In de vorige blog zagen we dat de Messias na de tweeënzestig weken zou worden afgesneden. Maar daarmee is vers 26 nog niet afgelopen. Gabriël vervolgt:
Daniël 9 (naar ISA)
²⁶ En na de tweeënzestig weken zal Messias afgesneden worden en er is niet voor Hem,
en het volk van de Vorst die komen zal, zal de stad en het heiligdom verderven,
en zijn einde zal zijn met de overstroming,
en tot het einde zal er oorlog zijn; verwoestingen zijn vastgesteld.
Wie is “de vorst die komen zal” en wie is zijn volk?
de Vorst
Vaak wordt bij “de vorst die komen zal” gedacht aan de Romeinse bevelhebber Titus, onder wiens leiding Jeruzalem en de tempel in het jaar 70 werden verwoest. Het “volk van de vorst” zouden dan de Romeinen zijn. Maar tekstueel ligt dat niet voor de hand. Er is in deze profetie namelijk al een Vorst geïntroduceerd: “Messias, Vorst” (:25).
Wanneer in het volgende vers vervolgens wordt gesproken over “de Vorst die komen zal”, is er geen reden om ineens een andere vorst in te voeren. De Vorst die volgens vers 25 zou komen, is de Messias. “De Vorst die komen zal” is dan ook dezelfde als “Messias, Vorst”.
de Komende
Dat wordt nog onderstreept door de formulering zelf. Letterlijk staat er niet eenvoudig “de Vorst die komen zal”, maar: “Vorst, de komende”. Die aanduiding sluit rechtstreeks aan bij de Vorst die in het voorgaande vers al is aangekondigd.
Daarbij is het opmerkelijk dat we in Psalm 118:26 dezelfde aanduiding habba, “de komende”, vinden: “Gezegend de komende in de naam van JAHWEH”. Deze woorden worden in het Nieuwe Testament rechtstreeks op de Messias toegepast (Matth. 21:9; 23:39). Op zichzelf bewijst deze woordovereenkomst niets, omdat het Hebreeuwse werkwoord voor “komen” zeer algemeen is. Maar als aanvullende bevestiging past zij goed bij wat het directe verband van Daniël 9 al aangeeft.
het volk van de Vorst
Daarmee wordt ook duidelijk wie “het volk van de Vorst” is. Als de Vorst de Messias is, dan is Zijn volk Israël. Dat past bovendien precies binnen de context van de profetie. De zeventig weken waren immers afgescheiden over Daniëls volk en zijn heilige stad (Dan. 9:24). Daniëls volk is Israël en zijn heilige stad is Jeruzalem.
Het is het volk waartoe de Messias kwam: “Hij kwam tot het Zijne, en de Zijnen namen Hem niet aan” (Joh. 1:11).
maar de Romeinen verwoestten Jeruzalem
Daarmee ontstaat natuurlijk een vraag. Waren het in het jaar 70 niet de Romeinen die Jeruzalem en de tempel daadwerkelijk verwoestten? Dat is inderdaad zo. Maar dat betekent niet dat Daniël met “het volk van de Vorst” de Romeinen moet bedoelen. De Schrift kan iemand verantwoordelijk houden voor een gebeurtenis, terwijl een ander het uitvoert.
Dat zien we juist bij het afsnijden van de Messias. Jezus werd feitelijk door de Romeinen gekruisigd. Toch zegt Petrus tegen Israël:
Handelingen 2 (naar ISA)
²³ Deze, volgens de bepaalde raad en voorkennis van God overgegeven, hebben jullie door de hand van wettelozen aan het kruis gehecht en uit de weg geruimd.
En later:
Handelingen 3 (naar ISA)
¹³ …Jezus, die jullie overleverden en verloochenden voor het aangezicht van Pilatus…
¹⁴ Maar jullie verloochenden de Heilige en Rechtvaardige…
¹⁵ en de Leidsman van het leven doodden jullie…
De Romeinen voerden de kruisiging uit, maar Israël wordt ervoor verantwoordelijk gehouden. Het volk leverde zijn Messias over en bracht Hem zo, door middel van de Romeinse overheid, ter dood.
Op dezelfde manier kunnen we Daniël 9:26 verstaan. De Romeinen waren degenen die Jeruzalem en de tempel feitelijk verwoestten, maar het oordeel kwam over Israël vanwege de verwerping van de Messias. De Romeinen waren het middel waardoor het oordeel werd uitgevoerd.
de gelijkenis van de Koninklijke bruiloft
In de gelijkenis van de Koninklijke bruiloft wordt dit geïllustreerd: “En de koning werd boos, en hij zond zijn legers, en hij bracht die moordenaars om, en hij stak hun stad in brand” (Matth. 22:7). Het waren Romeinse legers, maar in de gelijkenis zijn zij het middel waardoor het oordeel van de koning, die een uitbeelding is van God, wordt uitgevoerd: een oordeel over de afwijzing van de Messias.
uw huis wordt woest gelaten
Jezus Zelf legt dit verband kort vóór Zijn dood. In Mattheüs 23 spreekt Hij Zijn laatste openbare woorden tot Jeruzalem:
Mattheüs 23 (naar ISA)
³⁷ Jeruzalem, Jeruzalem, die de profeten doodt en degenen stenigt die tot haar gezonden zijn! Hoe vaak wilde Ik jouw kinderen bijeenbrengen, zoals een hen haar kuikens bijeenbrengt onder haar vleugels, en jullie wilden niet.
³⁸ Zie, jullie huis wordt aan jullie woest gelaten.
De oorzaak wordt door Jezus Zelf genoemd: “Ik wilde… en jullie wilden niet”. Jeruzalem verwerpt Degene die tot haar gekomen is, en daarom wordt haar huis woest gelaten. In het volgende hoofdstuk wijst Jezus op de tempel en zegt:
Mattheüs 24 (naar ISA)
² Zien jullie niet al deze dingen? Amen, Ik zeg jullie: hier zal zeker geen steen op steen gelaten worden die niet afgebroken zal worden.
Wat Daniël had voorzegd, kondigt Jezus hier opnieuw aan. De stad en het heiligdom zouden worden verwoest.
het volk brengt het oordeel over zichzelf
In Daniël 9:26 staan daarmee twee nauw verbonden gebeurtenissen naast elkaar: eerst wordt de Messias afgesneden en vervolgens worden stad en heiligdom verwoest. In beide gevallen zijn de Romeinen het uitvoerende middel, terwijl de verantwoordelijkheid bij het volk wordt gelegd.
de overstroming
Gabriël vervolgt:
Daniël 9 (naar ISA)
²⁶ …en zijn einde zal zijn met de overstroming…
Het beeld van een overstroming wordt in de profeten vaker gebruikt voor een vijandelijke macht die een land overspoelt. Het gaat niet om letterlijk water, maar om legers die als een vloed over een gebied komen. Jesaja gebruikt datzelfde beeld bijvoorbeeld voor de koning van Assur:
Jesaja 8 (naar ISA)
⁷ Daarom, zie, de Heer doet over hen opkomen de machtige en vele wateren van de Rivier, de koning van Assur en al zijn heerlijkheid…
⁸ En hij zal doortrekken in Juda, overstromen en verdergaan…
Ook Jeruzalem werd door vijandige legers omsingeld en uiteindelijk volledig overweldigd. Jezus had dit eveneens voorzegd:
Lukas 19 (naar ISA)
⁴³ Want dagen zullen over jou komen en jouw vijanden zullen een wal rondom jou opwerpen en jou omsingelen en jou van alle kanten insluiten,
⁴⁴ en zij zullen jou met de grond gelijkmaken, en jouw kinderen in jou…
De aangekondigde overstroming mondt uit in de ondergang van stad en heiligdom.
tot het einde
Daniël 9:26 eindigt niet bij de verwoesting van Jeruzalem:
Daniël 9 (naar ISA)
²⁶ …en tot het einde zal er oorlog zijn; verwoestingen zijn vastgesteld.
Met “het einde” kan hier niet zonder meer het einde van de zeventig jaarweken bedoeld zijn. De uitdrukking heeft in het boek Daniël een herkenbare betekenis. Daniël spreekt meerdere keren over “de tijd van het einde” (Dan. 8:17; 11:35, 40; 12:4, 9). Daarmee wordt de eindtijd bedoeld waarheen de profetieën van Daniël uiteindelijk voeren.
Gabriël kijkt in vers 26 dus verder dan alleen de gebeurtenissen binnen de zeventig jaarweken. Nadat de Messias is afgesneden, voorzegt hij de verwoesting van stad en heiligdom en trekt vervolgens de lijn door “tot het einde”: oorlog en verwoestingen zouden blijven.
Dat is belangrijk voor het lezen van het vervolg. Dat gebeurtenissen in vers 26 worden genoemd, betekent niet dat zij allemaal binnen de zeventig jaarweken plaatsvinden. Vers 26 kijkt vooruit naar wat daarna met Jeruzalem en het volk zal gebeuren, terwijl vers 27 terugkeert naar de laatste van de zeventig weken.
dezelfde Vorst
Dat de “Vorst die komen zal” de Messias is, wordt van groot belang wanneer we verdergaan naar vers 27. Dat vers begint namelijk eenvoudig met:
Daniël 9 (naar ISA)
²⁷ En hij zal een verbond voor de velen bekrachtigen, één week…
Wie is deze “hij”? Wanneer we de Vorst uit vers 26 als Titus of als een toekomstige antichrist identificeren, ligt het voor de hand ook “hij” op die persoon te betrekken. Maar wanneer de Vorst die komen zal niemand anders is dan de reeds aangekondigde “Messias, Vorst”, is de verwijzing eenvoudig.
De Vorst uit vers 25, de Vorst die komen zal uit vers 26 en de “hij” van vers 27 zijn dezelfde: de Messias.
En daarmee komen we bij de laatste van de zeventig jaarweken. Wat betekent het dat Hij gedurende één week het verbond voor de velen bekrachtigt? En waarom doet Hij in de helft van die week slachtoffer en offergave ophouden?
Daarover gaat de volgende blog.