Petrus en Paulus gaven elkaar in Galaten 2 eensgezind de rechterhand van gemeenschap. Ze waren eensgezind over de overeenkomsten, maar ook in de verschillen van hun boodschappen. Later in Galaten 2 beschrijft Paulus een situatie waar hij Petrus in aanwezigheid van anderen terecht heeft gewezen, omdat hij huichelde. Petrus heeft moeite gehad met de boodschap van Paulus.
Des te opmerkelijker dat Petrus in zijn laatste brief verwijst naar onze geliefde broeder Paulus. Hij noemt Paulus niet alleen, maar bespreekt ook de boodschap van Paulus. Waar Petrus in de beginperiode van Handelingen nog aan Israël de komst van het Koninkrijk verkondigde, komt hij aan het einde van zijn leven tot de conclusie, dat dit nog enige tijd zou duren, 2 dagen van duizend jaar om precies te zijn. “Omdat God niet van plan is enigen verloren te laten gaan”.
Plaats studie: Hendrik Ido Ambacht
Datum: 3 december 2017
📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst
“Acht het geduld van onze Heer als redding, zoals ook onze geliefde broeder Paulus aan jullie schrijft naar de wijsheid die aan hem gegeven is.”
⏱️ Hoofdstukindeling van deze studie:
- Introductie: Concordia Apostolorum (de Eensgezindheid van de Apostelen)
- Twee Evangelieën: Voorhuid en Besnijdenis
- De Aanvaring in Antiochië en de Kern van de Galatenbrief
- De Context en Setting van de Tweede Petrusbrief
- De Spotters en de Schijnbare Vertraging van de Wederkomst
- Eén Dag Is als Duizend Jaar: de Goddelijke Tijdrekening
- Hosea 6: Na Twee Dagen Levend Gemaakt
- Gods Geduld Betekent Redding, Geen Vertraging
- Romeinen 11: de Misstap van Israël Is Rijkdom voor de Wereld
- De Dag Des Heeren en de Komst van een Nieuwe Schepping
- Onze Geliefde Broeder Paulus: Petrus' Erkenning van Paulus' Wijsheid
Introductie: Concordia Apostolorum (de Eensgezindheid van de Apostelen) ↑ hoofdstukken
Het thema voor deze ochtend is ‘onze geliefde broeder Paulus’. Ik had het iets anders aangekondigd, als ‘Petrus over Paulus’. Dat dekt ook de lading wel, want ik wil straks naar de tweede Petrusbrief gaan. Maar ja, als je een website hebt die Gezonde Woorden heet, dan is het ook wel mooi om de term rechtstreeks te ontlenen aan het Woord. En dit is een frase die we tegenkomen in die brief van Petrus.
Ik was een plaatje aan het zoeken van Petrus en Paulus. Ja, de meeste foto's zijn verloren gegaan, begreep ik, dus dan kom je al snel op dit soort plaatjes en tekeningen uit. En toen zag ik daar zo'n Latijnse term onder staan: *Concordia Apostolorum*. Dat is geen merk rum ofzo, maar ik moest dat ook even opzoeken. Het betekent: de eensgezindheid van de apostelen. En ja, ze waren natuurlijk eensgezind. Ik heb er niet heel veel over gelezen wat men daarover zegt, maar het feit dat men het moet zeggen dat die apostelen eensgezind zijn, is op zich al interessant. Op zich zou het logisch zijn, toch? De apostelen zijn dé apostelen, met eenzelfde taak en met eenzelfde roeping, dus is het logisch dat ze eensgezind zijn.
Maar toch zijn er natuurlijk, dat merk je al snel bij een oppervlakkige lezing, ook wel verschillen tussen die apostelen. Laten we eerst even naar Galaten 2 gaan. Daar zijn we al een keer geweest, dus daar gaat het inderdaad over die eensgezindheid van de apostelen. Ik ga er even vrij snel doorheen omdat we het daar al een keer over hebben gehad, voor degenen die daar niet bij waren — al zijn er dat niet veel, denk ik. Maar ik denk dat u dit schriftgedeelte ook wel kent.
In Galaten 2 vers 7 zet Paulus uiteen — dat zegt hij al in vers 6 — dat die anderen, die andere apostelen, hem niets hebben toegebracht, niets hebben te rade gegeven. Want hij was niet te rade gegaan bij vlees en bloed, maar hij was naar Arabië gegaan, naar de berg Sinaï, en daar had Christus Jezus hem rechtstreeks zaken geopenbaard die hij bekend mocht maken. Nou, dan zegt hij dus dat hij niet te rade gegaan was bij vlees en bloed, zelfs niet bij hen die geacht waren, die in aanzien waren, zoals hij in vers 6 de andere apostelen noemt. Maar dan zegt hij in vers 7: maar daarentegen, integendeel, toen zij zagen dat aan mij het evangelie der voorhuid toebetrouwd was, gelijk aan Petrus dat der besnijdenis.
Twee Evangelieën: Voorhuid en Besnijdenis ↑ hoofdstukken
Hier wordt dus letterlijk gesproken over twee evangelieën. Een evangelie met eenzelfde basis, maar er waren ook wel degelijk verschillen. Het ene heet dan ook echt het evangelie van de voorhuid. Het evangelie, het goede bericht van de voorhuid. Degenen die de voorhuid hebben — dat is eigenlijk een technische term voor de natiën, voor de heidenen. En Petrus was het evangelie van de besnijdenis toebetrouwd. Je zou kunnen zeggen: een Joods evangelie, want de Joden zijn degenen die de besnijdenis hebben. Een heidense evangelie, om het zo te zeggen.
Dus het ene was aan Petrus toebetrouwd, het evangelie van de besnijdenis, dat Joodse evangelie; en aan Paulus het evangelie van de voorhuid. Dan lees je in vers 8 dat degene die in Petrus krachtig werkt tot het apostelschap van de besnijdenis, die wrocht, die werkt ook krachtig in mij tot in de natiën, staat er dan letterlijk. Maar het gaat me even om het volgende vers, en daar staat dan: "Als Jacobus, Kephas — Kephas is Petrus — en Johannes, die geacht waren pilaren te zijn, de genade die mij gegeven was bekenden, gaven zij mij en Barnabas de rechterhand der gemeenschap, opdat wij tot de heidenen en zij tot de besnijdenis zouden gaan."
Nou, dat valt net weg op het scherm. Hier zie je dus: ze geven elkaar de rechterhand van gemeenschap. Maar je ziet dus dat er inderdaad eensgezindheid is onder de apostelen. Dat is echter een overeenstemming over de verschillen. Want zoals gezegd was aan Paulus het evangelie van de voorhuid toevertrouwd, en aan Petrus dat van de besnijdenis. Paulus had een metgezel, dat was Barnabas. En Petrus had ook wat metgezellen, waaronder Jacobus en Johannes. Zij waren apostelen van de besnijdenis. Zij gingen tot de besnijdenis, zij gingen tot het Joodse volk, de twaalf, om het even zo te zeggen. En Paulus, vergezeld door Barnabas, ging naar de natiën. Ook met een boodschap waarin toch wel wat verschillen zaten, maar daar was overeenstemming over. Daar hebben we het de vorige keer tamelijk uitgebreid over gehad.
Hoe Petrus met het evangelie van de besnijdenis naar dat Joodse volk ging... eigenlijk was het een boodschap die je heel mooi samengevat vindt in Handelingen 3. Wanneer Israël als volk, het Joodse volk als volk, tot bekering zou komen, dan zou de Messias terugkeren uit de hemel en Hij zou Zijn koninkrijk oprichten. Hij zou namelijk alles herstellen waarvan de profeten gesproken hadden. Dat zegt Petrus in Handelingen 3 vers 19, 20 en 21 ongeveer. Een mooie samenvatting van dat evangelie wat Petrus en de twaalf verkondigden. Maar Paulus bracht hun het evangelie van de voorhuid, dus los van besnijdenis en los van werken. En Paulus wist al dat het Joodse volk zich niet zou bekeren.
Waar ligt de schaar? Die ligt bij het plakband. En jij weet wel wat het plakband is, want daar loop je heel de dag mee. Alles wordt hier aan elkaar geplakt. De band des vredes? Ja, wel als je gaat kleuren in ieder geval. Ja, nou, papa helpt wel even hè. Voordat we op zondagochtend gaan, gaan we eerst even nadenken wat we gaan doen. Ga jij lekker verder, dan ga ik ook verder.
Maar er was dus... je staat wel een beetje in mijn beeld, maar dat geeft niet. Er was dus overeenstemming over de verschillen. Dat vat dit plaatje wel mooi samen: het *Concordia Apostolorum*. We hebben deze ochtend ook weer wat Latijn geleerd. Heb je voor de rest niks aan, want waar spreken ze nou nog Latijn? Maar het feit dat dit zo benadrukt wordt, geeft toch wel aan dat er ook verschillen waren. En in het vervolg van Galaten lees je dus ook dat Petrus en Paulus — een gebeurtenis van Paulus en Petrus — lijnrecht tegenover elkaar stonden. Dat wil ik dan ook nog even lezen om ook die context, als we straks naar 2 Petrus gaan, wat meer gewicht te geven. Want Petrus noemt hem daar wel "onze geliefde broeder Paulus", maar hij heeft toch ook wel grote moeite met Paulus en zijn boodschap gehad. Dan lees ik in Galaten 2, daar zijn we nog, in vers 11 even verder.
De Aanvaring in Antiochië en de Kern van de Galatenbrief ↑ hoofdstukken
Daar staat: "En toen Petrus naar Antiochië gekomen was, weerstond ik hem in het aangezicht, omdat hij te bestraffen was." Er staat zoiets als: ik weerstond hem in het gezicht, want hij was te bestraffen of te bekritiseren. Blijkbaar gebeurde er dus iets waardoor Paulus het recht had om hem inderdaad te bekritiseren. Waarom dat was, wordt hier uitgelegd. Want in vers 12 staat dat er eerst sommigen van Jacobus kwamen. Jacobus was de leidende figuur van de gelovigen in Jeruzalem; zijn naam wordt ook in het boek Handelingen aan Jeruzalem verbonden. Voordat die mensen van Jacobus gekomen waren, at Petrus mee met de heidenen. Hij at in Antiochië samen met de natiën.
Maar toen zij gekomen waren — dus toen Jacobus en de gelovigen uit Jeruzalem daar naartoe waren gekomen — onttrok hij zich en scheidde hij zichzelf af. Hij vreesde degenen die uit de besnijdenis waren. Petrus was daar in Antiochië en had meegegeten met de heidenen. Het is natuurlijk een stad onder de natiën, en hij was daar en at met hen. Voor de Jood die onder de Joodse wet leefde, was dat destijds verboden. Hij moest koosjer eten en mocht, voor zover ik weet, niet eens met een heiden aan tafel zitten. Bij andere volken lees je dat ook; bij Jozef lees je dat de Egyptenaren niet met anderen aan tafel mochten zitten. Maar in Antiochië at Petrus aan één tafel met heidenen, met natiën.
Toen kwamen er dus Joden uit Jeruzalem, Jacobus en anderen. En op dat moment onttrok hij zich, scheidde hij zich af en ging hij met de Joden apart zitten aan tafel. Want hij vreesde degenen die uit de besnijdenis waren, zo staat er. Ook de andere Joden veinsden en huichelden mee — dat zijn sterke woorden die Paulus hier gebruikt, maar dat is niet voor niets. Ik zal straks uitleggen waarom hij dat doet. Ook de andere Joden huichelden met hem, zodat zelfs Barnabas werd meegetrokken door hun veinzing. Die andere Joden die daar blijkbaar al met Petrus waren en eerst ook met heidenen aan één tafel aten, stopten daarmee toen de Joden uit Jeruzalem kwamen. Ze onttrokken zich en gingen met die Joden aan één tafel zitten. Paulus noemt dat huichelen en hij zegt dat zelfs Barnabas werd meegeleid in hun huichelarij.
Dat staat in vers 14: "Maar toen ik zag dat zij niet recht wandelden naar de waarheid van het evangelie..." Ze hadden geen correcte houding ten opzichte van de waarheid van het goede bericht of het evangelie. Daarom zei ik tot Petrus, in de tegenwoordigheid van allen: "Indien jij, die een Jood bent, naar heidense wijze leeft en niet naar Joodse wijze, waarom noodzaak je dan de heidenen om naar de Joodse wijze te leven?" Als jij, Petrus, die een Jood bent, naar heidense wijze leeft, dan heb je eerst getoond dat je vrij bent van die wet en dat je met heidenen aan tafel kunt gaan zitten. Je bent een Jood die naar heidense wijze leeft; die verschillen zijn weggevallen. Waarom dwing je nu de natiën om zich te verjoodsen? Te judaïseren, dat woord herken je hier in het Grieks. Wat Paulus hier zegt, is: "Wat jij nu doet, dwingt de heidenen met wie je eerst zat te eten om zich te verjoodsen als zij weer met jou zouden willen eten." Dan zouden ze koosjer moeten eten. Dat moet je natuurlijk doortrekken: als je A zegt, moet je ook B zeggen. Dan zou je je ook moeten laten besnijden en de feestdagen moeten vieren.
Dat is het hele issue van de Galatenbrief; het is het hoofdonderwerp. De Galaten waren ooit gelovigen geworden door de prediking van de boodschap van genade door Paulus. Hij was daar geweest en had een boodschap van genade verkondigd. Ze hadden dat geloofd en waren er dolblij mee. Paulus zegt zelfs: "Jullie waren zo blij, jullie hadden je ogen willen uitsteken en aan mij willen geven." Zo blij waren ze met de boodschap die hij mocht doorgeven. Maar later waren daar blijkbaar leraren binnengekomen die zeiden: "Je bent nu wel gerechtvaardigd door geloof — het geloof van Christus zelfs — maar als je als zo’n rechtvaardige wilt leven, dan moet je wel de Joodse wet houden. Dan moet je koosjer eten, je laten besnijden en de feestdagen vieren." Er waren mensen binnengekomen met een andersoortig evangelie, zoals Paulus in hoofdstuk 1 vers 6 zegt. Hij verbaast zich erover dat ze zich zo spoedig haasten naar een andere boodschap, naar een evangelie dat geen evangelie is.
"Gerechtvaardigd? Oké," zeiden ze als ik het samenvat, "maar je moet nu wel dit en dat doen: besnijdenis en feestdagen." In vers 9 en 10 gaat het bijvoorbeeld over het onderhoud van dagen, maanden en feesten. Paulus noemt dat de 'arme beginselen'. Als je daarnaar teruggaat, dan is dat inderdaad arm. Je bent rijk, je hebt de Geest ontvangen en je leeft uit genade. En dan komt er iemand binnen die zegt: "Je bent daar wel begonnen, maar nu moet je van alles doen om rechtvaardig te kunnen leven." Door wat Petrus deed, gebeurde hier van alles. Ik zit even te kijken wat je allemaal aan het doen bent, want ik hou je in de gaten. Zolang er maar geen kritiek is, want daar kan ik natuurlijk niet tegen! Maar met wat Petrus deed, demonstreerde hij zelf de dwaling die Paulus de Galaten voorhield. Paulus legt in zijn brieven uit dat we gerechtvaardigd zijn uit geloof. De gedachte dat je daarna rechtvaardig leeft door de werken van de wet te onderhouden, is een dwaling. Petrus demonstreerde die dwaling door zich te onttrekken aan de natiën met wie hij eerst at. Dat was demonstratief onderwijs van Petrus, maar dan wel de verkeerde soort. Daarom zegt Paulus: "Ik weerstond hem in het gezicht." Als ik het in mijn eigen woorden zou samenvatten: Paulus gaf Petrus er op dat moment flink van langs in aanwezigheid van anderen.
Daar gaat de Galatenbrief dus over. Je bent gerechtvaardigd uit geloof, door de Geest en uit genade. Dan moet je niet proberen verder te komen door nu werken te gaan doen waardoor je rechtvaardig zou kunnen leven. Nee, je komt verder door gewoon te blijven staan op die genade en in dat geloof. Je bent begonnen bij de Geest, dus blijf ook bij de Geest. Dat is wat Paulus in de Galatenbrief naar voren brengt. Hij zegt in deze brief: "Indien u zich laat besnijden, zal Christus u van geen nut zijn." Dat is een stukje geschiedenis van Paulus en Petrus waar ik op wilde wijzen voordat ik naar 2 Petrus 3 ga. Dat gaan we nu doen. Het is geen heel lang gedeelte in 2 Petrus 3, maar het is bijna een heel hoofdstuk dat ik ga bespreken. Er staan een paar verzen in waarbij ik de lijn Petrus-Paulus wil vasthouden. Sommige verzen ga ik wat sneller doorheen, maar op de verzen die direct van toepassing zijn op dit onderwerp, wil ik wat dieper ingaan.
De Context en Setting van de Tweede Petrusbrief ↑ hoofdstukken
Die brief is geadresseerd aan de besnijdenis, want daar was Petrus de apostel van, zoals we net lazen in Galaten. Je leest ook in de eerste Petrusbrief, in het eerste vers, aan wie hij die brief adresseert. En hier in 2 Petrus 3 vers 1 zegt hij: "Deze tweede zendbrief, geliefden, schrijf ik nu aan u, in welke beide ik door herinnering uw oprecht gemoed opwek." Het is dus inderdaad de tweede brief van Petrus aan deze geadresseerden. Petrus schrijft deze brief aan het einde van zijn leven, dus aan het einde van zijn loopbaan, of aan het einde van zijn carrière als apostel, zouden wij misschien zeggen. In hoofdstuk 1 vers 14 lees je dat hij verwacht spoedig te zullen sterven. Hij zegt daar: "Ik weet dat de aflegging van mijn aardse tent, mijn tabernakel, haast zijn zal." Dat het dus spoedig zal gebeuren. Dat lees je in 1 vers 14. Hij zegt ook in deze brief, in 1 vers 13, dat hij het, zolang hij nog in dit lichaam is, in deze tent, nodig acht om zijn lezers – en niet alleen zijn lezers, maar hen allen – te herinneren aan de dingen die hij naar voren had mogen brengen. Hij wil hen, zolang hij nog leeft, herinneren en opwekken door het woord. Omdat hij spoedig zou sterven, wil hij zijn lezers blijven attenderen zolang als hij leeft.
Maar hij zegt ook: "Ik wil deze laatste woorden en de andere geschriften bijeenbrengen." Dat zegt hij in 1 vers 15: "Ik zal mij beijveren bij alle gelegenheid dat jullie ook nadat ik... na mijn uitgang", zo noemt hij dat, na zijn sterven, "dat zijn lezers nog steeds van die dingen gedachtenis mogen hebben." Dat zij er nog steeds aan herinnerd zullen worden. En dat doe je... tja, wie schrijft die blijft. Dat doe je dus door dingen op papier te zetten. Tegenwoordig hebben we nog wat meer middelen; je begint een YouTube-kanaal en je neemt het op, hoewel ik altijd toch het idee heb dat wie schrijft langer blijft dan de filmpjes van tegenwoordig. Want dat is wat vergankelijker, heb ik het idee. Maar dat is dus ook de context van de brief. Petrus wist dat hij zou sterven, hij is aan het einde van zijn leven en hij heeft zich — daar hebben we het ook een keer de hele ochtend over gehad — samen met Paulus, en vooral met Paulus, beijverd om die geschriften bij elkaar te brengen, zodat het nageslacht, de nakomelingen, maar ook tot aan ons toe, een betrouwbaar woord hadden. Niet alleen geschreven, maar ook bij elkaar gebracht door de apostelen zelf.
Dat zegt Petrus in hoofdstuk 1. In hoofdstuk 2 voorzegt hij een oordeel — ik ga het allemaal niet doorlezen, maar lees dat thuis eens door. Petrus voorzegt een oordeel in hoofdstuk 2, en dat oordeel is ook gekomen over Jeruzalem. De tempel is verwoest in 70 na Christus en deze brief heeft hij in ieder geval daarvóór geschreven. Petrus voorzegt dat oordeel en hij voorzegt dan in hoofdstuk 3 — en daar gaat hoofdstuk 3 eigenlijk over — dat de wederkomst van de Heer zou uitblijven. We weten uit Handelingen, uit het begin van Handelingen, ik haalde het zojuist al even aan, dat Petrus een verwachting had van de spoedige wederkomst van de Heer. Dat was ook de prediking aan Israël: wanneer Israël zich als volk zou bekeren, dan zou de Messias terugkeren. In Handelingen 1 vers 6 lees je ook dat de discipelen, de apostelen, aan de Heer vragen: "Heer, herstelt U in deze tijd het Koninkrijk aan Israël?" En dan zegt de Heer: "Dat komt jullie niet toe te weten, de tijden en gelegenheden." Want het kwam ze op dat moment niet toe.
Maar op dit moment dat Petrus dit schrijft, wist hij het wel. Toen wist hij het nog niet, aan het begin van Handelingen, maar later aan het einde van zijn leven wist hij het wel, want dat schrijft hij namelijk hier in dit hoofdstuk. Hij wist dat de wederkomst van de Heer uit zou blijven en hij wist zelfs hoe lang. Hij schrijft in dit hoofdstuk hoe lang dat nog zou duren. Maar we gaan gewoon het hoofdstuk lezen en dan komen we er vanzelf op. "Deze tweede zendbrief, geliefden, schrijf ik nu aan u, in welke ik door herinnering uw oprecht gemoed, uw oprechte denkwijze, opwek. Opdat gij gedachtig zijt aan de woorden die van de heilige profeten tevoren gesproken zijn, en aan ons gebod, die apostelen van de Heer en Zaligmaker zijn."
Vorige keer zat ik hier stencils uit te delen, maar... Ja, inderdaad. Beetje goede teksten erop ook hè, Fem? Ja, Fem, het is heel leuk. Ga even lekker zitten. Ik krijg weer een berichtje uit Urk dat ik te streng ben voor Fem. Zo gaat het meestal. Eigenlijk zouden we het dus op video moeten zetten, dan denk ik dat ze vinden dat het wel meevalt. "Hij, willende zichzelf rechtvaardigen..." Ik ga maar gewoon verder met vers 3, want daar vangt Petrus' betoog echt aan. Want daar zegt hij — hij schrijft zijn tweede zendbrief om zijn lezers gedachtig te maken aan die woorden van de heilige profeten die tevoren gesproken zijn enzovoort — en dan zegt hij: "Dit eerst wetende." Dit vooral, in de eerste plaats, wetende. Oftewel: dit zijn belangrijke woorden die hij hier gaat zeggen. Maar dat is ook logisch, want hij is aan het einde van zijn leven. Het is zijn laatste brief en het is ook nog eens het laatste hoofdstuk wat hij schrijft. Dus ja, je kunt hier ook wel wat belangrijke woorden verwachten. Wij geven ook altijd aandacht aan: wat waren iemands laatste woorden? Een eerste woordje is ook altijd leuk, dat is meestal 'papa' of 'mama', maar wat waren iemands láátste woorden? "Dit eerst wetende." Dit moeten jullie weten in de eerste plaats. Dit moeten jullie vooral weten.
De Spotters en de Schijnbare Vertraging van de Wederkomst ↑ hoofdstukken
Dat er in het laatste der dagen spotters zullen komen, die naar hun eigen begeerlijkheden zullen wandelen. "Dit wetende" staat er letterlijk; met het oog op de laatste dagen, op het laatste van de dagen. Zo zeggen wij dat niet in het Nederlands, maar ik denk dat het gewoon betekent: met het oog op de laatste dagen. Petrus dacht aanvankelijk, bij het begin van Handelingen, dat hij óf in die laatste dagen leefde, óf dat die laatste dagen spoedig zouden aanvangen. Maar hier wist hij intussen dat het niet zo zou zijn. Dit wetende, dat met het oog op het laatste van de dagen spotters zullen komen die naar hun eigen begeerlijkheden zullen wandelen. Eigen begeerten – wat zijn dat voor begeerten? Dat heeft met voelen te maken; begeerten hebben te maken met gevoelens. Hier waren dus spotters die naar hun eigen begeerten, naar hun eigen gevoelens en hun eigen ideeën zouden wandelen. Dus niet vanuit de Schrift, maar vanuit eigen ideeën en begeerten.
Wat zeggen die spotters dan? Dat lezen we in het volgende vers: "En zij zeggen: Waar is de belofte van zijn toekomst? Want van de dag af dat de vaders ontslapen zijn, blijven alle dingen zó gelijk, vanaf het begin der schepping." Die spotters zullen dus zeggen: "Waar is de belofte van zijn toekomst?" (zoals de Statenvertaling zegt). Letterlijk staat hier het woord *parousia*. Dat is zo'n woord dat je altijd moet uitleggen, hoe je het ook vertaalt. In de Statenvertaling is het vaak vertaald met "toekomst", in de NBG volgens mij met "komst", en het wordt ook weleens vertaald met "wederkomst". Daar gaat het ook over: de wederkomst van Christus. Waar is de belofte van Zijn wederkomst? Dat zouden spotters gaan zeggen. Petrus had immers de spoedige wederkomst van de Messias gepredikt, weliswaar op voorwaarde dat het volk zich als volk zou bekeren. Maar er zouden dus spotters komen die zeiden: "Ja, waar is dan de belofte van die wederkomst?"
Letterlijk is dat woordje *parousia* "zijn aanwezigheid". Bij wederkomst denken we vaak aan één moment, Zijn komst wanneer Hij terugkomt voor Zijn volk Israël, zoals we dat bijvoorbeeld beschreven vinden in Zacharia 14: "Zijn voeten zullen staan op de Olijfberg." Maar vanaf dat moment is Hij aanwezig. Het loopt nu tegen Kerst. Toen Hij geboren werd in Bethlehem, was dat de komst van Jezus in het vlees. Maar onder Zijn eerste komst rekenen wij de hele geschiedenis van Zijn geboorte tot aan Zijn dood. Dat wordt Zijn eerste komst genoemd. Zijn tweede komst is soortgelijk; dat is een periode die inderdaad Zijn wederkomst inhoudt, én Zijn aanwezigheid daarna. Waar is de belofte van Zijn *parousia*, van Zijn aanwezigheid? Want van de dag af dat de vaders ontslapen zijn, blijven alle dingen zó gelijk vanaf het begin der schepping.
In tegenstelling tot die eerdere verwachting van de wederkomst blijven de dingen zoals ze zijn. Hij is dus nog niet wedergekomen. En dan staat er ook: "want vanaf de aanwezigheid van Hem... want vanaf het moment, vanaf de dag dat de vaders ontslapen zijn..." Ik denk dat Petrus het hier heeft over de eerste generatie. Er waren al mensen ontslapen; mensen aan wie een spoedige wederkomst gepredikt was. Die waren al ontslapen, die eerste generatie waar ook de apostelen onder vielen. Daar waren er al van gestorven en Petrus zelf zegt hier dat het spoedig ook zijn beurt is om te sterven. En alles blijft maar zo, vanaf het begin der schepping.
Want "willens" – vers 5 – "is dit hun onbekend, dat door het woord van God de hemelen van overlang geweest zijn en de aarde uit het water en in het water bestaande." Kijk wat Petrus hier gaat zeggen in vers 5, 6 en ook 7. Er zijn spotters die zeggen: "Alles blijft maar hetzelfde, God grijpt niet in." Maar Petrus gaat hier zeggen dat God in het verleden wel degelijk heeft ingegrepen. Willens is dit hun onbekend. Zij zeggen wel dat alle dingen blijven zoals ze waren vanaf het begin der schepping, maar Petrus noemt hier een voorbeeld van het feit dat er wel degelijk is ingegrepen door God, ook in het verleden. En dat is blijkbaar bij sommigen onbekend, want "willens is dit hun onbekend dat door het woord van God de hemelen van overlang" – 'van oudsher' staat er in de interlineair – "geweest zijn, en de aarde uit het water en door het water samenstaande in het woord van God."
Ja, dat is een wat opmerkelijke uitdrukking als je het zo leest. Maar blijkbaar wordt dit in de Bijbel zo voorgesteld: dat de aarde in het water staat. Wij denken bij de aarde aan een planeet, maar in de Bijbel is de aarde "het land". God noemde het droge "land" of "aarde". In de Schrift is de aarde de grond, het land waarop wij leven. Dat is de aarde, en het water, dat zijn de zeeën. En de wateren omvangen de aarde en het land; de aarde staat dus in het water.
Petrus gaat hier zeggen dat er in het verleden door God is ingegrepen door een oordeel. Een oordeel door een watervloed, en dat is een oordeel over de hele schepping geweest. In hoofdstuk 2 had Petrus al voorbeelden genoemd dat God inderdaad eerder had ingegrepen. Daar noemt hij overigens ook Noach en de vloed, en hij noemt Sodom en Gomorra. De boodschap die in hoofdstuk 2 naar voren wordt gebracht, is dat er altijd gelovigen zijn geweest – een overblijfsel, zoals Paulus dat in zijn brieven noemt. Er zijn altijd gelovigen geweest die verlost zijn uit het oordeel: Noach, Lot uit Sodom, enzovoorts.
Want "willens is dit hun onbekend dat door het woord van God de hemelen van oudsher geweest zijn en de aarde uit het water en in het water staande, samenstaande; door welke de wereld die toen was, met het water van de zondvloed bedekt zijnde, vergaan is." Ja, "zondvloed", dat staat er niet letterlijk, hoewel ik wel geloof dat het daarover gaat. Ik weet dat er andere ideeën over zijn. Maar of je dit nu toepast op de vloed van Noach die de hele wereld geoordeeld heeft, of op een vloed die plaats zou hebben gevonden tussen Genesis 1 vers 1 en Genesis 1 vers 2... dat is nu even het onderwerp niet. Maar door beide is de wereld die toen was overstroomd. Dat staat er letterlijk; het woord "zondvloed" staat er niet, er staat dat de wereld door een vloed in water overstroomd werd en verging.
Omdat ik bij de verzen 8 tot 15 en 16 uit wil komen, ga ik wat sneller door deze verzen heen. Ik ga verder in vers 7. Daar staat: "Maar de hemelen die nu zijn, en de aarde, zijn door hetzelfde woord als een schat weggelegd en worden ten vure bewaard tegen de dag des oordeels en de verderving der goddeloze mensen." Hier in vers 7 gaat het over de hemelen die nu zijn en de aarde; dat zijn de hemel en de aarde waarop wij leven. En de hemelen die nu zijn, die zijn er door Gods woord, waardoor God sprak en het er was. God heeft deze aarde en hemelen geschapen, maar die hemelen die nu zijn en de aarde, zijn door hetzelfde woord als een schat weggelegd en worden ten vure bewaard.
Tegen de dag des oordeels. Dus deze schepping zal geoordeeld worden door vuur. Deze oude schepping zal veroordeeld worden door vuur; dat lees je ook in vers 12 en 13.
"Verwachtende en haastende tot de toekomst van de dag Gods." Ook hier weer dat woord parousia: de aanwezigheid van de dag van God. Verwachtende en haastende tot de parousia van de dag Gods. En in die dag, staat er dan, "in welke de hemelen door vuur ontstoken zijnde zullen vergaan en de elementen brandende zullen versmelten". De elementen zullen ontbonden worden en door hitte vergaan, staat er.
Maar wij verwachten naar Zijn belofte nieuwe hemelen en een nieuwe aarde, in de welke gerechtigheid woont. Wat Petrus zegt, is dat – ik vat het even samen, want daar komen we straks nog op – die wederkomst blijft uit, maar God heeft gesproken: het zal gebeuren. De hemelen die nu zijn en de aarde, die worden als een schat weggelegd; ze worden bewaard en worden ten vure bewaard tegen de dag des oordeels.
Deze oude schepping zal door vuur geoordeeld worden en zal inderdaad door vuur ontstoken vergaan. En de elementen zullen brandende vergaan, zullen ontbonden worden en door hitte vergaan, staat er dan in vers 12. Maar er zullen nieuwe hemelen en een nieuwe aarde komen; dat zegt vers 13.
Maar wanneer dan? Petrus zegt dan in vers 8 weer iets dergelijks zoals hij in vers 3 al had gezegd. Daar zei hij: "dit eerst wetende". En nu vestigt hij dus weer de aandacht erop door te zeggen: "Doch deze ene zaak zij u niet onbekend, geliefden." Dit ene mag ons dus niet ontgaan; laat dat toch niet onopgemerkt zijn. Hier moeten we opmerkzaam op zijn.
Maar in verband waarmee ook alweer? De vraag is de vraag die Petrus zich stelde in vers 4: "Waar is de belofte van Zijn parousia?" Waar blijft dan die belofte van Zijn wederkomst? Want blijkbaar zijn er spotters die zeggen dat alle dingen zo blijven en dat er maar niets verandert. Maar waar blijft dan die belofte van Zijn wederkomst?
Nou, dan zegt Petrus in verband daarmee: "Dit ene mag jullie niet ontgaan." Petrus heeft dus blijkbaar in de tussentijd iets bijgeleerd, want in Handelingen predikte hij de spoedige wederkomst van de Messias. Hij heeft wat bijgeleerd, en ik meen – dat zegt hij ook in dit hoofdstuk, maar dat mogen jullie aan het eind toetsen of dat werkelijk zo is – dat hij dat van Paulus gehoord heeft.
Paulus heeft Petrus bijgepraat, om het zo te zeggen. En daar heeft Petrus grote moeite mee gehad, maar aan het einde van zijn leven geeft hij die credits ook aan Paulus. In deze brief, in dit hoofdstuk: "Dit ene mag jullie niet ontgaan, geliefden." In verband met die parousia, in verband met Zijn wederkomst: dat één dag bij de Heer is als duizend jaar en duizend jaar als één dag.
Ik meen dat ik dit vers al minstens één keer heb aangehaald in de vorige studies toen we het over Paulus hadden. Daarom dacht ik: nou, dan moeten we toch eens naar het schriftgedeelte toe gaan om het wat uitgebreider te bespreken. En Petrus zegt hier: één dag is bij de Heer als duizend jaar en duizend jaar als één dag.
Fem, wil jij even stoppen? Even iets voor jezelf gaan doen? Ik heb een beetje last van je. Dankjewel. Eén dag is bij de Heer als duizend jaar en duizend jaar is als één dag.
Eén Dag Is als Duizend Jaar: de Goddelijke Tijdrekening ↑ hoofdstukken
Over het algemeen zegt men hierover dat er bij God geen tijd bestaat. Hij heeft de tijden in Zijn hand, Hij heeft de tijden geschapen en Hij heeft de aeonen gemaakt; zo vangt de Hebreeënbrief aan. Dus ja, God overziet de tijden. Maar dat er bij God geen tijd zou zijn, dat is volgens mij niet zo makkelijk hard te maken.
Kijk naar wat Petrus hier eigenlijk doet: één dag is bij de Heer als duizend jaar, en duizend jaar is als één dag. Het is bijna een wiskundige vergelijking. Als hij nou had gezegd dat één dag bij de Heer als duizend jaar is en acht miljoen jaar als één uur, dan had je kunnen zeggen dat er bij God helemaal geen tijd bestaat. Maar Petrus was een Jood en hij kende de profetieën. Hij heeft het hier over twee dagen. Als we die dagen optellen — één dag is als duizend jaar en duizend jaar is als één dag — dan heb je twee dagen, en twee keer duizend jaar is tweeduizend jaar.
Petrus noemt die twee dagen en die twee keer duizend jaar heel nadrukkelijk. Zoals ik al zei: Petrus was een Jood en hij kende de profetieën. Dit wordt bijvoorbeeld ook in Psalm 90 vers 4 aangehaald — dat ga ik nu niet opzoeken — maar een hele duidelijke in dit verband is Hosea 6, waar ook gesproken wordt over twee dagen. Petrus moet als Jood die de profetieën kende dit schriftgedeelte in zijn hoofd gehad hebben toen hij 2 Petrus 3 schreef.
Hosea 6: Na Twee Dagen Levend Gemaakt ↑ hoofdstukken
En daar wordt het zeer cryptisch vermeld, hoewel dat cryptische misschien ook wel aan mij ligt. Maar hoe Petrus daar vermeldde: bij de Heere is één dag als duizend jaar en duizend jaar is als één dag. In Hosea 6 wordt gesproken over twee dagen. Ik lees Hosea 5 vers 15, het vers dat eraan voorafgaat, ook nog even mee: "Ik zal heengaan en keren weder tot Mijn plaats." Dat is God die spreekt. God zegt: Ik zal heengaan en Ik zal terugkeren naar Mijn plaats, totdat zij — dat is Israël — totdat zij zichzelf schuldig kennen en Mijn aangezicht zoeken.
Vorige keer waren we in Deuteronomium. Wat zei God daar ook alweer? "Ik zal Mijn aangezicht ganselijk verbergen." God zou Zijn aangezicht verbergen en hier zegt God: "Ik zal heengaan en keren weder tot Mijn plaats, totdat zij zichzelf schuldig kennen en Mijn aangezicht zoeken." Dat moet je blijkbaar zoeken, want het is verborgen, want "Ik zal Mijn aangezicht ganselijk verbergen," zoals Deuteronomium 31 vers 18 zegt. Als hun angst groot zal zijn, zullen zij Mij vroeg zoeken.
Ik ga er een beetje vanuit dat jullie de profetieën ook kennen. In bijvoorbeeld Joël 2 en Zacharia 13 staat dat het volk Israël in de toekomst, in uiterste nood, in de Grote Verdrukking — wanneer zij in angst zullen zijn zoals hier staat — zichzelf schuldig zal kennen. En dan zullen zij de Naam van Yahweh aanroepen. "Ik zal heengaan en keren weder tot Mijn plaats tot dat moment." Tot dat moment zal de Heer Zijn aangezicht verbergen. En het aangezicht des Heeren is Christus; het aangezicht van Yahweh, het Beeld Gods, is Christus. Ik zal heengaan en keren weder tot Mijn plaats totdat zij zichzelf schuldig kennen en Mijn aangezicht zoeken.
Zijn aangezicht, Christus, is nu verborgen. Als hun angst groot zal zijn, dan zullen zij de Naam van Jehovah aanroepen en dan zullen zij Hem zoeken. Dan zullen zij Zijn Naam aanroepen. Tot dat moment is Hij heengegaan en wedergekeerd tot Zijn plaats, zoals dat hier staat. Maar wanneer zal het gebeuren dat zij in angst zullen zijn en Zijn aangezicht zullen zoeken? Dat staat in het vervolg: "Kom en laat ons wederkeren tot den Heere, tot Yahweh. Want Hij heeft verscheurd en Hij zal ons genezen. Hij heeft geslagen en Hij zal ons verbinden." De Grote Verdrukking. Hij heeft verscheurd, maar Hij zal genezen; Hij heeft geslagen, Hij zal ons verbinden.
En dan komt het: "Hij zal ons na twee dagen levend maken." Na twee dagen zal Hij ons levend maken, namelijk op de derde dag zal Hij ons doen verrijzen. Opstanding uit de dood en verrijzen; wedergeboorte. "En wij zullen voor Zijn aangezicht leven." Dat kun je nu al zeggen, want Zijn aangezicht, namelijk Christus, zal Zijn voeten zetten op de Olijfberg. Dat is het moment dat het volk zal kunnen vluchten, want die Olijfberg zal scheuren, zoals je leest in Zacharia 14. Er wordt een weg gecreëerd voor dat volk door die Olijfberg heen. Dat zal zijn op het moment dat zij in angst zullen zijn, dat zij zichzelf schuldig zullen kennen en dat zij Hem zullen zoeken en de Naam des Heeren zullen aanroepen. En dat zal zijn na twee dagen.
In Hosea is dat natuurlijk heel cryptisch, die twee dagen. Want wat zijn nu twee dagen? Hij zal ons na twee dagen levend maken; op de derde dag zal Hij ons doen verrijzen. Wat zijn nu die twee dagen? Dat zegt Petrus in 2 Petrus 3. Hij zal ons na twee dagen levend maken en Petrus zegt: bij de Heere is één dag als duizend jaar en duizend jaar als één dag. Dat is datgene wat ons niet mag ontgaan, zegt Petrus tegen zijn Joodse lezers. Een dag is bij de Heere als duizend jaar en duizend jaar als één dag. Dat zegt hij in verband met de parousia, met de belofte van Zijn toekomst en de belofte van Zijn wederkomst. Petrus zegt hier dat er geprofeteerd is door onder andere Hosea dat het na twee dagen zal gebeuren, maar je moet weten dat twee dagen staan voor tweeduizend jaar. De parousia zal plaatsvinden na twee dagen van duizend jaar en dus op de derde dag, want zo rekent God. Dat wist Petrus intussen van Paulus.
Maar dat licht ik toe na de pauze. Wij gaan weer verder. De rust is wedergekeerd; Femme is naar boven. Ja, de rust is wedergekeerd, tijdelijk althans. Het is een "totdat". Het zal de maand december wel zijn. Ik heb er niet heel gauw last van, ze is altijd wel een beetje bezig natuurlijk, maar als dit mij en jullie bezig gaat houden, dan wordt het toch een beetje te gek. Het is wel de bedoeling dat jullie gewoon kunnen blijven luisteren natuurlijk. Als we het dan net over dingen hebben dat dit ene ons niet mag ontgaan... laat dit ene dan ook niet onopgemerkt zijn door jullie. Ik lees hem gewoon even uit de vertaling van de Geschriften die we erbij hebben gepakt. Ik zoek nog steeds naar de meest ideale manier, maar we blijven aan verschillende dingen proberen. "Laat dit ene niet onopgemerkt zijn door jullie, geliefden, dat één dag bij de Heere is als duizend jaar, en duizend jaar als één dag."
In mijn Statenvertaling staat er een verwijzing naar Psalm 90 vers 4. Het verbaast me dat Hosea 6 vers 2 daar ook niet bij staat. Ik heb er de vorige keer zelf Jozua 3 vers 4 bij geschreven. Moet dat Hosea zijn dan? Nee, want in Jozua 3 gaat het over de doortocht door de Jordaan en dat was ook op de derde dag. Dat is ook een beeld van de wedergeboorte van Israël wanneer het volk door de Jordaan trekt. Dat zal het moment zijn dat zij, net als de doop in beelden van dood en opstanding, de wedergeboorte van het volk zullen beleven. Maar daar hebben we het al eens over gehad, dus dat ga ik nu niet opzoeken.
Jens, wil je die deur dichtdoen? Ga even lekker boven zitten, Jens. "Laat dit ene niet onopgemerkt zijn door jullie, geliefden, dat één dag bij de Heere is als duizend jaar, en duizend jaar als één dag." Nou, dat vers hebben we gehad. Vers 9: "De Heere is niet traag met de belofte zoals sommigen een traagheid achten, maar Hij is geduldig vanwege jullie, omdat Hij niet van plan is enigen verloren te laten gaan, maar aan allen plaats te bieden voor bezinning." Ja, daar staan wel wat andere woorden dan in de Statenvertaling. De Heere vertraagt de belofte niet; Hij is niet traag met de belofte zoals sommigen een traagheid achten, maar Hij is geduldig vanwege jullie. In de Statenvertaling staat: Hij is lankmoedig over ons. Lankmoedig betekent dat je een lange moed hebt; het is oud-Nederlands voor geduld. Hij is geduldig over ons, of over jullie — dat is volgens mij een handschriftenkwestie. Hij is geduldig omdat Hij niet wil dat enigen verloren gaan, maar dat zij allen tot bezinning komen en de ruimte krijgen voor bezinning.
Gods Geduld Betekent Redding, Geen Vertraging ↑ hoofdstukken
Ik heb hier ook wel eens over horen spreken en dit wordt naar mijn inziens altijd verkeerd uitgelegd. Kijk, men zegt altijd: "Ja, God vertraagt de belofte niet, maar Hij is geduldig over ons, niet willende dat enigen verloren gaan. En daarom is de wederkomst uitgesteld, want God wil niet dat enigen verloren gaan." Maar wij weten allemaal dat gelovigen altijd een overblijfsel zijn. Er zijn nu hoeveel miljard mensen op aarde? Zes, zeven? Hoeveel zouden daarvan gelovig zijn? Dat is een minderheid, laat ik het zo zeggen.
Dus hoe langer de wederkomst uitgesteld wordt, dat betekent juist dat er meer mensen verloren gaan, toch? Als Hij dat tweeduizend jaar uitstelt en er zijn sinds die tijd miljarden en miljarden mensen geboren waarvan slechts een overblijfsel gelovig is, dan betekent dat juist dat er meer mensen verloren gaan. Petrus zegt hier: "God is geduldig over ons", of vanwege jullie, omdat Hij niet wil en niet van plan is dat enigen verloren gaan. Maar God is geduldig over Israël, in de eerste plaats, niet willende dat enigen verloren gaan. Nou, ik geloof dat ook Petrus hiervan door Paulus is onderwezen. Dan gaan we even naar Romeinen 11. Dat doe ik dan maar even zo voor het gemak, anders zijn we wel heel veel aan het heen en weer springen.
Romeinen 11: de Misstap van Israël Is Rijkdom voor de Wereld ↑ hoofdstukken
Romeinen 11, daar gaat het over Israël. Paulus, de schrijver, stelt daar de vraag: "Hebben zij gestruikeld opdat zij vallen zouden?" Dat zij verre! Laat het niet gebeuren; "volstrekt niet," zegt de MBG. Maar door hun val — letterlijk staat er: door hun misstap — is de redding naar de natiën gegaan. Door hun misstap is de redding naar de heidenen gegaan om hen tot jaloersheid te verwekken. Om Israël tot jaloersheid te verwekken.
Heeft Israël gestruikeld opdat zij vallen zouden? Laat dat verre zijn. Maar in hun misstap is de redding naar de natiën gegaan om hen, namelijk het Joodse volk, tot jaloersheid te verwekken. En indien hun misstap de rijkdom van de wereld is — de misstap van Israël betekent immers rijkdom voor de wereld — en hun vermindering (dat wat zij tekortkwamen) de rijkdom van de natiën is, wat een geweldig vooruitzicht hebben we dan. Dat zij als volk niet geloofden en zich niet bekeerden, die misstap is een rijkdom voor de wereld geworden. Hun vermindering is de rijkdom van de natiën, want daardoor ging het heil naar de volkeren. Paulus zegt: "Hoeveel te meer hun volheid?" Als hun vermindering al zo’n rijkdom bracht, wat zal er dan wel niet gebeuren als zij als volk wel tot die volheid komen en zich bekeren?
Paulus spreekt tot de heidenen, de natiën: "Voor zover ik de apostel der natiën ben..." Hij zag het als de heerlijkheid van zijn bediening om door die bediening onder de natiën enigen van zijn eigen volk te behouden en te redden. In vers 15 vervolgt hij: "Want indien hun verwerping de verzoening van de wereld is..." De verwerping van Israël — de verwerping van het Woord en de Messias — betekent de verzoening van de wereld. Wat zal hun aanneming dan anders wezen dan leven uit de doden? Paulus brengt hier naar voren dat Israël het Evangelie verwerpt, maar dat die misstap redding voor de wereld betekent.
In deze tussengeschoven periode heeft God Israël terzijde gesteld, al zegt Paulus dat God in de toekomst de draad met Israël weer zal oppakken. Maar daartussen, op die tijdlijn, doet God een ander werk. Dat is de periode waarin Israël het Evangelie verworpen heeft en waarin Paulus de redding van de wereld mocht verkondigen en bekendmaken namens God. In deze tijd betekent de vermindering van Israël rijkdom voor de natiën, en hun verwerping — hun misstap — betekent de verzoening van de wereld. Petrus noemt dit: God is langmoedig over ons. Hij is niet van plan dat enigen verloren gaan. Dat is de boodschap van Paulus waar Petrus het over heeft. Eén dag is bij de Heer als duizend jaar, en duizend jaar is als één dag. Petrus zegt dat Israël nu weliswaar de Messias verwerpt, maar waar blijft de belofte van Zijn parousia? Nou, dat duurt twee dagen van duizend jaar. In die tussentijd is de Heer langmoedig over ons en wordt de boodschap van Gods geduld gepredikt. Petrus zegt straks ook: "Wil je daar meer over weten, dan moet je bij Paulus zijn." In Romeinen 11 brengt Paulus dus naar voren dat de misstap van Israël redding voor de wereld is, rijkdom voor de natiën en de verzoening van de wereld. Daar heeft Petrus het mijns inziens over als hij zegt dat de Heer niet traag is met de belofte, zoals sommigen dat voor traagheid houden, maar dat Hij geduldig is vanwege ons, omdat Hij niet van plan is enigen verloren te laten gaan.
Hun volheid, de aanneming van Israël in de toekomst en hun aanneming van de Messias wanneer zij tot volheid zullen komen, dat zal leven uit de doden zijn. Want via Israël zullen alle volken van de aarde gezegend worden. Dat is dus Gods geduld waarover Paulus het heeft, onder andere in Romeinen 11, maar eigenlijk in al zijn brieven. Dat zegt Petrus straks ook nog. Ik zal gewoon verder lezen, dan komen we daar nog op. Overigens moet ik er even op wijzen dat er in de Statenvertaling staat: "niet willende dat enigen verloren gaan." Nu zegt men vaak: "Dat wil God wel, maar de mens wil anders, dus er gaan toch mensen verloren." Dat zou dan de uiteindelijke stand van zaken zijn: een aantal behouden, maar heel veel verloren. Maar het staat hier veel sterker: God is niet van plan dat enigen verloren gaan. Hij is niet van plan enigen verloren te laten gaan. Het Griekse woord *boulomenos* (verwant aan *boelema*) wordt vaak vertaald met "Gods raad" of "raadsbesluit". Je zou het ook "Gods bedoeling" kunnen noemen. In Efeziërs 1:11 staat dat God alles werkt overeenkomstig de raad van Zijn wil. Daar worden dus twee woorden gebruikt voor Zijn plan: God werkt alles overeenkomstig het plan, de bedoeling, de raad van Zijn wil. En Petrus zegt hier dat God niet van plan is enigen verloren te laten gaan.
Aan het begin van zijn bediening in Handelingen predikte Petrus het Koninkrijk en Israël. Maar intussen weet hij dat de parousia, de wederkomst van Christus, op zich zal laten wachten en dat dit als doel heeft dat God allen wil redden. Want God is niet van plan enigen verloren te laten gaan. Daarom heeft God daarvoor een periode, een tijdspad ingelast; een tussengeschoven tijd van twee dagen van elk duizend jaar. In die tijd leven wij, en in die tijd is het Evangelie dat Paulus mocht brengen als apostel van de natiën de centrale boodschap. Maar daar gaat Petrus nog meer over zeggen, dus ik lees verder. God wil dat allen tot bekering komen. "Bekering" is ook zo'n woord waar ik even op wil wijzen. Het Griekse woord is *metanoia*. We kennen "meta" van metamorfose, wat met verandering te maken heeft, en "noia" komt van denken. Het betekent dus veranderd worden of omgekeerd worden in het denken. Het heeft in de eerste plaats niet met "doen" te maken, maar met het denken. Vandaar het woord "bezinning". Omdenken, een woord dat tegenwoordig populairder wordt: anders denken, bezinnen. Maar in vers 10 staat dat de dag van de Heer zal arriveren. Op die dag zullen de hemelen met een voorbijsuizend geluid voorbijgaan, de elementen zullen door hitte vergaan en ontbonden worden, en de aarde en de werken daarop zullen gevonden worden. Deze verzen lees ik even door omdat ik de draad tussen Petrus en Paulus wil vasthouden. Ik heb vers 12 en 13 net ook al even voorgelezen, dus ik lees dit nu gewoon door en geef er verder weinig commentaar bij.
De Dag Des Heeren en de Komst van een Nieuwe Schepping ↑ hoofdstukken
De lijn die Petrus hier uiteenzet, gaat over de Dag des Heeren. Hoe kan ik heel kort zeggen wat de Dag des Heeren is? Dat is het moment waarop de dag zal aanbreken; voor Israël bijvoorbeeld, wanneer de zon der gerechtigheid zal opgaan. Dan zal de dag aanbreken. Die Dag des Heeren zal — de Statenvertaling zegt het overigens ook weer net wat anders dan deze vertaling — komen als een dief in de nacht. Ik denk dat de vertalers dat mogelijk hebben geleend uit 1 Thessalonicenzen 5, want daar staat het wel zo, of het is een handschriftenkwestie.
De Dag des Heeren zal komen als een dief in de nacht. Ook die dag is niet één moment van bijvoorbeeld 24 uur. Zoals we net al lazen, duurt een dag bij God zomaar duizend jaar. Deze Dag des Heeren spreekt dus ook van de duizend jaar: het Koninkrijk van Christus waarin Hij vanuit Jeruzalem zal regeren over deze aarde. Dat is ook een dag van duizend jaar, de Dag des Heeren. Die dag zal komen als een dief in de nacht, met oordeel en verdrukking. En in die dag — dat zal aan het einde van die dag zijn — staat er dat de hemelen met een voorbijsuizend geluid voorbijgaan en de elementen door hitte zullen vergaan; zij zullen ontbonden worden. De aarde en de werken daarop zullen gevonden worden. Deze oude schepping moet in die dag plaatsmaken voor een nieuwe schepping en zal worden weggedaan.
Petrus zegt in vers 11: "Omdat dan al deze dingen ontbonden worden, hoe heilig in gedrag en eerbiedig moeten jullie dan zijn?" "Behoorden jullie te zijn", zegt de Statenvertaling. Omdat al deze dingen ontbonden worden, hoe heilig in gedrag en eerbiedig zouden wij dan moeten zijn? Of hoe zouden zijn lezers dan moeten zijn? Want wij zijn immers al een nieuwe schepping. We zullen weliswaar ons lichaam afleggen, maar die oude schepping zal inderdaad helemaal weggedaan worden. Wij zijn nu echter al een nieuwe schepping in Christus. Dus ja, die dingen zullen ontbonden worden en zij zullen vergaan, maar een nieuwe schepping is blijvend en wij zijn dat nu al.
Het gaat erom te verwachten en je te haasten naar de aanwezigheid van de dag van God, om welke de hemelen die in brand staan ontbonden zullen worden en de elementen die door hitte vergaan, zullen wegsmelten. Deze verzen heb ik al doorgelezen, dus daar laat ik het nu bij. Maar wij verwachten, volgens vers 13, naar Zijn toezeggingen en Zijn beloften, nieuwe hemelen en een nieuwe aarde waarin rechtvaardigheid woont. Deze oude schepping zal weggedaan worden en er zal een nieuwe hemel, een nieuwe aarde en een nieuwe schepping voor in de plaats komen.
Daarom, geliefden, jullie die deze dingen verwachten, beijver je om vlekkeloos en zonder smet voor Hem gevonden te worden in vrede. En dan komt het: acht het geduld van onze Heer als redding, zoals ook onze geliefde broeder Paulus aan jullie schrijft naar de wijsheid die aan hem gegeven is.
Onze Geliefde Broeder Paulus: Petrus' Erkenning van Paulus' Wijsheid ↑ hoofdstukken
Onze geliefde broeder Paulus, daar is hij dan eindelijk. Ja, en als ik het lees, denk ik altijd: hij legt het wel heel dik bovenop, hè, Petrus. Onze geliefde broeder Paulus. Want als ik Galaten 2 lees, wat we aan het begin lazen, dan denk ik: nou, dat zal hij op dat moment toch ook wel vervelend hebben gevonden. Petrus, dat Paulus hem daar in het openbaar, waar iedereen bij aanwezig was, in het aangezicht bestrafte. Ik heb hem in het aangezicht bestraft, zegt Paulus daar. Dat zal best wel hard aangekomen zijn bij Petrus, denk ik zomaar.
We lezen ook bij Petrus, onder andere in Galaten 2, dat hij toch wel moeite heeft gehad met bepaalde dingen. Hij was als Jood opgegroeid en hij was de meest vooraanstaande discipel geweest van de Heer Jezus. Het haantje, de vorst in ieder geval. Maar ook als je in Handelingen 10 de geschiedenis met Cornelius leest, waarin Petrus zijn visioen krijgt met het kleed met reine en onreine dieren, dan wordt er tot hem gezegd: ‘Eet’. En dan zegt hij: ‘Ja, dat ga ik niet doen, want ik heb nog nooit iets onrijns gegeten.’ Dus voor Petrus is het natuurlijk echt een proces geweest waarin hij moest omdenken. Inderdaad: metanoia. Hij moest tot bezinning komen. Ja, en dat heeft hem moeite gekost. Nou ja, dat lees je dus onder andere in Galaten 2.
Maar hier komt hij dan met: ‘Onze geliefde broeder Paulus’. Want hij wist natuurlijk toch dat Paulus het bij het rechte eind had en ook Petrus had de waarheid lief. Dan mogen er best wel eens harde woorden vallen als het om de waarheid gaat. De waarheid is hard, zegt men wel; daardoor wordt zij in deze wereld in ongerechtigheid ten onder gehouden. Maar wanneer je liefde hebt voor de waarheid, dan kun je ook best wel eens felle discussies voeren. Prima, zolang het op de inhoud gaat en met liefde voor de waarheid. Die discussie zullen zij dus ongetwijfeld ook gehad hebben.
Petrus spreekt over het geduld, de langmoedigheid. Zoals de vertaling dat zegt, dat geduld waarover hij het ook al had in vers 9: ‘De Heer vertraagt de belofte niet, zoals sommigen aan traagheid denken, maar Hij is geduldig over ons, omdat Hij niet van plan is enigen verloren te laten gaan.’ En hier zegt hij: ‘Acht het geduld van onze Heer als redding.’ Beschouw het geduld van de Heer, het geduld dat de Heer heeft met het uitblijven van de wederkomst, beschouw dat als redding. Zo moet je dat zien, zegt Petrus. En dan zegt hij: ‘Zoals ook onze geliefde broeder Paulus aan jullie schrijft’.
Het is de boodschap die Petrus hier naar voren brengt in zijn laatste brief, in het laatste hoofdstuk aan het einde van zijn leven: de boodschap van Paulus. Dat de Heer geduldig is, want Hij is niet van plan enigen verloren te laten gaan. En hier zegt hij dan ook: ‘Beschouw het geduld van de Heer als redding, zoals ook onze geliefde broeder Paulus aan jullie schrijft.’ Ja, de vraag is natuurlijk: in welke brief is dat dan geweest? Want de geadresseerden van deze brief zijn gelovigen uit Israël. Dus dat zou zomaar de Hebreeënbrief kunnen zijn, die ook aan Hebreeën is geschreven en waarvan de schrijver zich niet bekendmaakt. Ik heb een sterk vermoeden dat dat toch de apostel Paulus was, maar dat kun je niet hard maken. Dit is echter bijvoorbeeld ook een aanwijzing dat Paulus Hebreeën geschreven zou hebben. Of Petrus moet het hier hebben over een brief die verloren is gegaan en die wij niet kennen, want blijkbaar heeft onze geliefde broeder Paulus een brief geschreven aan dezelfde geadresseerden als Petrus. Nou, dat waren niet de Kolossensen, dat waren niet de Efeziërs, dat waren niet de Romeinen. Nee, dat waren gelovigen uit de besnijdenis. Dus de Hebreeënbrief. Ja, of er moet nog een brief geweest zijn die niet bewaard is gebleven, maar ik houd het ook op de Hebreeënbrief, maar ik zoek er geen ruzie over met mensen die daar anders over denken.
Wat Petrus dus in dit hoofdstuk naar voren brengt, is dat God niet van plan is enigen verloren te laten gaan. Dat het geduld van de Heer in het uitblijven van die parousia, in het uitblijven van de wederkomst, met het oog is op de redding. Dat Hij niet van plan is enigen verloren te laten gaan en dat je dat geduld moet beschouwen als redding. Dat het uitblijft, moet je niet zien als traagheid, zoals die spotters zouden zeggen: ‘Alles blijft maar hetzelfde vanaf het begin van de schepping en er verandert maar niets.’ Nee, het is het geduld van de Heer, want Hij wil niet dat enigen verloren gaan. Je mag dat beschouwen, zegt Petrus, als redding. Nou, en dat is precies de boodschap van Paulus. Die boodschap die Paulus in die ‘twee dagen van duizend jaar’ bekend mag maken en waarin ook de boodschap van zijn brieven leidend is, waarin de apostel van de natiën ons onderwijst.
Acht het geduld van onze Heer als redding, zoals ook onze geliefde broeder Paulus aan jullie schrijft naar de wijsheid die aan hem gegeven is. Dan gaat het nog verder: ‘Zoals ook in al de brieven waarin hij over deze dingen spreekt.’ Dus Paulus spreekt in al zijn brieven van de dingen die Petrus hier naar voren brengt. Dat kun je wel zeggen. Paulus spreekt in al zijn brieven van Gods geduld en van Gods langmoedigheid. Paulus spreekt in al zijn brieven dat Gods geduld beschouwd moet worden als redding, want Hij is de Redder van alle mensen. En Paulus schrijft in al zijn brieven dat God niet van plan is enigen verloren te laten gaan, want Paulus' brieven spreken van de verzoening van het al, de redding van allen en de rechtvaardiging van allen. Dat is de boodschap van Paulus. Dat wist Petrus blijkbaar hier aan het einde van zijn leven en hij zegt: ‘Ja, dat heb ik van Paulus, en als je er meer over wilt weten, hij heeft jullie daarover geschreven.’ Maar hij spreekt ook in al zijn brieven van die zaken. Oftewel, hij verwijst naar al zijn brieven die blijkbaar al circuleerden.
Daarin zijn sommige dingen moeilijk te begrijpen, zegt Petrus. En dat wist hij natuurlijk als geen ander, vandaar dat hij dat ook hier zo nadrukkelijk naar voren kan brengen. Eigenlijk proef ik onder die woorden: ‘Weet je, ik heb het ook moeten leren en dat is wel lastig voor jullie, maar pak zijn brieven er maar bij, want hij schrijft daarover. In al zijn brieven spreekt hij over deze dingen.’ Sommige dingen zijn moeilijk te begrijpen, zeker vanuit de positie van de Jood. Zij waren anders opgevoed en opgegroeid; zij hadden altijd een andere toekomstverwachting gehad. Ja, daar was nu iets tussen gekomen, om het dan nog maar een keer zo te zeggen. Maar Petrus erkent dat ten volle aan het einde van zijn leven in dit hoofdstuk.
Daarin zijn sommige dingen moeilijk te begrijpen, die de onkundigen en labielen tot hun eigen ondergang verwringen, evenals ook de overige Schriften. De ‘ongeleerde en onvaste’ staat er geloof ik in de Statenvertaling. Maar je bent dus inderdaad onkundig als je ongeleerd bent. Petrus had het ook moeten leren; tot die tijd was hij daarin ook onkundig. Labielen, dat betekent dat je niet vast staat. Het ‘onvaste’ is ook een prima vertaling als je het mij vraagt. Wanneer je labiel bent, dan word je snel heen en weer bewogen.
Volgens mij gebruiken wij het vaak in de context van emoties: "Nou, die is een beetje labiel." Dan ben je vaak in tranen of depressief, of gevoelens hebben de overhand. Maar Petrus gebruikt het hier in een wat ander verband. Ongeleerd betekent dat je onkundig bent, en dan sta je niet vast in die dingen. Niet standvastig.
Paulus zegt ook vaak in zijn brieven: "Weten jullie dan niet?" of: "Weet gij niet?" Of hij gaat ervan uit: "Jullie weten immers dat...", en dan volgen er zaken die wij vaak niet weten, denk ik dan altijd. "Weten jullie dan niet dat wij de wereld oordelen zullen?" Of: "Weten jullie dan niet dat we de engelen zullen oordelen?" Nou, ik denk dat heel veel gelovigen dat inderdaad niet weten.
Daarin zijn sommige dingen moeilijk te begrijpen, die de onkundigen en labielen tot hun eigen ondergang verwringen en verdraaien, evenals ook de overige Schriften. Er wordt heel wat gedraaid en verdraaid, maar daarvoor hebben we gelukkig een leermeester: dat is onze geliefde broeder Paulus. Ook Petrus komt in dit hoofdstuk aan het einde van zijn leven, aan het einde van die laatste brief van hem. Hij komt ook tot die conclusies en brengt dat naar voren.
Nou ja, daar wilde ik het maar bij laten voor deze ochtend.