gelijkenis van de boze landlieden

De gelijkenis van de boze landlieden of wijngaardeniers brengt een fundamentele waarheid naar voren met betrekking tot de verborgenheid van het Koninkrijk van God. Israël zou haar positie verliezen van Koninkrijk van priesters en deze functie zou aan een ander volk worden gegeven dat haar vruchten wel voortbrengt. Deze waarheid van de zegeningen die van Israël naar de natiën gingen, ligt in deze gelijkenis verborgen, maar wordt door Paulus in klare taal uiteen gezet in Romeinen 9-11.

Plaats studie: Urk
Datum: 29 april 2018

📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst

Samenvatting: De studie behandelt de gelijkenis van de boze wijngaardeniers als een uitbeelding van de verhouding tussen God en Israël. De wijngaard staat symbool voor het Joodse volk, dat haar priesterlijke taak verzaakte door de gezonden profeten en ten slotte Gods Zoon te verwerpen. Als oordeel is het Koninkrijk verborgen geraakt en is de belofte tijdelijk overgegaan naar de gelovigen uit de heidenen. Desondanks eindigt de studie met het perspectief op Israëls toekomstige herstel, wat zal leiden tot leven uit de doden wanneer zij hun Messias aannemen.

Besproken Schriftgedeelten: Mattheüs 21:33, Marcus 12, Lukas 20, Mattheüs 13, Kolossenzen 1:13, Kolossenzen 3, Deuteronomium 32, Johannes 18:33, Johannes 18:36, Mattheüs 12, Lukas 17, Kolossenzen 1:27, Marcus 4:11, Mattheüs 13:11-13, Mattheüs 21:28-32, Jesaja 5:1, Jesaja 5:7, Lukas 21, Romeinen 3, Handelingen 7, Romeinen 11, Johannes 11, Hebreeën 13:12-13, Handelingen 14, Ezechiël 37, Exodus 19, Mattheüs 21:41, Mattheüs 21:42, Mattheüs 21:43, Mattheüs 21:44, Romeinen 10, Handelingen 15, Daniël 2, Psalmen 118, Handelingen 4, Romeinen 9, Handelingen 1:16, Romeinen 11:11, Romeinen 11:15

“Over dat verborgen koninkrijk, over de periode dat het koninkrijk verborgen is, daarover spreken de gelijkenissen.”

Introductie en Lezing van de Gelijkenis ↑ hoofdstukken

Nou ja, u wist in ieder geval wel dat het over de zoon zou gaan en dat is het belangrijkste. Dus daar gaan we het dan ook over hebben: de gelijkenis van de boze wijngaardeniers. Deze gelijkenis vinden we onder andere in Mattheus 21. Ik wil hem eerst maar eens even doorlezen. Ik heb de tekst uit, volgens mij, de Herziene Statenvertaling geprojecteerd. Dus voor degenen die geen Bijbel bij zich hebben – dat zijn er niet veel, zie ik – die kunnen meelezen van het scherm, en anderen kunnen meelezen in hun eigen Bijbeltje.

Mattheus 21 vanaf vers 33. Daar staat: "De landbouwers namen zijn dienaren, sloegen de één, doodden een ander en stenigden een derde. Nogmaals stuurde hij andere dienaren, meer in aantal dan de eerste, en zij deden met hen hetzelfde." Ik zie dat ik hier een vers heb overgeslagen, die lees ik even uit de Statenvertaling: "Ten laatste zond hij naar hen zijn zoon, zeggende: Zij zullen mijn zoon ontzien." Maar toen de landbouwers de zoon zagen, zeiden zij onder elkaar: "Dit is de erfgenaam, kom, laten we hem doden en zijn erfenis voor onszelf houden." Toen ze hem gegrepen hadden, wierpen zij hem buiten de wijngaard en doodden hem. Wanneer dan de heer van de wijngaard komen zal, wat zal hij met die landbouwers doen? Zij zeiden tegen hem: "Hij zal die kwaaddoeners hun kwade dood doen sterven en zal the wijngaard aan andere landbouwers verhuren die hem de vruchten op hun tijd zullen geven." En Jezus zei tegen hen: "Hebt u nooit gelezen in de Schriften: De steen die de bouwers verworpen hadden is tot een hoeksteen geworden. Dit is door de Heere geschied en het is wonderlijk in onze ogen. Daarom zeg Ik u dat het Koninkrijk van God van u weggenomen zal worden en aan een volk gegeven dat de vruchten ervan voortbrengt. En wie op deze steen valt, zal verpletterd worden en op wie hij valt, die zal hij vermorzelen." En toen de overpriesters en Farizeeën deze gelijkenissen van Hem hoorden, begrepen zij dat Hij over hen sprak. Ze probeerden Hem te grijpen, maar ze waren bevreesd voor de menigte, omdat die Hem voor een profeet hield.

Tot zover. Ja, dit is de gelijkenis van de boze wijngaardeniers. Tenminste, dat is het kopje wat er in de Statenvertaling boven staat. In andere vertalingen staan er weer iets andere kopjes boven: boze landlieden of iets dergelijks, slechte landlieden. Maar deze gelijkenis vinden we in drie van de vier evangeliën. En dat is veel; dat is niet met elke gelijkenis het geval. We vinden hem ook in Markus 12 en Lukas 20. Maar ja, het is niet voor niets dat we die gelijkenis drie keer vinden. Dat betekent toch dat het een belangrijke gelijkenis is. En wat we dan ook in deze gelijkenis uitgebeeld vinden, dat is fundamenteel. Ja, dat zijn basisbeginselen, in ieder geval voor ons.

Nou, dit is Mattheus 21. We vinden gelijkenissen vanaf Mattheus 13. Daar ging de Heere Jezus voor het eerst in gelijkenissen spreken. Ik zeg niet dat dat de eerste keer is dat gelijkenissen in de Bijbel voorkomen, want we komen ze in het Oude Testament ook tegen. Nu heb ik hier op Urk wel eens een keer over die gelijkenissen van Mattheus 13 gesproken, maar dat is volgens mij echt al een aantal jaren geleden. Ik heb ook geen flauw idee meer wie daar wel en niet bij aanwezig waren. Maar toen hebben we dus een hele dag nagedacht over de acht gelijkenissen uit Mattheus 13. In Mattheus 13 wordt voor het eerst in gelijkenissen gesproken, maar daar wordt ook uitgelegd door de Heere Zelf waarom Hij in gelijkenissen sprak en wat gelijkenissen inhouden.

Waarom Jezus Sprak in Gelijkenissen ↑ hoofdstukken

In Mattheüs 13 komen de discipelen naar de Heer Jezus toe nadat Hij de gelijkenis van de zaaier heeft uitgesproken. De discipelen vragen Hem dan: "Waarom spreekt U tot hen in gelijkenissen?" Blijkbaar waren ze dat niet gewend, in tegenstelling tot veel uitleg die je in onze boeken leest. Daarin wordt vaak beweerd dat het in die dagen in het Midden-Oosten een gewoonte zou zijn geweest om dingen te vertellen door middel van verhalen of gelijkenissen.

Maar deze discipelen roepen de Heer als het ware ter verantwoording: "Waarom spreekt U tot hen in gelijkenissen?" Voor hen was dat namelijk nieuw. Het feit dat zij niet begrepen waarom de Heer het deed en de strekking ervan niet vatten, betekent ook dat een gelijkenis dus niet bedoeld is om dingen uit te leggen of te verduidelijken. Dat is wel wat er vaak over gezegd wordt: dat gelijkenissen verhalen zijn om zaken duidelijker te maken.

Het antwoord van de Heer Jezus vinden we in Mattheüs 13. Hij zegt tegen de discipelen, die Hem vragen waarom Hij in gelijkenissen tot de scharen — tot het volk — spreekt: "Omdat het jullie gegeven is de verborgenheden van het Koninkrijk te kennen." Maar aan hen, aan de scharen, is dat niet gegeven. De Heer vertelde dus een verhaal; de scharen hoorden dat en zij hoorden alleen een verhaal. Maar aan de discipelen legde Hij uit waar de gelijkenissen van spraken. Dat vind je een aantal keren in Mattheüs 13.

Nu worden niet alle gelijkenissen in de Bijbel uitgelegd, maar in Mattheüs 13 zegt de Heer Jezus tegen Zijn discipelen — en ik zeg het even geparafraseerd — dat Hij in gelijkenissen spreekt om het voor de schare te verbergen en omdat het júllie wel gegeven is die verborgenheden te kennen. Daarom legde Hij de gelijkenissen aan hen uit. Want de gelijkenissen spreken over de verborgenheden of de geheimenissen, dat hangt een beetje van je vertaling af, van het Koninkrijk van God. Of het Koninkrijk der hemelen, zoals het in Mattheüs 13 wordt genoemd.

De Verborgenheden van het Koninkrijk van God ↑ hoofdstukken

Gelijkenissen spreken over de periode dat het koninkrijk verborgen zou zijn. De verborgenheid, de verborgenheden van het koninkrijk van God; de periode dat het koninkrijk verborgen zou zijn. Het evangelie van Mattheüs, dat vind je in alle handboeken, presenteert de Heere Jezus als de komende koning. Afgelopen vrijdag was het Koningsdag hier in Nederland. Volgens mij was de koning dit jaar in Groningen. Dat wordt dan aangekondigd: de koning komt, de straten worden geveegd. Ik zag het 's ochtends nog op het journaal dat ze druk bezig waren de straat te vegen. Van tevoren zijn er in ieder geval heel veel voorbereidingen die men treft omdat de koning komt. Zijn weg wordt bereid. Vergunningen worden verleend of juist ingetrokken, straten worden schoongemaakt. De route van de koning wordt bepaald, er worden hekken neergezet en er is een programma. Alles wordt tot in de puntjes voorbereid.

We vinden eenzelfde idee eigenlijk in het Mattheüs-evangelie. Daar wordt gesproken over de komende koning. Johannes de Doper is de wegbereider van de Heere Jezus. In de eerste hoofdstukken van Mattheüs is het Johannes de Doper die predikt: "De koning komt, het Koninkrijk der Hemelen is nabijgekomen." Want de koning komt eraan. Er was ook al gezegd dat het zou gebeuren, dat er een wegbereider zou komen, onder andere door Jezaja. Johannes de Doper predikte: "Bekeert u, bezint u, want het Koninkrijk der Hemelen is nabijgekomen." Dat was ook de boodschap van de Heere Jezus Zelf toen Hij Zijn openbare optreden begon: "Het koninkrijk is nabijgekomen."

Wij weten allemaal, maar dat is natuurlijk met kennis achteraf, dat het koninkrijk waar de koning weliswaar van was gekomen, niet tot stand kwam zoals de profeten dat hadden voorzegd. Hij is niet gaan zitten op de troon. De komende koning, de Messias, de Heere Jezus Christus, regeert niet op de troon in Jeruzalem, want Hij werd verworpen. Hij werd afgewezen door het volk waarvoor Hij kwam, het volk Israël. Ze hebben Hem afgewezen, ze hebben Hem verworpen en uiteindelijk gedood. Daardoor werd het koninkrijk geen geopenbaard koninkrijk met een koning op de troon in Jeruzalem, maar een verborgen koninkrijk. De koning van het koninkrijk verborg Zich in de hemel en daar is ook een troon, de genadetroon, de troon der genade waar de Hebreeënbrief van spreekt, maar het is verborgen.

Wij, als leden van Zijn lichaam maar ook onderdanen van Zijn koninkrijk, zijn overgezet, zegt Colossensen 1 vers 13, uit de macht van de duisternis in het koninkrijk van de Zoon van Zijn liefde. Alleen die Zoon van Zijn liefde is verborgen in de hemel. Ons leven — dat is ook Colossensen 3 — ons leven is met Christus, met die koning, verborgen in God, bij God. Ons leven is dus verborgen. Dat Koninkrijk der Hemelen, of het Koninkrijk Gods, of heel kort 'het Koninkrijk' — al die verschillende benamingen heeft het in de evangeliën — dat Koninkrijk werd verborgen. Het kwam wel tot stand, want ook Paulus spreekt in zijn brieven van dat Koninkrijk, het koninkrijk van de Zoon van Zijn liefde. Het kwam tot stand, maar het werd niet openbaar; het werd verborgen. Over dat verborgen koninkrijk, over de periode dat het koninkrijk verborgen is, daarover spreken de gelijkenissen. De verborgenheid van het Koninkrijk van God, of de verborgenheden en de geheimenissen van het Koninkrijk van God.

Het feit dat het koninkrijk verborgen zou worden, vinden we niet eens pas vanaf Mattheüs of de andere evangeliën; dat vinden we al lang voorzegd, zelfs in het Oude Testament, in de boeken van Mozes. In Deuteronomium 32 staat dit: "Hij zei — en Hij is natuurlijk God — Ik zal Mijn aangezicht voor hen verbergen en zien wat hun einde wezen zal, want zij zijn een verkeerd geslacht, zonen in wie geen trouw is." God zegt: "Ik zal Mijn aangezicht verbergen." Wie is dat, het aangezicht van God? Dat is Christus. Hij is het beeld van God. Als God Zich bekendmaakt, als God Zich openbaart, dan doet Hij dat in Zijn beeld: Christus. Hij is dus ook het aangezicht van God. God is de Onzienlijke, maar wanneer God Zich laat zien, doet Hij dat in Zijn Zoon, Zijn aangezicht. "Ik zal Mijn aangezicht voor hen verbergen." Hier ligt al in besloten dat de Heere Jezus Christus verborgen zou worden of Zich zou verbergen. "Ik zal Mijn aangezicht voor hen — dat is natuurlijk Israël — verbergen en zien wat hun einde wezen zal. Want zij zijn een verkeerd geslacht." Keren heeft natuurlijk met draaien te maken. Elders vinden we in de Schrift dat het Joodse volk een krom en verdraaid geslacht wordt genoemd. Hier wordt het een verkeerd geslacht genoemd: zonen in wie geen trouw is.

De Heere Jezus Zelf sprak er ook van dat het koninkrijk verborgen zou worden en zou zijn; dat er een periode zou zijn van verborgenheid. Bijvoorbeeld in Johannes 18, wanneer de Heere gevangengenomen is, vlak voor Zijn kruisiging. Dan gaat het over Pilatus. In Johannes 18 vers 33 staat: "Pilatus dan ging het gerechtsgebouw weer in, riep Jezus en zei tegen Hem: Bent U de Koning van de Joden?" In vers 36 antwoordt Jezus: "Mijn koninkrijk is niet van deze wereld. Als mijn koninkrijk van deze wereld was, zouden mijn dienaars gestreden hebben opdat ik niet aan de Joden overgeleverd zou worden, maar nu is mijn koninkrijk niet van hier."

Vanaf het moment dat de Heere in gelijkenissen ging spreken, was daar ook een aanleiding voor: de massieve tegenstand waar Hij op stuitte. Lees het maar na in Mattheüs 12. Op dat moment begon Hij in gelijkenissen te spreken. Op dat moment was ook eigenlijk al bekend dat het koninkrijk een verborgen koninkrijk zou worden. Vanaf dat moment is de prediking ook niet meer: "Bekeert u, want het koninkrijk der hemelen is nabijgekomen." Nee, vanaf dat moment gaat de Heere in gelijkenissen spreken, in verborgenheden. Hier zegt Hij gewoon ronduit tegen Pilatus: "Mijn koninkrijk is niet van deze wereld. Want als mijn koninkrijk van deze wereld was, zouden mijn dienaars gestreden hebben opdat ik niet aan de Joden overgeleverd zou worden, maar nu is mijn koninkrijk niet van hier." Dat zal wel gaan gebeuren in de toekomst. Dat koninkrijk zal geopenbaard worden bij de openbaring van Jezus Christus. We hebben een heel boek dat zo heet en dat beschrijft hoe dat zal gaan gebeuren, en ook de aanloop ernaartoe. Dan zal Hij inderdaad zitten op die troon in Jeruzalem, maar nu zegt Hij tegen Pilatus: "Mijn koninkrijk is niet van hier en mijn koninkrijk is niet van deze wereld", want het zou verborgen worden in de hemel.

Lukas 17 is ook een schriftplaats waar toespelingen worden gemaakt op het feit dat het koninkrijk verborgen zou worden. "En toen Hem door de Farizeeën gevraagd werd wanneer het Koninkrijk van God zou komen, antwoordde Hij hun en zei: Het Koninkrijk van God komt niet op waarneembare wijze. En men zal niet zeggen: zie hier of zie daar, want zie, het Koninkrijk van God is binnen in u." De Statenvertaling heeft hier: "Het Koninkrijk van God komt niet met uiterlijk gelaat." De komst van dat Koninkrijk zou niet zichtbaar zijn. Het zou in eerste instantie niet zichtbaar zijn. De Joden verwachtten een Messias die een koninkrijk zou vestigen en, nogmaals, vanaf de troon in Jeruzalem zou de Messias dat koninkrijk gaan regeren. Maar het koninkrijk werd verborgen en het kwam niet met uiterlijk gelaat.

Het kwam wel, maar niet met uiterlijk gelaat. Het kwam wel, maar het werd verborgen. Het kwam niet op waarneembare wijze, zoals dat hier staat, maar het werd verborgen in de hemel. En men zal niet zeggen: 'Zie hier' of 'zie daar', want zie, het Koninkrijk van God is binnenin u. Binnenin jullie. Verborgen. Net als Christus in u.

Zelfs Paulus zegt dat in zijn brieven, bijvoorbeeld in Kolossenzen 1 vers 27. Daar spreekt hij over het geheimenis, de verborgenheid: Christus in jullie. In de vertaling hebben we meestal zoiets als 'onder jullie', maar dat is hetzelfde woord: 'in'. De vertalers hebben met elkaar afgesproken dat als dat gevolgd wordt door een meervoud, we 'onder' zeggen. Wordt het gevolgd door een enkelvoud, dan zeggen we 'in'. Maar Christus in jullie is, van mij uit, onder jullie; Christus te midden van de natiën. Dat is de verborgenheid die Paulus bekend mocht maken.

Over die verborgen periode — waarin het Koninkrijk van God niet met uiterlijk gelaat komt, niet op waarneembare wijze komt, maar verborgen is — daar spreken die gelijkenissen over. En dat is best een lange periode. Dat is vanaf de opstanding van Christus sowieso, maar als ik het moet zeggen, zeg ik vanaf Mattheüs 13, want vanaf toen werd duidelijk dat het Koninkrijk verborgen zou worden. Het wordt pas openbaar als de duizend jaren aanvangen, om het zo te zeggen. Dat lees je ook in de Openbaring. Ik weet het hoofdstuk niet uit het hoofd, maar daar staat dat de verborgenheid van God op dat moment vervuld is. Dan is die verborgen periode vervuld, gecompleteerd en ten einde. Dan is het Koninkrijk geopenbaard en gevestigd over deze wereld, en dan vangen die duizend jaar aan.

Dit is een parallel; Marcus 4 vers 11 is een parallelvers van Mattheüs 13 vers 11, 12 en 13. Hier staat ook de aanleiding dat de discipelen vragen: "Waarom spreekt U tot hen door gelijkenissen?" En dan zegt Hij tegen hen: "Het is u gegeven het geheimenis, de verborgenheid van het Koninkrijk van God te kennen, maar tot degenen die buiten zijn — die buiten dat Koninkrijk zijn — komt alles door gelijkenissen." In Mattheüs 13 staat: "Aan jullie is het gegeven de verborgenheden van het Koninkrijk der hemelen te kennen, maar aan hen is het niet gegeven." Daarom komt alles tot hen door gelijkenissen, omdat het hen niet gegeven was. Die gelijkenissen verbergen namelijk; ze spreken over de verborgen dingen van het Koninkrijk van God. Degenen die buiten zijn, die niet behoren tot het Koninkrijk, hebben met die geheimen of geheimenissen niets te maken. Die worden alleen aan gelovigen bekendgemaakt en geopenbaard.

Daarom komen we nu bij elkaar om het over zo'n gelijkenis te hebben: om die verborgenheden van dat Koninkrijk te kennen. Ik wil niet zeggen dat gelijkenissen specifiek over de gemeente gaan, want dat is vaak ook niet zo. Ze gaan ook specifiek over Israël, of juist over de laatste periode voordat het Koninkrijk geopenbaard gaat worden: het einde van de aeon. Denk bijvoorbeeld aan de gelijkenis van het onkruid, waarin er echt gesproken wordt over het einde van de eeuw of de aeon, waarin het onkruid in bossen bij elkaar gebracht en verbrand wordt. Er wordt gewacht tot de oogst voordat het onkruid en de tarwe verzameld worden. Heel veel gelijkenissen spelen zich dus af in het einde van die periode, echt helemaal aan het einde van de aeon, maar we vinden ook wel degelijk verwijzingen naar het lichaam van Christus in die gelijkenissen.

De Wijngaard als Beeld van het Huis Israëls ↑ hoofdstukken

Nou, deze gelijkenis gaan we gewoon vers voor vers doornemen. De gelijkenis van de boze wijngaardeniers, om die er maar bij te houden. Ik heb wat plaatjes toegevoegd voor de beelddenkers en we nemen gewoon rustig die verzen door. Het is ook geen hele moeilijke gelijkenis, maar het is wel heel fundamenteel dat daar echt basisbeginselen in naar voren worden gebracht.

Luister naar een andere gelijkenis. Er was iemand, een heer des huizes, die een wijngaard plantte. Letterlijk staat er zoiets als een huiseigenaar, een heer van het huis. Dan moeten we al snel denken aan het huis Israëls. De Heer van het huis van Israël plantte een wijngaard. Nu zijn er nogal wat gelijkenissen waarin een wijngaard voorkomt. Je vindt bijvoorbeeld ook veel gelijkenissen waar het hoofdthema een bruiloft is, of gelijkenissen die gaan over twee zonen. De gelijkenis hiervoor in Mattheüs 21, vers 28 tot 32, gaat ook over twee zonen en over een wijngaard. De Heer sprak hier een aantal gelijkenissen over uit.

Een wijngaard in de Schrift is een beeld van Israël. Dat is niet moeilijk, want dat wordt letterlijk zo gezegd in Jesaja 5, vers 7. Ik heb even het hele gedeelte afgedrukt. In vers 7 staat pas dat de wijngaard Israël voorstelt, maar ik lees even het hele gedeelte, want als je het leest, kun je je niet aan de indruk onttrekken dat de Heere Jezus, toen Hij die gelijkenis van de boze wijngaardeniers uitsprak, ook aan Jesaja 5 gedacht moet hebben. Hij kende dat gedeelte, Hij kende de Tenach, Hij kende de Schriften en sommige delen lijkt Hij daar wel letterlijk aan ontleend te hebben.

In Jesaja 5 lees ik vanaf vers 1: "Ik wil graag voor mijn Beminde zingen, een lied van mijn Geliefde over Zijn wijngaard. Mijn Beminde had een wijngaard op een vruchtbare heuvel. Hij spitte hem om, zuiverde hem van stenen, Hij beplantte hem met edele wijnstokken. In het midden ervan bouwde Hij een toren en hakte ook een perskuip daarin uit." Allemaal dingen die we ook in Mattheüs 21 tegenkwamen. "Hij verwachtte dat hij goede druiven zou voortbrengen, maar hij bracht stinkende druiven voort. Nu dan, inwoners van Jeruzalem en mannen van Juda, oordeel toch tussen Mij en Mijn wijngaard. Wat is er nog meer te doen aan Mijn wijngaard dan wat Ik eraan gedaan heb? Waarom heb Ik verwacht dat hij goede druiven zou voortbrengen, terwijl hij slechts stinkende druiven voortbracht? Nu dan, Ik wil u graag bekendmaken wat Ik met Mijn wijngaard ga doen: Ik zal zijn omheining wegnemen, zodat hij verwoest zal worden; Ik zal een bres slaan in zijn muur, zodat hij vertrapt zal worden. Ik zal er een wildernis van maken. Hij zal niet gesnoeid worden of geschoffeld, maar dorens en distels zullen erop schieten. En Ik zal de wolken gebieden geen regen erop te laten neerkomen."

Want de wijngaard van de HEERE van de legermachten is het huis van Israël, en de mannen van Juda zijn Zijn lievelingsplant. "Hij verwachtte goed bestuur, maar zie, het werd bloedbestuur of bloedvergieten; gerechtigheid, maar zie, het werd geschreeuw." In het eerste deel van vers 7 staat: "De wijngaard van de Heere der heirscharen", zo staat het geloof ik in de Statenvertaling. Hier staat: "de HEERE van de legermachten". Die wijngaard is het huis van Israël. En hier zie je hoe God zegt: "Ik heb die wijngaard toebereid." Hij heeft er een toren in gebouwd en een wijnpersbak. Maar die wijngaard heeft stinkende druiven voortgebracht. Dat is een beeld van het volk Israël — daar komen we nog wel op terug — dat zich niet aan de taak gehouden heeft waarvoor God hen had aangesteld.

Hier zien we ook beschreven wat God met die wijngaard zou doen: de omheining wegnemen zodat hij verwoest zal worden en een bres slaan in de muur zodat hij vertrapt zal worden. Het is gewoon een beschrijving van wat de Joodse staat is overkomen. Er een wildernis van maken; het zal niet gesnoeid of geschoffeld worden; dorens en distels zullen opschieten en er zal geen regen vallen. Het is een beschrijving van de staat van de Joodse staat, van het land Judea.

Kijk, wij kennen sinds zeventig jaar weer een staat Israël daar, maar dat land heeft eeuwenlang woest gelegen. En wat die staat van Israël betreft, hier gaat het om de omheining die wordt weggenomen. Als ik denk aan een omheining als landsgrenzen, dan heeft Israël bij lange na nog niet de grenzen van het beloofde land die God aan het volk beloofd had. Dat heeft het nu niet; dat zal in de toekomst pas gaan gebeuren. Hier wordt beschreven hoe die staat Israël... later zegt de Heere Jezus in Mattheüs: "Uw huis wordt u woest gelaten." Israël zou uit het land gezet worden, de stad Jeruzalem zou verwoest worden, enzovoort. Daar spreekt de gelijkenis van de boze wijngaardeniers dus ook over. Luister naar een andere gelijkenis: er was iemand, een heer des huizes, die een wijngaard plantte.

Wijn als Uitbeelding van Nieuw Leven Na het Lijden ↑ hoofdstukken

Wat is een wijngaard? In een wijngaard groeit geen wijn, en toch heet het een wijngaard. Een wijngaard is een belofte van wijn. Er worden druiven verbouwd en daar moet uiteindelijk wijn uit voortkomen. Dus een wijngaard is eigenlijk een belofte van wijn, en wijn is natuurlijk een beeld van het nieuwe leven.

Kijkend naar het proces van wijn maken, zie je op het plaatje zo’n wijnpersbak getekend. Daar werden die druiven in gedaan en vervolgens met de voeten vertrapt. De druiven werden uitgestampt, zodat het druivensap eruit liep. Tegenwoordig gebeurt dat natuurlijk allemaal mechanisch, maar dit is ook een uitbeelding van wat de staat Israël, die Joodse staat, overkomen is. Zij worden door de heidenen vertreden, staat er in Lukas 21. Zoals die druiven vertreden worden, zo wordt ook het volk Israël vertreden. Over de Heere Jezus kun je natuurlijk precies hetzelfde zeggen, want daar wijst het in de allereerste plaats op: het lijden dat over Hem kwam.

Wanneer die druiven vertrapt worden, wordt het sap dat uit de druiven komt opgevangen. Traditioneel gebeurde dat in eikenhouten vaten. De eik is, net als de eikel – welke eikel maakt me niet uit, maar net als de eikel – een uitbeelding van de beloften. Abram, aan wie de beloften gedaan werden, ging standaard onder de eiken of bij de eikenbossen wonen. Het druivensap werd opgevangen in die eikenhouten vaten en verdween vervolgens onder de grond, de kelder in. Het vertrappen van de druiven is een beeld van het lijden en de eikenhouten vaten zijn een beeld van de belofte, maar het sap kwam onder de grond terecht als uitbeelding van de dood. Als het na verloop van tijd weer onder de grond vandaan kwam, was het geestrijk vocht geworden. Door gisting was daar wijn ontstaan. Dat is natuurlijk een uitbeelding van het nieuwe leven; het nieuwe leven dat de Heere Jezus Christus tot stand bracht door Zijn lijden, sterven en opstanding.

Dat principe is niet alleen op de Heere Jezus van toepassing, maar ook op Israël. Zij zullen door grote verdrukking in de toekomst tot erkenning van hun Messias komen, en dan zal God Zijn Geest uitstorten op alle vlees van Israël. Ook voor de gemeente geldt iets soortgelijks: van lijden tot heerlijkheid, zeggen wij wel. Daar spreekt die wijngaard dus ook allemaal van.

De wijngaard is een beeld van de functie die Israël heeft. Israël wordt hier en in Jesaja voorgesteld als een wijngaard. Aan hen waren de woorden van God toebetrouwd, zegt Paulus in Romeinen 3. Zij zouden dat woord niet voor zichzelf houden, maar zij zouden de deugden van hun Heere verkondigen aan de volkeren. Maar deze wijngaard bracht geen wijn voort, maar stinkende druiven, zoals Jesaja 5 zegt. Zij hebben die priesterlijke taak niet uitgevoerd. Ik kom daar zo nog wel even op terug.

Dan staat er: Hij bouwde een toren. Die hoort er natuurlijk ook bij in de wijngaard, want een toren is een uitbeelding van uitzicht. Israël had dat uitzicht, want zoals ik net al zei, waren aan hen Gods woorden toebetrouwd. Zij waren een uitverkoren volk, een koninklijk priesterdom, en aan hen waren de woorden van God toebetrouwd. Daardoor hadden zij uitzicht.

De Landbouwers en de Vervolgde Profeten ↑ hoofdstukken

Die landbouwers waaraan hij de wijngaard verhuurde voordat hij naar het buitenland ging, zijn een beeld van de leidslieden van Israël. Dat lees je in dit hoofdstuk in vers 45; zelfs de overpriesters en Farizeeën begrepen zelf dat het over hen ging. Toen de overpriesters en Farizeeën deze gelijkenis hoorden, verstonden zij dat Hij van hen sprak. Zij zijn dus die landbouwers van de wijngaard. De heer des huizes ging naar het buitenland, wat natuurlijk een uitbeelding is van het feit dat Hij naar de hemel ging. Als je buiten het land, buiten de aarde bent, dan ben je in de hemel; daar spreekt dat van.

Toen de tijd van de vruchten naderde, zo lezen we in vers 34, stuurde hij zijn dienaren naar de landbouwers om zijn vruchten te ontvangen. Ik denk dat dit spreekt van de profeten die de Heere gezonden heeft tot het volk, tot de landbouwers. Richteren, profeten, noem ze allemaal maar op. Maar de landbouwers namen zijn dienaren, sloegen de één, doodden de ander en stenigden een derde. Nogmaals stuurde hij andere dienaren, meer in aantal dan de eerste, en zij deden met hen hetzelfde.

Stefanus zegt in Handelingen 7 tegen de leidslieden van dat volk — misschien waren dat wel precies dezelfde mensen waar Jezus hier mee stond te praten: "Wie van de profeten hebben uw vaders niet vervolgd?" Dat is een retorische vraag aan het einde van zijn toespraak. Ze hebben alle profeten vervolgd, of op zijn minst geprobeerd te vervolgen. Paulus haalt in Romeinen 11 de profeet Elia aan en vraagt: "Of weet u niet wat de Schrift zegt van Elia, hoe hij God aanspreekt over Israël en zegt: 'Heere, Uw profeten hebben zij gedood en Uw altaren afgebroken, en ik ben alleen overgebleven. Ook staan zij mij naar het leven'?" We vinden dat dus voortdurend in de Schrift: dat profeten vervolgd werden. Neem Elia als voorbeeld; hij moest vluchten en is veelvuldig op de vlucht geweest. "Heere, Uw profeten hebben zij gedood."

In de gelijkenis in Mattheüs 21 sloegen ze de één, doodden de ander en stenigden een derde. Daarna werden er andere dienaren gezonden, meer dan de eersten, en er gebeurde hetzelfde. Waarom wordt er specifiek over drie gesproken? Dat wordt ook in de andere evangeliën bevestigd, waar we lezen dat er drie zendingen van dienaren plaatsvinden. Ik heb erover na zitten denken waarom het er precies drie zijn en geen ander getal. Dat kan wat mij betreft een aantal betekenissen hebben.

In de oudtestamentische periode zien we drie tijdperken waarin God op een heel specifieke manier wonderen deed. Natuurlijk gebeurde dat ook wel buiten die periodes om, maar er zijn drie heel specifieke periodes aan te duiden waarin Mozes en Jozua, Elia en Elisa, en de Heere Jezus en de discipelen hun goddelijke zending bevestigden door wonderen te doen.

Zelf denk ik echter dat het meer te maken heeft met iets algemeens, namelijk dat de Tenach — het Oude Testament van de Joden — is opgebouwd uit drie delen: de Torah, de Nebiim en de Ketubim. De naam Tenach is gevormd door de eerste letters van deze drie delen: de Wet, de Profeten en de Geschriften. In al die delen vinden we natuurlijk beschreven dat God Zijn dienaren zond en dat die dienaren werden geslagen, gedood of gestenigd. Hoe dan ook, ze werden in ieder geval vervolgd. En dan lees je verder in de gelijkenis.

De Geliefde Zoon Gedood Buiten de Wijngaard ↑ hoofdstukken

Ten slotte stuurde hij zijn zoon naar hen toe en zei: "Voor mijn zoon zullen zij ontzag hebben." De zoon is natuurlijk de Heere Jezus. In het parallelle gedeelte in Lukas 20, dat ik ook heb afgedrukt, vind je dat de heer van de wijngaard zei: "Wat zal ik doen? Ik zal mijn geliefde zoon zenden." Dat is nog eens een extra aanwijzing dat het gaat over: "Dit is mijn Zoon, mijn Geliefde, in wie Ik al Mijn welbehagen heb." Of, wat ik net al zei vanuit de Kolossenzenbrief: "Het koninkrijk van de Zoon van Zijn liefde." Zijn geliefde Zoon.

Natuurlijk is dit een beeld van de Heere Jezus Christus. De Heere Jezus zal deze gelijkenis uitgesproken hebben in het Hebreeuws, en in het Hebreeuws is 'geliefde' zoiets als *Dahoed*, de naam van David. Natuurlijk is die zoon van de heer van de wijngaard een uitbeelding van de Zoon van David, de geliefde. Hij stuurde ten slotte zijn zoon en zei: "Voor mijn zoon zullen zij ontzag hebben." Maar toen de landbouwers de zoon zagen, zeiden zij onder elkaar: "Dit is de erfgenaam. Kom, laten we hem doden en zijn erfenis voor onszelf houden." Ja, hij werd natuurlijk ook gedood.

Nu loop ik natuurlijk wat op de zaken vooruit, maar je leest telkens in de evangeliën dat zij zochten Hem te doden. Ze beraadslaagden om Hem te doden en staken de koppen bij elkaar: "Wat zullen we eens bedenken om Hem ter dood te kunnen brengen?" De gedachten van die landbouwers lees je ook terug in de geschiedschrijving rond de gevangenneming en de kruisiging van de Heere Jezus. Het zijn ongeveer de gedachten van Kajafas die beschreven worden in Johannes 11. Daar staat dit: "De overpriesters dan en de Farizeeën" – de landlieden dus uit de gelijkenis – "verzamelden het Sanhedrin en zij zeiden: 'Wat doen wij? Want deze mens doet vele tekenen. Als wij Hem zo zullen laten, zullen allen in Hem geloven, en de Romeinen zullen komen en zij zullen van ons de plaats en de natie wegnemen.'" Maar een van hen, Kajafas, die de hogepriester van dat jaar was, zei tegen hen: "U weet niets, en u overweegt niet dat het nuttig voor ons is dat één mens sterft voor het volk, en niet heel het volk verloren gaat."

In de volgende verzen, die ik niet heb afgedrukt, staat dat Kajafas zelf niet wist wat hij zei, maar dat hij profeteerde. Er zou inderdaad één mens voor het volk sterven, zodat niet heel het volk verloren ging. Dat is ook gebeurd. De Heere Jezus is voor dat volk gestorven, zodat er niet één van dat volk verloren gaat. Maar Kajafas bedoelde natuurlijk wat anders. Dat zegt hij hier ook: ze waren bang dat hun plaats – de tempel, Jeruzalem – en de natie weggenomen zou worden. Ze waren bang hun cultuur, hun godsdienst en hun religie te verliezen. Of, om in het beeld van de gelijkenis te blijven: ze waren bang om hun wijngaard te verliezen. En daarom doodden zij de zoon.

Dit was ook de aanleiding voor de gevangenneming en de dood van de Heere Jezus. Zij waren dus bang hun plaats en hun natie te verliezen, en daardoor vonden ze het nuttig dat die ene mens gedood zou worden. Daarom doodden zij de zoon. Maar daardoor verloren zij uiteindelijk ook de wijngaard, zoals we dat al voorzegd vonden in Jesaja 5.

Ik ga verder in vers 39: "Toen ze hem gegrepen hadden, wierpen zij hem buiten de wijngaard en doodden hem." De zoon van de heer van de wijngaard wordt dus gegrepen, buiten de wijngaard geworpen en gedood. Dat is natuurlijk een uitbeelding van de Heere Jezus, die gekruisigd werd buiten de stad Jeruzalem. In Hebreeën wordt het ook gezegd: "Daarom leed ook Jezus, om het volk door zijn eigen bloed te heiligen, buiten de poort" (Hebreeën 13:12-13). Buiten de poort heeft Hij geleden. En als dat zo is, laten wij dan ook tot Hem uitgaan, buiten de legerplaats, en Zijn smaad dragen. Hij heeft daar smaad gedragen; Hij is daar buiten de poort gedood. Dat principe vinden we vaker terug. Bijvoorbeeld bij Paulus, die werd ook buiten de stad gegooid en gestenigd; in Handelingen 14 lees je dat. Die principes komen dus telkens terug in de Schrift.

Het Priesterlijk Ambt Weggenomen en aan de Natiën Gegeven ↑ hoofdstukken

Wanneer dan de heer van de wijngaard komen zal, wat zal hij met die landbouwers doen? En zij zeiden tegen hem: "Hij zal die kwaaddoeners een kwade dood doen sterven en zal de wijngaard aan andere landbouwers verhuren die hem de vruchten op hun tijd zullen geven." Letterlijk staat hier — ik heb dat even afgedrukt — dat hij die kwaaddoeners zal doen verloren gaan of ombrengen. Maar dit woord, *apolesai*, wordt meestal vertaald met 'verloren gaan'. Ik ga even terug naar Johannes 11: "U overweegt niet dat het nuttig voor ons is dat één mens sterft voor het volk en niet heel het volk verloren gaat." Het is exact hetzelfde woord dat hier gebruikt wordt, wat hier dan vertaald wordt met 'een kwade dood doen sterven'. Hij zou die kwaaddoeners een kwade dood doen sterven, of doen verloren gaan.

Hij zou de wijngaard aan andere landbouwers verhuren die hem de vruchten wél op hun tijd zouden geven. Hij zou die kwaaddoeners — Israël dus, de leidslieden van het volk — doen verloren gaan. Zoals dat in Jesaja 5 al beschreven werd: de omheining van de wijngaard zou weggenomen worden, er zou geen regen meer vallen op dat land en die wijngaard zou verwoest worden en woest worden gelaten. Dat gebeurde met dat Joodse volk; de natie zou verloren gaan. Op zich is die vertaling van 'een kwade dood doen sterven' niet zo heel letterlijk, maar het is natuurlijk wel wat er met de natie Israël is gebeurd: de dood. Er is geen leven meer in. Wanneer we in de profetieën lezen over de toekomst van Israël, over het moment dat zij de Geest zullen ontvangen, dan vinden we dat bijvoorbeeld in Ezechiël 37, bij dat dal van de doodsbeenderen. Daar wordt gezegd dat Hij dat volk uit hun graven zal doen opkomen. De natie wordt nu dus ook beschouwd als dood.

Hij zal die kwaaddoeners een kwade dood doen sterven of doen verloren gaan, en zal de wijngaard aan andere landbouwers verhuren die hem de vruchten op hun tijd zullen geven. Nogmaals: die landbouwers, dat zijn de leidslieden van het volk Israël. Dat begrepen zij zelf ook, zoals we in vers 45 kunnen lezen. De wijngaard zou aan andere landbouwers gegeven worden die hem de vruchten wél op hun tijd zullen geven. Want dat is natuurlijk het idee: zij hadden geen vrucht gedragen of 'stinkende vruchten' voortgebracht, zoals dat in Jesaja 5 stond. Daarom zou de wijngaard naar andere landbouwers gaan.

Aan Israël waren de woorden van God toebetrouwd, maar Israël had ook een priesterlijke functie, een priesterlijke taak. Hun taak was om de andere volken te evangeliseren en hen bekend te maken met die woorden van God die aan hen waren toebetrouwd. Israël was dan ook een koninkrijk van priesters volgens Exodus 19. Daar staat: "U dan, u zult voor Mij een koninkrijk van priesters en een heilig — apart gezet en gewijd — volk zijn." Dit zijn de woorden die Mozes tot de Israëlieten moest spreken. Zij zouden een koninkrijk van priesters zijn, maar zij voerden die taak niet uit. Dat waartoe zij bestemd waren, dat lieten zij na. Dus dat koninkrijk van priesters, dat koninkrijk werd van hen afgenomen. En dat koninkrijk werd verborgen.

Ik was in vers 41 en ik spring even door naar vers 43 (vers 42 bespreek ik zo dadelijk). In vers 43 staat: "Daarom zeg Ik u dat het Koninkrijk van God van u weggenomen zal worden." Ze waren een koninkrijk van priesters, maar dat koninkrijk werd van hen weggenomen en het zou aan een volk gegeven worden dat de vruchten ervan voortbrengt. Het idee is natuurlijk dat dit volk de vruchten wél voortbrengt, in tegenstelling tot Israël. Wat hier in vers 41 nog heet dat de wijngaard aan 'andere landbouwers' verhuurd zou worden, wordt in vers 43 verder uitgelegd: het Koninkrijk van God zal van u weggenomen worden en het zal aan een volk gegeven worden dat de vruchten ervan wél voortbrengt.

Welk volk is dat? Dat is een volk dat eigenlijk ook geen volk is. Dat staat hier namelijk. Paulus haalt in Romeinen 10 Mozes aan en zegt: "Ten eerste is het Mozes die zegt: Ik zal u — het Joodse volk — jaloers maken door wat geen volk is." *Lo Ammi*. "Ik zal u jaloers maken door wat geen volk is, door een onverstandig volk zal Ik u tot toorn verwekken." Paulus legt in deze hoofdstukken van de Romeinenbrief uit dat de redding naar de natiën is gegaan. Zoals ook Simeon zegt in Handelingen 15: "Simeon ontvouwt hoe God eerst omziet om vanuit de natiën, vanuit alle volkeren en heidenen, een volk voor Zijn naam aan te nemen." God verzamelt Zich in onze tijd een volk uit de heidenen voor Zijn naam.

Eigenlijk is dat volgens de normale regels geen volk. "Ik zal u jaloers maken door wat geen volk is." Het is een onverstandig volk, want aan Israël waren de woorden van God toebetrouwd; daarom waren zij verstandig. Dat was ook die toren in die wijngaard, dat was hun uitzicht. Maar de natiën waren voor de Joden een onverstandig volk en het is 'geen volk'. Maar God verzamelt Zich uit de natiën een volk voor Zijn naam. Aan hen zou die wijngaard gegeven worden en aan hen zouden die beloften gegeven worden. De redding ging naar de natiën. Dus als er gesproken wordt dat het Koninkrijk van God van Israël weggenomen zou worden en aan een volk gegeven wordt dat de vrucht daarvan wel voortbrengt, dan spreekt dat over onze tijd waarin de redding naar de natiën is gegaan. Daarin verzamelt God Zich een volk uit de heidenen voor Zijn naam. Nu lees ik vers 42 erbij.

De Verworpen Steen Des Aanstoots ↑ hoofdstukken

Daar staat: Jezus zei tegen hen: Hebt u nooit gelezen in de Schriften: "De steen die de bouwers verworpen hadden, deze is tot een hoeksteen geworden; dit is door de Heere geschied, en het is wonderlijk in onze ogen"? Ik heb dat eerst even overgeslagen, omdat hier gelijk weer een ander beeld gebruikt wordt. Natuurlijk, namelijk dat het niet meer over de wijn gaat, maar over een bouwwerk. En de steen die de bouwers verworpen hadden, die is tot een hoeksteen geworden; dit is door de Heere geschied, en dit is wonderlijk in onze ogen.

Nou, de steen vinden we de hele Schrift door. De rots is altijd een uitbeelding van Christus. In Daniël 2 vinden we een steen die zonder mensenhanden afgehouwen wordt. En naar beneden rolt dan dat hele grote beeld van Nebukadnezar wat al die wereldrijken vertegenwoordigt. Dat gouden hoofd: goud, zilver, koper, ijzer, ijzer alleen. Dat wordt verpulverd door die steen, en dan wordt er ook uitgelegd dat die steen daarna de hele aarde vult. En er wordt uitgelegd dat het het Koninkrijk is wat God zal vestigen onder de ganse hemel, staat er dan. Want het vulde de hele aarde. En God gaat dat Koninkrijk vestigen door Zijn Zoon, door de Heere Jezus Christus. En Hij, die steen, is altijd een uitbeelding van Hem.

Of het nu in Daniël 2 is, of bij Jakob die zijn hoofd te rusten legt op de steen en die steen daarna zalft met olie. Hij maakt van die steen een messias en zet hem overeind, ook nog ja. Of het steentje van David tegen Goliath, de steen die de reus velde. Het zijn allemaal uitbeeldingen van Christus.

Maar deze woorden: "De steen die de bouwers verworpen hadden, die is tot een hoeksteen geworden. Dit is door de Heere geschied, het is wonderlijk in onze ogen", is ook weer een aanhaling uit het Oude Testament, uit Psalm 118. We vinden deze Schriftplaats nogal eens aangehaald in het Nieuwe Testament. In Handelingen 4 haalt Petrus het aan, en ook in zijn brieven. Hier in Mattheüs staat het, en in alle twee de parallelgedeeltes waar deze gelijkenis ook opgetekend staat. Maar het wordt ook weer aangehaald door Paulus in Romeinen, in Romeinen 9.

Wat zullen wij dan zeggen? Hier gaat het over hetzelfde: over de wijngaard die van Israël afgenomen zou worden en naar de natiën zou gaan, naar een volk dat de vruchten wel voort zou brengen. Wat zullen wij dan zeggen? Dit: dat de heidenen, die geen gerechtigheid hebben nagejaagd, gerechtigheid verkregen hebben. Gerechtigheid echter die uit geloof is. Dus die natiën, die krijgen die wijngaard, om het in beeld te zetten. Maar Israël, dat de wet van de gerechtigheid najaagde, is aan de wet van de gerechtigheid niet toegekomen.

Die wijngaard werd van Israël dus afgenomen. Waarom niet? Omdat zij die niet uit geloof zochten, maar als uit de werken van de wet. Zij brachten stinkende druiven voort in plaats van goede vrucht, want ze hebben zich gestoten aan een steen des aanstoots. Ook hier wordt gesproken van die steen uit Psalm 118. Zoals geschreven staat: "Zie, Ik leg in Sion een steen des aanstoots en een struikelblok." Een valstrik, een struikelblok. Ja, je kunt je aan die steen stoten, je kunt erover vallen, over struikelen. Daar heeft Paulus het ook allemaal over in deze hoofdstukken van de Romeinenbrief.

Hebben zij dan gestruikeld, opdat zij vallen zouden? "Zie, Ik leg in Sion een steen des aanstoots en een struikelblok, en ieder die in Hem gelooft, zal niet beschaamd worden." Dus die wijngaard werd van Israël weggenomen en ging naar de heidenen, naar de natie, want zij hebben zich gestoten aan die steen des aanstoots. Nou, en de Heere Jezus haalt diezelfde woorden aan tegen die leidslieden van het volk: "Daarom zeg Ik u dat het Koninkrijk van God van u weggenomen zal worden en aan een volk gegeven dat de vruchten ervan voortbrengt."

Verpletterd en Verstrooid als Kaf: het Oordeel over Juda ↑ hoofdstukken

En wie op deze steen valt, zal verpletterd worden; en op wie hij valt, die zal hij vermorzelen. Hier in vers 44 wordt dat in de interlineair – ik heb het ook even nagezocht in de Studiebijbel – letterlijk vertaald met: op wie hij valt, zal hij als kaf doen verstuiven. Het heeft te maken met het wanden van graan. Daarom heb ik dat plaatje er ook bij gedaan: wanden is het graan in de lucht gooien, zodat het kaf wegwaait.

Die op deze steen valt, zal verpletterd worden, staat hier, en op wie hij valt, die zal hij vermorzelen. Maar letterlijk zal hij hem dus als kaf doen verstuiven. Het is gewoon een uitbeelding van de verstrooiing van het Joodse volk, dat als kaf verstoven zou worden. Zij hebben zich gestoten aan die steen, die Steen des aanstoots, en ze zijn daardoor als kaf verstoven naar alle windstreken, naar de vier winden der aarde. Alle kanten op verstuift en verstrooit het.

In verband met die steen snap ik wel dat ze in deze vertaling voor 'vermorzelen' hebben gekozen. Maar eigenlijk is het bij die steen niet zozeer een vermorzelen, maar een uit elkaar spatten. Het is een wat luguber beeld, maar ik zeg het hier niet om jullie te ontzien, maar gewoon om te zeggen wat ik zie dat er staat: op wie die steen valt, die zal hij vermorzelen. Hij zal hem als kaf doen verstuiven door hem namelijk uit elkaar te laten spatten.

Ik neem jullie even mee naar Handelingen 1. Daar gaat het over Judas. Van Judas wordt gezegd... en ik heb in mijn aantekeningen een streep tussen 'Juda' en de 's' gezet, daar kom ik zo nog wel even op terug. Deze, dat is Judas, staat in vers 16. Dit is nadat de Heer Jezus al opgestaan is en de discipelen nu niet compleet zijn. Om het even zo te zeggen: er moet een twaalfde bijgezocht worden, of er moet een twaalfde aangesteld worden om het twaalftal weer compleet te maken. Maar hier gaat het dan over Judas, die inmiddels intussen zelfmoord heeft gepleegd.

En dan staat er over Judas: "Deze nu heeft met het loon van de ongerechtigheid een stuk grond verkregen." Met die dertig zilverlingen hebben ze een bloedakker of een dode akker gekocht; een stuk grond in ieder geval verkregen. En nadat hij voorovergevallen was, barstte hij in het midden open en kwamen al zijn ingewanden naar buiten. Dat is natuurlijk niet iets wat je 's avonds na de maaltijd voorleest, maar dit staat er wel. En het staat daar ook niet voor niks. Dit gaat over Judas die aan zijn einde kwam. Elders lees je dat hij zich verhangen heeft, maar blijkbaar is hij dus ook voorovergevallen en opengebarsten, uit elkaar gespat. Nogmaals, het klinkt wat luguber en wat morbide, maar dit is nu eenmaal wat er staat.

En dan staat er: "Want er staat geschreven in het boek van de Psalmen: Laat zijn woonplaats woest worden en laat er niemand zijn die daarin woont. En: Laat een ander zijn ambt als opziener nemen." Natuurlijk gaat dit over Judas, want hier gaan ze ook een opvolger voor Judas kiezen. Maar dit gaat net zo goed over Juda. 'Judas' is gewoon de Griekse uitspraak van dezelfde naam: Juda. Natuurlijk gaat het hier over de persoon Judas, maar Judas is een beeld van heel Juda. Judas, die zijn Heer overleverde en verraadde; maar dat kun je van het hele Joodse volk natuurlijk zeggen: overgeleverd aan de Romeinen en gedood.

Maar Juda viel hier voorover en barstte uit elkaar. Ze spatten uit elkaar, zoals kaf verstrooid wordt. Zo spatten ze uiteen; zo zal hij uit elkaar gebarsten zijn. Maar dat zei ik al: dat is ook een beeld van het Joodse volk dat verstrooid werd als kaf door de wind, zoals Judas hier uit elkaar spatte. Want er staat geschreven in het boek van de Psalmen: "Laat zijn woonplaats woest worden." Dat is het Joodse land. Precies wat we in Jesaja 5 ook lazen: die wijngaard zou woest worden. De wijngaard zou verwoest worden, vertreden, de omheining zou weggenomen worden, enzovoorts. "En laat er niemand zijn die daarin woont." Het is eeuwenlang zo geweest dat er vrijwel niemand in woonde, op een paar bedoeïenen in dat land na. Nu kennen we die Joodse staat weer, maar ook daar zal nog een einde aan komen. Maar: laat zijn woonplaats, het Joodse land, woest worden en laat er niemand zijn die daarin woont.

"Laat een ander zijn ambt als opziener nemen." Dit is precies wat er met het Joodse volk ook is gebeurd. Dat ambt als opziener – hen waren de woorden van God toevertrouwd, zij waren een koninkrijk van priesters – werd van hen afgenomen. En een ander volk kreeg dat opzienersambt. Om het zo te zeggen: een ander volk dat eigenlijk geen volk is, maar dat God Zich verzamelt uit de natiën, uit de heidenen voor Zijn Naam. Een ander volk kreeg dat opzienersambt.

Daar spreekt ook deze gelijkenis van in Mattheüs 21. En dan lees je ook: "En toen de overpriesters en Farizeeën deze gelijkenissen van Hem hoorden, begrepen zij dat Hij over hen sprak." En dat is bijzonder, want eigenlijk zijn die gelijkenissen juist bedoeld om de dingen voor de toehoorders te verbergen. Dit lees je dus niet vaak: dat degenen die de gelijkenissen hoorden, het ook begrepen. Maar de Heer was hier natuurlijk wel heel expliciet en heel duidelijk naar die leidslieden toe. Ze probeerden Hem dan ook te grijpen, maar ze waren bevreesd voor de menigten, omdat die Hem voor een profeet hielden. Ja, en dat is dan ook het einde van de gelijkenis; dus ook het einde van deze toespraak of bijbelstudie, hoe je het ook wilt noemen.

Het Toekomstig Herstel: Leven uit de Doden ↑ hoofdstukken

Maar ik wilde graag nog afsluiten met woorden van Paulus, ook weer uit de Romeinen, uit die hoofdstukken waar het juist over die dingen gaat. In Romeinen 11 zegt Paulus in vers 11: "Ik zeg dan: zijn zij soms gestruikeld over die steen des aanstoots met de bedoeling dat zij vallen zouden?" Namelijk dat zij niet meer overeind zouden komen, want dat is het idee natuurlijk. Je kunt gestruikeld zijn, maar is dat met de bedoeling dat zij vallen zouden? Nee, volstrekt niet! Door hun val echter is de redding tot de natiën gekomen om hen tot jaloersheid te verwekken. Dat is het doel van hun val.

En als dan hun val voor de wereld rijkdom betekent en hun verlies rijkdom voor de heidenen, hoeveel te meer hun volheid! Die wijngaard hebben zij verloren, die zijn ze kwijt, maar in de toekomst zullen zij weer in dat priesterambt, om dat zo te noemen, in die bediening gesteld worden. Dan zegt Paulus in vers 15: "Want als hun verwerping verzoening voor de wereld betekent, wat betekent dan hun aanneming anders dan leven uit de doden?"

Inderdaad, wanneer dat volk de Geest zal ontvangen en wanneer zij de Messias zullen aannemen, dan zullen zij inderdaad doen waartoe zij aangesteld waren. Bij de openbaring, bij de komst van het Koninkrijk, zullen zij die priesterlijke taak alsnog gaan vervullen. En hun aanneming zal niets anders zijn dan leven uit de doden, zegt Paulus hier. Daar wilde ik het maar bij laten.

📖 Categorie: Studies