Saulus wordt Paulus

Hoewel Paulus in Handelingen 7 voor het eerst wordt geïntroduceerd, heet hij daar nog ‘Saulus’. Het is pas enkele hoofdstukken later in Handelingen 13 dat er een naamsverwisseling plaatsvindt en hij vanaf dat moment consequent ‘Paulus’ wordt genoemd. Paulus spreekt in dit hoofdstuk het woord van God tot een heiden, een Romein, en ondervindt daarbij tegenstand van een Joodse tovenaar, Elymas.
Paulus weerstaat de Jood en voorzegt dat hij voor een periode blind zal zijn. Deze geschiedenis staat model voor de bediening van Paulus: het Joodse volk is tijdelijk verblind en de boodschap gaat naar de natiën.

Plaats studie: Hendrik Ido Ambacht
Datum: 2 februari 2020

📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst

Samenvatting: Deze Bijbelstudie behandelt de geschiedenis uit Handelingen 13 waarin de naamsverandering van Saulus naar Paulus centraal staat. De tijdelijke verblinding van de Joodse valse profeet Elymas illustreert hoe het volk Israël tijdelijk terzijde is gesteld. Tijdens deze pauze in Gods handelen met Israël gaat de redding naar de natiën. Uiteindelijk zal Israël, na twee dagen van duizend jaar, weer geestelijk zien en hersteld worden.

Besproken Schriftgedeelten: Handelingen 1, Handelingen 4, Handelingen 7, Handelingen 7:58, Handelingen 9, Handelingen 9:6, Handelingen 10, Handelingen 13, Handelingen 13:7, Handelingen 13:9, Handelingen 15:39, Johannes 12, Romeinen 10, Romeinen 11, Mattheüs 13, Mattheüs 13:13, Hosea 1, Hosea 2, Hosea 5, Hosea 6, Joël 2, Zacharia 13, Zacharia 14

“Wij leven in die onderbreking, in die pauze waarin Gods handelen met Israël tijdelijk is gestopt.”

De Pauzeknop: een Onderbreking in Gods Handelen met Israël ↑ hoofdstukken

Wij gaan starten met ons onderwerp. Het plaatje dat u ziet is wat anders dan een startknop; het is een pauzeknop. Het onderwerp is wellicht wat cryptisch: Saulus wordt Paulus. Zeker met dat plaatje erbij. Maar ik durf te zeggen dat dit over drie kwartier tot een uur volkomen duidelijk is voor iedereen. En zo niet, dan gaan we gewoon nog wat langer door.

Ik wil het vanmorgen hebben over een geschiedenis in Handelingen 13. Dat is een heel lang hoofdstuk, maar de geschiedenis waar ik naartoe ga, is vrij kort. Toch is het een nogal tekenende geschiedenis, een zeer illustratieve geschiedenis. Want in deze geschiedenis vinden we, vanaf dit moment in Handelingen 13, een naamsverwisseling van Saulus, die vanaf dit punt consequent Paulus wordt genoemd. Daar komen we straks nog uitgebreid op terug; dat komen we vanzelf tegen.

Het boek Handelingen schildert ons vanaf het begin de opgestane Christus en Zijn hemelvaart in Handelingen 1. Vanaf dat moment is de prediking aan Israël: "Bekeert u, want dan zal God die Jezus vanuit de hemel terugzenden om alle dingen te herstellen waarvan de profeten gesproken hebben." Dat is ook de vraag die in het begin van het boek Handelingen speelt; de discipelen vragen aan Jezus: "Heere, herstelt U in deze tijd het Koninkrijk voor Israël?" Dat is de centrale vraag aan het begin van Handelingen.

Gaandeweg het boek Handelingen wordt echter duidelijk dat Israël de Messias niet aanneemt, dat ze niet geloven en dat ze zich als volk niet zullen bekeren. En dan komt Paulus van achter de coulissen vandaan en hij gaat een tot dat moment geheime, verborgen boodschap bekendmaken. Namelijk dat er een onderbreking komt in Gods handelen met Israël. Er komt een pauze en de redding gaat naar de natiën. Ook dat is voor een periode, want Israël zál hersteld worden.

De profeten hebben daar immers van gesproken, maar dat is nog toekomst. Wij leven in die onderbreking, in die pauze waarin Gods handelen met Israël tijdelijk is gestopt. Er is bij wijze van spreken op die pauzeknop gedrukt. Wij leven nu dicht bij het moment waarop die knop weer wordt ingedrukt en God verdergaat met Zijn handelen met Israël. Dat verhaal vinden we hier echt in een plaatje, in een illustratie in Handelingen 13. We gaan het gewoon samen doornemen, dan denk ik dat het ook volkomen duidelijk zal worden. Ik sla de eerste drie verzen van het hoofdstuk even over en dan pakken we de draad op bij vers 4.

De Aanvang van de Eerste Zendingsreis Naar Cyprus ↑ hoofdstukken

Zij dan, Barnabas en Paulus – dat heb ik toegevoegd, maar dat lees je in vers 2. Daar staat dat de Heilige Geest zegt: "Zondert Mij af, beiden, Barnabas en Saulus, tot het werk waartoe Ik hen geroepen heb." Dus blijkbaar had de Heilige Geest een werk voorzien voor deze Paulus en Barnabas; hier in de tekst nog Barnabas en Saulus. En die worden dan uitgezonden, want dat staat hier: "Zij dan, uitgezonden door de Heilige Geest, vertrokken naar Seleucië en voeren vandaar naar Cyprus."

Nu heb ik wat plaatjes gebruikt met kaartjes. En dat is wel leuk, want hier viel het ook de makers van de plaatjes die bij het verhaal horen op: dat in deze geschiedenis Saulus een nieuwe naam kreeg. Namelijk 'Paul' in het Engels, maar 'Paulus' op zijn Grieks, en dat zeggen wij dan ook zo. Maar ze waren in Antiochië en ze vertrekken naar Seleucië. En daar pakken ze de boot, zeg maar, en vertrekken naar het eiland Cyprus.

Dan moet ik er nog bij zeggen dat wat we hier vinden, plaatsvindt aan de start van de missie van Paulus. Dit is de aanvang van zijn eerste zendingsreis. Het is niet zijn eerste optreden; hij heeft hier en daar ook wat gesproken, dat lezen we in de synagogen. Maar hier gaat hij echt op reis naar de natiën, want ze vertrekken naar Cyprus. Dat is dus Paulus’ eerste zendingsreis: vanaf Seleucië naar Cyprus, van hier naar daar.

En dat betekent ook dat hij eigenlijk op de zee terechtkomt. Vanaf het vasteland gaan ze naar een eiland. Sowieso is de zee een beeld van de volkeren, maar de Bijbel spreekt ook over de eilanden der zeeën, de einden der aarde. Dat heeft allemaal ook weer met de volkeren te maken. Het land is altijd een beeld van Israël en de zee is een beeld van de natiën. En hier maken zij ook echt demonstratief die oversteek naar dat eiland.

Nou, dan staat er: "En toen zij in Salamis gekomen waren, verkondigden zij het Woord van God in de synagogen van de Joden." Ze hadden bovendien Johannes als assistent. Hier lees je dan dat ze eerst naar de synagoge gaan, dat is eigenlijk altijd het geval. Als je die verhalen, die geschiedenis in Handelingen zo doorneemt, dan zie je dat ze in al die plaatsen waar ze ook komen – Antiochië, Salamis, Perge, Derbe, Lystra – Paulus altijd eerst in de synagoge komt. Want daar was het nog: eerst de Jood en dan ook de Griek.

Maar wat je ook leest, en dat is echt standaard: er breekt altijd twist uit als zij... Er zijn nog andere woorden voor, maar er breekt altijd verwarring en consternatie uit als Paulus daar zijn boodschap verkondigt in de synagoge. En dat is natuurlijk ook niet voor niets, want de boodschap van Paulus staat model voor het feit dat het volk Israël, het Joodse volk, tijdelijk terzijde wordt gesteld en dat de redding van God naar de natiën gaat. Nou, dat is nogal een boodschap voor het oor van de Jood. Zij waren het uitverkoren volk en nu komt daar een man, een mannetje, en die vertelt: "God stelt het Joodse volk terzijde en de redding gaat nu naar de natiën. Naar die heidenen, weet je wel? Die honden, die varkens." Want zo worden ze ook genoemd en uitgebeeld in de Schrift.

Nou, zij kwamen dus in de synagogen van de Joden. En dan staat er nog bij: ze hadden bovendien Johannes als assistent. Dat is Johannes Marcus, en volgens mij wordt het hier genoemd omdat er later een meningsverschil over ontstaat. Of het een klein meningsverschil was, weet ik niet, maar het was een meningsverschil tussen Paulus en Barnabas. Paulus vond Johannes Marcus namelijk niet betrouwbaar genoeg. Toen heeft Barnabas hem meegenomen en gingen ze ieder hun eigen weg. Je leest dat – ik heb er een notitie van gemaakt – in Handelingen 15 vers 39, voor degenen die dat nog eens na willen zoeken.

Nou, daar komen ze dus op Cyprus, in Salamis. En dan staat er: "Toen zij het eiland doorgegaan waren tot Pafos toe." Dat betekent dat ze het hele eiland overgestoken zijn, want Pafos ligt helemaal aan de andere kant. Maar jullie weten natuurlijk dat Barnabas daar wel de weg wist, want die was daar geboren, op Cyprus. Die kwam daar vandaan. Dat lees je in Handelingen 4. Daar wordt voor het eerst melding gemaakt van Barnabas en dan wordt ook verteld dat hij een Cyprioot is. Niet een 'Cypriot', maar een Cyprioot. Maar wel een Jood van Cyprus, dat dan weer wel. Je moet het wel goed zeggen, anders ontstaan er misverstanden natuurlijk.

De Valse Profeet Elimas en de Proconsul Sergius Paulus ↑ hoofdstukken

Ze komen dan in Pafos en daar staat dat ze een zekere man troffen, een magiër, een valse profeet, een Jood van wie de naam Barjezus was. Dit woord magiër, *magos* in het Grieks, is een tamelijk neutraal woord hoor, want er zijn ook wijzen uit het oosten die wij kennen. Dat waren hele verstandige lui. Dat blijkt al uit het verhaal; die hadden sterren gezien en gingen gewoon op zoek. Maar over deze magiërs komen we straks natuurlijk wel te spreken. Hier zien we al dat er wat minder positieve dingen over worden gezegd. Andere vertalingen zeggen ook 'een tovenaar'. Ze troffen dus een zeker man, een magiër, een tovenaar. Een tovenaar is iemand die indruk wil maken met zijn werken, of die feiten manipuleert. Dat doen tovenaars. In ieder geval laten ze je dingen zien die niet altijd overeenkomen met de werkelijkheid.

Hij is ook een valse profeet. Een profeet is iemand die namens God spreekt. Deze profeet was een pseudo-profeet, dat kennen we ook uit het Griekse woord: een *pseudo-prophetes*. Dus een valse profeet, geen echte profeet. Dat betekent dat hij claimt te spreken namens God, maar dat hij in ieder geval niet de juiste boodschap sprak. Dat is kenmerkend; er wordt wel gezegd dat hij een profeet was of claimde een profeet te zijn. Dat betekent dat hij, zoals Paulus later tegen Timotheüs zegt, een schijn van godsvrucht had.

En het was een Jood, en dat spreekt voor zich; een Jood is een Jood. Zijn naam was Barjezus. Dan denk je ook weer: dat klinkt wel goed, toch? Barjezus betekent 'zoon van Jezus'. Ook hier geldt: het heeft een mooie naam, maar het heeft de schijn van. Dat is wat ik er in ieder geval uithaal. Je kunt trouwens ook nog zeggen: het heeft de belofte van, want dat geloof ik ook. In dit verhaal loopt het natuurlijk niet goed af voor deze man – jullie hebben dit verhaal waarschijnlijk al eens gehoord, of anders komen we daar zo wel op – maar er staat bij dat het ook tijdelijk is. En inderdaad, ook deze Jood zal, net als elke Jood, in die zin ook een zoon van Jezus zijn of worden. Die dubbelheid zit er wel in. Het heeft de schijn van godsvrucht, maar het heeft ook de belofte van. Uiteindelijk zijn we kinderen van één Vader.

Dus hij is een magiër, een valse profeet, een Jood. Barjezus betekent 'zoon van Jezus'. Al deze benamingen of beschrijvingen staan er niet voor niets; ze staan er om ons op het spoor te zetten. Overigens lezen we straks in vers 8 dat hij in het Grieks Elymas heet, wat ook weer zoiets betekent als 'de wijze' of 'de tovenaar'. Hij was samen met de proconsul Sergius Paulus, een verstandig man. Waarom hij samen met die Sergius Paulus was, staat er niet bij. Ik heb ook geen idee. Andere vertalingen zeggen dat hij 'in het gezelschap' was van hem. Ik heb het hier letterlijk overgenomen zoals het in de interlineair wordt weergegeven: het staat er echt als 'samen met'. Waarom, dat weet ik niet.

Een proconsul – andere vertalingen zeggen stadhouder – is wat meer dan alleen een lokale bestuurder. Een stadhouder is bij wijze van spreken onze burgemeester, maar de proconsul was echt de bestuurder van de provincie. Hij was wel echt een 'baasje', om het zo te zeggen; een soort Commissaris van de Koning. Die had wel wat te vertellen. En Elymas, die valse profeet, die Jood, die was samen met de proconsul Sergius Paulus. Ik heb die naam Paulus even dikgedrukt, omdat het hier de allereerste keer is dat we de naam Paulus vinden. En dat is natuurlijk ook niet voor niets. Die man heet nog Paulus ook! Dat is opmerkelijk. Ik zei net al in de inleiding dat in deze geschiedenis Saulus Paulus wordt, en dan vinden we hier meteen een Paulus. Hij heet ook nog Sergius, wat volgens mij ook zoiets als een sergeant betekent of daarvan afgeleid is.

De naam Paulus vinden we 158 keer in de Schrift. Handelingen 13 vers 7 is de allereerste keer dat de naam Paulus wordt genoemd. En de allereerste keer dat de naam Paulus wordt genoemd, gaat het niet over de Paulus die wij kennen, 'onze geliefde broeder Paulus', zoals Petrus hem noemt. Het is hier een andere dan onze Paulus. Het is ook de enige keer in de Bijbel dat we de naam Paulus vinden waarbij het een ander is dan onze geliefde broeder Paulus. Dan zouden de belletjes toch wel moeten gaan rinkelen: daar moeten we eens wat extra aandacht aan geven. Dat staat er natuurlijk niet voor niets.

Deze Sergius Paulus was bovendien een heiden, een Romein. Of moet ik zeggen: een pure heiden. We vinden wel eerder in Handelingen dat het evangelie wordt gebracht aan een niet-Jood, maar dan is dat bijvoorbeeld Cornelius in Handelingen 10. Die geschiedenis kennen we wel, met Petrus en het kleed met onreine dieren, waarbij God tegen hem zei: "Petrus, eet." Dat was in verband met Cornelius, maar van hem lees je dat hij iemand was die aalmoezen gaf en dergelijke. Dat was een joden-genoot, wat wij een proseliet noemen. Maar hier is het echt de eerste heiden die het evangelie hoort, in ieder geval waarvan we het beschreven vinden. Een pure heiden dus, en geen joden-genoot.

Er staat ook dat hij een verstandig man was. Waarom dat was, staat er meteen achter in de volgende zin. Ik heb erover nagedacht: misschien had hij daarom die Elymas wel bij zich geroepen. Want er staat dat hij ernaar verlangde het Woord van God te horen. Nou ja, dan moet je in die tijd bij een Jood zijn, toch? Wellicht dat hij daarom die Elymas bij zich had, maar dat ben ik aan het gissen. Het zou de enige goede reden zijn die ik kan bedenken. Maar van die Sergius Paulus wordt in ieder geval gezegd dat hij een verstandig man was. Nou, dat blijkt wel, want hij riep Barnabas en Saulus bij zich en verlangde ernaar het Woord van God te horen. Dan ben je verstandig, want de vreze des Heren is het begin van de wetenschap en van wijsheid. Hij zocht daar echt naar, hij verlangde ernaar. Dat was zeer verstandig.

Hij riep dus Barnabas en Saulus bij zich, maar Elymas – daar heb je hem weer – de magiër (want zo wordt zijn naam vertaald; Elymas betekent dus 'magie'), ging tegen hen in. Hij probeerde de stadhouder van het geloof af te houden. De NBG-vertaling zegt: 'afkerig te maken'. Letterlijk staat er: 'om te buigen'. Het heeft met keren en verdraaien te maken. Hij probeerde de boel te verdraaien, om te buigen. Dat is dus met recht een valse profeet. Verdraaid nog aan toe, hè? Hij probeerde de boel te verdraaien en de stadhouder van het geloof af te houden.

Niet van werken, nee, van geloof probeerde hij die stadhouder af te houden. En hij was natuurlijk een man van werken, want hij was een tovenaar die indruk maakt met zijn werk.

Ik zal ook wat uitstapjes maken naar bijvoorbeeld de Romeinenbrief, waar we ook beschreven vinden hoe redding naar de natiën ging. Hier staat bijvoorbeeld: "Wat zullen wij dan zeggen? Dit: dat de heidenen, die geen gerechtigheid hebben nagejaagd, gerechtigheid verkregen hebben, gerechtigheid echter die uit het geloof is."

En die man, die zocht het Woord van God te horen. En dan is er een Jood die probeert hem van dat geloof af te houden. "Maar Israël, dat de wet van de gerechtigheid najaagde, is aan de wet van de gerechtigheid niet toegekomen."

Ik ga hier niet op elk woord in, maar ik wil even de algemene strekking eruit halen. Waarom niet? Omdat zij, dus Israël, die niet zochten uit het geloof, maar uit werken. Het is dus werken tegenover geloof. Het Joodse volk zocht gerechtigheid uit werken, maar uiteindelijk zijn het de natiën, de heidenen, die geen gerechtigheid hebben nagejaagd, maar het wel hebben verkregen. En die gerechtigheid, nou, die is uit het geloof.

Daar gaat het ook over in die geschiedenis met Elymas. Er is een heiden die zocht en verlangde het Woord van God te horen, en er is een Jood die hem daarvan af wil keren, die hem af wil houden van het geloof. Er is dus een Jood en een vijand van het geloof, en een heiden die inderdaad verlangde om het Woord van God te horen.

De Theologische Betekenis Achter de Naamsverwisseling Naar Paulus ↑ hoofdstukken

Maar Saulus, die ook Paulus genoemd wordt – kijk, hier gebeurt het, hier vindt de naamsverwisseling plaats tussen Saulus en Paulus. Ik heb daar ook een afbeelding van. De eerste keer dat we de naam Saulus in de Schrift vinden, is in Handelingen 7:58. Die naam komt vijftien keer voor, maar de eerste keer is in Handelingen 7, in de geschiedenis van Stephanus. Stephanus wordt daar gestenigd door de leidslieden van het Joodse volk. Je leest dan helemaal aan het einde van die geschiedenis, in vers 58, dat ze de mantels, hun jassen, aflegden. Ze hadden blijkbaar even de ruimte nodig om goed te kunnen bewegen bij het stenigen van iemand. Die mantels legden ze aan de voeten van een man genaamd Saulus. Dat is de eerste keer dat Saulus daar genoemd wordt.

Nu zijn we in Handelingen 13 vers 9, en dat is meteen de laatste keer dat de naam Saulus genoemd wordt. Hier wordt voor het laatst melding gemaakt van de naam Saulus en hier verdwijnt hij ook. Behalve nog wanneer Paulus later zelf de geschiedenis van zijn bekering op de weg naar Damascus aanhaalt. Als dat licht hem omschijnt en hij die woorden bijvoorbeeld voor Agrippa herhaalt, dan zegt hij: "Ik hoorde een stem uit de hemel die zei: 'Saul, Saul, wat vervolg je Mij?'" Daar wordt die verkorte naam, Saul, nog wel gebruikt, maar dat is omdat hij de geschiedenis van vóór Handelingen 13 aanhaalt, namelijk uit Handelingen 9. Hebben jullie dat? Moet ik het herhalen? Dit is echt de laatste keer dat Saulus ten tonele verschijnt. Vanaf hier wordt Saulus Paulus.

Saulus betekent zoiets als – hetzelfde als Saul, de koning die we kennen – "geleend". Geleend. Dat is ook wel mooi, want lenen doe je tijdelijk. Het is de bedoeling dat het weer terugkomt bij de oorspronkelijke eigenaar. De naam Saulus is hier ook tijdelijk. En dat geluid daar zal Jens wel zijn; die is lekker buiten aan het spelen. Het is mooi weer voor hem. Hij zei vanmorgen dat echte voetballers ook voetballen als het regent, dus daar heeft hij natuurlijk een punt. Maar Saulus is gewoon de Griekse versie van Saul, met die uitgang "us" erachter. Het betekent zoiets als "geleend" en we weten natuurlijk ook van koning Saul dat daar een heel verhaal achter zit. Koning Saul was weliswaar door God verkozen, maar uiteindelijk zou hij het veld moeten ruimen om plaats te maken voor David en de dynastie van David. Ook dat was een nogal tijdelijk koningschap. Het beeld is natuurlijk ook weer een uitbeelding van de wet en van het oude verbond, wat allemaal tijdelijk was. Daar is Saulus een beeld van.

Nou, die wordt dus ook Paulus genoemd. De meningen lopen nogal uiteen over wat die naam precies betekent. Men zegt wel dat Paulus "kleintje" betekent of "kort gehouden". Maar ja, als je klein bent, dan is je groei in principe gestopt. Dat heeft ook weer met die druk op de knop te maken, de pauzeknop. Want de naam van Paulus heeft ook alles met "pauze" te maken. Laat ik eerst even verdergaan: vanaf hier verandert de naam Saulus consequent in Paulus. Hoe kennen we Paulus? Paulus is de apostel van de natiën; zo noemt hij zichzelf meerdere malen. De leermeester van de natiën. Zijn boodschap is de boodschap dat Israël terzijde wordt gesteld en dat de redding naar de natiën gaat. Dat is Gods plan met de natiën. Paulus vormt dus een onderbreking, een pauze in Gods handelen met Israël.

Paulus komt van dezelfde stam in het Grieks als het woord "pauze". Een pauze is een onderbreking. "Pau-" en "pauze", zelfs in het Nederlands zit dat erin, maar ik zal het straks nog wel laten zien. De naam van Paulus staat model voor de onderbreking in het handelen van God met Israël, maar deze geschiedenis staat daar ook model voor. Dat gaan we nu lezen.

De Tijdelijke Verblinding van Elimas als Beeld voor Israël ↑ hoofdstukken

Saulus, die ook Paulus genoemd wordt, keek hem, vervuld met de Heilige Geest, doordringend aan en zei: "Zoon van de duivel, vol van alle bedrog en alle sluwheid, vijand van alle gerechtigheid..." Je moet dit langzaam lezen en je ook afvragen: wat betekent dat eigenlijk, een zoon van de duivel? De duivel is de *diabolos*. Hier wordt dat dan weergegeven met verdachtmaker, maar *dia* betekent 'doorheen' en *bolos* heeft met een bal te maken, met gooien of werpen. Het is dus degene die alles door elkaar werpt of gooit.

Denk maar aan voetballen, ja, maar dan alles door elkaar. Een *diabolos*, iemand die alles door elkaar gooit, is natuurlijk een verdachtmaker. Maar dat was Elymas, de valse profeet, ook: degene die het Woord van God door elkaar gooit. Hij is vol van alle bedrog en van alle sluwheid, een vijand van alle gerechtigheid. En wat weten we al vanaf de eerste bladzijde van de Bijbel zo ongeveer? Wat rekent God tot gerechtigheid? Geloof. God rekent geloof tot gerechtigheid. Daar was hij dus inderdaad een vijand van, want hij probeerde die Sergius Paulus van het geloof af te houden.

"Zoon van de duivel, vol van alle bedrog, van alle sluwheid, vijand van alle gerechtigheid, zult u er niet mee ophouden de rechte wegen van de Heere te verdraaien?" Kijk, en dit woord 'ophouden', dat is in het Grieks het woord *pauō*. Dat herkennen we natuurlijk ook in ons woord pauze. Wij schrijven het net iets anders, maar hier wordt hem aangezegd dat hij ermee zou... Het is een vraag, maar het is een retorische vraag: "Zult u er niet mee ophouden?" Zou jij niet ophouden de rechte wegen van de Heere te verdraaien? Ook hier weer dat woord 'verdraaien'. De rechte wegen des Heeren gaan over Gods gerechtigheid. In de woorden gerechtigheid en rechtvaardigheid zit ook dat woord 'recht'. Gods wegen zijn recht en de gerechtigheid en rechtvaardigheid van God probeerde deze Elymas te verdraaien.

Ik heb hier een afbeelding van dit woord uitvergroot en het Grieks erbij gepakt. Het zit ook in de naam Paulus. Dan zie je dat de stam van beide woorden — dat *pau* — overeenkomt. De uitgang is uiteindelijk wat anders natuurlijk, maar er zijn duidelijke overeenkomsten. En op het moment dat Saulus hier echt Paulus wordt — want vanaf dit moment wordt hij consequent Paulus genoemd — zie je ook dat daar een Jood is, een valse profeet, waarvan Paulus zegt: "Je zult er niet mee ophouden de rechte wegen van de Heere te verdraaien."

Dan gaat het verder en zegt hij hem aan: "En nu, zie, de hand van de Heere is tegen u en u zult blind zijn en de zon voor een tijd niet zien." Hij zou de zon dus voor een tijd niet zien. Het is ook tijdelijk; het is echt een pauze, een onderbreking. Deze Elymas, deze Jood en valse profeet, wordt hier op pauze gezet. Dat is eigenlijk wat er gebeurt: zijn zicht op de dingen wordt op pauze gezet. Hij wordt nu verblind, maar hij zal weer zien. Is dat geen plaatje van wat het Joodse volk is overkomen? Ik zal het straks ook laten zien.

Onmiddellijk viel er donkerheid en duisternis op hem, want dat overkomt hem meteen. En rondlopend zocht hij naar mensen om hem bij de hand te leiden. Deze Elymas, de Jood en valse profeet, representeert het hele Joodse volk. Met de komst van Paulus werd Israël terzijde gesteld en dat is wat hier wordt uitgebeeld in het tijdelijk verblinden van deze Elymas. De redding gaat naar de natiën door Paulus, de apostel en leermeester van de natiën, en Israël is voor een tijd verblind.

Er zijn nogal wat schriftplaatsen die dat zeggen, ik heb er hier een paar. Dit komt uit de evangeliën, want daar zag je dat zich al aftekenen. In Johannes 12 staat: "Vanwege dit konden zij niet geloven, omdat Jesaja weer zei..." Het is namelijk een volgend citaat van Jesaja wat hier wordt aangehaald: "Hij heeft hun ogen verblind en hun hart versteend, dat zij niet met hun ogen zullen waarnemen, dat zij niet met hun ogen zullen zien, met hun hart zouden verstaan en zij zich zullen omkeren en Ik hen gezond zou maken." Het gaat maar even om de ogen nu, dat zullen jullie begrijpen. Hij heeft hun ogen verblind en hun hart versteend. Dit is wat die Elymas overkomt en Elymas is een plaatje van het grotere geheel, van hoe het Joodse volk verblind werd en niet met de ogen zou zien.

Eén terug? Je bent aan het bijschrijven, maar ik zet het op internet hoor. We houden even een pauze, dan kan Carla haar notities bijwerken. Hij zit er altijd ook even lekker op in, weet je. Ja, dat denk ik niet. Wij zijn flexibel, neem even een slokje water en ik hoor wel wanneer ik weer op de knop mag drukken. Ja, ik zei al, dat doe je. Ik kan heel snel draaien.

Israël is dus voor een tijd verblind. Dit was Johannes 12, maar ik zal ook wat dingen aanhalen uit Romeinen. In Romeinen 10 staat het ook: "Zoals er geschreven staat: God geeft aan hen een geest van verdoving. Ogen om niet te kijken, ook oren om niet te horen, tot op de dag van vandaag. Laten hun ogen duister gemaakt worden." Dat is precies wat die Elymas hier in deze geschiedenis in Handelingen 13 overkomt. Deze woorden zijn aangehaald uit Jesaja. Ik heb een Bijbel met tekstverwijzingen — daar zitten ook wel eens wat missertjes tussen, maar over het algemeen gaat dat vrij goed — en bij dit soort verzen zijn er nogal wat waarin in het Oude Testament bij de profeten wordt voorzegd dat Israël verblind zou worden en niet zou zien.

Het is ook de reden waarom de Heere Jezus in Mattheüs 13 begint te spreken in gelijkenissen. Hij zegt daarbij tegen de discipelen: "Aan jullie is het gegeven om die verborgenheden van het Koninkrijk te kennen, maar aan hun is het niet gegeven." Dan staat er ook weer zoiets bij: "Opdat de Schrift vervuld zou worden..." Hoe staat het er precies? "Daarom spreek ik tot hen door gelijkenissen, omdat zij ziende niet zien en horende niet horen, noch ook verstaan." En dan staat er ook weer dat een profetie van Jesaja in hen wordt vervuld, enzovoorts. Mattheüs 13 vers 13 is goed te onthouden. Er zijn dus talloze schriftplaatsen; ik zei al, dit is een kleine greep, maar het geeft aan dat het voorzegd was.

Deze Elymas is daar een illustratie van: "Nu zie de hand van de Heere tegen u, u zult blind zijn en de zon voor een tijd niet zien." En onmiddellijk viel er donkerheid en duisternis op hem, en rondlopend zocht hij naar mensen om hem bij de hand te leiden. Aan wie doet jullie dit nog meer denken? Paulus zelf! Ja, Saulus op de weg naar Damascus. Daar lees je dat het licht hem omschijnt en dat licht was zo sterk dat Saulus opstond van de grond, maar toen hij zijn ogen opendeed, zag hij niemand. Ze leidden hem bij de hand en brachten hem naar Damascus en hij kon drie dagen niet zien. Ik denk dat Saulus hier ook een beeld is van Israël op dat moment. Als je weet dat het dan over is, dan denk ik: nou ja, we wachten wel even. Maar als je dat helemaal niet weet... Ik weet niet of dat in Handelingen 9 is, maar volgens mij wordt hem wel een en ander aangezegd over wat hij te doen had.

Dan staat er in Handelingen 9 vers 6: "Sta op en ga in de stad en u zal aldaar gezegd worden wat u doen moet." Dus dat was nog wel wat onzeker voor hem. Maar ik heb nog wel een aantal vervolgverzen; ik sla een stukje over.

En dan verschijnt Ananias ten tonele. God verschijnt aan Ananias en zegt: "Joh, je moet die Saulus gaan opzoeken." Die naam kende hij, want Saulus was natuurlijk de vervolger van de Ecclesia. Dus Ananias schiet in de verdediging. Hij zegt — ik zeg het nu even in mijn eigen woorden —: "Ja, maar dat is die vervolger, dus dat lijkt me niet zo'n goed plan." En dan zegt God tegen hem: "Nee, maar Ik heb hem bij de kladden gepakt en Ik heb een plan voor hem, en jij moet gewoon naar hem toe gaan."

Nou, dat gebeurt dus. Er staat dat Ananias heen ging en het huis binnenging. Oh ja, en dat was — ik hoorde het net iemand al zeggen — in de Rechte Straat. In Handelingen 13 ging het erover dat Elymas de rechte wegen van de Heer verdraait. Dus dat is ook weer zo'n overeenkomst. Ananias ging heen en ging het huis binnen en hij zei: "Saul, broeder, de Heer heeft mij gezonden, namelijk Jezus — ik heb wat tussenzinnen weggelaten — opdat u weerziende zou worden en met de Heilige Geest vervuld zou worden."

Meteen vielen hem als het ware schellen van de ogen en onmiddellijk werd hij weerziende. En wat zag hij als eerste? Ananias. Wat betekent Ananias? Dat is hetzelfde als Hananja: Yahweh is genadig. Dus hij deed zijn ogen open en wat zag hij? Yahweh is genadig.

Dat was natuurlijk op de derde dag en dat zal met Israël ook gebeuren op de derde dag. Ik had het er gisteren nog over met de kinderen; ik wil jullie wat laten zien. Ik heb daar een mooie poster hangen met die dagen van duizend jaar waar Petrus het over heeft. Op de derde dag zal Israël herrijzen, zegt Hosea. Daar kom ik ook nog op trouwens. Maar op de derde dag — en hoe rekent God nou in dagen van duizend jaar? Dus na twee dagen, op de derde dag. Daar is Saul een beeld van.

Van Elymas lezen we niet dat hij in deze geschiedenis weerziende wordt. Maar hij zou de zon, het beeld van Christus natuurlijk, voor een tijd niet zien. Het licht der wereld, de zon.

Aanschouwelijk Onderwijs: Israëls Misstap Brengt Redding voor de Natiën ↑ hoofdstukken

Ja, en toen de proconsul zag wat er gebeurd was, geloofde hij. Hij stond versteld over het onderwijs van de Heer. Dat is wel opmerkelijk, want welk onderwijs is dat dan? Paulus zei tegen die Elymas – het enige wat hij zei was: "Zoon van de duivel, vol van alle arglistigheid en vijand van alle gerechtigheid, zult u niet ophouden de rechte wegen van de Heer te verdraaien? Je zal de zon voor een tijd niet zien en blind worden." Dat was het onderwijs.

Maar ik denk ook dat het aanschouwelijk onderwijs is wat Paulus met zijn daad demonstreert, waar wij het nu over hebben. Want ja, waarom zou je het anders over deze geschiedenis hebben? Misschien heeft Paulus het hem ook wel uitgelegd, dat zou ook nog kunnen. Hier gebeurt wat met het Joodse volk gebeurt: zij worden verblind en tijdelijk terzijde gesteld. Paulus had daar allerlei profetieën voor aan kunnen halen, zoals we net zelf ook een aantal lieten zien. Ik liet ze dan zien uit het Nieuwe Testament, maar die zijn allemaal gebaseerd op profetie uit het Oude Testament, onder andere uit Jesaja. Dus het is sowieso aanschouwelijk onderwijs, en wellicht dat Paulus er nog veel meer bij gezegd heeft. Ik neem aan dat er nog wel wat meer woorden zijn gevallen hier en dat ze na dit moment nog niet uitgepraat waren.

Paulus spreekt in ieder geval van deze dingen in al zijn brieven. Nou heb ik een voorbeeld, dat staat meteen in hetzelfde hoofdstuk van Handelingen, alleen dan een heel stuk verder. Daar staat: "Paulus echter en Barnabas zeiden vrijmoedig tot de Joden..." Want ik zei al, er komt altijd weerstand. En dan zegt Paulus: "Het was noodzakelijk dat eerst tot jullie het woord van God werd gesproken, maar omdat jullie het wegstoten en jullie jezelf het aeonische leven niet waardig oordelen, zie, wij keren ons tot de natiën." Dat wordt ze hier heel officieel aangezegd in ditzelfde hoofdstuk. Inderdaad, zoals die Elymas het woord verstootte en verblind werd, zo wordt dat hier het Joodse volk aangezegd. Paulus en ook Barnabas keerden zich daardoor tot de natiën.

Ook dit weer uit de Romeinenbrief: "Ik zeg dan: struikelen zij soms?" Dat gaat ook weer over het Joodse volk. Struikelen zij soms? Zij zijn gestruikeld. Ze hebben de boodschap en de Messias verworpen; ze hebben Hem gedood en aan een kruis genageld, maar ook na Zijn opstanding hebben ze Hem verworpen. Dat is de struikeling van het Joodse volk. Want de bedoeling was dat het volk zich zou bekeren en tot geloof zou komen; dan zou de Messias terugkomen en het Koninkrijk herstellen. Dus: struikelen zij soms opdat zij zouden vallen? Zodat ze niet meer overeind zouden komen? "Moge dat niet gebeuren," zegt Paulus dan, "volstrekt niet!" Maar in hun misstap is de redding voor de natiën. Dus die terzijdestelling van het volk Israël is ten behoeve van de natiën, om hen, het Joodse volk, jaloers te maken. Nou, dan moet je het boek Handelingen maar eens lezen. Dan zie je wat jaloersheid, of nijd zoals andere vertalingen dat zeggen – dat komt denk ik wat beter in de buurt – hoe het Joodse volk daarop reageerde.

Maar Paulus gaat verder, want kijk, dat wordt weliswaar niet in Handelingen beschreven dat Israël eenmaal weer zal zien, maar in Romeinen 11 wel. "Indien hun misstap de rijkdom van de wereld is" – Paulus zei net al: hun misstap is redding voor de natiën – "indien hun misstap dan de rijkdom van de wereld is en hun vermindering de rijkdom van de natiën..." We hebben hier dus drie termen achter elkaar in deze twee verzen: redding voor de natiën, rijkdom van de wereld en rijkdom van de natiën. Hoeveel te meer dan hun compleetmaking? Als die misstap al teweegbrengt dat de redding naar de natiën gaat... Paulus noemt in dit hoofdstuk ook de verzoening van de wereld. Wat zal er dan gebeuren als het volk niet misstapt, maar juist 'stapt' en de Messias zal erkennen en tot leven zal komen? Hoeveel te meer dan hun compleetmaking, of hun 'volheid' zoals andere vertalingen zeggen. Als ze tot dat volle inzicht zullen komen en de Messias zullen erkennen, ja, dan zal inderdaad vanuit Israël dat Koninkrijk worden gevestigd over de hele aarde. Want indien hun verwerping de verzoening van de wereld is – daar heb je die term – wat zal de aanneming anders zijn dan leven uit de doden? Dus die misstap, hun verwerping, hoe je dat ook wilt noemen, is de verzoening van de wereld, is rijkdom voor de wereld, is rijkdom voor de natiën. Wat zal hun aanneming dan anders wezen dan leven uit de doden? Als een misstap al dit alles teweegbrengt, wat zal hun aanneming dan wel niet betekenen? Alstublieft! En dat gaan we allemaal zien natuurlijk. Dat gaat niet al te lang meer duren, dat is ook nog het mooie.

Vorige keer waren we in Hosea. Ja, ik heb nog een paar minuutjes. Ik maak het even af, dan houden we daarna geen pauze. Ik had dat als illustratie eigenlijk natuurlijk wel moeten doen met deze geschiedenis en die onderbreking, maar we hebben de onderbreking al gehad met de aantekeningen van Carla. Ik maak het even af en dan gaan we daarna aan de koffie. Maar we waren vorige keer...

De Profetie van Hosea: Herstel Na Twee Dagen van Duizend Jaar ↑ hoofdstukken

In Hosea, en daar met name hoofdstuk 1 en hoofdstuk 2, hebben we het er al over gehad. Ik sprak er achteraf nog over dat ik bijvoorbeeld ook Hosea 5 en 6 erbij had kunnen halen, want daar wordt dat ook beschreven. Ik dacht: we hebben het nu eigenlijk over hetzelfde onderwerp als waar Hosea over gaat. Dat raakt elkaar natuurlijk allemaal. Hosea gaat erover dat het volk wordt voorgesteld als een hoer die ontrouw is aan haar man. God is de man en Israël is de vrouw, de ontrouwe vrouw die haar man verlaat. Maar we hebben ook gezien dat zij in de toekomst weer terugkeert tot Hosea, dat daar herstel plaatsvindt. Hier hebben we het dus ook over: hoe Israël tijdelijk terzijde wordt gesteld, maar dat dit hersteld zal worden. Want wat zal de aanneming anders wezen dan leven uit de doden?

In Hosea 5 en 6 wordt dat ook beschreven, dus ik dacht: ik maak nu nog van de gelegenheid gebruik om dat even voor het voetlicht te brengen. Het is ook allemaal cryptisch. "Ik zal heengaan," staat er, "en terugkeren naar Mijn plaats." Dat spreekt van onze tijd; dat Christus is heengegaan en is teruggekeerd naar Zijn plaats, namelijk naar de hemel, verborgen in de hemel. Hier gaat het ook over hoe Israël terzijde werd gesteld. Hij is heengegaan en teruggekeerd naar Zijn plaats, totdat zij schuld zullen erkennen en Mijn aangezicht zoeken. Er is dus aan die terzijdestelling ook hier weer een "totdat" verbonden. Totdat zij schuld zullen erkennen en Mijn aangezicht zoeken.

Wanneer dan? In hun benauwdheid zullen zij vroeg naar Mij zoeken. Dus in hun benauwdheid zal Israël God gaan zoeken; dan zullen ze de naam des Heren aanroepen, zoals elders staat. Dat is iets wat ze nu niet over hun lippen krijgen uit vrome overwegingen. Ze spreken de naam van Yahweh niet uit, dan zeggen ze "Hashem", De Naam. Maar in hun benauwdheid zullen ze de naam des Heren aanroepen en naar Mij zoeken. Op die benauwdheid kunnen we nu niet uitgebreid ingaan — dat doen we nogal eens een andere keer als we tijd van leven hebben — maar dat is de tijd van benauwdheid voor Jakob, zoals dat in Jeremia wordt genoemd, of in Mattheüs de grote verdrukking. Wanneer de grote verdrukking over dat volk zal komen, de tijd van benauwdheid voor Jakob, dan zal er een moment zijn dat ze in hun benauwdheid die Naam zullen aanroepen.

In hun benauwdheid zullen ze vroeg naar Mij zoeken; dat is wanneer zij in hun uiterste nood de naam van Yahweh zullen aanroepen. Dat lees je onder andere in Joël 2 en Zacharia 13. En dan staat er in Zacharia 14 dat Hij zal verschijnen, en dan zullen Zijn voeten staan op de Olijfberg. Dat volk is daar in verdrukking en in hun benauwdheid zullen ze Hem aanroepen. Dan zal God ook een vluchtweg creëren, namelijk door die Olijfberg, want die splijt in tweeën. Er wordt een vluchtweg dwars door die berg gecreëerd waardoor ze die benauwdheid, die grote verdrukking, kunnen ontvluchten. Dat is een verhaal apart, dus dat haal ik er nu zomaar even bij om in ieder geval de context aan te geven.

In het volgende vers, wat ook meteen het volgende hoofdstuk is, wordt Israël sprekend opgevoerd. Dan staat er: "Kom, laten wij terugkeren tot Yahweh, want Hij heeft in stukken gescheurd en Hij zal ons genezen; Hij slaat en Hij zal ons verbinden." Net zoals Elymas geslagen werd met blindheid, maar slechts tijdelijk, zo zal ook Israël worden genezen. Elymas is een beeld van het Joodse volk dat genezen zal worden. Hij slaat en Hij zal ons verbinden.

Nou, wanneer dan? We hadden het er net al even over: "Hij zal ons na twee dagen levend maken, op de derde dag zal Hij ons oprichten en wij zullen leven voor Zijn aangezicht." Hoe lang is een dag bij God, Jens? Duizend jaar. Precies, hoor je het ook eens van een ander? Hij zal ons na twee dagen levend maken, dus na tweeduizend jaar, want zo rekent God. Op de derde dag zal Hij ons oprichten en wij zullen leven voor Zijn aangezicht. Ik heb dat niet verzonnen en Jens heeft het ook niet zelf verzonnen. We hebben gisteren gekeken in Petrus en daar staat dat gewoon: "Bij de Heer is één dag als duizend jaar en duizend jaar als één dag."

Petrus zegt dat niet zomaar, hij zegt: "Er zijn spotters in de laatste dagen die zeggen: waar blijft Hij dan? Waar blijft de komst van de Heer?" In dat verband zegt hij dat de Heer geduldig en langmoedig is, en dat bij de Heer één dag als duizend jaar is en duizend jaar als één dag. Ik weet eigenlijk wel zeker dat Petrus in ieder geval ook deze profetie in gedachten had. Want de Heer zou na twee dagen Israël levend maken en op de derde dag zou Hij hen oprichten. En Petrus zegt: ja, die dagen zijn wel van duizend jaar. Twee dagen van duizend jaar, en dan zullen wij leven voor Zijn aangezicht.

Kijk, wij leven in die twee dagen van duizend jaar. Dat stonden we gisteren ook aan te wijzen: echt helemaal tegen het aanbreken van die zevende dag aan. Ja, want het is ook nog eens de zevende dag in het grote geheel, maar laten we het proberen simpel te houden: tegen het aanbreken van de derde dag aan. Wij leven nog in die twee dagen, maar dit is nabije toekomst: dat zij zullen leven voor Zijn aangezicht. Zoals Paulus zei: "Want indien hun verwerping de verzoening van de wereld is, wat zal de aanneming anders zijn dan leven uit de doden?" Dat lijkt me een mooi woord om mee af te sluiten, en hier laat ik het dan ook bij.

📖 Categorie: Studies