2 Timotheüs (3) – 2:10-2:21

Het woord is betrouwbaar en Timotheüs zou zich presenteren als een betrouwbare arbeider, die het woord van de waarheid correct zou snijden. Paulus wijst op het belang hiervan, omdat het met het christendom al snel bergafwaarts zou gaan. Dit beschrijft hij aan de hand van twee metaforen.

📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst

Samenvatting: In deze studie over 2 Timotheüs wordt benadrukt dat het woord van God niet gebonden is, ondanks de gevangenschap van de apostel. Gelovigen zijn uitverkoren als eerstelingen en zullen samen met Christus heersen als zij verduren. Menselijke werken en inspanningen zullen getoetst worden door vuur, waarbij alleen wat gebouwd is op onvergankelijke zaken zal blijven bestaan. Er klinkt een duidelijke waarschuwing tegen religieuze woordenstrijd en dwaalleer die zich als gangreen verspreidt. Tot slot worden we opgeroepen om het woord van de waarheid correct te snijden en onszelf uit te zuiveren als voorwerpen tot eer.

Besproken Schriftgedeelten: 2 Timotheüs 1:13, 2 Thessalonicenzen 3, Exodus 19, 2 Thessalonicenzen 2, Romeinen 6, 1 Korinthe 3, 2 Korinthe 5, Titus 1, Titus 3, Romeinen 12, Hebreeën 4, 1 Korinthe 5, Johannes 10, 2 Korinthe 6, Jesaja 52, 2 Timotheüs 3, Romeinen 9

“Het woord correct snijden is, om het even met mijn eigen woorden te zeggen, het plaatsen van Bijbelse waarheden in de juiste tijd en de juiste context.”

Inleiding: het Woord van God Is Niet Gebonden ↑ hoofdstukken

Wij gaan weer verder in de tweede brief van Paulus aan Timotheüs. Dat drietje betekent dat het alweer de derde keer is dat we hierover bij elkaar zijn. Het gaat natuurlijk vrij snel als je elke week zo bij elkaar komt. Ik ga verder niet te veel inleidende woorden zeggen. Wat ik wel doe, is dat ik de verzen die we de vorige keer besproken hebben even doorlees voor het verband. Dat is vanaf vers 13, maar dat betekent dus wel dat we de eerste twaalf verzen voor nu even overslaan. Maar die hebben jullie natuurlijk allemaal nog in je hoofd zitten van de vorige keer.

Daar waren we de vorige keer begonnen, in 2 Timotheüs 1 vers 13. Daar staat: heb een patroon van gezonde woorden die jij van mij hoort in het geloof en liefde die in Christus Jezus is. Bewaak door de heilige geest die in ons inwoont het ideale, het goede dat jou is toevertrouwd. Dit weet je, dat allen in de provincie Asia zich van mij hebben afgekeerd, onder anderen Fygelus en Hermogenes. Moge de Heer ontferming geven aan het huis van Onesiforus, want hij verfriste mij vele malen en hij schaamde zich niet voor mijn gevangenisketen. Integendeel, toen hij in Rome kwam, zocht hij mij ijverig en hij vond mij. Moge de Heer aan hem geven dat hij ontferming vindt bij de Heer op die dag; en jij weet heel goed hoeveel hij bediende in Efeze.

Jij dan, mijn kind, krijg energie door de genade die in Christus Jezus is. En wat jij van mij hoort onder vele getuigen, zet dat voor aan betrouwbare mensen die bekwaam zullen zijn om ook anderen te onderwijzen. Lijd samen kwaad als een ideale soldaat van Christus Jezus. Geen soldaat wordt verwikkeld in de bezigheden van het levensonderhoud, opdat hij hem zal behagen die hem rekruteert. De zwoegende landbouwer moet als eerste van de vruchten nuttigen. Versta wat ik zeg, want de Heer zal jou in alles inzicht geven. Herinner je Jezus Christus, uit de doden opgewekt, uit het zaad van David naar mijn evangelie of goede bericht, waarin ik kwaad lijd tot aan de boeien toe als een misdadiger, maar het woord van God is niet gebonden.

Ja, dit zijn de verzen die we de vorige keer besproken hebben en als ik het nu zo weer lees, dan denk ik: het is een persoonlijke boodschap van Paulus aan zijn vriend. Dat is nog zwak uitgedrukt, want hij noemt hem 'mijn kind', mijn geliefde kind in de geest, in het geloof. Daar was dus een hele nauwe band. En Paulus schrijft deze brief, zoals eerder gezegd, in gevangenschap. Dat staat hier ook in vers 9: hij was geboeid als een misdadiger. En hij voegt daar die geweldige woorden aan toe: ook al ben ik nog zo beperkt door boeien, doordat ik gevangen ben gezet en tussen vier muren zit, toch is het woord van God niet gebonden. Hij zegt dat bijvoorbeeld ook in de Filippenzenbrief, dat juist door zijn gevangenschap het woord – even in mijn eigen woorden – snel voortging. Doordat hij gevangen was en ook nog eens op de plek waar hij gevangen was: in het huis van de keizer.

Nou, dan gaan we verder. Hij zegt, en kijk naar zijn laatste woorden die we de vorige keer besproken hebben: "waarin ik kwaad lijd tot aan de boeien toe als een misdadiger". Wat hij bracht was het evangelie van de genade van God. Dat God door het bloed van het kruis, door de grootste misdaad in de geschiedenis – dat Jezus Christus werd gekruisigd en gedood – juist door die misdaad gaat God de hele schepping, het al, met Zich verzoenen. Dat bewijst Hij doordat Hij Zijn Zoon heeft opgewekt. Juist door die misdaad gaat God alles herstellen. En dat is het evangelie. Paulus zegt: ik lijd kwaad tot aan de boeien toe als een misdadiger, maar het woord van God is niet gebonden.

En dan zegt hij: daarom verduur ik alles. Omdat het woord van God niet is gebonden. In andere brieven zegt hij, bijvoorbeeld in 2 Thessalonicenzen 3, ook dat het evangelie, het goede bericht, snel zou voortgaan of zou rennen. Ik heb dat er even bijgepakt. Hij zegt in de tweede Thessalonicenzenbrief: "Voor het overige, broeders, bid voor ons." Dat is ook zo mooi. Paulus bidt niet voor zijn omstandigheden van: bid maar dat ik vrij mag komen, want dan komt het allemaal goed. Nee, hij zegt: bid voor ons opdat het woord van de Heer snel zijn voortgang zal hebben, zal rennen, en dat het verheerlijkt zal worden zoals ook bij jullie. Hij zegt: daarom verduur ik alles. Die gevangenschap van Paulus was geen beperking. Dat zag hij ook niet als een beperking, want het woord van God is niet gebonden. Het is toch mooi om daar ook over na te denken en bij stil te staan.

Wij worden natuurlijk ook beperkt, zij het nog lang niet zoveel als Paulus. Wij worden ook beperkt in ons doen en laten. Ik ben geen profeet, maar ik denk ook niet dat dat minder zal worden; er staat ons nogal wat te wachten. Van de tegenwoordige boze aeon kun je verwachten dat de misleiding alleen maar toe gaat nemen. Nou, dat zien we nu om ons heen al gebeuren. Maar het woord van God is niet gebonden, zegt Paulus.

Uitverkoren als Eerstelingen ↑ hoofdstukken

Daarom verduur ik alles vanwege de uitverkorenen. En dan maak ik ook weer een sprongetje naar de tweede Thessalonicenzenbrief, want daar zegt Paulus ook iets over uitverkorenen. Hij spreekt zijn lezers daar aan als uitverkorenen. Maar wat zijn dat nu eigenlijk, uitverkorenen? Het volk Israël was een uitverkoren volk, dat weten wij. "Jullie zijn Mij," hoe staat het ongeveer in Exodus 19, "een uitgekozen volk, een koninklijk priesterschap, een heilige natie." In die richting.

Paulus zegt in 2 Thessalonicenzen: "Wij zijn verschuldigd God altijd voor jullie te danken, door de Heer geliefde broeders." Dat is meteen de reden dat hij altijd voor hen kan danken, omdat ze door de Heer geliefde broeders zijn en dat God hen als eerstelingen heeft uitverkoren. Wij zijn, net als die Thessalonicenzen, uitverkoren als eerstelingen.

In dat woord 'eerstelingen' zit in zich dat de rest volgt. Het is letterlijk de eerste vrucht van de oogst. Wat we weten in de Schrift rondom de hoogtijden van de Heere, die feesten, is dat ze allemaal gecentreerd waren rondom de oogst: de gerstenoogst, graanoogst, wijnoogst enzovoorts. Bij de oogst is de eersteling het belangrijkste. Dat hebben we nog steeds, bijvoorbeeld ook met de haring: het belangrijkste is dat eerste vaartje haring. Dat woord eerstelingen, de eerste vrucht van de oogst, houdt in dat de rest volgt. Alleen daarom is het al een schitterend woord. Maar wij zijn eerstelingen; wij zijn als eerste eerstelingen uitverkoren.

Wij zijn verschuldigd God altijd voor jullie te danken, door de Heer geliefde broeders, dat God jullie als eerstelingen heeft uitverkoren tot redding, in heiliging van geest. Wij zijn geheiligd, apart gezet in de geest. Daar zie je nu niets van; we zien er bij wijze van spreken hetzelfde uit als anderen, maar in de geest zijn wij geheiligd.

Waar zijn we nog meer in uitverkoren? In geloof van de waarheid. Ook dat is natuurlijk een geweldige waarheid om bij bepaald te worden in een wereld waar de leugen regeert. Wij zijn uitverkoren als eerstelingen tot redding, apart gezet in heiliging van geest en in geloof van de waarheid. Daartoe roept Hij ons ook door ons goede bericht, door ons evangelie, tot verwerving van de heerlijkheid van onze Heere Jezus Christus. Nu is die heerlijkheid nog verborgen, maar straks wordt zij geopenbaard in heerlijkheid.

Dit is waartoe we uitverkoren zijn, en dit is ook waarom Paulus zegt: "Daarom verduur ik ook alles vanwege de uitverkorenen." Hier zegt hij ongeveer hetzelfde als in 2 Thessalonicenzen 2. Hij verduurt alles vanwege de uitverkorenen, opdat ook aan hen de redding die in Christus Jezus is, ten deel zal vallen met eeuwige, aeonische heerlijkheid. Na deze boze aeon volgt de toekomende aeon: het tijdperk van de duizend jaar en daarna het tijdperk van een nieuwe hemel en een nieuwe aarde. Die aeonen zullen toenemen in heerlijkheid. God zal Zijn heerlijkheid steeds verder openbaren en dat valt de uitverkorenen ten deel. Wij zijn als eerstelingen uitverkoren, met ook de belofte en garantie en de hoop dat de hele schepping zal volgen. Het woord is betrouwbaar.

Een Betrouwbaar Woord: Heersen en Verloochenen ↑ hoofdstukken

Het woord van God was niet gebonden, en het is bovendien betrouwbaar. Want indien wij samen met Hem stierven, dan zullen wij ook samen met Hem leven. Dit is natuurlijk een belofte voor de toekomst. Wij zijn met Hem gestorven. Ik heb wel vaker stilgestaan bij dat kleine Griekse woordje 'sun', wat 'samen' betekent. Je ziet het zo vaak in de brieven van Paulus; hij gebruikt het altijd als het gaat om de waarheid dat wij vereenzelvigd zijn met Christus. We zijn één met Hem, we zijn samen met Christus.

Indien wij samen met Hem stierven — en Paulus zegt op vele plaatsen dat dit inderdaad het geval is — dan zullen wij ook samen met Hem leven. En dat is niet slechts een belofte voor de toekomst. Voordat we aan deze tweede brief aan Timotheüs begonnen, hebben we het over Romeinen 6 gehad. Daar staat dat we samen met Hem gestorven, begraven en opgewekt zijn. Omdat Hij nu is opgewekt, betekent dit ook dat we nu al in nieuwheid van leven zouden wandelen, zo zegt Paulus in Romeinen 6. We zullen ook samen met Hem delen in Zijn heerlijkheid; dat is de verwachting voor de toekomst, maar het bevat ook al een belofte voor het hier en nu. Indien wij samen met Hem stierven, dan zullen wij ook samen met Hem leven, nu en straks. Zo vat ik het samen.

Indien wij verduren, dan zullen wij ook samen heersen. Dat 'samen heersen' is opgebouwd uit een woord dat letterlijk betekent: samen koning zijn. Wij zullen delen in het heersen in Zijn koninkrijk, want Hij zal heersen, en dus zullen wij met Hem heersen, samen met Hem. Indien wij verduren, dan zullen wij ook samen heersen. Dat woord 'verduren' heb ik niet elk woord eruit gelicht, maar het begint met 'hypo', wat 'onder' betekent. Het is volgens mij 'onder' plus 'blijven'. Eronder blijven, dat is verduren. Het heeft ook te maken met jezelf schikken; 'onderschikken' is ook zo'n woord. Eronder blijven, verduren.

Vaak wordt het vertaald met 'volharden', maar dat klinkt bijna alsof het een activiteit van óns is. Verduren is echter bijna passief: wat je overkomt, dat overkomt je en daar schik je je in. Je onderschikt je, je blijft eronder. Ondergaan is in dit verband ook zo'n woord.

Indien wij Hem loochenen, dan zal Hij ons ook loochenen. Dit woord 'loochenen' heb ik er ook even uitgelicht; het betekent ontkennen. Als je dit leest, denk je misschien: "Hè? Het begon zo mooi. Het woord is betrouwbaar. Indien wij samen met Hem stierven, zullen we ook samen met Hem leven. Indien wij verduren, zullen we ook samen met Hem heersen. En nu: indien wij Hem loochenen, dan zal Hij ons ook loochenen." Zo staat het er echt. Dat ontkennen of loochenen... ik lees eerst even verder en kom er straks op terug. Ik heb deze verzen vroeger ook nooit zo goed begrepen, maar ik denk dat ik het nu wel versta. Daarom leg ik het zo uit, maar ik lees eerst even verder, want als je dit zo leest, lijkt het echt een valse noot.

Hierna gaat het echter gewoon op dezelfde voet verder: "Indien wij ontrouw zijn, dan blijft Hij trouw. Hij kan Zichzelf niet loochenen." Paulus zet het hier zo uiteen — ik ga even opnieuw: Het woord is betrouwbaar. Indien wij samen met Hem stierven, zullen wij ook samen met Hem leven. Indien wij verduren, zullen wij ook samen met Hem heersen. Indien wij Hem loochenen, zal Hij ons ook loochenen. Indien wij ontrouw zijn, blijft Hij trouw, want Hij kan Zichzelf niet loochenen.

Is dit dan een wanklank, of verstaan wij het niet goed als wij het zo lezen? Dat is natuurlijk de vraag. Als je deze zinnen zo leest: "Indien wij Hem loochenen, dan zal Hij ons ook loochenen," en die andere zin: "Indien wij ontrouw zijn...", komt dat ontrouw zijn dan niet overeen met Hem loochenen? Maar dan staat er in vers 13 dat Hij trouw blijft aan Zichzelf, want Hij kan Zichzelf niet loochenen. Wat betekent het nu precies: indien wij Hem loochenen, dat Hij ons ook zal loochenen?

Onze Werken Getoetst Door Vuur ↑ hoofdstukken

Dan ga ik even naar 1 Korinthe 3, want ik denk dat daar deze waarheid geïllustreerd wordt en dat het een het ander uitlegt. In ieder geval krijgen we dan meer zicht op waar het nu precies om gaat. 1 Korinthe 3 is nogal een uitgebreid gedeelte. Daar spreekt Paulus ook in vers 12, maar daar is natuurlijk een heel gedeelte aan voorafgegaan waarin hij een voorbeeld noemt: dat wij Gods mede-arbeiders zijn, Gods akkerwerk. Jullie zijn Gods gebouw, zegt hij. En hij zegt: naar de genade van God die mij is gegeven, heb ik als een wijs bouwmeester, als apostel, het fundament van dat gebouw mogen leggen. Paulus maakt daar een metafoor aan de hand van een gebouw en hij noemt daar de gemeente, de Ecclesia, een gebouw. Zo zegt hij dat ook in de Efezebrief. Wij apostelen hebben als apostelen dat fundament gelegd.

Dan houdt hij de Korinthiërs voor: "Indien iemand op dit fundament bouwt met goud, zilver en kostbare stenen..." Blijkbaar kun je op dat fundament bouwen met goud, zilver en kostbare stenen. Dat komen we in de symboliek van de Schrift vaker tegen. Goud heeft te maken met onvergankelijkheid; daar is het een beeld van. Zilver onder andere met een losprijs en edelgesteente met de veelkleurige wijsheid van God. Maar hij heeft het hier over het bouwen op een fundament en dan is het idee de bouw van een huis of van een tempel. Dat wordt gebouwd op een fundament en hij zegt dat kun je doen met goud, zilver en kostbare stenen. Dat spreekt van onvergankelijke dingen, van de losprijs, van Gods veelkleurige wijsheid. Daar kun je je leven op bouwen.

Maar je kunt het ook doen met hout, gras en stro. Daar kun je ook mee bouwen, van die mooie constructies zoals op het plaatje. Met hout, gras en stro. Ik zal het gewoon oplezen: hout, gras en stro. Hij vergelijkt hier onze werken mee. Hij zegt dat het aan de ene kant goud, zilver en kostbare stenen kan zijn, maar je kunt ook bouwen met hout, gras en stro. Straks zal ieders werk openbaar worden. Hij heeft het hier over de Bema, zoals hij dat noemt in 2 Korinthe 5: het erepodium waarbij we op de dag van Christus voor Hem zullen verschijnen. Daar zal ieders werk openbaar worden. Je kunt bouwen met hout, gras en stro of met goud, zilver en kostbare stenen, maar de dag zal het duidelijk maken — de dag van Christus namelijk — omdat het door vuur wordt onthuld.

Dit is natuurlijk beeldspraak. Dat goud, zilver en de kostbare stenen, maar ook het hout, hooi en stro, komen bij wijze van spreken in het vuur terecht. Daar zal de dag duidelijk maken hoe de hoedanigheid van ieders werk geweest is. Was het goud, zilver en kostbare stenen of was het hout, hooi en stro? Want goud, zilver en kostbare stenen doorstaan het vuur. Het is het vuur dat ieders werk zal toetsen, zegt Paulus, van welke aard het is. Er staat niet hoeveel werk je gedaan hebt, nee, van welke aard het is, van welke hoedanigheid.

Laat ik gewoon verder lezen: "Indien iemands werk dat hij erop bouwt zal blijven, dan zal hij loon in ontvangst nemen." Dan zal namelijk je werk blijven als je gebouwd hebt met goud, zilver en kostbare stenen, met onvergankelijke zaken. Dat zal, als door het vuur getoetst en beproefd, blijven bestaan, want dat zijn onvergankelijke dingen. Dat zijn niet onze eigen werken; dat is wanneer we gebouwd hebben op Zijn werk. Dat blijft. Dat is niet alleen iets wat we hier hebben, waar we hiermee door het leven kunnen, maar dat zal blijkbaar zijn weerslag hebben op het eeuwige, het aeonische leven dat we straks zullen ingaan.

Maar, zegt hij, indien iemands werk verbrand zal worden — dat hout, hooi en stro — dat zal dus verbranden, want dat doorstaat het vuur niet. Indien iemands werk verbrand zal worden, dan zal het verbeurd worden. Dan zal hij schade lijden of verlies lijden. Dat verdwijnt namelijk. Dan zal het verbeurd worden, maar zelf zal hij gered worden. Het is niet zo dat het vuur... we hebben daar vaak van die kromme calvinistische gedachten bij als er wordt gesproken over vuur, dat het dan gaat over een hel en verdoemenis. Daar gaat het helemaal niet over. Er staat hier gewoon dat we voor Hem zullen verschijnen, elke gelovige. En we zijn allemaal gered. Dat zegt Paulus hier ook: "Zelf zal hij gered worden."

Maar onze werken zullen daar getoetst worden. Daar zal aan de dag komen, daar zal openbaar worden wat God door ons heeft mogen en kunnen doen. Goud, zilver en kostbare stenen, de onvergankelijke zaken; als we het daarop gebouwd hebben, blijft dat. Hout, gras en stro, mooie constructies wellicht, maar vergankelijk. Dat doorstaat het vuur niet en zal verbeurd worden, weggedaan. Of als ik het anders zeg: niet erkend. Wat wij aan eigen werken zullen presenteren, in zoverre wij Hem geloochend hebben, zal Hij ons loochenen. Alles wat gedaan is in geloof in Jezus, dat zal blijven bestaan. Er is volgens mij zelfs een lied over, maar het is altijd een beetje lastig als ik liederen aanhaal; dat is niet mijn sterkste punt en zingen zal ik helemaal maar niet doen.

Wij zullen daar voor de rechterstoel van Christus gesteld worden, het erepodium in 2 Korinthe 5. Daar zal alles aan het licht komen en daar zullen ook de raadslagen en de motieven van het hart openbaar worden. Daar is niks meer verborgen. Wat Hij door ons heeft kunnen doen, voor zover wij hebben gebouwd op onvergankelijke zaken, dat zal blijven bestaan. Maar al onze eigen werken, al ons eigen streven en proberen, hoe goed bedoeld wellicht ook... Paulus zegt van het Joodse volk dat ze een ijver tot God hebben, maar zonder verstand. Dat soort werken zullen daar als in het vuur getoetst worden en allemaal verdwijnen.

In zoverre wij ons vertrouwen hebben gesteld op onszelf, loochenen wij Hem. Want als wij op onszelf vertrouwen, loochenen wij Hem en dan zal Hij dat ook loochenen. Dat is geen straf, dat is genade dat Hij dat wegdoet. Hij zal dat wat wij zelf hebben gebouwd niet herkennen. Hij zal dat loochenen. Dus dit is geen wanklank; ook dit is Zijn genade. Het is ons eigen werk dat Hij niet herkent, dat Hij loochent en wegdoet. Dat wordt van ons afgenomen en daar zal echt overblijven wat ertoe doet en wat ertoe heeft gedaan, want dat is onvergankelijk. Dit is geen valse noot, maar ook dit is genade, want het woord is betrouwbaar. Indien wij ontrouw zijn aan Hem en dus vertrouwen op onszelf of op andere mensen — wat hetzelfde is — dan blijft Hij trouw, want Hij kan Zichzelf niet loochenen. Voor zover wij Hem loochenen, doet Hij het weg. Hij herkent het niet, Hij loochent dat en het zal als door vuur verbranden. Alles wat over zal blijven, zijn die goud, zilver en kostbare stenen.

Waarschuwing Tegen Religieuze Woordenstrijd ↑ hoofdstukken

Breng dit in herinnering en betuig voor het oog van de Heer, dat men geen woordenstrijd zou voeren die tot niets bruikbaar is. Het is een catastrofe voor hen die het horen. Dat woord catastrofe is ook een Grieks woord; dat staat daar ook gewoon in het Grieks. 'Kata' is een neerwaartse beweging en 'strof' is draaien of keren. In de Statenvertaling staat geloof ik zoiets als 'tot verkering der toehoorders', maar verkering is tegenwoordig natuurlijk weer wat anders. Als jongens en meisjes verkering hebben, is dat weer een andere betekenis. Alhoewel, dat kan ook uitlopen op een catastrofe; dat loopt zelfs heel vaak uit op een catastrofe. Ik wil jullie niet ontmoedigen, maar nou ja.

Breng dit dus in herinnering en betuig voor het oog van de Heer dat men geen woordenstrijd zou voeren die tot niets bruikbaar is. Het is een catastrofe voor hen die het horen, een verkering of verdraaiing. Het verdraait en het verkeert degenen die het horen. Het is opvallend dat Paulus in zijn persoonlijke brieven, zoals die aan Timotheüs en aan Titus, het over deze dingen heeft. Ik heb er volgens mij twee voorbeelden van. Hij zegt in Titus 1: geen acht geven op Joodse mythen en op voorschriften van mensen die zich van de waarheid afkeren. Ook hier weer dat afkeren.

Kijk, je moet je ook voorstellen dat Paulus dit schreef in een tijd waarin hij zelf natuurlijk een wetgeleerde was geweest en hij verkeerde onder het Joodse volk. Hij schrijft dat dan aan Titus: geen acht geven op Joodse mythen. Er waren natuurlijk heel veel gelovigen die ook... ik wilde zeggen 'hier', maar dat was achttien kilometer verderop. We hebben in Hendrik-Ido-Ambacht de Galatenbrief besproken, maar dat is ook zo'n brief waarin die Galaten verkeerd werden door allerlei ideeën. Ze dachten: je bent nu al gered, maar nu moet je ook de wet gaan houden. Paulus waarschuwt daar de hele Galatenbrief door voor. Maar ook hier: geen acht geven op Joodse mythen, Joodse fabelen en op voorschriften van mensen die zich van de waarheid afkeren. Ook voorschriften van mensen is religie.

Hier in Titus 3 windt hij er ook geen doekjes om en noemt hij het domme kwesties, geslachtsregisters, ruzies en gevechten over de wet. Daar moet je omheen gaan, want die zijn nutteloos en zinloos. Kijk, die geslachtsregisters is iets wat vaak terugkomt. Want in het evangelie van Paulus heeft het feit of je een Jood of een heide, een niet-Jood of een Griek bent, daarin geen plaats. En juist geslachtsregisters zijn natuurlijk bedoeld om te kijken: heb ik ergens Joodse roots, om het zo te zeggen? Hij zegt: dat zijn domme kwesties, geslachtsregisters, en daar moet je je niet mee bezighouden. Want wat betekenen die in de Ecclesia? Niets. Daarin is geen Jood of Griek. Toch dames?

Ik zag laatst op Facebook bij iemand — daar kun je aangeven wat je beroep is of wat je levensslogan is — en daar stond: "Ik ben er pas achter gekomen dat mijn moeder zoveel procent Joods was." Tja, de scheidsmuur is weg. Daarin is geen onderscheid meer. We hadden het er net al over: het Joodse volk, Israël, was een uitverkoren koninklijk priesterdom. Maar met het evangelie van Paulus was het niet meer die ene natie die uitverkoren was, maar God verzamelt Zich een volk uit alle natiën. Daarin zijn zelfs Joden opgenomen. Paulus zegt: "Ik maak mijn bediening heerlijk, of ik enigen uit hen behouden mag, enigen uit mijn vlees." Dus dat geslachtsregister, of je nu Jood of Heiden bent, dat is inderdaad niet relevant in de brieven van Paulus.

Dan nog eentje uit 1 Timotheüs, de eerste brief die we ook besproken hebben. Daar zegt hij: blijf nog in Efeze om aan sommigen opdrachten te geven geen andere leer te onderwijzen, noch acht te geven op mythen en eindeloze geslachtsregisters, die eerder uitzoekerijen verschaffen dan het door God gegeven beheer in geloof. Aan Paulus was het beheer van de genade van God gegeven en hij noemt dat het door God gegeven beheer in geloof, dit in tegenstelling tot de wet. Want die Joodse mythen en die eindeloze geslachtsregisters hebben natuurlijk alles te maken met de wet. En wat Thérèse net zei: dat is daar aan het kruis. Het handschrift dat tegen ons was, zoals Paulus dat noemt in de brief aan de Colossenzen, is daar allemaal opgelost. Het is dus de wet en de Joodse mythen of eindeloze geslachtsregisters tegenover het door God gegeven beheer in geloof.

Het Woord van de Waarheid Recht Snijden ↑ hoofdstukken

Ja, welbeproefd. Goed getoetst als een betrouwbaar en oprecht arbeider of werker. Het is ook weer heel persoonlijk hoe Paulus dat naar zijn jonge vriend Timotheüs schrijft: "Beijver jezelf welbeproefd voor God te presenteren," of jezelf, hoe staat het er, welbeproefd voor God te stellen. In dat woord presenteren, in dat laatste deel, daar zit het woordje stellen ook in. Parastesai; para is naast en dat stesai heeft met stellen te maken, presenteren. In Romeinen 12 zegt Paulus dat wij niet aan deze aion gelijkvormig zouden worden en aan het denken van deze aion, maar dat wij onze lichamen zouden stellen tot een levend, heilig, voor God welgevallig offer. Want we stierven met Christus, maar we zijn ook met Hem opgewekt. Hij maakt daar de vergelijking met hoe een offer gebracht werd. Met Christus gestorven weliswaar, maar met Hem opgewekt; dus een levend, heilig, Gode welgevallig offer.

Beijver jezelf welbeproefd voor God te presenteren als een werker of een arbeider die zich niet hoeft te schamen. Werkers en arbeiders zoals de soldaat, de atleet en de landman. Daarmee refereer ik aan de vorige keer, want Paulus noemt in het voorgaande die drie voorbeelden. Hij vergelijkt Timotheüs met een landman, een soldaat en een atleet, en met die metafoor schildert hij zijn loopbaan, zijn werk. Maar hij is ook iemand die het woord van de waarheid correct snijdt. Ja, dat is ook weer zoiets waarvan ik zeg dat het zo weinig begrepen wordt. Het woord van de waarheid recht snijden; wat is dat nou precies? Als je de commentaren erop naleest, dan staat er meestal zoiets van dat hij de waarheid predikte. Ja, maar dat lijkt me nogal logisch. Wat is het woord van de waarheid recht snijden? Wanneer je snijdt, verdeel je dingen. Het woord van de waarheid als geheel wordt gesneden, wordt opgedeeld in... even een oneerbiedige vergelijking, maar als een taart wordt dat in stukken verdeeld.

Dat woord "correct snijden", dat is dit specifieke woord. Rechtop plus snijden, het komt ook maar één keer voor in de Schrift. We kunnen daar dus niet zo makkelijk andere schriftplaatsen naast leggen om de betekenis te duiden, in ieder geval niet op basis van dit woord zelf. Alleen, wat Paulus wel doet is in vers 18 — dat zijn drie verzen verder — een voorbeeld geven van wat het woord van de waarheid correct of recht snijden nu is. Straks komen we daarop, maar ik geef alvast een schot voor de boeg. Het woord correct snijden is, om het even met mijn eigen woorden te zeggen, het plaatsen van Bijbelse waarheden in de juiste tijd en de juiste context. We hadden het net over de wet. De wet heeft in een bepaalde tijd en in een bepaalde context zijn doel gediend. Maar Paulus zegt dat de wet er was tot op Christus. Dat betekent dat wij daarna niet meer onder die wet leven. Dus als je de wet gaat toepassen op ons en zegt: "De wet zegt dit en dat en wij moeten onder die wet leven," dan snijd je het woord van de waarheid niet correct. Dan pas je een Bijbelse waarheid toe in een verkeerde tijd en een verkeerde context. Ik noem nu het voorbeeld van de wet, omdat dat wat mij betreft een hele makkelijke is, maar Paulus geeft straks ook nog een andere.

Het mooie hiervan vind ik altijd dat wij vaak zeggen dat wij het woord van de waarheid correct moeten snijden. En dat is natuurlijk ook waar, alleen hoeven wij dat niet zelf te doen. De Schrift zegt namelijk dat de Schrift dat zelf doet. Dat is het mooie eraan. Laat ik naar Hebreeën 4 gaan, want daar wordt dat ook weer messcherp gezegd. Daar zegt Paulus, meen ik — hoewel hij zijn naam er officieel niet boven heeft gezet — dat het woord van God levend en effectief is, of levend en krachtig. En snijdender, de meeste vertalingen zeggen scherper, dan enig tweesnijdend zwaard. Paulus maakt hier de vergelijking met het woord van God. Hij maakt de voorstelling: is het woord van God een zwaard? Nee, het is geen zwaard. Is het een tweesnijdend zwaard? Nee, het is een tweesnijdend schèrp zwaard. En wat doe je met een zwaard? Nou, daar hak je dingen mee doormidden. Hij zegt dat het woord van God scherper snijdt dan enig tweesnijdend zwaard en dat het doordringt tot op de verdeling van ziel en geest.

Het is meteen een heel mooi voorbeeld, want vraag maar eens in de wereld om je heen wat het verschil is tussen ziel en geest. Ja, ziel is zielig en geest is een geest, zoiets. Maar dit zijn volgens de Schrift compleet verschillende dingen. Het woord van God maakt daar verdeling in; het woord van God snijdt die dingen. In de wereld zegt men dat je naar een psycholoog moet als je geestelijke problemen hebt. Die dingen worden in de wereld juist niet onderscheiden, maar het woord verdeelt die dingen. Wat het verschil precies is, daar hebben we het misschien een andere keer weer over; dat is ook niet het doel waarom ik deze schriftplaats aanhaal. Mijn doel is om te laten zien dat wij dat woord niet zelf hoeven te snijden, maar dat het woord dat zelf doet. Het woord van God is levend en krachtig en het verdeelt de dingen. Het maakt onderscheid. Het is ook een oordeelkundige van de gevoelens en de gedachten van het hart.

Dus als Paulus tegen Timotheüs zegt dat hij zich moet beijveren om zichzelf welbeproefd voor God te presenteren als een werker die het woord van de waarheid correct snijdt, dan is dat natuurlijk iets waarvan hij zegt: "Dat zou jij doen," maar uiteindelijk is het het woord dat dat doet. Wij zouden de aanwijzingen die het woord daarin geeft ter harte moeten nemen. De belangrijkste voor ons is dat Paulus de apostel van de natie is. Wij zijn gelovigen uit de naties, dat noemde ik net al. Paulus noemt zich op meerdere plaatsen de apostel, de leraar en de afgevaardigde van de naties. Dus willen wij weten welk woord van de waarheid primair voor ons bestemd is, dan moeten we bij Paulus zijn.

Maar ga om de onheilige lege klanken heen, want zij zullen de oneerbiedigheid nog meer doen vorderen. Ja, dat zijn dus die onheilige holle klanken tegenover wat Paulus hiervoor noemde: het woord van de waarheid, maar ook de gezonde woorden. Hij zegt: Joodse mythen, fabelen, eindeloze geslachtsregisters, ga eromheen. Je kunt je voorstellen dat dit in die tijd ook heel actueel was, misschien wel actueler dan nu. Hoewel, ook nu heb je weer allerlei van dat soort zaken; ik zie jullie al meeschudden. Terwijl ik het zeg denk ik: je kunt ze nu ook wel aanwijzen. Ga om de onheilige lege klanken heen, want zij zullen de oneerbiedigheid nog meer doen vorderen. Deze brieven van Paulus aan Timotheüs, maar ook die aan Titus, staan vol met dit soort waarschuwingen. We komen er nog op, want in het volgende hoofdstuk zegt Paulus ook: "Weet dat er in de laatste dagen zware tijden zullen ontstaan." Paulus had absoluut geen hoge pet op van hoe het christendom zich zou ontwikkelen. Al in deze brieven zegt hij dat het verval al is ingezet. Allen die in de provincie Asia zijn, hebben mij verlaten, zoals we de vorige keer bespraken en zojuist hebben gelezen. Hij zegt tegen Timotheüs dat het niet beter wordt. Hij waarschuwt hem daarvoor en zegt ook in hoofdstuk 4 van deze brief dat ze de gezonde leer zelfs niet meer zullen verdragen.

Ga dus om de onheilige, lege klanken heen, want ze zullen de oneerbiedigheid nog meer doen vorderen. Daar gaan we de volgende keer wel wat dieper op in.

Ik heb zo vaak mensen meegemaakt die het evangelie bijvoorbeeld kennen en die dan toch aan blijven schurken tegen dat religieuze christendom. Ze blijven zich daaronder bevinden en zich daarmee bezighouden. Ik heb ook wel eens gehoord: "Ja, maar we kunnen het ook van binnenuit veranderen." Nou, als je deze brieven leest, zegt Paulus: wegwezen daar! Ook daar komen we nog wel op. Maar kijk wat hij hier zegt.

Dwaalleer Verspreidt Zich als Gangreen ↑ hoofdstukken

Hun woord zal zich als gangreen verspreiden, wat het ook wezen mag. In vertalingen als de NBG of de Telos staat 'als kanker', maar ik heb 'gangreen' even opgezocht, want dat hoor je ook niet elke dag. Gangreen is koudvuur, een ziekte waarbij weefsel afsterft. Daar heb je wel meer van dat soort ziektes van. Wat Paulus hier volgens mij doet, is dat hij spreekt over het lichaam van Christus als geheel. Hij zegt dat die holle, lege klanken in oneerbiedigheid zullen toenemen, en hun woord, dat woord waarmee zij zich van de waarheid afkeren, zal in dat lichaam van Christus als een metafoor weefsel doen afsterven. Gangreen is immers de ziekte waarbij weefsel afsterft. Kanker is weer iets anders; dat heeft volgens mij met celdeling te maken waardoor er allerlei... In sommige Schriftwoorden wordt het vertaald als kanker, maar in het Grieks staat er echt een woord dat veel meer op 'gangreen' lijkt. Het zijn natuurlijk allebei ziektes die hun weerslag hebben op het lichaam. Hoe zeg ik dat? Waar je mee omgaat, daar word je door besmet. Paulus zegt juist niet: ga daarmee om en probeer die ziekten te bestrijden. Hij zegt juist: wegwezen! Volgens mij heb ik er nog een dia van waar hij dat ook letterlijk zegt, maar anders komen we daar vanzelf nog wel op.

Tot hen behoren Hymeneüs en Filetus. Die twee noemde hij ook al in de eerste Timotheüs-brief. Daar zegt hij van hen dat, omdat sommigen dit wegstoten, hun geloof schipbreuk lijdt. Het waren dus gelovigen, maar hun geloof lijdt schipbreuk. Hij zegt daar: tot hen behoren Hymeneüs en Alexander, die ik aan Satan overlever. Dat overleveren aan Satan noemt hij volgens mij ook in 1 Korinthe 5. Het heeft in ieder geval de betekenis van: ik laat hen los. Het doel is overigens ook altijd positief, maar dan moet je de verzen in 1 Timotheüs maar eens lezen. Zij hadden dus wat het geloof betreft schipbreuk geleden, en vandaar dat hun woord zich als gangreen of kanker verspreidt. Want, zegt hij ook, zij wijken af van de waarheid.

En wat zeiden ze dan precies? Die van de waarheid afwijken, zeggen dat de opstanding al heeft plaatsgevonden, waardoor zij het geloof van sommigen omverwerpen. Onze opstanding is natuurlijk een Bijbelse waarheid. Ik zei zojuist al dat we volgens Romeinen 6 met Christus gestorven, begraven en opgewekt zijn, en dat we dus nu in nieuwheid van leven zouden wandelen. Maar dat betekent niet dat we nu al opgestaan zijn. Dat is een verschil. Het is een subtiel verschil, maar je moet wel weten dat het iets anders is. Wat zij leerden, was dat die opstanding al heeft plaatsgevonden. Wat ze daar precies over zeiden, dat weet ik ook niet, want dat staat hier niet. Maar Paulus doet het af met de constatering dat zij zeggen dat de opstanding al heeft plaatsgevonden. Dit is dus het woord van de waarheid niet correct snijden: een Bijbelse waarheid verkeerd toepassen. Ik noemde net het voorbeeld van de wet, maar dit is er blijkbaar ook één. Dit is in ieder geval het voorbeeld dat Paulus hier gebruikt. En hij zegt dat zij daardoor het geloof van sommigen omverwerpen.

In Korinthe maken ze het nog bonter. Daar zegt Paulus: 'Hoe zeggen sommigen onder u dat er geen opstanding is?' Daar ontkenden ze zelfs de opstanding. Hier werpen zij het geloof van sommigen omver. Niettemin staat het vaste fundament van God. Want, had hij al gezegd, het woord van God is betrouwbaar. Dus dat staat vast. En met dit zegel: 'De Heer kende de zijnen'. Dat is volgens mijn studiebijbel een aanhaling uit de Septuaginta. Dat zijn die Romeinse letters, de LXX, dat betekent 70. Dat is de Griekse vertaling van het Oude Testament, opgesteld door zeventig rabbijnen, vandaar de Septuaginta. In Johannes 10 doet de Heer een soortgelijke uitspraak: 'Ik ken de mijne en de mijnen kennen mij'. Paulus haalt dat aan en dan wordt er gezegd: 'Ieder die de naam van de Heer noemt, moet afstand nemen van onrechtvaardigheid'. Neem daar afstand van. Het is niet zo dat hij zegt: probeer dat te verbeteren of ontmasker het kwaad. Nee, onderzoek dat en neem afstand. Neem afstand van de onrechtvaardigheid.

Hier zijn wat schriftverwijzingen waar hij dat ook zegt, zoals in 2 Korinthe 6 en Jesaja 52. Omdat we 2 Timotheüs aan het bespreken zijn, heb ik ook een voorbeeld uit hoofdstuk 3: 'Maar weet dit, dat er in de laatste dagen gevaarlijke perioden zullen bestaan'. Dat is in ieder geval op ons van toepassing, zou ik zeggen. Weet dit, dat er in de laatste dagen gevaarlijke perioden zullen bestaan, want de mensen zullen... en dan noemt Paulus een opsomming waar je niet vrolijk van wordt. Daar komen we de volgende keer wel op, dus ik ga dat gedeelte nu niet bespreken. Maar zijn conclusie is: 'Mijd ook dezen'. Zoals hij zegt dat we afstand moeten nemen van de onrechtvaardigheid: mijd ook dezen.

Voorwerpen tot Eer in het Grote Woonhuis ↑ hoofdstukken

Paulus noemde zojuist in de metafoor van een lichaam, tussen de regels door, die ziekte: gangreen waarbij weefsel afsterft. Dat is wat het woord doet van degenen die zich van de waarheid afkeren; dat maakt bij wijze van spreken het lichaam ziek. Hier vergelijkt hij het lichaam weer met een groot woonhuis, zoals hij dat wel vaker doet door de Ecclesia voor te stellen als een huis of een tempel. Weten jullie dan niet dat jullie Gods tempel zijn? Of een woonstede Gods in de geest, een geestelijk woonhuis.

Paulus zegt dat je het kunt verwachten: in een groot woonhuis zijn niet alleen gouden en zilveren voorwerpen, maar ook voorwerpen van hout en van aardewerk. Het is een beetje die vergelijking als goud, zilver en kostbare stenen tegenover hout, hooi en stro. Ook hier gebruikt hij de vergelijking van hout en aardewerk. Van aardewerk blijven uiteindelijk alleen scherven over; die vergelijking maakt hij meerdere malen in de Schrift, waarbij het lichaam als een aardevat vergankelijk is. In een groot woonhuis zijn dus niet alleen gouden en zilveren voorwerpen, maar ook van hout en van aardewerk.

Sommige zijn tot eer. De gouden en zilveren voorwerpen zijn voorwerpen tot eer. Sommige zijn tot oneer, maar letterlijk staat er het woordje *atimia*. Dat betekent letterlijk ‘zonder eer’, ‘geen eer’. Net zoals je niet sociaal bent als je asociaal bent, zo betekent dit: zonder eer. Paulus zegt: in een groot woonhuis zijn niet alleen gouden en zilveren voorwerpen, maar ook van hout en aardewerk; sommigen tot eer, maar sommigen ook zonder eer.

De vergelijking met Romeinen 9 dringt zich natuurlijk op, waar Paulus die vergelijking eveneens maakt. Dat gaat daar specifiek over Israël, maar hij zegt: God is de pottenbakker en Hij maakt het ene voorwerp tot eer en het andere voorwerp zonder eer. Als iemand zich hiervan zal uitzuiveren, dan zal hij een voorwerp zijn tot eer. Dat is hetzelfde als: neem afstand van de onrechtvaardigheid, mijd ook dezen.

Als iemand zich hiervan zal uitzuiveren, dan zal hij een voorwerp zijn tot eer, geheiligd en zeer bruikbaar voor de eigenaar. Je bent dus bruikbaar voor de Heer als je afstand neemt van die onrechtvaardigheid en als je wordt uitgezuiverd. Ook dit is trouwens uiteindelijk niet ons werk, want het is Gods Woord dat in ons werkt. Mijn ervaring is dat je daarmee vanzelf buiten komt te staan en dat je daar vaak ook een handje bij geholpen wordt.

Dan zal hij een voorwerp zijn tot eer, geheiligd — ook weer apart gezet — en zeer bruikbaar voor de eigenaar, voor elk goed werk gereedgemaakt. Dit zijn ongeveer dezelfde woorden waarmee hij het volgende hoofdstuk afsluit, waarin Paulus zegt dat heel de Schrift door God is ingegeven en nuttig is tot lering, tot correctie, tot weerlegging enzovoort. Hij zegt dat opdat de mens van God volkomen en volmaakt is, volkomen toebereid tot elk goed werk. Alles wat we nodig hebben, vinden we in Hem en in de Schrift, in Zijn Woord.

Ik had gepland om hier te eindigen. Dat lijkt me wel even genoeg stof tot nadenken, want ik had al het vermoeden dat ik dit hoofdstuk niet af zou krijgen; dan wordt het echt te lang. Dit sluit echter prima aan, dan gaan we de volgende keer gewoon weer verder. Dat is natuurlijk het voordeel van een briefbespreking: je kunt een punt zetten en de volgende keer ga je gewoon verder waar je gebleven bent. Voor nu gaan we het hierbij laten.