Paulus snijdt in dit hoofdstuk, net als in zijn eerste brief aan de Thessalonicenzen, het onderwerp van de wegrukking aan. Er waren valse brieven in omloop waar Paulus’ naam onder stond en in die brieven zei men dat de periode van de dag van de Heer al was aangebroken. Reden voor Paulus om nog eens de puntjes op de i te zetten omtrent de gebeurtenissen rond deze ‘tijden en gelegenheden’.
📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst
“De parousia van onze Heer Jezus Christus is een periode, Zijn aanwezigheid, en de dag van de Heer zijn min of meer vergelijkbare termen.”
⏱️ Hoofdstukindeling van deze studie:
De Parousia (aanwezigheid) van Christus en de Wegrukking ↑ hoofdstukken
Hallo allemaal. In 2 Tessalonicenzen 2 snijdt Paulus een nieuw onderwerp aan. Nou ja, nieuw? Hij gaat hier een onderwerp aansnijden waarover hij ook al gesproken heeft in de eerste Tessalonicenzenbrief. In vers 1 zegt Paulus: "Maar wij vragen aan jullie, broeders, ten behoeve van de aanwezigheid van onze Heer Jezus Christus en ons bijeenkomen tot Hem" – ik lees even verder – "dat het denken van jullie niet vlug in opschudding gebracht wordt en jullie ook niet gealarmeerd worden, noch door een geestesuiting, noch door een woord, noch door een brief die van ons afkomstig zou zijn, alsof de dag van de Heer nu zou bestaan."
Terug naar vers 1. En nu even langzaam. Paulus zegt: "Wij vragen aan jullie, broeders." En dan zegt hij in het tweede vers dat jullie je niet in de war moeten laten brengen. Ik vat het even samen. Maar waarover gaat het? Paulus zegt: "Wij vragen aan jullie, broeders, ten behoeve van de aanwezigheid van onze Heer Jezus Christus." Dit woord "aanwezigheid" wordt in de Statenvertaling vertaald met "toekomst" en in de NBG met "komst". Dus ten behoeve van de komst van de Heer Jezus, maar letterlijk is het het "aanwezig zijn". Dat is het Griekse woord parousia. En wat is dat, Zijn parousia? Waar heeft Paulus het over?
Dat is in dit geval makkelijk, omdat ik dan terug kan verwijzen naar de eerste Tessalonicenzenbrief. Het gedeelte dat ik toen besproken heb – waar we nu naartoe gaan – daar heb ik toen meer over verteld. Je ziet dat het woord in de eerste Tessalonicenzenbrief een aantal keren voorkomt. Ik wil even wijzen op 4 vers 15. Dit gedeelte gaat – ja, ik kom er weer op terug, maar omdat het het onderwerp is van 2 Tessalonicenzen 2 – over het feit dat Paulus tegen de Tessalonicenzen zegt: "Ik wil niet dat jullie bedroefd zijn over degenen die ontslapen zijn. Want wij zijn wel bedroefd, maar niet als degenen die geen hoop hebben." Dat zegt hij in het voorgaande.
Dan zegt hij hier: "Dit zeggen wij tegen jullie met een woord van de Heer, dat wij die levend overblijven" – op die vertaling ben ik toen ook ingegaan – "tot in de parousia." Hier weer dat woord. Dus: "wij die levend overblijven tot in de parousia van de Heer, wij zullen absoluut niet degenen die ontslapen zijn inhalen of voorgaan." Paulus vertroost en bemoedigt de Tessalonicenzen met betrekking tot de doden in Christus, zoals hij ze een vers verder noemt.
De vraag van de Tessalonicenzen was eigenlijk: zij zagen zo uit naar een spoedige wederkomst van Christus. Zij wisten: als wij dat meemaken als levend overgeblevenen, dan worden we veranderd. Maar hoe zit het dan met de doden? Hoe zit het met de doden in Christus? Hebben die dan de boot gemist? Paulus zegt: "Nee, integendeel." Hij zegt: "Wij die levend overblijven tot in de parousia van de Heer, we zullen absoluut niet degenen die ontslapen zijn inhalen of voorgaan." Want dan vertelt hij dat de Heer Zelf van de hemel zal neerkomen met een bevel, met de stem van de aartsengel, en dat de doden in Christus eerst zullen worden opgewekt. Vervolgens zullen degenen die levend overblijven, gezamenlijk met de opgewekte doden in Christus, weggerukt worden, de Heer tegemoet in de lucht. "Vertroost of bemoedigt elkaar dan met deze woorden."
Ik heb het even uit het hoofd gedaan omdat het makkelijker is; dan heb ik ook niet de neiging om op details in te gaan en kan ik gewoon bij vers 15 blijven. Maar het is dus in die periode – daar heb ik toen ook wat meer over verteld – de periode van de aanwezigheid van de Heer, de parousia van de Heer. Voor mijn part Zijn komst of Zijn toekomst, maar dan niet een komst als zijnde één moment. Het is een komst net zoals we in de evangeliën beschreven vinden over Zijn eerste komst. Die begon bij de geboorte van Jezus en houdt Zijn hele aardse wandel in. Hier gaat het ook over Zijn komst: de tijd dat Hij komt en vanaf dat moment aanwezig is. Dat is de parousia van de Heer, en in die periode vindt de wegrukking plaats.
Onze Bijeenvergadering (episynagoge) tot Hem ↑ hoofdstukken
En nu is het zo dat Paulus in 2 Tessalonicenzen 2 vers 1 weer dat onderwerp aansnijdt. Hij zegt: "Wij vragen jullie, broeders, ten behoeve van de parousia van onze Heer Jezus Christus..." En dan gaat hij zeggen dat jullie niet in de war gebracht worden. Maar hij zegt er nog wat achter: "Wij vragen jullie, broeders, ten behoeve van de parousia van onze Heer Jezus Christus en ons bijeenkomen tot Hem."
Wij lezen vaak dat woordje "en" alsof er dan iets anders staat, alsof dit een nieuw onderwerp van Paulus is. Alsof het een plus is: de parousia van onze Heer Jezus Christus, plus ons bijeenkomen tot Hem. Maar dat hoeft natuurlijk niet. Er zijn talloze voorbeelden te vinden in de Schrift dat het woordje "en" een nadere verklaring is, in de zin van "namelijk". Het voorbeeld dat ik altijd aanhaal is "onze God en Vader". Het een legt het ander uit, het een vult het ander aan, en dat is hier ook zo. Het gaat over de parousia van onze Heer Jezus Christus. Dat is een lange periode; niet alleen Zijn komst, ook niet alleen het moment van de wegrukking. Paulus zegt namelijk: "van ons bijeenkomen op of tot Hem."
Dit woord *episynagoge* – bijeenkomende – de NBG heeft hier "vereniging". Het is een opwaarts samenleiden. Als je iets tezamen leidt, dan breng je het bijeen, dan verenig je het. Andere vertalingen zeggen weer "bijeenvergaderen". De Statenvertaling heeft "toevergadering". Maar het heeft ook met "op" of "boven" te maken. Ik heb dat even nagekeken. Ik heb wel eens vaker over dit hoofdstuk gesproken en bijbelstudies gegeven, en een vorige versie van de Nederlandse Concordante Vertaling (NCV) had hier "opzameling". Nu zal dat ongetwijfeld geen woord zijn dat je in de Van Dale tegenkomt, maar ik vond dat wel een mooie. Ik zag dat ze het nu veranderd hebben, dus ik kan het niet laten zien, anders had ik dat gedaan. Maar in oude presentaties heb ik ernaar verwezen dat de NCV dat toen had; blijkbaar is dat herzien.
Maar een "opzameling" is dus een bijeenverzameling: "op", "boven". En ook dit gaat natuurlijk over de wegrukking. Onze bijeenvergadering, onze toevergadering tot Hem, onze opzameling. Ook weer "op", "boven" of "opwaarts", richting Hem. En dat gebeurt er natuurlijk ook bij de wegrukking: dan worden we weggerukt, de Heer tegemoet in de wolken. Dat is letterlijk een opzameling of een toevergadering tot Hem, hoe je het ook wilt zeggen. Daar gaat het hier dus over in dit hoofdstuk, en Paulus heeft daar wel dingen over te zeggen.
Geen Opschudding Door Valse Geestesuitingen of Brieven ↑ hoofdstukken
Wij vragen aan jullie, broeders, ten behoeve van de parousia van onze Heere Jezus Christus en ons bijeenkomen tot Hem, dat het denken van jullie niet vlug in opschudding gebracht wordt. Dat jullie denken niet 'haastelijk bewogen' wordt, zegt de Statenvertaling. Maar schudden, dat is natuurlijk ook bewegen, maar in opschudding brengen, dat is natuurlijk het idee. En dat jullie ook niet gealarmeerd worden. Verschrikt, zegt de Statenvertaling dan; gealarmeerd, of in onrust verkeerd, zegt de MBG. Dat zou dan zijn door een geestesuiting. Letterlijk staat er echter ook 'noch door geest', ofwel het resultaat van geest. Dus dat woord geestesuiting is wellicht niet eens verkeerd. Dat blazen, dat laat ik nu even zitten, maar een geest, noch door geest of een geestesuiting.
Noch door woord, dus noch door geest. Noch door woord, noch door brief als door ons. Wat Paulus dus zegt, is: ik wil niet dat jullie in opschudding worden gebracht en dat jullie ook niet gealarmeerd worden of verschrikt, noch door een geest of geestesuiting, noch door een woord, noch door een brief. En dit is ook niet drie keer iets anders; ik denk dat dit drie keer hetzelfde is. Paulus' brieven zijn namelijk woord en zijn ook een uiting van geest. De Schrift is door God geïnspireerd, door de Spirit; de Spirit is natuurlijk de Geest, dus daar komt dat vandaan: het is door God geblazen.
Paulus' brieven zijn woord en zijn ook geest, een geestesuiting. Maar hier gaat het over valse brieven. Want Paulus zegt dat jullie niet vlug — pardon, om niet te snel te willen praten — dat jullie niet vlug in een opschudding gebracht worden en jullie ook niet gealarmeerd worden, noch door een geestesuiting, noch door een woord, noch door een brief die van ons afkomstig zou zijn. Deze brieven waren dus niet van Paulus afkomstig, maar uit een andere geest voortgekomen. Met een heel kleine 'g', zeg ik dan.
En dat waren dus valse brieven. Die waren blijkbaar kennelijk in omloop. Brieven werden er geschreven en daaronder stond de naam van Paulus, terwijl Paulus die brief of brieven niet geschreven had. Het waren dus valse brieven, pseudo-brieven. Paulus heeft het daar ook over in zijn brief aan de Korintiërs — de tweede is dat geloof ik — over pseudo-apostelen, over valse apostelen. En wat zeggen die brieven dan?
De Bewering Dat de Dag van de Heer Al Zou Bestaan ↑ hoofdstukken
Men beweerde alsof de dag van de Heer nu zou bestaan; alsof die dag nu aanwezig is. De NBG heeft hier ‘reeds aanbrak’, alsof de dag des Heren reeds aanbrak, en de Statenvertaling heeft ‘alsof de dag van de Heer aanstaande ware’. Maar dat zegt de tekst niet. Het gaat echt over de valse brieven die in omloop waren en zeiden dat die dag nu bestaat, dat die dag al was aangebroken.
Dat komt natuurlijk in deze brieven naar voren en vooral in het vorige hoofdstuk: het feit dat de Tessalonicenzen onder zware vervolgingen en verdrukkingen leden. En in die dag van de Heer zal er ook verdrukking – wat zeg ik, grote verdrukking – komen; een dag van toorn. Er waren dus valse brieven in omloop, zogenaamd van Paulus, die tegen de Tessalonicenzen zeiden: "Wij leven nu al in die dag van de Heer." Die dag van de Heer kwamen we ook tegen in de eerste brief aan de Tessalonicenzen en heeft ook betrekking op die periode waarin de parousia van onze Heer Jezus Christus wordt genoemd.
Dat is ook de periode waarin de wegrukking plaatsvindt. In 1 Tessalonicenzen 5, nadat Paulus in hoofdstuk 4 vers 13 tot en met 18 over die wegrukking heeft geschreven, zegt hij: "Maar wat betreft de tijden en de gelegenheden, broeders, is het niet nodig dat er aan jullie geschreven wordt." Paulus vond het wel nodig om dingen te schrijven over de doden in Christus om hen daarmee te bemoedigen en te vertroosten, maar hij zegt dat het wat betreft de tijden en gelegenheden niet nodig is dat hij aan hen schrijft. Zij wisten heel goed wanneer en in welke context van de tijd en van de gebeurtenissen dit plaats ging vinden.
Ik vind dat altijd een soort van humor, omdat bij ons het meeste waarover gediscussieerd wordt juist de tijd en de context is waarin dit plaatsvindt: vóór de grote verdrukking, ná de grote verdrukking, ín de grote verdrukking... noem het maar op. Maar de Tessalonicenzen hadden dat niet nodig, want: "Jullie weten zelf nauwkeurig dat de dag van de Heer zo komt als een dief in de nacht."
Paulus legt dan verder uit – ik lees nu niet verder – dat voor degenen die niet wakker zijn en die in duisternis leven, de dag van de Heer komt als een dief in de nacht. Maar Paulus zegt: "Jullie zijn niet in duisternis, jullie leven in het licht." Want als iedereen zal roepen: "Vrede en zekerheid!", dan zal hen een haastig verderf, een plotselinge uitroeiing overkomen. Vandaar dat het hen overkomt als een dief in de nacht.
Maar dat gaat dus over de dag van de Heer. En die dag van de Heer is niet een dag van 24 uur, maar het is een periode, net zoals de parousia van Christus dat ook is. De parousia van onze Heer Jezus Christus is een periode, Zijn aanwezigheid, en de dag van de Heer zijn min of meer vergelijkbare termen. De dag van de Heer duidt ook die periode aan. De 'dag' is het moment wanneer de zon opgaat, een term die erg overeenkomt met begrippen als de parousia en de parousia van onze Heer Jezus Christus.
De dag van de Heer is de openbaring van Jezus Christus. Dan komt Hij aan het licht, Hij verschijnt. Het zijn allemaal termen – dag, verschijnen, schijnen, dingen openbaren, onthullen, aan het licht brengen – die te maken hebben met de openbaring, met de dag en met het licht. Daar gaat Paulus het dus over hebben in 2 Tessalonicenzen 2. Hij gaat hen uitleggen in welke context de wegrukking en de dag van de Heer plaatsvinden en wat de context daarvan is. Dat doet hij in de volgende verzen. Ik ga daar de volgende keer weer verder bij vers 3. Ik sluit het hierbij af voor deze keer en graag tot de volgende keer.