wanneer je je onderschikt, je ook gehoorzaamt aan de overheden. Maar er zijn altijd voorbeelden te noemen van zaken waarin wij ons wel kunnen onderschikken, maar niet kunnen gehoorzamen. Bijvoorbeeld wanneer Petrus en Johannes in Handelingen 5 de oproep krijgen van de autoriteiten om niet meer te spreken over Jezus. Dan staan ze het op een gegeven moment toch te doen; ze zijn dus niet gehoorzaam aan de autoriteiten. Petrus zegt daarover: "Men moet God meer gehoorzaam zijn dan mensen." Gehoorzaamheid aan God staat natuurlijk boven gehoorzaamheid aan mensen.
We kennen nog wel meer voorbeelden. Een voorbeeld dat ik hier laat zien staat in Hebreeën 11: dat de ouders van Mozes hem in geloof verborgen, ondanks het bevel van de koning. Dat deden zij in geloof. Wij kennen natuurlijk ook voorbeelden uit de tamelijk recente geschiedenis, zoals bij de Duitse bezetting waarbij het verboden was om Joden in huis te nemen of te helpen. Dat is een gebod waaraan je niet kunt voldoen. Je moet God meer gehoorzaam zijn dan mensen en je naaste liefhebben als jezelf. In principe is gehoorzaamheid het logische gevolg van onderschikking, maar er zijn uitzonderingen; het is niet hetzelfde. Ik zou nog wel meer voorbeelden kunnen noemen uit de nog recentere geschiedenis, maar dat ga ik nu niet doen. Hier komt het dus op neer: Paulus roept op tot gebed, smeking en dankzegging voor koningen en allen in een superieure positie, opdat wij een stil en rustig leven mogen leiden in alle eerbiedigheid en eerbaarheid.
Een Kalm en Rustig Leven Vanuit Innerlijke Rust ↑ hoofdstukken
Dus wij bidden voor koningen, opdat wij een gerust of een stil en rustig leven mogen leiden. De Statenvertaling heeft hier 'gerust en stil', de NBG 'stil en rustig' en de NCV, de Nederlandse Concordante Vertaling, heeft hier 'kalm en rustig'. Ik heb al wat met woorden en ik zit daarover na te denken; zo'n woord 'kalm', dat vind ik echt een lekker woord. Je ziet het eerste plaatje al voor je: dat je op zo'n stoel zit, helemaal in the middle of nowhere met water voor je. Heel kalm, weinig wind, zonnetje erbij.
Maar hoe kunnen wij nou in deze wereld een kalm en rustig leven leiden? Want de wereld is niet kalm en rustig. En de omstandigheden zijn niet stil en rustig; er gebeurt van alles. Zeker ook in het verband waarin Paulus deze dingen naar voren brengt: koningen, hooggeplaatsten, de politiek... ja, het is hectisch. Maar hoe dan? Toch roept Paulus dus op tot gebed voor die koningen en allen in een superieure positie. Meestal wordt dit zo uitgelegd dat Paulus ons oproept om te bidden voor die koningen opdat ze ons met rust laten. Maar dat staat er niet. Dit is geen gebed om met rust gelaten te worden. Dat mag u best bidden van mij, en wij leven in een tijd dat we als gelovigen daarin echt bevoordeeld zijn, want wij worden redelijk met rust gelaten. Maar er zijn natuurlijk omstandigheden en tijden, maar ook nu op andere plaatsen, waar mensen niet zo kunnen samenkomen zoals wij samenkomen; waar gelovigen echt vervolgd worden.
En toch is dit geen gebed om met rust gelaten te worden, want met het woord 'rustig' wordt altijd een innerlijke en kalme houding bedoeld van de betrokkene zelf. Het gebed is dus niet dat wij bidden dat onze koningen en onze hooggeplaatsten ons met rust laten. Paulus zegt: wij bidden voor koningen, hooggeplaatsten en alle mensen vanuit het idee dat God hen daar geplaatst heeft. Daarom kunnen we daar rust mee hebben en daarom kunnen wij kalm en rustig zijn onder alle omstandigheden. Want wij kennen een God die alles in Zijn handen heeft en die ook een plan heeft met al die mensen waar wij voor bidden, zoals die koningen en hooggeplaatsten. En dat besef, dat te herkennen en te weten, dat geeft rust in alle omstandigheden. Daarom kunnen wij een kalm en rustig leven leiden onder alle omstandigheden.
Ik geef een paar voorbeelden van dit woord; volgens mij komt het een keer of tien voor. Het wordt altijd op die manier gebruikt, maar ik geef een paar voorbeelden. In Handelingen zien we Paulus die wordt weggevoerd. Hij wordt eigenlijk ontzet door de Romeinen omdat hij bijna gelyncht werd door zijn volksgenoten. Dan wil Paulus zijn volk toespreken en dan staat er: 'Als zij hoorden dat hij hen in de Hebreeuwse taal toesprak, hielden zij zich nog rustiger.' Dus zij werden rustig omdat ze wilden horen wat Paulus te zeggen had. Een tweede voorbeeld staat in dezelfde brief aan Timotheüs, in hetzelfde hoofdstuk zelfs: 'Laat een vrouw in alle rust leren, in alle onderschikking.' Ik had het net over de tijd waarin wij leven; ik zou hier de feministische beweging over me heen kunnen krijgen door dit naar voren te brengen, maar ik ga verder ook niet in op de betekenis van het vers en in welk verband het staat. Maar het idee is duidelijk: laat een vrouw in alle rust leren in onderschikking.
Nog één voorbeeld: 'Laat jullie sieraad niet uitwendig zijn' – hier worden overigens ook de vrouwen weer aangesproken – 'maar de verborgen mens van het hart met het onvergankelijke sieraad van hun zachtmoedige en rustige geest.' Dit is ook wel een heel mooi voorbeeld, denk ik. Een rustige geest; dit woord spreekt altijd over de houding van degene over wie het gaat, dus van de betrokkene zelf. Nou, en zo ook in 1 Timotheüs 2: de oproep voor het gebed voor koningen en allen in een superieure positie, opdat wij een stil en rustig leven mogen leiden.
Wij bidden voor hen en voor alle mensen, omdat we weten: God heeft een plan met hen. God heeft hen lief. God gaat hen brengen waar Hij ze hebben wil. En de overheden die er nu zijn, ze zijn onder God geplaatst. God heeft ze daar neergezet en als Hij het nodig vindt om ze weer weg te halen, dan doet Hij dat ook. In de Schrift staat ook dat God ze neerzet en op het volgende moment zijn ze weer weg. Dat is ook zo. Ook koning Nebukadnezar wist daarover mee te praten. Op het ene moment liep hij nog op zijn dak met zijn borst vooruit: 'Heb ik dat allemaal niet voor elkaar gebracht?' En op het volgende moment liep hij daar beneden in het gras, op handen en voeten gras te eten. Toen God het de tijd vond om hem weer aan te stellen, kreeg hij zijn plek weer terug. Dat is dus onze God. Als we Die kennen en beseffen dat Hij dat allemaal in Zijn hand heeft, dan kunnen we een stil en rustig leven doorbrengen; een stil en rustig leven leiden.
Onze Positie als Hemelburgers en Ambassadeurs ↑ hoofdstukken
Er staat: 'In alle eerbiedigheid en eerbaarheid'. Dat woord eerbiedigheid wordt in sommige vertalingen vertaald met godsvrucht. Ik had het net over de opbouw van zo’n woord; in het Grieks is dit eusebia. Daar zit ook weer het 'eu' in, maar 'sebia' is verering. Goede verering dus. Als wij bidden voor koningen en allen in een superieure positie, dan is dat opdat wij een rustig en stil leven mogen leiden in alle goede verering, om het dan letterlijk weer te geven. Dat houdt in dat wij God erkennen als God. Romeinen 1 vers 21 zegt dat de wereld God niet erkent als God, maar wij mogen Hem kennen als God. Wij mogen Hem erkennen als God en Hem werkelijk de plaats geven die Hem toekomt.
God heeft onze ogen daarvoor geopend. En dat betekent ook dat we God mogen kennen als de Beschikker en Plaatser die boven al die overheden staat. Vandaar: in alle eerbiedigheid, in alle goede verering. Als we weten dat Hij die plek heeft, dat Hij God is – werkelijk God, de ene God – dan plaatst dat ook al het andere meteen in perspectief. Want Hij is God en al het andere is daaronder gesteld, ook de overheden en machten die weer boven ons staan.
In eerbaarheid – waarom zou dit erachter staan? Dit gaat erom dat wij daar eerbaar en eervol mee omgaan. Dat kalme en rustige leven dat wij leiden en doorbrengen, zou moeten zijn in alle eerbiedigheid – dus met het oog op Hem, dat Hij de God is – en in eerbaarheid. Maar eerbaarheid heeft meer met de omstandigheden te maken waarin wij ons bevinden. Ik zei al dat dit een Bijbelstudie op zich zou kunnen zijn, maar wij hebben een burgerschap in de hemelen, zegt Paulus in Filippenzen 3. Jullie hebben waarschijnlijk allemaal het Nederlandse burgerschap, ik ook, en een Nederlands paspoort. Maar Paulus zegt: we hebben een burgerschap in de hemelen. Wij zijn, om het zo te zeggen, hemelburgers.
Wat betekent het dat wij hemelburgers zijn? Betekent het dat wij hier op aarde gezet zijn om onze overheden te bediscussiëren en om in opstand te komen tegen die overheden omdat ze niet goed zijn? Als ze dat al niet zijn – wat is trouwens goed en wat is fout? – maar zijn we daarvoor op aarde gezet? Is dat wat het betekent dat wij een burgerschap in de hemel hebben? Ik denk het niet, want wij zijn hier als gasten en ambassadeurs. In Hebreeën 11 gaat het over al die geloofshelden uit de oudtestamentische tijd. De schrijver van de Hebreeënbrief – ik denk dat het Paulus was, maar dat mag ik eigenlijk niet zo stellig zeggen – zegt dat zij op aarde hebben vertoefd in geloof en hebben erkend dat zij gasten en bijwoners waren. Dat ze hier weliswaar waren, maar dat zij hier eigenlijk niet thuis hoorden. Dat is wat de schrijver daar zegt.
Abraham is daar een prachtig voorbeeld van. Hij liep hier rond en hij verklaarde dat hij hier als gast en bijwoner was. Abraham heeft bijvoorbeeld nooit een stuk land gekocht, behalve om Sara te begraven. Er is hem van alles aangeboden waar hij kon wonen, maar hij is altijd in tenten blijven wonen omdat hij wist dat hij hier te gast was. Abraham wist dat God hem dat land beloofd had, en als God hem dat beloofd heeft, dan zou hij dat toch wel krijgen. Maar Abraham heeft vooruitgezien naar de nieuwe aarde, waarin hij daadwerkelijk de erfgenaam daarvan zal worden.
In 2 Korinthe 5 staat misschien wel het mooiste voorbeeld, en dat is niet de enige plek waar Paulus het feit noemt dat wij ambassadeurs zijn. Wij zijn hemelburgers, we hebben een burgerschap in de hemelen, en voor zover wij hier op aarde zijn, zijn wij ambassadeurs. Een ambassadeur is iemand uit een ander land die de belangen behartigt van het koninkrijk dat hij vertegenwoordigt. Maar in het land waar hij verblijft, bemoeit hij zich niet met bijvoorbeeld de politiek. Een ambassadeur vertegenwoordigt zijn eigen rijk in het land waar hij te gast is.
Zo zijn wij hier dus ook, zegt Paulus. Ons burgerschap is in de hemel, we zijn hier als gasten en we vertegenwoordigen Hem. We horen bij Hem en we zijn ambassadeurs van Christus, zegt Paulus in 2 Korinthe 5. We hebben maar één taak in deze wereld waarover Paulus spreekt in 2 Korinthe 5, en dat is het woord van verzoening bekendmaken: dat God in Christus de wereld met Zichzelf verzoenende was. Dat is onze taak en op die manier vertegenwoordigen wij Hem in deze wereld.
Wij bemoeien ons dus niet met de politiek, zoals Lot dat bijvoorbeeld wel deed. Ik geef daar meteen een voorbeeld van, want ik weet niet of jullie de geschiedenis kennen, maar Lot zat in de poort van Sodom. Met onze 21e-eeuwse oren denken wij: wat zat hij daar te doen? Zat hij daar bij de oude mannetjes? Nee, in de poort zitten betekent in de Schrift: politiek bedrijven. Over Lot zeggen de inwoners van Sodom, de Sodomieten, op een gegeven moment: 'Deze ene is als vreemdeling komen vertoeven om ons geheel en al de wet te stellen. Nu zullen wij u meer kwaad doen dan hun.'
Lot had twee mannen in huis gehaald, wat engelen bleken te zijn. De inwoners van Sodom lopen te hoop bij zijn huis en vragen die mensen om naar buiten te komen. Dat doen ze niet en Lot verdedigt hen. Wat Lot deed – wat wij in deze tijd zouden vertalen als 'christelijke politiek bedrijven' – keerde zich tegen hem. Zij zeiden: 'Deze ene is als vreemdeling komen vertoeven om ons geheel en al de wet te stellen.' En dat is wat christelijke politiek ook doet: als minderheid willen ze de meerderheid hun christelijke wetjes opleggen. Daar vindt de wereld dus ook iets van.
Ik geloof ook niet dat dit onze taak is als gelovigen, want we zijn ambassadeurs en gasten. Wij zouden de rest de wet niet voorschrijven; we zouden het woord van verzoening verkondigen. Je ziet dus dat het bij Lot ook verkeerd afloopt en zich tegen hem keert. 'Nu zullen wij u meer kwaad doen dan hun', zeggen ze zelfs. Wij bidden dus voor de overheden, opdat we een kalm en rustig leven mogen leiden in alle eerbiedigheid en eerbaarheid.
Gods Wil en de Redding van Álle Mensen ↑ hoofdstukken
Want dit is goed en welkom – andere vertalingen zeggen aangenaam – voor het aangezicht van God, onze Redder. Ja, wat is nu goed voor het aangezicht van God, onze Redder? Die kalme en rustige houding ten opzichte van koningen, hooggeplaatsten en van alle mensen. Dit is goed en welkom, of aangenaam, voor God, onze Redder. Dus dit is wat God verlangt; dit vindt Hij goed: dat wij een kalm en rustig leven leiden ten opzichte van al die koningen, hooggeplaatsten en van alle mensen.
Ik haalde net dat vers uit Romeinen 12 aan, waar Paulus zegt: "het goede voor ogen hebbend van alle mensen". Maar in het vers daarna zegt hij: "heb dan, voor zover het van u afhangt, vrede met alle mensen". Want dit is goed en welkom voor het aangezicht van God, onze Redder, Die wil dat alle mensen gered worden en tot besef van de waarheid komen. Ja, dus hier zegt Paulus van al die mensen waar hij toe oproept om gebed voor te doen en voor te danken, dat God ook van hén wil dat ze gered worden. Want het is goed en aangenaam voor God, onze Redder, Die wil dat alle mensen gered worden.
God heeft dus het goede in beeld, het goede voor ogen van al die mensen. Hij weet wat Hij daarmee wilt, en dat zal ik straks ook laten zien. Hij weet wat Hij daarmee wil. Dus Hij heeft het goede voor ogen van alle mensen, en daarom kunnen wij ook bidden en danken voor al die mensen. Dat wij zo in het leven staan en die houding hebben, een kalm en rustig leven leidend, dat is goed en aangenaam voor God, onze Redder, Die wil dat alle mensen gered worden.
Hier zegt Paulus dat God dat wil, maar een paar hoofdstukken verder zegt hij ook daadwerkelijk dat God dat gáát doen. In 1 Timotheüs 4 staat: "Betrouwbaar is het woord". Hier wordt ook nog eens de nadruk op gelegd dat dit een betrouwbaar woord is. Ik zeg altijd: dat hoeft er eigenlijk niet bij gezegd te worden, want het is het Woord van God. Maar Paulus doet het wel om er nadruk op te leggen: "Betrouwbaar is het woord en alle verwelkoming waardig." Dan zegt hij: "want hiervoor zwoegen wij en worden wij gesmaad."
Dus Paulus weet dat het een betrouwbaar woord is, maar hij moest er toch voor zwoegen en zware arbeid leveren, en hij werd ervoor gesmaad. Hij zegt: "dat wij gehoopt hebben op de levende God, Die Redder is van alle mensen, allermeest – in het bijzonder – van gelovigen." Dus in 1 Timotheüs 2 zegt Paulus dat God wil dat alle mensen gered worden. Dat is een logisch gevolg van het feit dat Hij God is. Dat gaan we trouwens ook nog lezen, want er is één God.
Het logische gevolg daarvan is dat ook alle mensen gered worden. Dat zegt hij dan niet letterlijk zo in 1 Timotheüs 2, maar twee hoofdstukken verder wel: "Betrouwbaar is het woord, alle verwelkoming waardig. Want hiervoor worden wij gesmaad, dat wij gehoopt hebben op de levende God, Die Redder is van alle mensen." En niet zoals de NBG zegt: "Die een Redder is voor alle mensen". Het is echt een tweede naam van God: Hij is de Redder van alle mensen. Het gaat hier niet om hoe Hij dat doet en wanneer Hij dat doet; hier wordt gewoon het feit gesteld: God is de Redder van alle mensen.
Er staat nog bij: "in het bijzonder, allermeest van gelovigen". Ja, wij zijn zo bevoorrecht, beste mensen. Wij zijn zo bevoorrecht dat God onze ogen nu geopend heeft en dat wij mogen weten dat we gered zijn. Dat wij in de toekomende aionen – waar ik de laatste keren over heb gesproken, die tijdperken die nog gaan komen, de toekomende aion en de aion van de nieuwe hemel en nieuwe aarde – zullen delen in de heerschappij van Christus. Dat is zo'n enorm voorrecht. Je had het er ook nog even over in je inleiding: dat is wat Paulus ook in de Efezebrief bekendmaakt, dat wij delen in de positie, in het lotsdeel van Christus. Alles wat God aan Christus geeft, daar delen wij als Zijn lichaam in: de heerschappij over hemelen en aarde.
Die heerschappij gaat gevestigd worden in die toekomende tijdperken, en vandaar dat wij een bijzondere positie hebben. Vandaar dus: "allermeest, in het bijzonder van gelovigen". Maar Paulus zegt daar nog achter: "geef opdracht" – "beveel" zeggen de meeste vertalingen – "en onderwijs". Ja, dit zeggen de meeste vertalingen, maar er staat een meervoud: "deze dingen". "Beveel of geef opdracht en onderwijs deze dingen." Dus wat onderwezen moet worden, wordt ook weer met nadruk gezegd: beveel, geef opdracht. Dit is geen optie van: "moeten we het nog eens over hebben of we deze dingen wel naar voren gaan brengen?". Nee: "beveel, geef opdracht en onderwijs deze dingen". En dat is dus een meervoud.
Wat zou onderwezen worden? Eén: dat God de Redder is van alle mensen. Twee: dat wij een bijzondere positie hebben als gelovigen. Dat zou onderwezen worden volgens dit vers. Dus God is de Redder van alle mensen. Daarom kunnen we ook bidden voor alle mensen, want God heeft het goede voor ogen voor alle mensen. God wil dat alle mensen gered worden en Hij zal ook alle mensen redden. Wij hebben een hele bijzondere positie, we zijn bevoorrecht. Een "voorhoop" noemt Paulus het nog ergens in de Efezebrief; dat we een eerdere verwachting hebben in Christus. Wij zullen namelijk delen in de positie van Gods Zoon om de hele schepping te brengen daar waar God het wilt. Nou, als dat geen "allermeest" of "in het bijzonder" is, dan weet ik het ook niet meer. Maar God heeft allen op het oog. Dat is wat hij hier naar voren brengt: Die wil dat alle mensen gered worden en tot besef van de waarheid komen.
En welke waarheid? Nou, dat God wil dat alle mensen gered worden. Dat is die waarheid in de eerste plaats, en dat Hij dus alle mensen zal redden. Dit woord "besef"... ik ben af en toe een beetje aan het inzoomen op die woorden, maar ja, dat is volgens mij ook wat bijbelstudie inhoudt. Dit woord "besef" wordt in veel vertalingen weergegeven met dat ze de waarheid "leren kennen" of iets dergelijks, maar besef gaat verder dan kennen. Het Griekse woord *epignosis*, daar zit het woord *gnosis* in, kennen, maar "epi" is een voorzetsel dat zoiets betekent als "op" of "boven". Het gaat dus boven kennen uit: op-kennis, boven-kennis. De NBG heeft daar "erkentenis".
Het is in ieder geval meer dan kennis. De Statenvertaling en de Herziening Statenvertaling hebben het weer over "kennis", maar het is meer dan dat. De NBG geeft "erkentenis" en dat is al sterker; er zijn dingen erkend. Dat is al wat meer dan kennen. Ik denk dat woorden als "besef" en "realisatie" daar het dichtst bij in de buurt komen. Je kunt iets weten, bij wijze van spreken met het hoofd, maar als dingen "inzakken" en werkelijk in het hart komen, dan is er besef en realisatie.
Nou, als je werkelijk beseft wie God is en wat Zijn plan is, ja, dan kun je danken onder alle omstandigheden. Je kunt bidden voor alle mensen, je kunt de overheden erkennen als overheden en je onderschikken, en je kunt in vrede leven met alle mensen – voor zover dat van jou afhangt. Want God heeft hen allen op het oog en God gaat allen zo maken zoals Hij ze hebben wil. Dat zien wij nu nog niet, maar wij mogen wel zo naar al die mensen kijken. Nou, God wil dat alle mensen gered worden en tot besef van de waarheid komen. En ja, dat vind ik zo mooi.
De Ene Beschikker en de Ene Middelaar ↑ hoofdstukken
Vervolgens staat er: "Want er is één God." Het Griekse woord voor God is *Theos*, en dat is afgeleid van een woord dat zoveel betekent als plaatsen of beschikken. Denk maar aan woorden als hypothese of antithese; dat tweede deel, 'theze', heeft direct verband met het woord *Theos*. God is dus de Plaatser en de Beschikker.
Paulus zegt in 1 Korinthe 8 — ik noem het hier even, ook al heb ik er geen dia van — dat er voor ons nochtans maar één God is, de Vader. Hij zegt dat naar aanleiding van een gedeelte over afgoden en het eten van afgodenoffers. De vraag was of dat wel mocht en kon. Paulus zegt dan in dat verband dat wij die afgoden helemaal niet erkennen. Je kunt dat offervlees dus prima eten, want voor ons is er maar één God. Alles wat zich verder 'god' noemt, laten we voor wat het is. Paulus erkent wel dat er velen zijn die goden en heren genoemd worden, maar dat is dan met een kleine letter 'g'. Als het erop aankomt, als het gaat over God in absolute zin, dan is er maar één en zijn al die anderen slechts ondergeschikt.
Voor ons is er één God, de Vader, die wil dat alle mensen gered worden, en daarom gaat Hij ook alle mensen redden. Want er is één God en één Middelaar tussen God en mensen: de mens Christus Jezus. Wat betekent het precies dat er één Middelaar is? Dat betekent dat God tot deze wereld komt door Christus, maar ook dat de wereld en wij door Christus tot Hem komen. Dat is de essentie van Zijn middelaarschap.
In Kolossenzen 1 staat bijvoorbeeld dat de Zoon de afbeelding is van de onzienlijke God. Hij maakt God dus zichtbaar. God is de Onzienlijke; niemand heeft ooit God gezien en wij kunnen God ook niet zien, maar in Christus wordt God zichtbaar gemaakt. Ook al Zijn deugden en eigenschappen worden in Christus zichtbaar: Zijn liefde, Zijn genade en Zijn rechtvaardigheid; het wordt allemaal zichtbaar in Hem. Dat betekent volgens mij ook dat Hij de Middelaar is. Daardoor komen wij door Christus tot God, maar God is eerst tot ons gekomen in Hem. Dat is wat het feit dat Hij de Middelaar is werkelijk inhoudt. Want er is één God en één Middelaar tussen God en mensen, de mens Christus Jezus.
De Losprijs voor Allen in de Bestemde Tijden ↑ hoofdstukken
Die Zichzelf gegeven heeft tot een losprijs voor allen. Hier gaat het dus over diezelfde alle mensen waarover het de hele tijd al gaat: dat wij zouden bidden en danken voor alle mensen en voor koningen in hoge plaatsen. Want God wil dat alle mensen gered worden; Hij is de Redder van alle mensen. De Zoon, de mens Christus Jezus, heeft Zichzelf gegeven tot een losprijs voor allen.
De prijs, de losprijs, is dus betaald voor allen. Dat betekent heel simpel dat allen zijn gekocht en betaald. Het betekent ook dat Hij Heer is van allen. Dat vinden we bijvoorbeeld een aantal keren in de Schrift, onder andere in Romeinen 10 en ik meen ook ergens in Handelingen: Hij is Heer van allen. Dat betekent dat allen Zijn eigendom zijn. Dat Hij Heer is van allen, betekent dat allen Zijn bezit zijn. Dat weten allen nog niet, maar daarom vertellen we het ook.
Die Zichzelf gegeven heeft tot een losprijs voor allen... het getuigenis in de eigen bestemde tijden. Dit is altijd een wat lastig zinsdeel, maar volgens mij betekent het gewoon dat hiervan wordt getuigd op de bestemde tijd. Dat is voor de één het ene moment en voor de ander het andere moment. Dat geldt al voor ons; wij zijn niet allemaal op hetzelfde moment gelovigen geworden. Dat was op de bestemde tijd. En bestemd, ja, er is één God en Hij bepaalt dat. Hij opent ogen en Hij heeft dat zo bestemd.
Als ik bijvoorbeeld kijk naar Paulus, de schrijver van deze brief. Paulus zegt in Galaten 1, waar hij spreekt over zijn carrière als farizeeër en dat hij Christus vervolgde, dat het God behaagd had hem vanaf de moederschoot af te zonderen. Dus Paulus was weliswaar vanaf de moederschoot afgezonderd, maar hij heeft nog een heel leven geleid waarvan we zeggen: daarin keerde hij zich tegen God. En toch zegt Paulus dat hij van de moederschoot aan afgezonderd is geweest. Die weg moest hij gaan. En toen het God behaagd heeft om mij te roepen en Zijn Zoon in mij te openbaren, ja, toen heeft Hij dat gedaan. Maar dat was pas op de weg naar Damascus. Dat was dus de voor Paulus bestemde tijd.
Ik denk dat het hier ook over gaat: dat uiteindelijk alle mensen gered zullen worden en uiteindelijk allen zullen erkennen dat de losprijs voor hen ook betaald is. Daar wordt van getuigd in de eigen bestemde tijden.
Paulus' Roeping als Leraar van de Natiën ↑ hoofdstukken
En dan zegt Paulus nog, en dat is het laatste vers: "Ik werd daartoe gesteld als een heraut." Andere vertalingen zeggen geloof ik "prediker", maar een heraut is iemand die gewoon een bericht bekendmaakt. Een heraut is volgens mij ook iemand die namens een koning of een heerser een bericht bekendmaakt. Nou, zo was Paulus dus afgevaardigd als heraut. Een heraut en een afgevaardigde. "Afgevaardigde" is het Griekse woord *apostolos*. Dus de meeste vertalingen hebben hier "apostel": "Ik ben daartoe gesteld als een heraut en apostel", maar dan afgevaardigd door Christus Jezus. Dat betekent dat hij een apostel of een afgevaardigde was.
En hij zegt dus: "Ik werd daartoe gesteld." Dat is trouwens leuk, want hier zit ook dat woordje voor 'plaatsen' in. Paulus werd daartoe geplaatst, gesteld. Daartoe is Paulus neergezet en afgevaardigd. Maar waartoe dan? Nou, dat God alle mensen wil en zal redden. Dat er één God is en één Middelaar en dat de mens Christus Jezus de losprijs heeft betaald voor allen. Hij zegt heel nadrukkelijk: "Ik werd daartoe gesteld als een heraut en een apostel."
En dan zegt hij er nog achteraan – nogmaals, voor mij hoeft dat niet: "Ik zeg de waarheid in Christus, ik lieg niet." En ik denk dat het voor jullie ook niet hoeft. Dit is Paulus, een afgevaardigde apostel van Christus Jezus. Maar hij benadrukt hier zijn boodschap door dit te zeggen: "Ik zeg de waarheid, ik lieg niet." Dat doet hij een aantal keer. Hij zegt het op een andere plaats net iets anders om er een nadruk op te leggen. Zoek die teksten maar eens op in Romeinen 11 onder andere en in 2 Timotheüs 1. Ook in de tweede Timotheüsbrief zegt Paulus dit, waartoe hij was gesteld en waartoe God hem had afgevaardigd als apostel.
Hier gaat het om deze dingen: dat God alle mensen wil redden, dat Hij alle mensen zal redden, dat er één God is, één Middelaar en dat de mens Christus Jezus de losprijs heeft betaald voor allen. In 2 Timotheüs 1 zegt hij bijvoorbeeld dat Christus Jezus onze Redder is, die de dood tenietdoet en onvergankelijk leven aan het licht brengt door het evangelie. "Daartoe ben ik gesteld", en dan zegt hij iets soortgelijks: "als apostel of leraar van de natiën." Elke keer als Paulus zo'n statement maakt, dat hij de waarheid spreekt en dat hij een apostel en een leraar van de natiën is, dan legt hij er heel veel nadruk op dat dát zijn boodschap was.
In 2 Timotheüs 1 is dat dus dat de dood tenietgedaan zal worden. En wanneer wordt de dood tenietgedaan? Nou, als er geen dood meer is. Dan is de dood dus verleden tijd. Als wij het straks – en dan heb ik het over tijdperken ver weg – als de dood tenietgedaan is, over de dood hebben, dan hebben we het over iets wat we niet meer kunnen aanwijzen. Dan moeten we het uit ons geheugen putten. Denk bijvoorbeeld aan een dag als vandaag, waarop we het hebben over degenen die ons ontvallen zijn. Nu weten we wat dood is; straks hebben we geen idee. Dan zitten degenen over wie we het nu hebben en die gestorven zijn, gewoon naast ons. De dood is dan tenietgedaan. De dood is dan alleen nog maar een begrip dat we kennen uit het verleden. Dat is er dan gewoon niet meer.
Maar dat betekent dus dat er ook niemand meer in de dood is. Want zolang er nog één schepsel in de dood is, is de dood niet tenietgedaan, niet tot niets gemaakt of buiten werking gesteld. De dood wordt tenietgedaan, buiten werking gesteld, en zo gaat God alle mensen redden. En is Hij dus de Redder van alle mensen. Paulus zegt: "Ik werd daartoe gesteld als een heraut en apostel en afgevaardigde. Ik zeg de waarheid, ik lieg niet, als een leraar van de natiën in kennis en waarheid." Ja, dat is dus wat Paulus als apostel van de natiën bekendmaakt. En daar mogen wij navolgers van hem in zijn. En dat was het laatste vers, dus ik ga het hierbij laten, beste mensen.