14. de 70 weken van Daniël: de tweede helft van de laatste week

Read in English →

In de vorige blog zagen we dat de laatste van de zeventig jaarweken begint bij het optreden van “Messias, Vorst”. In de helft van deze week, na drieënhalf jaar, wordt de Messias afgesneden. Door Zijn offer doet Hij slachtoffer en offergave ophouden.

Maar daarmee is de laatste jaarweek nog niet voltooid. Er resteert nog een tweede helft van drieënhalf jaar. Dat is van belang, want Daniël zegt niet dat het verbond een halve week wordt bekrachtigd:

Daniël 9 (naar ISA)
²⁷ En hij zal een verbond voor de velen bekrachtigen, één week…

De bekrachtiging die met het optreden van Christus begon, moet dus na Zijn dood nog drieënhalf jaar doorgaan.

na Zijn opstanding
De Messias wordt in de helft van de week afgesneden, maar Zijn werk eindigt daar niet. Na Zijn opstanding verschijnt Jezus gedurende veertig dagen aan Zijn discipelen. Waarover spreekt Hij met hen? Over hetzelfde onderwerp dat tijdens Zijn openbare optreden centraal had gestaan:

Handelingen 1 (naar ISA)
³ …aan wie Hij ook Zichzelf levend presenteerde na Zijn lijden, met vele bewijzen, gedurende veertig dagen aan hen verschijnend en sprekend over de dingen betreffende het Koninkrijk van God.

De boodschap over het Koninkrijk is dus met Zijn dood niet beëindigd. Dat blijkt ook uit de vraag die de discipelen Hem vlak voor Zijn hemelvaart stellen:

Handelingen 1 (naar ISA)
⁶ Zij dan, samengekomen, vroegen Hem, zeggend: Heer, herstelt U in deze tijd het Koninkrijk voor Israël?

Jezus antwoordt niet dat hun verwachting van het herstel van het Koninkrijk voor Israël onjuist is. Hij zegt:

Handelingen 1 (naar ISA)
⁷ …Het is niet aan jullie de tijden of gelegenheden te weten die de Vader in Zijn eigen bevoegdheid stelde.

Het herstel van het Koninkrijk voor Israël is dus nog steeds de verwachting.

de voortzetting van het werk van Christus
Dat Christus’ werk na Zijn hemelvaart wordt voortgezet, ligt al besloten in de openingswoorden van Handelingen. Lucas zegt dat zijn eerste boek ging over “alles wat Jezus begonnen is te doen en te leren” (Hand. 1:1). Het boek Handelingen beschrijft daarmee de voortzetting van Zijn werk. Christus is weliswaar in de hemel, maar werkt door Zijn apostelen verder. Zo wordt ook in de tweede helft van de laatste jaarweek het verbond voor Israël bekrachtigd.

Pinksteren
Op de Pinksterdag wordt de heilige geest uitgestort. Petrus richt zich daarbij tot Israël:

Handelingen 2 (naar ISA)
²² Mannen, Israëlieten, hoort deze woorden…

En aan het einde van zijn toespraak zegt hij:

Handelingen 2 (naar ISA)
³⁶ Laat dan heel het huis van Israël zeker weten dat God Hem zowel Heer als Christus maakte, deze Jezus die jullie kruisigden.

Dit is dezelfde Messias die Israël kort daarvoor had verworpen. Maar ondanks Zijn afsnijding wordt Hij opnieuw aan het volk gepresenteerd als de Christus. De bekrachtiging van Gods beloften aan Israël gaat dus door.

eerst voor jullie
Dat wordt nog duidelijker in Handelingen 3. Petrus roept Israël opnieuw op tot bezinning:

Handelingen 3 (naar ISA)
¹⁹ Bezint jullie dan en keert om, tot het uitwissen van jullie zonden, zodat tijden van verfrissing zullen komen van het aangezicht van de Heer,
²⁰ en Hij de voor jullie tevoren bestemde Christus Jezus zal afvaardigen,
²¹ die de hemel moet ontvangen tot tijden van herstel van alle dingen waarvan God sprak door de mond van Zijn heilige profeten vanaf de aeon.

De Messias is inmiddels in de hemel, maar Petrus verkondigt nog steeds Zijn terugkeer en het door de profeten aangekondigde herstel. En vervolgens zegt hij:

Handelingen 3 (naar ISA)
²⁵ Jullie zijn de zonen van de profeten en van het verbond dat God met jullie vaderen sloot, zeggend tot Abraham: En in jouw zaad zullen alle families van de aarde gezegend worden.
²⁶ Eerst voor jullie heeft God Zijn Knecht doen opstaan en zond Hem om jullie te zegenen door ieder van jullie af te keren van jullie boosheden.

Hier vinden we opnieuw precies de elementen uit Daniël 9: het volk, het verbond en de Messias.

Christus was gestorven en opgestaan, maar het verbond werd nog steeds aan Daniëls volk bekrachtigd. De boodschap ging “eerst” tot Israël.

de tweede helft
De eerste helft van de laatste jaarweek werd gekenmerkt door het persoonlijke optreden van de Messias. In de tweede helft wordt Zijn werk voortgezet door de twaalf apostelen. De boodschap blijft gericht tot Israël en staat nog steeds in het teken van de Messias, het Koninkrijk en het beloofde herstel.

Zo wordt het verbond gedurende de hele week bekrachtigd. In de eerste helft door Christus Zelf en in de tweede helft door Zijn apostelen, nog steeds gericht tot Israël. De dood van Christus betekende dus niet dat de bekrachtiging van het verbond aan Israël eindigde. Ook daarna krijgt het volk gelegenheid zich te bezinnen.

Stefanus
Maar deze bijzondere periode duurt niet onbeperkt. In Handelingen zien we dat de tegenstand van de leiders van Israël steeds verder toeneemt. De apostelen worden bedreigd (Hand. 4:17-21), gevangengezet (Hand. 5:17-18) en gegeseld (Hand. 5:40). Uiteindelijk komen we bij Stefanus.

Zijn rede in Handelingen 7 is gericht tot de leiders van Israël en mondt uit in een scherpe aanklacht:

Handelingen 7 (naar ISA)
⁵¹ Hardnekkigen en onbesnedenen van hart en oren! Jullie botsen altijd met de heilige geest; zoals jullie vaders, zo ook jullie.
⁵² Wie van de profeten hebben jullie vaders niet vervolgd? En zij doodden degenen die tevoren aankondigden betreffende de komst van de Rechtvaardige, van wie jullie nu verraders en moordenaars werden.

De Messias was door Israël verworpen. Vervolgens had Hij door de heilige geest, via de apostelen, Zijn werk onder het volk voortgezet. Maar ook dat getuigenis wordt verworpen. Stefanus ziet vervolgens de hemel geopend:

Handelingen 7 (naar ISA)
⁵⁵ Maar hij, vol van heilige Geest, keek aandachtig naar de hemel, nam Gods heerlijkheid waar en Jezus staande aan Gods rechterhand,
⁵⁶ en hij zei: Zie, ik aanschouw de hemelen geopend en de Zoon van de mens staande aan Gods rechterhand.

Daarop stenigen zij Stefanus. Daarmee wijst het Sanhedrin, als vertegenwoordiging van het volk, officieel de opgewekte Christus af. Ook de naam Stefanus is in dit verband veelzeggend. Zijn naam betekent “krans” of “kroon”. In de steniging van Stefanus wordt daarmee als het ware geïllustreerd wat hier gebeurt: Israël wijst de kroon af.

Saulus
Juist op dit beslissende moment verschijnt voor het eerst een naam die vanaf dat moment steeds belangrijker wordt:

Handelingen 7 (naar ISA)
⁵⁸ …en de getuigen legden hun bovenkleding neer aan de voeten van een jonge man, Saulus genaamd.

En direct daarna:

Handelingen 8 (naar ISA)
¹ En Saulus stemde in met zijn terechtstelling.

Dat is opmerkelijk. Terwijl Israëls verwerping van het getuigenis van de twaalf tot een climax komt, wordt degene geïntroduceerd die later als apostel van de natiën zal worden geroepen.

wonderen en tekenen
Ook de tekenen en wonderen die deze bekrachtiging onder Israël vergezelden, zijn veelzeggend. Vanaf Pinksteren wordt herhaaldelijk vermeld dat door de apostelen tekenen en wonderen onder het volk werden gedaan (Hand. 2:43; 4:30; 5:12). Zelfs van Stefanus lezen we nog dat hij “wonderen en grote tekenen onder het volk” deed (Hand. 6:8). Met zijn steniging bereikt de verwerping van dit getuigenis door de leiders van Israël haar climax. Daarna vinden we deze bekrachtiging door tekenen en wonderen onder het volk in Jeruzalem niet meer.

het einde van de week
Wanneer de laatste jaarweek bij het optreden van Jezus begint, Zijn openbare bediening drieënhalf jaar duurt en vervolgens nog drieënhalf jaar van getuigenis aan Israël volgen, komen we uit bij de periode rond Stefanus en de introductie van Saulus. Kort daarna wordt Saulus geroepen en komt zijn bijzondere bediening in beeld.

Bij de steniging van Stefanus ligt dan ook het eindpunt van de zeventig jaarweken.

nauwkeurig voorzegd
Die drieënhalf jaar kunnen we uit Handelingen zelf niet exact berekenen. Het is Daniël 9 dat ons de tijdsduur geeft. Daniël bakent de laatste jaarweek af en plaatst het afsnijden van de Messias in de helft daarvan. Daarmee weten we vanuit de profetie dat ook vanaf het afsnijden van de Messias tot het einde van de week nog drieënhalf jaar resteert. De profetie geeft hier dus een nauwkeuriger tijdsaanduiding dan de geschiedschrijving in Handelingen.

de zeventigste week in vogelvlucht
De zeventigste week begon met de verschijning van Messias, Vorst. Halverwege werd Hij afgesneden. In de tweede helft werd het getuigenis aan Israël voortgezet door de twaalf. Aan het einde daarvan verwerpt Israël ook dit getuigenis en verschijnt Saulus op het toneel. Daarmee is de volledige periode voltooid:

7 weken => herstel van Jeruzalem
62 weken => tot Messias, Vorst
½ week => bediening van de Messias
½ week => getuigenis van de twaalf aan Israël

Samen: 70 jaarweken

Maar daarmee is Daniël 9:27 nog niet volledig besproken. Na de woorden over het ophouden van slachtoffer en offergave spreekt Gabriël nog over “een vleugel van gruwelen” en over wat over de verwoeste zal worden uitgegoten. Wat betekenen deze cryptische woorden en waar moeten we deze gebeurtenissen plaatsen?

Daarover gaat de laatste blog in deze serie.

Deel 14 van 15