2 Timotheüs (4) – 2:22-3:9

In de laatste dagen zouden gevaarlijke tijden aanbreken, waarschuwt Paulus. Het verband waarin hij dit zegt is godsdienstig, men zou een vorm van godsvrucht hebben. Het contrast dat Paulus geeft, is telkens: máár jij…

📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst

Samenvatting: Deze Bijbelstudie behandelt het slot van de tweede brief aan Timotheüs hoofdstuk 2 en de eerste helft van hoofdstuk 3. De apostel waarschuwt daarin voor de naderende, gevaarlijke laatste dagen waarin de mens voornamelijk zichzelf liefheeft en religie verandert in een lege uiterlijke vorm. Om in deze tijden stand te houden, is het essentieel om het woord van de waarheid correct te snijden en vast te houden aan de gezonde leer. Tevens wordt opgeroepen tot zachtmoedigheid, het loslaten van wereldse begeerten en het ontmaskeren van de misleidende tactieken van de Verdachtmaker.

Besproken Schriftgedeelten: 2 Timotheüs 2:1, 2 Timotheüs 2:10, 2 Timotheüs 3, 2 Timotheüs 3:1, 1 Timotheüs 4, Titus 2:12, Hebreeën 1:2, Mattheüs 8, Romeinen 1, Romeinen 1:28-31, Romeinen 12, Romeinen 16, Exodus 32

“Waar het hier om gaat, is het woord van de waarheid. En dat wordt in de laatste dagen massaal verloochend, in het christendom, maar van mij apart ook in de wereld.”

Introductie en Terugblik op Hoofdstuk 2 ↑ hoofdstukken

Dit is de vierde keer dat we het gaan hebben over de tweede brief aan Timotheüs. Ik zal eerst weer even de verzen lezen die we de vorige keer hebben besproken. Dat waren er nogal wat, en het waren ook verzen waar veel over te zeggen viel. Dat zal ik deze keer proberen niet te doen; ik lees ze gewoon even door en dan komen we vanzelf weer aan bij het vers waar we gebleven zijn. Ik zal, als ik er de volgende keer aan denk, een korte samenvatting maken van alles wat we besproken hebben vanaf hoofdstuk 1 om het geheugen even op te frissen. De brief heeft immers vier hoofdstukken en deze keer knippen we dat doormidden; we komen over de helft heen. Dan wordt het dus tijd om eens een complete samenvatting te geven van het voorgaande.

Ik lees vanaf 2 Timotheüs 2 vers 10, waar we de vorige keer zijn begonnen. Daar zei Paulus: "Daarom verduur ik alles vanwege de uitverkorenen, opdat ook aan hèn de redding die in Christus Jezus is, ten deel zal vallen met aeonische heerlijkheid." Het woord is betrouwbaar: want indien wij samen met Hem stierven, dan zullen wij ook samen met Hem leven; indien wij verduren, dan zullen wij ook samen heersen; indien wij Hem loochenen, dan zal ook Hij ons loochenen; indien wij ontrouw zijn, dan blijft Hij trouw; Hij kan zichzelf niet loochenen.

Mocht je denken: "Wat staat hier nu weer?", luister dan even de studie van de vorige keer terug, waarin ik uitgebreid op die zin ben ingegaan: "Indien wij Hem loochenen, dan zal ook Hij ons loochenen." Misschien zou je dat op het eerste gezicht niet zeggen, maar ook dat is genade dat Hij dat doet. Laat dat de teaser zijn. Ik ken een bijbelleraar die altijd zei: "Daar zijn bandjes van." Nou, die bandjes heb ik niet, maar er is wel een mp3-opname van.

Breng dit dus in herinnering en betuig voor het oog van de Heer dat men geen woordenstrijd zou voeren die tot niets bruikbaar is; een catastrofe voor hen die het horen. Beijver je om jezelf wèlbeproefd voor God te presenteren als een werker, als een arbeider die zich niet hoeft te schamen.

Het Woord van de Waarheid Correct Snijden ↑ hoofdstukken

Maar die het woord van de waarheid correct snijdt. Ook dit hebben we de vorige keer besproken, maar ik vond zelf dat ik daar toch wel wat te snel doorheen was gegaan. Ik had het er deze week nog met iemand over aan de telefoon – ik zal niet zeggen dat het Leni was, maar ik vond dat ik daar wel wat snel overheen was gegaan. Dus toen heb ik, zoals jullie misschien wel weten, weer een videootje gemaakt waarin ik met behulp van het ISA-programma inzoom op bepaalde zinnen, woorden en verzen. Dat heb ik over deze frase, 'het woord van de waarheid correct snijden', ook gedaan, en tamelijk uitgebreid.

De vorige keer heb ik alleen het voorbeeld van de wet gegeven. Het woord van de waarheid correct snijden is het woord van de waarheid correct indelen, oftewel het recht verdelen. De wet is een Bijbelse waarheid, maar de wet heeft een duidelijk begin en een einde. Dus wanneer we ons nu onder die wet plaatsen, dan snijden of verdelen we het woord van de waarheid niet correct. Dan passen we weliswaar een Bijbelse waarheid toe, maar we passen haar verkeerd toe. Dat is één voorbeeld dat ik heb gegeven, en ik heb er van de week op video nog meerdere gegeven.

Paulus geeft er hier zelf ook één, twee verzen verder. Hij zegt: "Ga om de onheilige, lege klanken heen." Dit staat in tegenstelling tot het woord van de waarheid. Want die lege klanken zullen de oneerbiedigheid nog meer doen vorderen, en hun woord zal zich als gangreen verspreiden – "kankeren" zeggen andere vertalingen. Het zijn beide ziekten die het weefsel van het lichaam aanvallen en het lichaam dus kapot maken. Daar gaat het hier natuurlijk ook over: het lichaam kapot maken. In dit geval gaat het dan natuurlijk om het lichaam van Christus. Paulus zegt dat hun woord zich als gangreen zal verspreiden en tot hen behoren Hymeneüs en Filetus.

Nu geeft Paulus dus een voorbeeld van mensen die van de waarheid afwijken, oftewel het woord van de waarheid niet correct snijden. Zij zeggen dat de opstanding al heeft plaatsgevonden, waardoor zij het geloof van sommigen omverwerpen. De opstanding is op zichzelf een woord van waarheid, alleen zij zeiden dat de opstanding al heeft plaatsgevonden. Wat ze dan precies leerden, dat weet ik ook niet, want dat zegt Paulus hier niet. Maar zij leerden in ieder geval dat wij niet meer lichamelijk zouden hoeven opstaan. Ik denk dan zelf – voor wat het waard is – dat zij leerden dat zodra je hier je ogen sluit, je ze aan de andere zijde weer open doet. Want dan is er namelijk geen opstanding meer. Maar de Schrift leert: de doden weten niets; die wachten tot die dag.

Zij weken van het woord van de waarheid af door te zeggen dat de opstanding al heeft plaatsgevonden. En als je nu zegt: "Ja, maar dat is toch de algemeen aanvaarde leerstelling in het christendom?", dan zeg ik: ja, dat zijn zij die van de waarheid afwijken en zeggen dat de opstanding al heeft plaatsgevonden, waardoor zij het geloof van sommigen omverwerpen.

Niettemin, het vaste fundament van God staat met dit zegel: "De Heer kende de zijnen" en "Laat een ieder die de naam van de Heer noemt, afstand nemen van de onrechtvaardigheid." Maar in een groot woonhuis zijn niet alleen gouden en zilveren voorwerpen, maar ook voorwerpen van hout en van aardewerk. Sommige zijn tot eer en sommige zijn zonder eer. Als iemand zich hiervan zal uitzuiveren, dan zal hij een voorwerp zijn tot eer, geheiligd, zeer bruikbaar voor de eigenaar en voor elk goed werk gereedgemaakt. Tot hier zijn we de vorige keer gebleven.

Een Geestelijk Testament over het Verval ↑ hoofdstukken

We komen nu aan bij vers 22, maar ik wil nog even doorgaan op wat ik vorig jaar ook al heb gezegd: deze brief is een persoonlijke brief van Paulus aan Timotheüs. Timotheüs was iemand die hem zeer dierbaar was en hem zeer na stond. Kijk, Paulus heeft heel wat brieven geschreven aan gemeenten, aan ecclesia's — Korinthe, Romeinen, Kolossensen, noem ze maar op — maar dit is een brief aan een vriend. Paulus noemde hem zelfs zijn kind in de geest; een echt kind in het geloof noemt hij hem. Die band was zeer nauw en dat merk je ook in deze brief.

Dit is de laatste brief die Paulus geschreven heeft en hij schreef deze brief in gevangenschap. Hij geeft aan dat hij verwacht dat hij niet lang meer te leven heeft en dit was wat hij zijn beste vriend nog wilde zeggen. Daar komt het eigenlijk op neer: een soort geestelijk testament. De brief staat vol met waarschuwingen aan Timotheüs en Paulus' toekomstvisie, zijn perspectief met betrekking tot het christendom, is zeer, zeer pessimistisch. Dat kan ik niet genoeg benadrukken. Paulus zegt, en dan zeg ik het even met mijn eigen woorden: dit verval is nu al ingezet. Het zal alleen maar erger worden, totdat het zover zal zijn dat men de gezonde leer niet meer kan en zal verdragen. Dat is dus in ieder geval de tijd waarin wij leven, en dat is natuurlijk al heel lang zo.

Maak je dus geen illusie dat het wel een keer goed komt of dat het allemaal wel mee valt. Maak je ook geen illusie dat je je er misschien gewoon tussen moet begeven en dat het wel beter wordt als je op die plek blijft. Dat is namelijk iets wat ik vaak hoor: "Ja, maar als we het willen veranderen, dan moeten we dat van binnenuit doen." Nou, we hebben het net gelezen: neem afstand van de ongerechtigheid. En ook hier in vers 21: zuiver je daarvan uit. Begeef je er niet onder om te proberen de boel te zuiveren. Nee, zuiver uit, neem afstand. Want waar je mee omgaat, daar word je door besmet; dat is de gedachte. We gaan naar vers 22.

Vlucht voor Begeerten en Jaag Rechtvaardigheid Na ↑ hoofdstukken

Vlucht van de bij de jongeren passende begeerten. Die leeftijd hebben we allemaal gehad, dus we zouden natuurlijk moeten weten wat daarmee bedoeld wordt. Ik zie jullie elkaar nu even glimlachend aankijken, maar ik heb er natuurlijk ook over nagedacht: wat bedoelt Paulus hiermee? Ik heb niet precies uitgezocht hoe oud Timotheüs op dit moment was; dat is vast wel te achterhalen of in ieder geval ongeveer te schatten. Het was in ieder geval een jonge man, zeker in vergelijking met Paulus. Anders had Paulus het ook niet tegen hem hoeven zeggen. Wij denken natuurlijk al snel aan seksuele begeerten, maar dat hoeft helemaal niet de enige insteek te zijn. Als je jong bent, heb je vaak allerlei ambities en ideeën van het leven, waarvan je pas een paar jaar later ontdekt dat het vaak gebakken lucht is. Erbij willen horen, dat soort zaken. Neem daar afstand van.

Paulus was natuurlijk een vrijgezel. Of hij ooit getrouwd is geweest, weet ik niet, maar op het moment dat hij zijn brieven schreef, was hij vrijgezel. Ik kan me voorstellen dat Timotheüs dat ook was, want Paulus nam hem overal mee naartoe. Dat kan soms een beetje botsen met bepaalde begeerten die je hebt. Daar mogen jullie zelf eens over nadenken. Aan de andere kant hoef je voor die begeerten niet per se heel jong te zijn. Ook als je de leeftijd van twintig gepasseerd bent, kun je nog steeds bepaalde begeerten hebben. Het hoeft niet alleen seksueel te zijn; het kan van alles zijn: ambities, de drang om erbij te horen, noem het maar op.

Het staat in ieder geval tegenover: jaag rechtvaardigheid na. Dat zegt Paulus. Wat is die rechtvaardigheid? Geloof, liefde en vrede met allen die de Heer aanroepen uit een rein hart. Dat lijkt op het rijtje uit Galaten, de vrucht van de Geest: Christus, liefde, blijdschap, vrede, geloof. Dit soort rijtjes komen we natuurlijk heel vaak tegen. Maar geloof heeft ook alles met rechtvaardigheid te maken. Wat rekent God tot rechtvaardigheid, tot gerechtigheid? Geloof. Jaag rechtvaardigheid na. Andere vertalingen zullen daar misschien "grijp" hebben, maar de Statenvertaling heeft ook "jagen". Jaag rechtvaardigheid na, geloof, liefde en vrede met allen die de Heer aanroepen uit een rein hart.

Paulus zegt overigens in Galaten ook zoiets over vrede najagen of het goede doen voor allen, maar allermeest voor de huisgenoten van het geloof. En hier spreekt hij over vrede met allen die de Heer aanroepen uit een rein hart. Dat vind ik een mooie zin: "die de Heer aanroepen uit een rein hart". Er staat niet: jaag rechtvaardigheid, geloof, liefde en vrede na met allen die precies hetzelfde denken als jij. Nee, het gaat om degenen van wie je weet – en dat merk je als je met elkaar over de dingen van de Schrift en van het Woord spreekt – dat ze de Heer aanroepen uit een rein hart. Dat ze geen onzuivere bedoelingen hebben, geen bijbedoelingen of dubbele agenda's. Dat merk je gauw genoeg als je met iemand praat. Je hoeft het niet over alles eens te zijn, je kunt op details verschillen, maar je weet: ook diegene heeft de intentie om de Heer te dienen.

Een vergelijkbaar schriftgedeelte vinden we in de eerste Timotheüsbrief. Daar waarschuwt Paulus ook voor die begeerten van de jonkheid, hoewel dat voor alle leeftijden geldt. "Zij die voor zichzelf besluiten rijk te zijn, vallen in beproeving, in een strik en in vele dwaze en schadelijke begeerten." Hier staat letterlijk – de meeste vertalingen zeggen "die rijk willen zijn" – het woord *boelemaai*, wat "van plan zijn" betekent. Mensen die het plan hebben om rijk te zijn. De Bijbel zegt helemaal niks over mensen die rijk zijn; dat is niet verkeerd, dat is geen zonde. Iedereen weet dat Abraham bijvoorbeeld ook rijk was, net als David en Salomo. Maar als je je hart en je zinnen hebt gezet op het rijk willen zijn, dan is het een streven. Daar zegt Paulus van: dan val je in beproeving, in een strik en in vele dwaze en schadelijke begeerten. Want geldzucht is de wortel van alle kwade dingen.

En dan zegt hij ook weer: "Maar jij, o mens van God, vlucht van deze dingen." Paulus noemt Timotheüs een aantal keren "mens van God". Dat komen we straks in het volgende hoofdstuk, 2 Timotheüs 3, ook nog tegen. En ook hier weer: "Jaag rechtvaardigheid na, eerbiedigheid, geloof, liefde, verduren en lijden met zachtmoedigheid." Strijd de ideale strijd van het geloof. Pak het aeonische leven vast. "Grijp," zeggen andere vertalingen, "grijp naar het aeonische leven." Het eeuwige leven, het leven van de toekomende eon of eonen.

Je kunt rijk zijn in deze wereld, veel geld hebben of veel spullen, maar zoals men zegt: een doodshemd heeft geen zakken. Dat zijn allemaal dingen die je niet meeneemt. Het lijkt heel groot, maar het is allemaal vergankelijk; het houdt allemaal op te bestaan. Maar deze dingen waar Paulus Timotheüs op wijst – het najagen van rechtvaardigheid en eerbiedigheid (goede verering is letterlijk dat woord), geloof, liefde en zelfs het verduren en lijden met zachtmoedigheid – dat zijn allemaal dingen die zaken tot stand brengen die onvergankelijk zijn. Daarom spreekt Paulus van de ideale strijd. Het is ook een strijd om dat vast te pakken en vast te houden, want de hele wereld en zelfs de godsdienstige wereld vindt het streven naar aardse zaken volstrekt normaal. Het worden vaak zelfs als deugden gezien om dat na te jagen.

Maar zit dat niet gewoon in je? Ja, en daarom zouden we ons moeten richten op andere zaken. Dat ons denken, onze gedachten veranderd worden. Word veranderd door de vernieuwing van uw denken, dat is Romeinen 12. Dat kan maar op één manier. Het denken van de wereld komt toch wel tot je, maar de Schrift voedt ons op. Daar gaan we de volgende keer naar kijken, bij de laatste verzen van 2 Timotheüs 3. Daar gaat het over de Schrift waarmee Timotheüs is opgegroeid. Paulus zegt dat heel de Schrift door God is ingegeven en beschrijft wat die Schrift allemaal bewerkt. Dat is belangrijk in een tijd waarin ze de gezonde leer ook niet meer zullen verdragen, maar dat is alweer hoofdstuk 4.

Grijp naar het aeonische leven. Al die zaken – rechtvaardigheid, eerbiedigheid, geloof en liefde – hebben te maken met dat leven dat uitziet naar de toekomst. Weiger domme en primitieve kwesties, want jij weet dat zij gevechten verwekken. Ik heb de vorige keer al door die beide Timotheüsbrieven gebladerd – voor zover je met een PowerPoint van bladeren kunt spreken – en Paulus is daar echt heel zwart-wit in. Mythen, eindeloze geslachtsregisters, Joodse mythen; mijd die onvruchtbare discussies.

De Zachtaardige Houding van een Slaaf van de Heer ↑ hoofdstukken

En een slaaf van de Heer moet niet vechten. Dat is een opmerkelijk woord. Tegenwoordig denk je bij het woord 'slaaf' direct aan bewegingen als Black Lives Matter. Dat is natuurlijk het eerste waar je aan denkt bij dat woord. Maar ik heb het toevallig onlangs nog met de kinderen daarover gehad. Paulus noemt zichzelf in zijn brieven zo vaak een slaaf van Christus Jezus. Wij hebben vandaag de dag allerlei negatieve bijgedachten bij het woord slaaf, maar een slaaf van de Heer is in de Bijbelse zin een lijfeigenaar van de Heer. Dat betekent dat je voor Zijn rekening bent; Hij zorgt voor je. Je hoeft je dus maar om één ding druk te maken: behaag ik mijn Heer? Voor al het andere zorgt Hij.

Dat is wat een slaaf werkelijk is. Wij kennen vooral de negatieve aspecten van slavernij, maar er zijn echt voorbeelden van slaven die een fantastisch leven hadden. Dat lees je ook in de commentaren. Ze hadden één taak en voor al het andere werd gezorgd. Ze hoefden zich nooit druk te maken om de kosten of om brood op de plank te krijgen. Ze moesten gewoon hun werk doen. Zo zijn wij ook voor Zijn rekening. Paulus zegt dat wij slaven van Hem zijn, Zijn lijfeigenen. We behoren Hem toe en zijn zelfs één lichaam met Hem.

Een slaaf van de Heer moet niet vechten, niet twissen en geen ruzie zoeken, maar zachtaardig zijn naar allen, vaardig in het onderwijzen en het kwade verdragen. Dat verdragen heeft weer alles te maken met verduren. Paulus had het eerder over de ideale strijd, de goede strijd strijden. Een lijfeigenaar en slaaf van de Heer zou echter niet vechten, maar zachtaardig zijn naar allen, vaardig in het onderwijzen en het kwade verdragen. Het probleem is natuurlijk dat wanneer je vaardig bent in het onderwijzen en mensen op de Schrift wijst, je niet altijd zachtaardige reacties terugkrijgt. Alleen is dat niet ons probleem. "Jaag de vrede met allen na voor zover dat van jullie afhangt," zegt Paulus ook ergens.

We moeten vaardig zijn in het onderwijzen, het kwade verdragen en met zachtmoedigheid de tegenwerkers disciplineren. Dat woord 'disciplineren' vind ik altijd een beetje lastig. Hoe rijm je dat met zachtaardig zijn naar allen? Daarom heb ik dat woord eens opgezocht in het Grieks. Het heeft alles te maken met pedagogie en is afgeleid van 'raken'. Je kunt iemand raken met een stuk hout, maar je kunt iemand ook raken door hem de waarheid voor te houden. Dat kan natuurlijk hard aankomen, maar zo probeert iemand die vaardig is in het onderwijs de ander te raken met het woord van de waarheid, met gezonde woorden.

Er is nog een schriftplaats waar dit woord voorkomt. In de Statenvertaling wordt het in Titus 2 vers 12 vertaald met 'onderwijzen' en de NBG begint daar met 'opvoeden'. Dit is typisch zo’n woord dat je een beetje moet uitleggen. Je kunt het wel vertalen met het Nederlandse woord 'disciplineren', maar daarbij denk ik altijd aan hoe het vroeger ging in het onderwijs: een tik op de vingers. Maar dat hoeft het natuurlijk niet te zijn. Het gaat om 'raken'. Wat disciplineert er nu echt? In Titus 2 lezen we: "De reddende genade van God is verschenen voor alle mensen." In de vertaling van het Geschrift staat daar waarschijnlijk ook "disciplineert ons", maar de Statenvertaling heeft "onderwijst ons" en de NBG zegt "het voedt ons op". Pedagogie en opvoeden liggen heel dicht bij elkaar.

Het is uiteindelijk de genade die opvoedt. Dat hebben we ook gezien in 2 Timotheüs 2 vers 1: "Jij dan, mijn zoon, word gesterkt in de genade die in Christus Jezus is." Genade is datgene wat onderwijst. Daar gaat het dus ook over in deze verzen: met zachtmoedigheid de tegenwerkers disciplineren, oftewel opvoeden in genade. Wat hun reactie daarop is, valt natuurlijk nog te bezien. Het doel is of God hun misschien bezinning zal geven om tot besef van de waarheid te komen. Je hebt immers altijd het goede op het oog voor de ander.

Dat woord 'bezinning' is in het Grieks 'metanoia', wat vaak vertaald wordt met 'bekering'. Maar 'noia' – denk aan paranoia – heeft met het denken te maken. Als je paranoïde bent, zit je er met je denken naast. 'Metanoia' is een verandering van denken. Tegenwoordig hoor je veel over 'omdenken' of anders denken. De hoop is dat God hun die bezinning geeft om tot besef van de waarheid te komen en dat zij weer nuchter zullen worden. Letterlijk heeft nuchterheid met drank te maken – je bent dronken of je bent nuchter – maar in de Schrift heeft het vaak een figuurlijke betekenis.

Als je niet nuchter bent, ben je beneveld. Dat kan door drank of andere middelen komen, maar je kunt ook beneveld worden door verkeerde gedachten en door alle informatie en desinformatie die over je uitgestort wordt. Dat benevelt ook. Ik hoef dat in deze tijd eigenlijk niet eens uit te leggen. Je ziet dat mensen compleet gek geworden zijn. Vroeger moest je je best doen om dat uit te leggen, maar nu zeg ik: kijk vanavond naar het journaal of een actualiteitenrubriek en dan weet je waar ik het over heb. Men is niet meer nuchter, men is niet meer bij de les; men is beneveld.

Loskomen uit de Strik van de Verdachtmaker ↑ hoofdstukken

Dat zij weer nuchter zullen worden en loskomen uit de strik van de Verdachtmaker. Dat is een goeie. Ja, want het is de Verdachtmaker die alles bewerkt. De diabolos, dat is de Satan. Hij is degene die alles door elkaar werpt, en vandaar dat door elkaar gooien. Dia en bolos: dia is 'doorheen' en bolos of ballos is, net als ballen, 'gooien'. De diabolos is dus degene die alles door elkaar gooit.

Daarmee maakt hij alles verdacht. Hij gooit alles zo door elkaar dat niemand uiteindelijk meer weet wat er nou precies aan de hand is. Daardoor is men beneveld en zit men vast in de strik van de Verdachtmaker, van de diabolos, van de tegenstander, van de duivel. Ook dat hoef ik verder niet uit te leggen, denk ik. De Satan is de god van deze aeon, de god van deze eeuw. In deze aeon, die ook wel de boze aeon wordt genoemd, gooit hij alles door elkaar zodat de waarheid moeilijker te herkennen is. Men wordt overspoeld met informatie — desinformatie moet ik eigenlijk zeggen — en niemand is meer nuchter, maar men loopt rond als kippen zonder kop.

Met excuus voor de kippen zijn dit de laatste stuiptrekkingen van deze aeon, zullen we maar zeggen. De kop is eraf, zeg maar, en het loopt nog een stukje door. In die tijd leven we zo ongeveer. Ik weet niet of dat een heel verantwoord beeld is, maar het schetst wel de situatie. Het gaat erom dat zij weer nuchter zullen worden en loskomen uit de strik van de Verdachtmaker, door wie zij levend gevangen zijn naar de wil van diegene. En diegene, dat zal de Verdachtmaker zijn. Dat zijn nogal wat waarschuwingen die Paulus aan Timotheüs voorhoudt. En de tijden zijn wat dat betreft niet veranderd.

De Laatste Dagen en Gevaarlijke Perioden ↑ hoofdstukken

Ik kom nu in hoofdstuk drie. En daar gaat Paulus dus waarschuwen: "Weet dit, dat er in de laatste dagen..." De laatste dagen; ja, ik had een heel aantal dia’s gemaakt over de laatste dagen en de laatste dag, maar ik dacht: dan ben ik de rest van de studie bezig met een studie te geven over de laatste dagen. Dat lijkt me niet zo verstandig, maar de Schrift kent er nogal wat van. Voor mij is het tijd voor iets simpels. Luister even naar mij: "Weet dit, Fem weet dit, dat er in de laatste dagen..."

In de eerste Timotheüs-brief, in hoofdstuk 4, waarschuwt Paulus ook al. Die brief heeft hij een paar jaar eerder geschreven. Zelfde afzender, zelfde geadresseerde. Daar zegt hij: "Maar de Geest zegt uitdrukkelijk dat in..." en hier zegt hij: "navolgende perioden". Dat is een tegenstelling. In de Statenvertaling staat bijvoorbeeld dat de Geest duidelijk zegt dat in de "laatste tijden", maar er staat echt iets anders; er staat echt "navolgende perioden". Hier zegt hij nog: "De Geest zegt uitdrukkelijk dat in navolgende perioden sommigen afstand zullen nemen van het geloof, omdat zij acht geven op geesten die doen dwalen en op onderwijzingen van demonen." Dan denk je: dat zullen wel hele erge, verschrikkelijke dingen zijn, die geesten die doen dwalen en die onderwijzingen van demonen. En dat is ook zo. Alleen zijn dat wel zaken die gewoon 'common sense' zijn, algemeen aanvaard in de kerkleer bijvoorbeeld.

Want van die onderwijzingen van demonen noemt Paulus een paar voorbeelden, zoals het celibaat. In de Rooms-Katholieke Kerk is dat gewoon een leerstelling. Dus daar heeft men afstand genomen van het geloof. Paulus zegt dat de dingen die God gegeven heeft om met dankzegging aan te nemen, door hen verboden worden: het celibaat, voedsel en andere dingen. Maar op die verzen ga ik nu niet diep in. Ik wil er even op wijzen: "navolgende perioden". In 2 Timotheüs 3 vers 1 zegt hij: "Weet dat in de laatste dagen..." Ik heb dat even in een schemaatje gezet, dat gaat een stuk sneller dan het hele onderwerp te bestuderen. Dit is de tijd van Paulus en Timotheüs. Daarna komt de navolgende of latere periode. En aan het einde, het einde van de aion, voor de komst van Christus, dat zijn de laatste dagen.

Leven wij dan in die laatste dagen? Dat denk ik wel. Maar het onderwerp van de laatste dagen is ook een beetje afhankelijk van de context waarin het zich bevindt. In de aanvang van de Hebreeënbrief staat dat God voortijds veelmaal en op veel wijzen tot de vaderen heeft gesproken door de profeten, en in deze laatste dagen spreekt Hij tot ons door de Zoon. Maar die "laatste dagen" in Hebreeën 1 vers 2 beslaan wel 2000 jaar. Dat is gewoon de hele periode van de laatste dagen. Misschien dat men, toen het geschreven werd, dat Koninkrijk nog eerder verwachtte. Wellicht. Maar wij weten inmiddels dat het niet gekomen is.

Petrus zegt dat één dag bij de Heer is als duizend jaar en duizend jaar als één dag. Wij leven nu in dag zes; de zevende dag staat op aanbreken. Als duizend jaar bij de Heer is als één dag, dan zijn er al heel wat van die dagen voorbij en dan leven we ook wat dat betreft in de laatste dagen. En weet dit: je hebt ook nog dé laatste dag, de opstanding in de laatste dag. Ik had eerst die dia's, maar ik dacht: nee, dat wordt een hele Bijbelstudie. Die schrijven we op het lijstje voor de toekomende jaren, de toekomende aion. Ik beloof niks meer, want het lijstje wordt steeds langer en de tijd wordt steeds korter.

"Weet dit, dat er in de laatste dagen gevaarlijke perioden zullen zijn." De Statenvertaling heeft "zware tijden". Dat zal ongetwijfeld zo zijn, zwaar, maar er staat echt "gevaarlijk". De enige andere keer dat het woord voorkomt, is in Mattheüs 8. Daar gaat het over Jezus die aan de overkant komt in de landstreek van de Gergesenen. Twee heel erg gevaarlijke mannen die demonisch gedreven worden, kwamen Hem tegemoet, zodat niemand sterk genoeg was om langs die weg voorbij te gaan. Niemand kon daar voorbij om die twee gevaarlijke mannen te passeren. De laatste dagen zijn dan ook gevaarlijk. "Weet dit, dat er in de laatste dagen gevaarlijke perioden, gevaarlijke tijden zullen bestaan. Want de mensen zullen veel van zichzelf houden."

Kenmerken van de Mens in de Laatste Dagen ↑ hoofdstukken

Liefhebbers van zichzelf. Dit woord is opgebouwd uit *philo*, dat is liefhebben of veel houden van, en *autoi*, dat is zelf. De mensen zullen dus veel van zichzelf houden. In de meeste vertalingen staat hier een komma, maar ik denk dat je hier eigenlijk een dubbele punt zou moeten zetten, want al die kenmerken die nu genoemd worden — en het is een heel rijtje — zijn gewoon een nadere verklaring van dat veel van zichzelf houden. We leven toch ook nu in een tijd waarin het bij mensen alleen maar gaat om het presenteren van jezelf? Kijk maar op social media. Ik vind ook een selfie-stick daar zo'n symptoom van. Vroeger maakte men foto's waarbij de lens van je af was gericht, maar tegenwoordig staat de lens altijd naast je en maken mensen foto's met de lens naar zich toe gekeerd. De wereld is wat dat betreft wel een beetje omgedraaid.

Maar voordat ik het hele rijtje ga lezen — wat overigens een vermoeiende bezigheid is — wil ik wijzen op vers 5. Het rijtje loopt van vers 2 tot vers 5, en in vers 5 zegt Paulus dat de mensen die hij hier noemt, die mensen die veel van zichzelf houden, een schijn van godsvrucht hebben. Dit gaat dus niet alleen over de wereld in het algemeen, maar over de godsdienstige wereld in het bijzonder. Dat wil ik in ieder geval genoemd hebben, want er zit nog wel wat nuance in, denk ik, maar het betreft dus ook de godsdienstige wereld, laat ik het zo zeggen.

Nou, *fasten your seatbelts*, dan gaan we alle omgeving even langs, woord voor woord. De mensen zullen veel van zichzelf houden. Ik ken een Bijbelleraar die dit soort rijtjes altijd zo snel mogelijk doorleest en erdoorheen ratelt, om pas bij vers 5 weer langzaam te gaan praten, maar wij doen het even wat rustiger aan. Ik heb daar altijd een beetje moeite mee, want zoals Leni net al zei: als mens herkennen we dit allemaal ook al enigszins in onszelf. Laat ik het genuanceerd zeggen. Het is niet zo dat wij wijzen naar de wereld en zeggen dat zij er allemaal niet deugen en wij wel, want ook dat is weer godsdienst. Nee, dit is de mens. Als je niet veranderd wordt in je denken door het woord van de waarheid, door gezonde woorden, dan is dit het ongezonde denken wat overheerst. Natuurlijk zijn dit eigenschappen die altijd al bestaan hebben en er zijn altijd mensen geweest met deze eigenschappen. Maar Paulus zegt dat die laatste tijden gekenmerkt zullen worden door deze dingen. Dit is niet meer de uitzondering, maar dit is het algemene beeld.

Veel van zichzelf houden en geldzuchtig zijn. Kunnen jullie dat lezen? Veel houdend van zilver is de woordopbouw in het Grieks. Geld, ja, dat was het betaalmiddel. Volgens mij is zilver in het Frans — een taal die ik overigens niet spreek — iets van *argent* of zo. Dat is een woord voor geld, maar ook voor zilver heb ik wel eens begrepen. Maar als ik lieg, dan lieg ik in commissie, want ik heb het ook maar van horen zeggen. Dan volgt: arrogant en hoogmoedig. Een hoge moed hebben. Dat is hoogmoed en arrogantie. Het zijn ook allemaal woorden waar veel overlap in zit. Dan worden de lasteraars genoemd. Dat woord kennen we overigens wel: *blasfèmoi*, blasfemie. Dat wordt vaak vertaald met godslastering. Maar laat ik nu eens iets ongenuanceerd zeggen. Ik ben de man van de nuance, dat weten jullie, maar als ik het ongenuanceerd zeg, dan zeg ik: als men ergens vloekt, dan is het wel in de godsdienstige wereld. Daar waar men God van alles beticht en allerlei onzin over Hem leert. Kijk, als men vloekt, dan zeggen we direct dat dat niet mag. Maar waar heeft men geleerd dat God verdoemt? Het is toch de kerk die dat leert? En dan gaat men in de wereld vloeken en zegt men: "God verdoemt". Wij zeggen dan: "Oh, hij vloekt", maar van wie hebben ze dat geleerd? Dat komt toch van de godsdienstige wereld? Zij zijn degenen die dat leren. Dat is dus blasfemie, omdat men dat leert. De wereld neemt dat over; die weten niet beter, maar zij zouden beter moeten weten. Het woord oorblazerij, heb je dat nog kunnen opzoeken, Leni? Dat weet ik niet, ik geef jou dat mee als huiswerk. Is dat goed? Ik deed vroeger mijn huiswerk ook nooit, dus je hoeft geen huiswerk meer te doen op die leeftijd.

Aan hun ouders ongezeglijk, onoverreedbaar. Zie je? Onoverreedbaar. Vroeger luisterde men nogal naar de ouders en ging men daarin mee, maar ook dat zien we natuurlijk wel heel sterk veranderd zijn. Ik heb wel een beetje moeite om deze dingen naar voren te brengen terwijl mijn vader en moeder, mijn ouders, hier op de voorste rij zitten. Voor mijn bekering was ik namelijk ook zo. Ja, daar kan ik nog wel wat verhalen over delen. Dan: ondankbaar. Wij leefden in een wereld waar... nou, we hebben het nog steeds goed. Maar als Nederlanders hebben we daar helemaal een handje van: wat kunnen we zaniken en zeuren over hele kleine dingen. Dat is ondankbaarheid. Niet zien wat je wel hebt, maar alleen zien wat je vindt dat je niet hebt. Dan staat er: onrechtschapen. Dat is voor mij ook wat oud-Nederlands; de Statenvertaling heeft daar "onheilig". Alles wat heilig is, niets is meer heilig. In zo'n tijd leven we ook. Alles moet gezegd kunnen worden onder het mom van politiek correct zijn. In ieder geval zitten we aan de lucht.

We gaan wat versnellen. Zonder natuurlijke genegenheid! Ik moet altijd aan abortus denken als ik zoiets lees. Niets is meer heilig, zelfs een ongeboren kind niet. Het moet toch gewoon kunnen, "baas in eigen buik", noem het allemaal maar op. Terwijl dat ongeboren leven juist beschermd zou moeten worden. Dat voel je op je klompen aan, zou ik bijna zeggen; daar heb je een natuurlijke genegenheid voor. Nou, dat verdwijnt allemaal. Onverzoenlijk. Ja, als je geen verzoening kent, waarom zou je je dan verzoenen met de ander? Dan volgt verdachtmakers, dat is ook weer dat *diabolos*: het door elkaar gooien. Nou, dit is wel echt eentje van deze tijd, het door elkaar gooien en de desinformatie. Onbeheerst: jezelf niet in kunnen houden. Dat heeft ook te maken met alles maar willen doen en je emoties en lusten maar volgen. Maar als je enige verwachting dit leven is, dan heb je weinig meer en heb je ook niks om je voor in te houden, om het zo te zeggen. Onhandelbaar en onmild. "On plus mild", zo is dat woord opgebouwd. Afkerig van het goede. Het is niet alleen maar dat men het goede negeert, nee, voor het goede is men zelfs afkerig.

En dan denk ik toch ook echt in de eerste plaats aan het Woord, het woord van de waarheid. Paulus zegt dan ook hier in hoofdstuk 4 dat ze de gezonde leer niet meer zullen verdragen; daar zijn ze afkerig van. Dat is dus ook weer die godsdienst, laat ik het nog maar een keer zeggen. Verraders, overhaast of roekeloos, beneveld. En dan: meer van genot houden dan van God. Ook dat woord kennen we: hedonisme. Het is opgebouwd uit *philo* en *hèdonè*, veel houden van genot. Meer van genot houden dan van God. Dat is ook allemaal op het "ik" gericht: liefhebbers van zichzelf. Maar ik heb erbij gezet: deze opsomming lijkt veel op die van Romeinen 1. Ik zag het niet meer zitten om die ook nog af te drukken, want ik dacht dat we onze portie wel gehad hebben zo, maar lees Romeinen 1 maar eens na. Daar gaat het over deze wereld die God heeft overgegeven, overgeleverd en losgelaten aan een verwerpelijk denken. Dan krijg je dus wat in Romeinen 1 vers 28 tot 31 genoemd wordt. Leg het rijtje maar naast dit rijtje; het heeft opvallend veel overeenkomsten.

Een Schijn van Eerbiedigheid in de Godsdienstige Wereld ↑ hoofdstukken

Zij hebben een vorm, een bepaalde vormgeving. Ze hebben een vorm van eerbiedigheid. In dat woord voor 'vorm', *morphē*, zit ook de stam van 'metamorfose', wat een verandering van vorm betekent. Dat woord zit erin: het vormen van een gedaante. Het is echter ook een schijn, want het is wel een vorm van eerbiedigheid, maar omdat de inhoud ontbreekt, is het slechts schijn. Het is eigenlijk meer een uitleg dan een vertaling. De Statenvertaling spreekt hier over een 'gedaante van godzaligheid', maar ja, wat dat precies is...

Dat woord voor eerbiedigheid is *eusebeia*. Ik moet dan altijd denken aan de voetballer Eusébio; die naam is opgebouwd uit 'eu', net als in *eu-aggelion*, het goede bericht of de goede boodschap. 'Eu' is goed, en 'sebeia' komt van vereren. Hier staat dus letterlijk een 'goede verering' of 'welvereren'. De herziene Statenvertaling zegt 'godzaligheid' en de NBG-vertaling spreekt van 'godsvrucht', maar het woord 'God' zit er oorspronkelijk niet echt in. Nu is het wel zo dat Paulus dit woord vaak gebruikt en Timotheüs aanspoort om zich daarop te richten: die goede verering. Uiteindelijk is de goede verering natuurlijk het erkennen van God als God. Maar hier is het slechts een vorm van, een schijn van.

De ultieme vorm van goede verering is dat je God vereert als God. Dat brengt ons weer bij Romeinen 1. In Romeinen 1 gaat het over degenen die God niet erkennen als God, maar dat betreft daar de wereld. In het christendom, in de religie, erkent men God echter vaak ook niet als God. De vraag is natuurlijk wat Paulus hier precies aankondigt met die zware, gevaarlijke tijden in de laatste dagen, waarin men een vormgeving van eerbiedigheid heeft. Dat kun je heel smal trekken en zeggen dat het alleen over het christendom gaat, maar ik denk dat je het ook wel breder mag zien. Hoe kijkt men in de wereld naar onze westerse wereld? Dat wordt toch gezien als het christendom; met aanhalingstekens is dat hoe men naar ons kijkt. Onze christelijke cultuur, of voor mijn part 'joods-christelijk', zoals ik het weleens uit de mond van Geert Wilders heb gehoord: 'We leven in een joods-christelijke cultuur.' Nou, 'lekker dan', denk ik als ik om mij heen kijk. Het heeft een vorm van eerbiedigheid, maar politiek gezien is dat natuurlijk ook vaak een vorm van eerbied die vooral uit mooipraterij bestaat. Het heeft een vorm van goede verering, een vorm van eerbiedigheid, maar de macht en de kracht daarvan hebben zij verloochend.

De basis van die kracht, de macht van eerbiedigheid en goede verering, zou ik op tien verschillende manieren kunnen omschrijven. Ik noemde net al het erkennen van God als God, maar het gaat ook om 'gezonde woorden' en 'het woord van de waarheid'. Dat zijn termen uit deze brief waar het werkelijk om gaat. Wat Paulus straks aan het einde van dit hoofdstuk noemt: 'Heel de Schrift is door God ingegeven.' Dat is de kracht van goede verering. Als we God als God willen vereren, moeten we weten wie Hij is en wat Hij zegt in Zijn Woord, en dat tot ons nemen. Al het andere kan interessant zijn, maar het staat op de tweede, derde of vierde plaats. Waar het hier om gaat, is het woord van de waarheid. En dat wordt in de laatste dagen massaal verloochend, in het christendom, maar van mij apart ook in de wereld. Ze hebben een vorm van eerbiedigheid, maar de macht, de kracht daarvan — *dynamis*, het vermogen — dat verloochenen zij.

Paulus zegt dan opnieuw: 'Mijd ook dezen.' Wend je daarvan af. Zoals hij eerder zei: 'Wijk af van de onrechtvaardigheid.' Ik noemde net Romeinen 1, maar ook in Romeinen 16 zegt Paulus zoiets, en ik had nog wel meer voorbeelden kunnen noemen. Dit zijn de tijden waarin wij leven en we zijn dus gewaarschuwd. Er komen nu nog een paar verzen die ik moet bespreken. Paulus geeft aan dat dit gedrag in de laatste dagen 'common sense' is, om het zo maar te zeggen. Maar waar jij je op moet richten, Timotheüs, dat is de Schrift. Dat is het slot van dit hoofdstuk, maar eerst bespreekt hij nog een paar andere zaken. Ik kom nu bij een paar verzen die ik lastig vind, waarvan ik soms ook zoiets heb van: wat bedoelt Paulus daar nu precies mee? 'Mijd ook dezen' — wie zijn dat dan precies?

Dwaalleraars Die de Woonhuizen Binnensluipen ↑ hoofdstukken

Tot hen behoren zij die de woonhuizen binnensluipen en vrouwtjes in krijgsgevangenschap brengen die met zonden opgestapeld zijn. De NBG zegt: 'inpalmen'. Ik weet niet of jullie een idee hebben bij wat Paulus hiermee bedoelt, maar ik heb de commentaren er ook een beetje op nagelezen en ik heb wat op internet zitten zoeken. Kijk, als ik een blog had geschreven, had ik deze verzen waarschijnlijk overgeslagen. Laat ik het zo zeggen: ik heb de Studiebijbel erop nageslagen, maar dan gaat men een beetje filosoferen dat het wel dwaalleraars geweest zullen zijn van die en die richting. Dat kan ik ook wel bedenken, want omdat het er niet staat, kun je alles bedenken. Maar wat men nou precies bedoelt, dat weet ik niet.

Paulus heeft het in de Titusbrief wel over iets soortgelijks. Daar zegt hij: "zinloze praters en bedriegers, vooral die uit de besnijdenis zijn. Men moet hen de mond snoeren." Daar ging het dus ook over dwaalleraars, omdat zij hele huisgezinnen omverwerpen om schandelijke winst te maken en onbehoorlijke dingen onderwijzen. Kijk, daar gaat bijvoorbeeld ook de hele Galatenbrief over: over gelovigen uit de naties die weer onder de wet gebracht werden door allerlei dwaalleraars. Die zeiden dan: "Ja, je bent nu wel gered, maar om nu rechtvaardig te leven, zul je ook de wet moeten houden." Nou, daar gaat het volgens mij in Titus ook om, en wellicht ook in 2 Timotheüs 3.

Maar blijkbaar... sorry dames, begon dat toch bij de vrouwtjes? Tenminste, dat is de enige conclusie die ik hieruit kan trekken. Dat kun je tegenwoordig natuurlijk ook allemaal niet meer zeggen. Ik heb best wel wat geprobeerd daarover te lezen en er zijn mensen die zeggen: "Ja, in de politiek werkt het ook zo: als je de mannen mee wilt krijgen, moet je bij de vrouwen beginnen." Nou, ik denk altijd... ik stem niet, maar dat zou ook al... ik heb geen vrouw, dus dat is makkelijk praten natuurlijk, maar dan bepaal ik toch altijd nog zelf hoe ik daarover denk, toch? Maar ja, blijkbaar zijn er veel mannen die zich makkelijk mee laten voeren door hun vrouw en dus is het het beste om bij de vrouw te beginnen. Dat is misschien het idee wat hierachter zit. Maar ik geef het echt door voor wat het waard is, want jullie merken ook aan mij dat ik ook maar een beetje zit te hakkelen nu en dat ik het ook niet echt weet. Eigenlijk weet ik het niet.

Het was heel in het begin blijkbaar al zo gelopen bij die vrouwen. Vrouwtjes in krijgsgevangenschap brengen... Ja, dat in krijgsgevangenschap brengen is natuurlijk niet letterlijk. Dat is wel wat de NBG zegt: inpalmen. Maar waarom palmen de mannen de mannen dan niet in? Waarom staat hier dat het bij de vrouwtjes begint? Die tippelen er misschien eerder in. 'Tippelen' is ook een woord wat... En dan staat hier: "die met zonden opgestapeld zijn." Daarvan denken wij meteen aan een heel ethisch woord natuurlijk, 'zonden', maar zonde is natuurlijk eigenlijk gewoon een doelmisser. Dus "die met zonden opgestapeld zijn", zou dat een andere manier zijn om te zeggen: die zich veel met missers bezighouden? Ik ken heel wat vrouwen die er een dagtaak aan hebben om bij de thee te praten over allerlei missers, om het zo maar te zeggen. Vrouwtjes die zich bezighouden met wat er mis is. Ja, ik heb er maar een vraagteken achter gezet, maar het woord 'roddeltante' bestaat wel en 'roddeloom' niet, dus dat is toch een vrouwelijk woord. Natuurlijk behoren de dames die hier nu aanwezig zijn daar niet toe, maar over het algemeen is het toch wel een vrouwenbezigheid. Je hoeft er maar één te hebben in de familie... Kijk, en die vrouwtjes... wij hebben er nog een paar.

Die met zonden opgestapeld zijn en geleid worden door allerlei begeerten en geneugten. En ik zie aan jullie hoofden dat jullie ook meteen allemaal aan seks denken. Nee? Ja, behalve Tessa dan. Voor de rest zie ik jullie allemaal grijnzen. Maar ik zeg: het is niet per se seksueel. Begeerten en geneugten... ja, maar er zijn vrouwen die er een genot in vinden om zich bezig te houden met allerlei missers. Ja, maar die hebben zelf ook problemen. Ik kwam vroeger bij een vriend van mij waar ik wel eens kwam, daar zat altijd een tante. Nou, die wilde alles van je weten want dan kon ze het doorvertellen, en alles wat ze wist, dat vertelde ze aan jou door. Dus aan dat soort vrouwtjes denk ik altijd als Paulus het hier over heeft. Maar zoals gezegd, dat zijn hele andere vrouwen dan hier aanwezig zijn.

Nou, dat "begeerten en geneugten" is dan ook zo vertaald dat je wellicht al snel aan seksualiteit denkt. Maar dat "begeerten", dat heeft met gevoel te maken. En een vrouw is toch, over de hele linie genomen, over het algemeen gevoeliger dan de man. De man is meer rationeel. En dat is ook de positie van de vrouw; God heeft het ook zo gemaakt. Dus dit is niet verkeerd ofzo. Ja, en dat woord "geneugten", dat heeft met bevrediging te maken. Maar ook daarbij denk je misschien al snel aan seksualiteit, maar roddelen is natuurlijk ook een vorm van zelfbevrediging, laat ik het zo zeggen. En zo kun je er vast nog wel wat noemen.

Maar blijkbaar gingen in ieder geval in die tijd mensen de huizen in om de vrouwtjes... want er staat echt een verkleinwoord, het is echt een denigrerend woord... aan vrouwtjes die zich met allerlei missers bezighielden of daarmee opgezadeld zijn. En dat genot... daar waren blijkbaar dwaalleraars, om dat woord maar te noemen, die de woonhuizen binnensluipten. Vrouwen waren toen afhankelijker van de mannen dan dat het nu is. Is dat heel moeilijk in te denken? Ja, misschien wel. Maar ik ken ook voorbeelden van mensen die wat je dan noemt een herderlijke taak hadden — dominees, oudsten, ouderlingen die op huisbezoek gaan — die op een gegeven moment toch bij de vrouwtjes kwamen waarbij het misliep. Iedereen kent daar wel voorbeelden van, dus zo gek is het allemaal niet wat hier staat. En die vrouwtjes hadden toch vaak in die gevallen een bezoek geïnitieerd van: "Joh, kun je eens langskomen, want ik wil graag eens praten over mijn problemen." En uiteindelijk ontstaat er dan blijkbaar iets waar allerlei begeerten en geneugten uit voortkomen. Nou, meer ga ik er maar niet over zeggen, want ik heb er gelukkig niet al te veel verstand van, dus bel me niet om op huisbezoek te komen. Ja, dat mag ook helemaal niet.

Zo had ik een keer een vrouw die aan de deur kwam van de Jehovah's Getuigen. En die was al een paar keer bij me aan de deur geweest. Toen zei ik: "Mevrouw, kom gewoon eens binnen, dan kunnen we eens verder praten onder de koffie." Toen zei ze: "Ja, dat wil ik wel doen," maar dat vond ze niet zo passend. Ze zegt: "Dus dan neem ik een jongere broeder mee." Nou, die vrouw was 85! Dus ik zeg: "Ja mevrouw... ik vind dat niet gepast." Ik zeg: "Nou, hoe dan ook, u valt echt niet meer binnen mijn doelgroep." In haar hoofd was ze toch jonger? Maar toch nam ze een jongere broeder mee. En toen stond er een man die een jaar of 55 was voor de deur. Die was inderdaad jonger dan haar, maar ouder dan mij. Nou, hoe dat verder gegaan is, vertel ik nog wel eens.

"Die altijd leren zonder ooit tot besef van de waarheid te kunnen komen." Ja, ook dit soort mensen kennen we denk ik allemaal wel. Ze komen en ze gaan, of ze komen en ze gaan niet, maar uiteindelijk in de gesprekken gaat het dan toch vaak over koetjes en kalfjes. En dan denk ik: besef je de waarheid wel?

Jannes en Jambres: het Weerstaan van de Waarheid ↑ hoofdstukken

Ja, zoals Jannes en Jambres die Mozes weerstaan. En dan ga je op zoek naar Jannes en Jambres in de concordantie, maar die vind je daar niet. Dit is de enige plek waar Jannes en Jambres in de Schrift genoemd worden. Zij zijn, volgens de Joodse overlevering — en blijkbaar bevestigt Paulus die Joodse overlevering omdat hij het hier noemt — de tovenaars van de Farao in Egypte. Dus toen Mozes die staf mocht neergooien en die veranderde in een slang, deden zij hetzelfde, evenals het veranderen van water in bloed.

Maar Jannes en Jambres weerstonden Mozes; zo weerstaan ook dezen de waarheid. Ik wist zelf ook niet alles over Jannes en Jambres, maar de studiebijbel weet het wel. Die zegt — en ik heb het gekopieerd voor wat het waard is: "Jannes en Jambres zijn ons niet uit de Bijbel bekend, maar wel uit de Joodse traditie. Het zijn de twee hoofdtovenaars van de Farao, want er waren er al meer, die hun toverpraktijken aanwendden tegen Mozes en Aäron. Ze zouden met het volk Israël meegegaan zijn uit Egypte en het brein zijn achter de opstand rond het Gouden Kalf." Dus ze hebben het volk ook echt verleid. Maar dit vind je dus niet letterlijk terug in de Bijbel.

Ik heb Exodus 32 erbij gezet als de plaats waar je de beschrijving van de verering van dat Gouden Kalf vindt, wat op zich ook een verhaal apart is. Misschien wel ja, want het is een mooie geschiedenis. Het volk maakte een gouden kalf, maar ze zeiden: "Dit is de God die ons uit Egypte heeft uitgeleid." Dus er was een beeld van Yahweh, hoe dan ook. En daar zitten dan die Jannes en Jambres achter.

Deze vergelijking geldt niet de vrouwen uit het vorige vers, maar de dwaalleraars. Ja, want anders blijven we bij die vrouwtjes hangen natuurlijk. Zoals Jannes en Jambres zich opstelden tegen Mozes en Aäron, zo stellen de dwaalleraars zich nu op tegen het evangelie en zijn dienstknechten Paulus en Timotheüs. En dat laatste is natuurlijk helemaal waar. Zoals Jannes en Jambres die Mozes weerstaan, zo weerstaan ook deze de waarheid: mensen met een ontaard denken.

Maar toveren in de Bijbel, dat is manipuleren. Het heeft alles met demonie te maken, met andere machten. Paulus zegt tegen de Galaten: "O, dwaze Galaten, wie heeft jullie betoverd?" En dat gaat over wat ik net noemde: je bent nu al gered, maar als je rechtvaardig wilt leven, zou je ook onder de wet moeten leven. Paulus noemt dat: wie heeft jullie betoverd? Zo weerstaan ook dezen de waarheid. Mensen met een ontaard denken... Oh, ik had hem toch wel bij de dwaze Galaten gezet. Onverstandige, dwaze Galaten, wie betovert jullie? Mensen met een ontaard denken, ondeugdelijk wat betreft het geloof. Dat lijkt me helder.

Zij zullen niet veel verder vorderen, want hun dwaasheid zal aan allen overduidelijk zijn, zoals het ook van diegenen werd. Vroeg of laat komt alles aan het licht, dat leert de Schrift ons ook. Dus hoe we ons er ook druk om kunnen maken — en dat deed Paulus ook en hij waarschuwt Timotheüs er ook voor — uiteindelijk zal alles wat in het hart is openbaar worden en aan het licht komen.

Maar jij... jij volgt mij terzijde in de onderwijzing. Maar jij. Ik zie dat het echt de hoogste tijd is om te gaan stoppen. Ik had nog een paar dia's, maar die vrouwtjes weer hè? Ja, dat is een beetje... Ik zei al, ik heb wat moeite om zo'n heel rijtje op te dreunen. Maar ja, dat is toch een noodzakelijk kwaad. En het is niet voor niks dat Paulus ons, Timotheüs maar ook ons over zijn hoofd heen, waarschuwt. De volgende keer zegt Paulus elke keer: "Maar jij," zegt hij tegen Timotheüs. Dat doet hij op een aantal plaatsen. Hij schildert hoe het in het algemeen zou gaan en dan zegt hij: "Maar jij." Nou, dat zegt hij natuurlijk daarmee ook tegen ons. Maar wat hij daar dan allemaal over zegt, daarover hebben we het een volgende keer.