13. de 70 weken van Daniël: de eerste helft van de laatste week

Read in English →

In de voorgaande blogs zagen we dat de eerste 69 jaarweken voeren tot “Messias, Vorst” en dat de Messias daarna wordt afgesneden. Daarmee zijn de zeventig weken echter nog niet voltooid. Er resteert nog één jaarweek. Over deze laatste week gaat vers 27.

Daniël 9 (naar ISA)
²⁷ En hij zal een verbond voor de velen bekrachtigen, één week…

hij
Vers 27 begint eenvoudig met “en hij”. In de vorige blog zagen we dat “de Vorst die komen zal” uit vers 26 dezelfde is als “Messias, Vorst” uit vers 25. De “hij” van vers 27 verwijst daarmee naar dezelfde Persoon: de Messias. Dat wordt bovendien bevestigd door wat deze “hij” volgens vers 27 doet.

een verbond bekrachtigen
Het Hebreeuwse werkwoord dat hier wordt gebruikt, heeft de betekenis van sterk maken of bekrachtigen. Er staat niet dat Hij een verbond sluit, maar dat Hij een verbond bekrachtigt.

Dat past precies bij het optreden van Christus. Paulus zegt:

Romeinen 15 (naar ISA)
⁸ Want ik zeg dat Christus Dienaar van de besnijdenis is geworden, ten behoeve van Gods waarheid, om de beloften van de vaderen te bevestigen.

Christus kwam als Dienaar van de besnijdenis. Zijn optreden stond in het teken van de beloften die God aan de vaderen had gedaan. Hij kwam niet om Gods beloften aan Israël terzijde te stellen, maar om ze te bevestigen. Dat zien we ook aan het begin van Zijn openbare optreden. Jezus verkondigde:

Mattheüs 4 (naar ISA)
¹⁷ Vanaf toen begon Jezus te verkondigen en te zeggen: Bezint jullie, want het Koninkrijk van de hemelen is nabijgekomen.

En wanneer Hij de twaalf uitzendt, zegt Hij:

Mattheüs 10 (naar ISA)
⁵ …Ga niet op een weg van natiën en ga niet binnen in een stad van Samaritanen,
⁶ maar ga veeleer naar de verloren schapen van het huis van Israël.
⁷ En gaande, verkondigt, zeggend: Het Koninkrijk van de hemelen is nabijgekomen.

De Messias kwam tot Israël en bevestigde aan het volk de beloften die God aan de vaderen had gedaan.

voor de velen
Ook de woorden “voor de velen” zijn veelzeggend. Jezus gebruikt dezelfde uitdrukking wanneer Hij kort vóór Zijn dood spreekt over Zijn bloed:

Mattheüs 26 (naar ISA)
²⁸ Want dit is Mijn bloed van het verbond, dat voor velen wordt uitgegoten tot vergeving van zonden.

In Daniël vinden we: het verbond => voor de velen
En bij Jezus: het bloed van het verbond => voor velen

Ook dat wijst erop dat degene die in Daniël 9:27 het verbond bekrachtigt niemand anders is dan de Messias.

één week
Gabriël zegt ook hoelang het verbond wordt bekrachtigd: één week. Dat is de laatste van de zeventig jaarweken. Er is geen aanleiding deze week duizenden jaren los te maken van de voorafgaande 69 weken. Gabriël had immers één afgebakende periode aangekondigd: zeventig weken die over Daniëls volk en heilige stad wordt afgescheiden (Dan. 9:24).

de helft van de week
Vervolgens noemt Gabriël een zeer specifiek moment binnen deze week:

Daniël 9 (naar ISA)
²⁷ …en de helft van de week zal hij slachtoffer en offergave doen ophouden…

Een jaarweek bestaat uit zeven jaren. De helft daarvan is drieënhalf jaar. Vers 27 geeft daarmee aan waar binnen de laatste jaarweek de afsnijding van de Messias plaatsvindt: in de helft van de week.

drieënhalf jaar
De evangeliën zeggen nergens letterlijk dat Jezus’ openbare optreden drieënhalf jaar duurde. Toch kunnen we uit de tijdsaanduidingen in het evangelie naar Johannes afleiden dat Zijn bediening meerdere jaren omvatte.

Johannes noemt tijdens Jezus’ openbare optreden verschillende Pascha’s. Kort na het begin van Zijn bediening lezen we:

Johannes 2 (naar ISA)
¹³ En het Pascha van de Joden was nabij, en Jezus ging op naar Jeruzalem.

Later wordt opnieuw een Pascha genoemd:

Johannes 6 (naar ISA)
⁴ En het Pascha, het feest van de Joden, was nabij.

En uiteindelijk komen we bij het Pascha waarop Jezus wordt gekruisigd:

Johannes 12 (naar ISA)
¹ Jezus dan kwam zes dagen vóór het Pascha in Bethanië…

Daarnaast noemt Johannes 5:1 nog “een feest van de Joden”. Hoewel Johannes hier het Pascha niet bij name noemt, moet ook dit feest vrijwel zeker een Pascha zijn geweest. Kort daarvoor geeft Jezus namelijk een duidelijke tijdsaanduiding: “Nog vier maanden en de oogst komt” (Joh. 4:35). We bevinden ons daarmee rond december/januari en het eerstvolgende grote feest is het Pascha. Wanneer we ook dit Pascha meetellen, komen we vanaf Jezus’ doop tot Zijn dood uit op ongeveer drieënhalf jaar.

slachtoffer en offergave
Daniël noemt niet alleen het tijdstip — “de helft van de week” — maar vertelt ook wat er op dat tijdstip gebeurt: Hij zal slachtoffer en offergave doen ophouden.

Bij de dood van Jezus hield de offerdienst in Jeruzalem niet letterlijk op. Ook daarna werden in de tempel nog offers gebracht. Toch was er op dat moment iets beslissends veranderd. De Hebreeënbrief zegt over Christus:

Hebreeën 10 (naar ISA)
¹⁰ In deze wil zijn wij geheiligd door de offergave van het lichaam van Jezus Christus, eens voor altijd.

De priesters onder het oude verbond moesten voortdurend opnieuw offers brengen. Christus bracht daarentegen één offer:

Hebreeën 10 (naar ISA)
¹² Maar Deze, één slachtoffer voor zonden offerend, zit voortdurend aan Gods rechterhand…

Opmerkelijk is ook het woordgebruik in de Septuagint. In Daniël 9:27 wordt voor het “doen ophouden” van slachtoffer en offergave het werkwoord airō gebruikt, “wegnemen” of “opheffen”. In Hebreeën 10:9 vinden we het verwante werkwoord anaireō:

Hebreeën 10 (naar ISA)
⁹ …Hij neemt het eerste weg, opdat Hij het tweede zou stellen.

Het gaat niet om precies hetzelfde Griekse werkwoord, maar de woordverwantschap is duidelijk. Met “het eerste” doelt de schrijver op de offers die volgens de wet werden gebracht. Het eerste wordt niet eenvoudigweg vernietigd, maar verliest zijn functie doordat het in Christus zijn vervulling heeft gevonden. De overeenkomst met Daniël 9:27 is opmerkelijk: wat daar wordt aangekondigd als het doen ophouden van slachtoffer en offergave, wordt hier beschreven als het wegnemen van het eerste om het tweede te stellen.

Hebreeën 10 (naar ISA)
¹⁸ Waar nu vergeving van deze is, is er geen offergave meer voor zonde.

De offerdienst kon in Jeruzalem nog doorgaan, maar voor God hadden deze offers hun functie verloren. Het ene offer waarop zij vooruitwezen, was gebracht. In die zin deed de Messias in de helft van de week “slachtoffer en offergave ophouden”.

de Messias centraal
Daarmee blijkt opnieuw hoe nauw vers 27 aansluit bij de voorgaande verzen. Dezelfde Messias die in vers 25 als Vorst verschijnt en volgens vers 26 wordt afgesneden, is Degene die in vers 27 het verbond bekrachtigt en in de helft van de week slachtoffer en offergave doet ophouden.

De eerste helft van de laatste jaarweek loopt daarmee vanaf het optreden van de Messias tot Zijn dood:

Messias, Vorst => begin 70e week
Zijn openbare optreden => eerste helft van de week
Zijn offer => helft van de week

Maar daarmee is de zeventigste week nog steeds niet voltooid. Als de Messias halverwege de week wordt afgesneden, resteren nog drieënhalf jaar.

En Daniël zegt dat het verbond niet een halve, maar één hele week voor de velen wordt bekrachtigd.

Hoe wordt deze bekrachtiging voortgezet nadat de Messias is gestorven en opgestaan? En waar vinden we het einde van de zeventigste jaarweek?

Daarover gaat de volgende blog.

Deel 13 van 15