de Tabernakel (3) – het brandofferaltaar

Het brandofferaltaar was het eerste attribuut dat men tegenkwam bij binnenkomst in de tabernakel. Het stond in de voorhof samen met het wasvat en beide waren gemaakt van hout, overtrokken met koper. Het brandofferaltaar spreekt in al zijn facetten van de opgewekte en verhoogde Christus. Maar ook de offers die op het brandofferaltaar gebracht werden, spreken van Hem. In deze studie gaan we de beschrijving van het brandofferaltaar in Exodus 27 langs en zien we hoe geweldig deze dingen spreken van Christus!

📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst

Samenvatting: Deze studie behandelt het brandofferaltaar in de voorhof van de tabernakel. Er wordt benadrukt dat het brandoffer op het altaar niet primair wijst op de dood en vernedering aan het kruis, maar juist op de opstanding en verhoging van Christus. De materialen, zoals het met koper overtrokken sittimhout, en de afmetingen symboliseren hoe het vergankelijke onvergankelijk wordt gemaakt door genade. Daarnaast worden diverse offers uit het Oude Testament, zoals die van Noach en Abraham, besproken als voorafschaduwingen van deze opstanding. Tot slot toont de studie aan dat gelovigen nu opgeroepen worden om in navolging van de verhoogde Christus hun leven als een levend en welgevallig offer te stellen.

Besproken Schriftgedeelten: Hebreeën 9, Exodus 25:10, Exodus 27:1, Exodus 27:8, Exodus 38, Exodus 39:33, Exodus 40:6, Exodus 40:10, Exodus 40:29, 1 Korinthe 5, Leviticus 1:11, Exodus 20:24, Exodus 20:25, Exodus 20:26, Openbaring 7:1, Openbaring 17:12, Numeri 21, Johannes 3, Exodus 25, Genesis 8:20, Genesis 22:2, Genesis 22:3, Genesis 22:4, Hebreeën 11:17, Romeinen 5, Romeinen 6:1, Romeinen 6:5, Romeinen 6:11, Romeinen 6:23, Romeinen 11:36, Romeinen 12:1, Romeinen 12:2, Efeze 2, Efeze 5:1, Efeze 5:25, Hebreeën 13:15, 1 Petrus 2:5

“Wat hier op het altaar gebeurde, is een uitbeelding van de opstanding en verhoging van de Heer Jezus Christus, van Zijn opstanding en hemelvaart.”

Inleiding op de Studie over het Brandofferaltaar ↑ hoofdstukken

We gaan beginnen. De vorige keren hebben we het over de tabernakel gehad en toen heb ik ook gezegd dat we het deze keer over het brandofferaltaar zouden gaan hebben. Dat is dan ook het onderwerp. We gaan straks eerst gewoon eens een aantal schriftgedeelten lezen waarin gesproken wordt over dat brandofferaltaar; een schriftgedeelte waarin God tot Mozes zegt hoe het gemaakt moest worden en daarna een schriftgedeelte over hoe het uiteindelijk gemaakt werd.

Daarna worden alle attributen van de tabernakel, dus ook het brandofferaltaar, naar Mozes gebracht. Daar lezen we ook nog wat over en dan wordt aan het einde van Exodus — want het zijn allemaal schriftgedeelten uit Exodus — de tabernakel opgezet en geïnstalleerd. Die beschrijvingen gaan we straks allemaal even doorlezen, zodat we ook een beetje een beeld hebben van waar we het precies over hebben.

De Plaatsing van het Altaar in de Voorhof ↑ hoofdstukken

We keren terug naar de tabernakel, waar we de vorige keer ook al over spraken. Ik heb er even een plaatje bij gepakt om het geheugen op te frissen, voor zover we dat bij de maquette nog niet hadden gedaan. Overigens is deze tekening niet helemaal juist. Logischerwijs zou je verwachten dat de bovenkant het noorden is, met het westen, oosten en zuiden op de bekende plekken. Maar de ingang van de tabernakel bevond zich aan de oostzijde. We moeten dus even draaien in ons denken; we moeten ons denken als het ware 'verdraaien'. Dan is dít oost, dat west, daar zuid en ginds noord. Is dat belangrijk? Jazeker, dat is het wel. Daar komen we nog op als we de rest van de tabernakel bespreken. Ook in deze studie is het van belang, omdat de dieren die geslacht werden om daarna geofferd te worden, aan de noordkant werden geslacht. Zo staat het althans in Leviticus, en daar komen we straks nog op terug.

Dit is dus het gehele complex met de witte omheining eromheen. Vorige keer hebben we het voornamelijk gehad over de vertrekken die wij het Heilige en het Heilige der Heiligen noemen, wat in Hebreeën 9 de eerste en de tweede tabernakel wordt genoemd: de eerste is het Heilige, de tweede het Heilige der Heiligen. Over de attributen die daarin staan, hebben we het kort gehad. Dat ga ik nu niet herhalen; daar komen we vanzelf weer op wanneer we straks door het eerste voorhangsel naar binnen gaan. Maar dat duurt nog even. In deze studie gaan we gewoon de deur binnen. Over die deur moeten we het ook nog wel een keer hebben, maar die laat ik nu voor wat hij is.

We komen dan binnen in de voorhof. Dit gedeelte wordt de voorhof genoemd en daarin vinden we eigenlijk twee attributen. Het eerste attribuut is waar we het vandaag over hebben: het brandofferaltaar. Het tweede is het koperen wasvat. Over het koperen wasvat ga ik het waarschijnlijk de volgende keer hebben, want dat is de meest logische volgorde. Maar nu richten we ons op het brandofferaltaar, dat overigens vaak ook het koperen altaar of het koperen brandofferaltaar wordt genoemd. Beide attributen in de voorhof waren namelijk van koper – of liever gezegd: van hout overtrokken met koper. Dat gaan we straks allemaal nog zien en lezen.

Wat valt daar voor nu nog meer over te zeggen? Niet zoveel, denk ik. We gaan de schriftgedeelten gewoon lezen. Kijk, hier heb ik nog een plaatje van het brandofferaltaar en het koperen wasvat. Wat zeg je, Fem? Schoonmaken? Dat ga je daar schoonmaken, ja. Daar ga je wassen. Daarom heet het een wasvat. Goed opgelet! Ja, het brandofferaltaar en het koperen wasvat; voor zover dat uit te beelden is natuurlijk, want daar zijn best nog wel wat verschillende visies op. Ik zou zeggen: Google er maar eens op, dan kom je allerlei varianten tegen. Vooral dat koperen wasvat is nogal lastig te reconstrueren. Al die dingetjes die erbij liggen – kookpotten en wat het allemaal wezen mag – daar ga ik deze keer niet eens op in. We beperken ons echt tot het brandofferaltaar, en daar valt al meer dan genoeg over te zeggen.

Dit zijn de schriftgedeelten waarin we de beschrijving vinden. Het komt vaker voor natuurlijk, maar dit zijn de kernteksten. Zoals ik zojuist al zei: in Exodus 27 zegt God tegen Mozes hoe het gebouwd moest worden. Exodus 38 beschrijft hoe het daadwerkelijk gebouwd werd. In Exodus 39 lezen we hoe het brandofferaltaar naar Mozes toe werd gebracht, en Exodus 40 is het hoofdstuk waarin de tent, de tabernakel, werd opgezet.

Dit is de volgorde zoals die voor ons logisch is: de tabernakel binnenlopen en hier in de voorhof beginnen. 'Hof' is overigens gewoon een mooi woord voor 'tuin', dus je zou ook kunnen zeggen dat dit de voortuin van de tabernakel is. Voor ons is het logisch om naar binnen te lopen en dan bij de deur of bij het brandofferaltaar te beginnen – en ik heb er nu voor gekozen om bij het altaar te starten. Maar in de Schrift is de beschrijving precies andersom. Die loopt van binnen naar buiten. Het allereerste wat we in de Schrift beschreven vinden, is de Ark van het Verbond. De Ark is het middelpunt van de tabernakel, maar daar hebben we het de vorige keer al over gehad. Wij gaan nu even stap voor stap verder om een goed beeld te krijgen.

De Instructies in Exodus voor de Bouw van het Altaar ↑ hoofdstukken

Laten we dat schriftgedeelte over het brandofferaltaar lezen. Dan beginnen we in Exodus 27. En als u één bladzijde terugslaat in uw Bijbel – tenminste, dat is bij mij zo – dan ziet u boven hoofdstuk 25 vers 10 de opdracht om de ark van het verbond te maken. Zoals ik al zei: de beschrijving in de Schrift is van binnen naar buiten. Daar is nogal wat meer over te zeggen, maar dat ga ik nu niet doen. We gaan gewoon naar dat brandofferaltaar toe in Exodus 27, waar bij mij boven het hoofdstuk al staat: het koperen altaar. Dat is zo’n andere benaming waaronder we het zo nu en dan ook vinden.

Ik hoop dat jullie wakker zijn, want er zijn natuurlijk flink wat details die je in zo’n gedeelte vindt, met afmetingen en de grondstoffen die gebruikt zijn om het ding te bouwen, de hoogte, van alles en nog wat. Maar dat gaan we gewoon eens lezen. En af en toe een plaatje erbij, dan moet het visueel te maken zijn denk ik.

Exodus 27 vers 1: "Gij zult ook een altaar maken van sittimhout. Vijf ellen zal de lengte zijn en vijf ellen de breedte. Vierkant zal dit altaar zijn. En drie ellen zijn hoogte. Gij zult zijn horenen maken op zijn vierhoeken. Uit hetzelfde zullen zijn horenen zijn en gij zult hem met koper overtrekken. Gij zult ook potten maken om zijn as te ontvangen, ook zijn schoffelen, zijn besprengbekkens, zijn krauwelen en zijn koolpannen – wat er dan allemaal ook wezen mag, maar dat zagen we net op het plaatje. Al zijn gereedschap zult gij van koper maken. Gij zult het rooster maken van koperen netwerk en gij zult aan dat net vier koperen ringen maken aan zijn vier einden. Gij zult het onder de omloop van het altaar van beneden opleggen, alzo dat het net tot het midden des altaars zij. Gij zult ook handbomen maken tot het altaar, handbomen van sittimhout, en gij zult ze met koper overtrekken. En de handbomen zullen in de ringen gedaan worden, alzo dat de handbomen zijn aan beide zijden des altaars als men het draagt. Gij zult hetzelfde hol van planken maken; gelijk als Hij u op de berg gewezen heeft, alzo zullen zij doen."

Dan gelijk verder naar hoofdstuk 38 van Exodus. Daar wordt beschreven hoe het gemaakt wordt. Zoek de verschillen, die zijn er niet. "Hij maakte ook het brandofferaltaar van sittimhout. Vijf ellen was deszelfs lengte en vijf ellen zijn breedte, vierkant en drie ellen zijn hoogte. Hij maakte deszelfs horenen op zijn vierhoeken, uit hetzelfde waren zijn horenen en hij overtrok het met koper. Hij maakte ook al het gereedschap van het altaar: de potten, de schoffelen en de besprengbekkens, de krauwelen, de koolpannen. Al zijn vaten – voorwerpen is dat – al zijn vaten maakte hij van koper. Ook maakte hij aan het altaar een rooster van koperen netwerk onder zijn omloop, van beneden tot zijn midden toe. En hij goot vier ringen aan de vier einden van het koperen rooster tot plaatsen voor de handbomen. En hij maakte de handbomen van sittimhout en hij overtrok ze met koper. En hij deed de handbomen in de ringen aan de zijde van het altaar, dat men het met hetzelfde droeg, en maakte hetzelfde hol van planken."

Vers 8 gaat verder met het koperen wasvat. Dus dat is voor latere zorg. Exodus 39: boven vers 33 staat bij mij: ‘het werk wordt bij Mozes gebracht’. Dus ook het brandofferaltaar wordt bij Mozes gebracht in vers 39. Het koperen altaar, ook hier weer het koperen altaar, en het koperen rooster dat het heeft, deszelfs handbomen en al zijn gereedschap. En dan moet ik alweer stoppen, want dan gaat het verder met het wasvat.

Exodus 40 staat boven bij mij: ‘Mozes richt de tabernakel op’. De tent wordt opgezet. Vers 6: "Gij zult ook het altaar des brandoffers zetten voor de deur van de tabernakel van de tent der samenkomst." Vers 10: "Gij zult ook het altaar des brandoffers zalven en al zijn gereedschap en gij zult het altaar heiligen en het altaar zal een heiligheid der heiligheden zijn." En vers 29... Nou, er zijn natuurlijk nog wel meer schriftgedeelten waar dat brandofferaltaar genoemd wordt, maar dit lijkt me al even voldoende in verband met het bespreken van het ding.

Nou ja, we zijn nu in Exodus 40, dus daar blijf ik gelijk maar even hangen. In 40 vers 6 lazen we dat; dat is ook wel mooi in verband met de vorige keren. Daar staat: "Gij zult ook het altaar des brandoffers" – dus het altaar van het brandoffer, oftewel het brandofferaltaar – "zetten voor de deur van de tabernakel." En daar heb ik een dik is-teken in mijn Bijbel gezet, namelijk van de tent der samenkomst. Zo leer je een beetje de terminologie die de Schrift gebruikt voor die dingen. Maar de tabernakel, het synoniem daarvan, is dus tent van de samenkomst.

In vers 10, ook belangrijk: "Gij zult het altaar des brandoffers, het brandofferaltaar, zalven." Zalven. En laat ik dan gelijk die interlineaire er weer bij pakken, want als we weten wat zalven in het Hebreeuws is, daar zien we het woord Mashiach nog in. Want Messias, Mashiach, dat betekent Gezalfde. Dus dat altaar werd tot Messias gemaakt zou je kunnen zeggen; het werd gezalfd.

Ik heb eerder al gezegd dat al die attributen, in principe de hele tabernakel, een beeld is van Christus. En alle attributen in de tabernakel zijn ook een beeld van Christus. Het wijst ons telkens natuurlijk op andere aspecten en beziet de dingen van een andere kant, maar de tabernakel is bedoeld om geestelijke dingen in stoffelijke zaken uit te drukken, om geestelijke waarheden te illustreren.

Het Gezalfde Altaar als Beeld van de Verhoogde Christus ↑ hoofdstukken

Dat brandofferaltaar, laat ik dat dan van tevoren gezegd hebben, is een beeld, een type van de opgewekte, van de verhoogde Christus. Een altaar is ook een verhoging. Dat hebben we net gelezen en daar komen we dan ook nog wel op. Maar dat altaar, dat brandofferaltaar, werd gezalfd. Het werd tot Messias gemaakt. En het altaar zou een heiligheid der heiligheden zijn, allerheiligst zou het zijn.

Overigens lezen we in de Schrift wel vaker over zalving. Koningen werden gezalfd, die werden tot koning gezalfd. Bijvoorbeeld bij David lezen we dat hij ook uit een hoorn met olie tot koning werd gezalfd. Nou, die zalving wijst ons altijd op hetzelfde, en dat is op Hem Die werkelijk met olie — en waar die olie een beeld van is — namelijk met Geest werd gezalfd. En dat is Christus.

Nou, vers 29 hadden we ook gelezen. Hij zette het brandofferaltaar aan de deur van de tabernakel van de tent der samenkomst en hij offerde daarop brandoffer en spijsoffer, gelijk de Heere, gelijk Yahweh aan Mozes geboden had. Hier gaat het dus over offers. En ook dat is erg belangrijk in verband met het brandofferaltaar, want daar werd immers op geofferd. Dat wordt dus wat kleiner als ik het zo... maar ja, laat ik het even zo. Dat brandoffer, dat wat vertaald is met brandoffer...

Het Brandoffer als Opstijgend Offer van de Opstanding ↑ hoofdstukken

Dat betekent letterlijk een opstijgend offer. Bij brand ligt natuurlijk de klemtoon, de nadruk ligt dan op het verbranden van het offer, maar waar eigenlijk de nadruk op ligt in het woord, is dat het een opstijgend offer is. In verband met de betekenis van die offers is dat erg belangrijk, omdat wij bij offers vaak denken aan dood. Een dier werd gedood en dat werd geofferd, maar in de Schrift wijst dat offer – en dat wil ik echt met nadruk zeggen – niet vooruit op het offer van bijvoorbeeld een lam of een ander dier, dat wijst niet vooruit op de dood van de Heer Jezus, maar op Zijn opstanding.

Ik kan dat volgens mij het beste met een plaatje laten zien. Overigens, als je op internet gaat zoeken naar de betekenis van het brandofferaltaar, dan zegt men vaak: ja, dat brandofferaltaar is een beeld, een type dat vooruitwijst naar het kruis. Ik zat gisteren nog even te googelen en toen kwam ik deze artistieke weergave tegen met een brandofferaltaar en daarop het kruis. Ja, er werd ook uitgelegd dat het brandofferaltaar een beeld van het kruis is. En toch is het niet waar. Ik begrijp de associatie wel, omdat wij bij offeren denken aan doden of aan dieren die geofferd werden, maar toch is het anders.

Het is namelijk zo – dit is ook een tekening van dat brandofferaltaar – dat het offerdier naast het altaar geslacht werd. Zie je het? Zelfs Fem weet het. Ik heb heel veel plaatjes. Dat was een stier, ja. Het offerdier werd naast het altaar geslacht. De Heer Jezus stierf aan het kruis, buiten de legerplaats zegt de Schrift bijvoorbeeld, maar het dier werd geofferd op het altaar. Het dier werd verbrand op het altaar en wat we dan in de Schrift bijna als refrein daarop lezen, is dat het opsteeg als een lieflijke reuk voor de Heer.

Wat er op het kruis gebeurde – het kruis, de slagbank waar Christus als ons Paaslam geslacht werd, dat zegt 1 Korinthiërs 5: "Ook ons Paaslam is voor ons geslacht" – dat was geen lieflijke reuk voor de Heer. Wat daar gebeurde op Golgotha, daar wendde Hij Zijn gezicht van af. Daar werd het duister, duisternis. Wat hier gebeurt, het slachten van het offerdier, dat is een beeld van de slachting van de Heer Jezus op Golgotha. En wat hier op het altaar gebeurde, is een uitbeelding van de opstanding en verhoging van de Heer Jezus Christus, van Zijn opstanding en hemelvaart. Zoals die rook van dat offer als een lieflijke reuk opsteeg voor de Heer, zo stond Hij, die stierf op Golgotha, op uit de dood en voer Hij op naar de hemel.

Ik zal dat nog wel vaker gaan zeggen, maar het lijkt me goed om dat, in ieder geval hier aan het begin van de studie waarin we het hebben over het brandofferaltaar, echt te benadrukken. We komen daar echt nog wel vaker op terug. Overigens ken ik ook mensen die zeggen dat die offers helemaal niet binnen de tent zelf werden gebracht, maar erbuiten, want dat hoorde buiten plaats te vinden. Nou, dat ontdekte ik van de week, dat dat niet waar is. In Leviticus 1 – ik noemde het net al even – daar gaat het over het slachten van een offerdier. Leviticus 1 vers 11 zegt: "Hij zal dat slachten aan de zijde van het altaar noordwaarts voor het aangezicht des Heren." Dat komt in die hoofdstukken nogal een paar keer voor. De eerste hoofdstukken van Leviticus gaan echt over de offers zelf: verplichte offers, vrijwillige offers en hoe die offers gebracht werden. Maar dat werd dus noordwaarts gedaan, dus dit dier ligt nog aan de goede kant op de tekening. Want hier kwamen we binnen in de tabernakel, in het oosten. En hier was dus het noorden, het westen en hier het zuiden. Dus aan de noordkant werd dat offerdier geslacht.

Zoals Christus als een lam ter slachting geleid werd en op Golgotha geslacht werd... daar stierf Hij, daar werd ons Paaslam geslacht. En de lieflijke reuk, dat is de opstanding, zoals die rook ten hemel voert. Overigens werden er niet alleen dieren geofferd, maar ook spijsoffers en drankoffers werden daar geofferd. Dat lazen we in Exodus 40 vers 29. Dan gaat het over een spijsoffer, en je leest het ook van drankoffers. Een spijsoffer en een drankoffer dood je niet eens voordat je dat op het altaar brengt, dat werd verbrand. En die verbranding, dat is een beeld van hoe de Heer, hoe Yahweh, hoe God, dat offer tot zich nam. Hij at het als het ware op. Eten in de Schrift is ook een beeld van gemeenschap hebben met. Dus wanneer Hij dat offer aanvaardt, dan is daar gemeenschap. Denk aan Kaïn en Abel en dat offer. Maar Hij eet dat dus op en het stijgt op als een lieflijke reuk. Nou, dat kun je van spijsoffers niet op een andere manier zeggen natuurlijk. Een drankje kun je nog achterover slaan of soldaat maken, maar dat wordt niet gedood voordat het op het altaar komt.

Er waren dus ook gewoon offers waarbij van dood totaal geen sprake was, zoals die spijs- en drankoffers. Dus we moeten... natuurlijk, die dood was een noodzakelijk iets, een noodzakelijk kwaad om het offer te kunnen brengen, zoals de Heer moest sterven om op te kunnen staan uit de dood. Nog iets, laat ik dat dan ook meteen maar opzoeken in Exodus 20; we blijven vooral in Exodus. Ik zei al dat ik talloze plaatjes heb van het brandofferaltaar en van alle dingen in de tabernakel. Maar je ziet hier bijvoorbeeld dat het wordt voorgesteld als een soort barbecue. Maar als ik het me zo moet inbeelden, dat het vuur hieronder was en het offerdier hierop gelegd zou moeten worden... volgens mij is dat al praktisch onmogelijk, omdat koper wel redelijk vuurbestendig is, maar op een gegeven moment houdt het toch op. Er zijn voorschriften in de Bijbel – en daarom ga ik even naar Exodus 20 – hoe altaren gemaakt moesten worden.

Gods Voorschriften voor de Bouw van Altaren in Exodus 20 ↑ hoofdstukken

Exodus 20 is het hoofdstuk waarin zojuist de wet, de Tien Geboden, aan het volk Israël waren gegeven. Dat lezen we dus in Exodus 20 en meteen daarna worden er instructies gegeven over hoe altaren gebouwd moesten worden. In vers 24 haak ik dan even aan; daar staat: "Maakt Mij een altaar van aarde, en offert daarop uw brandofferen." Ook hier weer dat offeren van opstijgingen, het opstijgend offer, "en uw dankofferen, uw schapen en uw runderen; aan alle plaats waar Ik Mijn naamsgedachtenis stichten zal, zal Ik tot u komen en Ik zal u zegenen."

Dus een offer, een altaar, werd gemaakt van aarde. En in vers 25 lezen we: "Maar indien gij Mij een stenen altaar zult maken..." Nou, dat is dus blijkbaar ook toegestaan: aarde of steen. "Maar indien gij Mij een stenen altaar zult maken, zo zult gij dit niet bouwen van gehouwen steen; zo gij uw houwijzer daarover verheft, zo zult gij het ontheiligen." Men moest dus stenen uit de natuur gebruiken, om het zo maar te zeggen. Dus stenen die God Zelf gemaakt had en geen gehouwen stenen. Geen stenen zoals dat volk Israël daarvoor in Egypte had gemaakt, namelijk bakstenen. Het waren stenen die niet door mensen zelf waren gemaakt, maar zo direct uit de schepping genomen werden. En dat beeldt uit dat een altaar niet het werk is van de mens waarmee hij tot God komt, maar dat alles Gods werk is.

Om dat nog even verder toe te lichten, ook het volgende vers: "Gij zult ook niet met trappen tot Mijn altaar opklimmen." Dus er mochten geen mensenhanden aan te pas komen om stenen te maken — geen stenen houwen — en men mocht niet opklimmen, niet met eigen wandel tot God opklimmen op dat altaar. Dat beeldt het allemaal uit. Niet met eigen handen, niet met eigen voeten. Wij zeggen altijd: je moet het handen en voeten geven. Laten we dat nou juist niet doen. Laten we op Hem vertrouwen. Ga maar even lekker zitten voor Hem.

Dan staat er nog achter in vers 26: "Opdat uw schaamte voor hetzelfde niet ontdekt worde." Dus ook niet uit eigen levenskracht, niet uit eigen potentie. Dat hoef ik verder niet toe te lichten, denk ik. Dus niks van de mens op dat altaar; in hoe dat gebouwd moest worden was niks van de mens bij. Dat is allemaal van en uit Hem.

Dus als ik dan kijk naar het brandofferaltaar — dat hebben we ook gelezen — dat zou hol, van planken, gemaakt moeten worden, zegt Exodus 27 vers 8. Dus dat was, als ik het lees, gewoon een omkisting met daarin aarde of stenen, en daar werd dan op geofferd. En dit rooster... ik begrijp wel dat men, omdat hier gesproken wordt van een rooster, het hier ook gemaakt heeft. Nou ja, we gaan naar Exodus 27, dan komen we zelf weer op die dingen. Daar gaan we naar vers 1.

Sittimhout Overtrokken met Koper: Vergankelijkheid Wordt Onvergankelijk ↑ hoofdstukken

Pak de interlineaire Bijbel er maar bij: "Gij zult ook een altaar maken van sittimhout." Bijna de hele tabernakel was van hout gemaakt, van sittimhout, alleen je zag het niet. We lezen hier dat het overtrokken werd met koper. Maar de ark van het verbond en de tafel der toonbroden... laat ik het er even bij pakken. Buiten was alles nog van koper: het koperen wasvat en het koperen brandofferaltaar zodra je naar binnen ging. Maar daar binnen was alles goud wat er blinkt. Dus ik zal me vast nog wel eens verspreken als we het hebben over hout overtrokken met koper, omdat je het bij de tabernakel zo vaak hebt over hout overtrokken met goud. Dat klinkt natuurlijk ook lekker, want het rijmt.

Maar in de voorhof, en dus ook het brandofferaltaar, was het van sittimhout gemaakt. We lezen straks dat het overtrokken werd met koper. Hout is dat wat de aarde voortbrengt, en dat is dus een beeld van vergankelijkheid. Hout is vergankelijk, maar dat werd overtrokken met... goud? Of koper? In dit geval koper. En dat alleen al is natuurlijk een beeld van vergankelijkheid die onvergankelijkheid aandoet. Van dood en van opstanding, zoals die offers dat ook zijn. Dat gaan we dus telkens terugzien.

Sittimhout. Daar valt echt heel veel over te zeggen, en ook heel veel niet, want volgens mij weet eigenlijk niemand precies wat het is. Dus hebben ze er maar acaciahout van gemaakt. Dat zou best kunnen, want men zegt dat de acacia het enige was wat daar in die woestijn groeide. Ja, dat zal wel, ik weet het echt niet. Acacia’s zijn die bomen waar een giraf ergens een paar blaadjes van staat te eten als je naar een natuurfilm kijkt. Dan is dat meestal de acacia.

Maar dat woord 'sittim' vertelt ons nog wel wat, tenminste als we naar de stam van het woord kijken. Ik zeg er een paar dingen over; er valt veel meer over te vertellen, maar ik wil ook niet elke keer op één woord blijven hangen en het natuurlijk heel ingewikkeld maken. Ik ga het bijvoorbeeld niet eens hebben over de getalswaarde van zo'n woord, want als je die erbij pakt, wordt het bijna wiskunde. Dus dat laat ik nog maar even voor wat het is.

Maar dat woord 'sittim'... Kijk, elk Hebreeuws woord — en ook elk Grieks woord in het Nieuwe Testament — heeft een uniek, identiek nummer. Ik denk dat jullie dat wel weten, maar toch zeg ik het een keer, want volgens mij heb ik het nooit eerder verteld. Dat is het Strong-nummer. In dit geval is het nummer H7848, waarbij de 'H' staat voor Hebreeuws. Alle woorden in het Nieuwe Testament beginnen met een 'G' van Grieks. In dit programmaatje kan ik dat aanklikken. Als ik nu een woord pak dat daarmee verband houdt — die woorden zijn meestal enigszins gegroepeerd — dan is dat dit woord (ik ga het niet uitspreken): 'schitit'. Dat zie je ook staan en dat betekent afzwenken of afwijken.

Kinderen, hebben jullie je oren dicht? Maar je ziet ook wel het woordje 'shit' erin, zoals wij dat kennen. Ze horen niks, hoor, maar soms zijn ze wakker. Je herkent dat woord er nogal in. Afzwenken, afwijken... Maar ook afscheiden. Als je dat in het Engels schrijft, dan heeft dat wel iets met dat woord te maken. Ik wil het helemaal niet banaal maken, maar dat soort associaties krijg je wel als je woorden naast elkaar gaat leggen.

Sittimhout is vergankelijk. Het spreekt ook van dat wat afwijkt van God, dat wat afzwenkt van God en dat wat afgescheiden is. Daarom moet het overtrokken worden met iets anders, iets wat wél waarde heeft. Nou, nog één woord, dan weet u echt waar ik het over heb: 'Shatan', de tegenstander, Satan. Die woorden hebben allemaal associaties met elkaar en zijn allemaal opgebouwd uit dezelfde stam. Dus daar hebben we het ongeveer over als we het hebben over sittimhout of acaciahout. Het drukt vergankelijkheid uit, maar het is overtrokken met koper, met onvergankelijkheid. Het wordt onvergankelijk gemaakt. Nogmaals: bijna alles in die tabernakel was gemaakt van sittimhout.

De Getalssymboliek en Afmetingen van het Brandofferaltaar ↑ hoofdstukken

Vijf ellen zal de lengte zijn en vijf ellen de breedte. Dat is dus vierkant, maar het is vijf keer vijf. Ik weet niet of jullie iets van die getallen in de Bijbel weten, maar de vijf spreekt altijd van genade. Daarvan zou ik talloze voorbeelden kunnen noemen, zoals de vijf steentjes van David. Met die vijf versloeg hij Goliath natuurlijk, dat weten jullie wel. Maar bij de vijf moet ik dan toch ook denken aan Abram en Sarai. Die werden Abraham en Sara en zij kregen allebei de 'he' in hun naam. De 'he' is de vijfde letter van het Hebreeuwse alfabet. Alle letters van het Hebreeuwse alfabet zijn ook een cijfer en de 'he' is de vijfde. Wat zij dus ontvingen, was genade en beloften. Toen ontvingen zij dus ook hun zoon die hen aan het lachen bracht. Dat is wat genade of 'gein' ook doet met een mens. Izak betekent lachen, dus ze ontvingen een lachen. De vijf spreekt dus van genade.

Dat brandofferaltaar had een afmeting van vijf keer vijf ellen. Men haast zich dan vaak om te zeggen dat dit tweeënhalve bij tweeënhalve meter is. Dat hangt er natuurlijk vanaf wat die el precies was, maar volgens mij gaat het er ook niet om hoeveel centimeter die el was. Nee, het gaat om die vijf bij vijf, namelijk vijf in het kwadraat. Het beeldt genade uit die vervuld wordt. En die wordt vervuld in de persoon van Christus, van de verhoogde Christus. Dat altaar zou vierkant zijn; dat zijn gelijke zijden en dat spreekt weer van eenheid. Maar dat betekent ook meteen dat het vier hoeken heeft. Daar kom ik straks nog wel op terug, want dat lezen we ook in Openbaring 7 vers 1.

De vier hoeken spreken van de vier hoeken van de aarde. In Openbaring 7 vers 1 — en er zijn meerdere verzen waar dit staat — lees ik gewoon het vers, waarbij ik volledig voorbijga aan het verband omdat het nu gaat om de betekenis van die vier hoeken. Er staat: "Na dezen zag ik vier engelen staan op de vier hoeken der aarde." Is die aarde dan vierkant of plat? Nee, de vier hoeken van de aarde wordt gewoon uitgelegd als de windstreken. Er staat: "houdende de vier winden", enzovoorts. Dus de vier hoeken, het getal vier, is een uitbeelding van de vier winden, de vier windrichtingen van de aarde. Als hier staat dat het altaar vijf bij vijf ellen is, dus vijf in het kwadraat en vierkant, dan spreekt dat van de vier hoeken der aarde waaraan genade betoond zal worden. Heel die aarde, tot in alle vier de hoeken, zal vervuld worden met Gods genade. Ik kom er in het volgende vers nog wel op terug, want daar gaat het weer over het getal vier in een iets ander verband bij een ander attribuut.

Drie ellen zullen zijn hoogte zijn. Dat spreekt natuurlijk over verhoging, en wel verhoging op de drie, namelijk op de derde dag. Dat wijst ons op de derde dag, de opstandingsdag van Christus. Een altaar is een verhoging, net zoals een tafel dat is. Zo komen we straks ook nog wel weer op de tafel van de toonbroden. Maar een altaar is een verhoging en het was drie ellen hoog. Dus verhoging op de derde; ook dat wijst op de opstanding van Christus.

Gij zult zijn hoornen maken op zijn vier hoeken; uit hetzelfde zullen zijn hoornen zijn en gij zult het met koper overtrekken. Hier komen we dus ook weer die vier tegen, maar eerst even de hoornen. Ook daarvoor kijken we naar een vers in Openbaring, hoofdstuk 17. Hoornen spreken in de Schrift altijd van koningschap. Dat staat hier in Openbaring 17 vers 12: "De tien hoornen, die gij gezien hebt, zijn tien koningen, die het koninkrijk nog niet hebben ontvangen", enzovoort. Dat gaat weliswaar over het beest, maar die tien hoornen zijn hier dus tien koningen; het spreekt van koningschap. Dus als we spreken van vier hoornen op die vier hoeken van dat brandofferaltaar — laten we het even visueel maken — dan zijn dat vier hoornen op de vier hoeken. Dat spreekt van koningschap over de vier hoeken, over heel de aarde. Koningschap over heel de aarde, daar spreekt het van. Zoals David gezalfd werd — dat haalde ik net al even aan — met olie uit een hoorn. Saul werd nadrukkelijk gezalfd met een kruik, en een kruik is iets wat verbroken wordt. Maar het definitieve koningshuis, de dynastie van David... David werd gezalfd met olie uit een hoorn. Het spreekt dus van koningschap over heel de aarde. En gij zult dat met koper overtrekken.

De Symboliek van Koper, Hoornen, Ringen en het Netwerk ↑ hoofdstukken

Ja, koper, daar valt ook veel over te zeggen. Dat gaan we volgende keer ook nog doen, omdat we daar weer spreken over het koperen wasvat. Koper, nechoshet. Laten we eens naar Numeri gaan, Numeri 21. Want dat is apart. Ik denk dat jullie deze geschiedenis ook wel kennen, want het is een hele bekende. Het gaat over die koperen slang. Het volk was weer eens ongehoorzaam geweest en er waren slangen gezonden; en die slangen beten. Om van die dodelijke beet af te komen, om te blijven leven — ook een beeld van dood en opstanding — zou men opzien naar een koperen slang. De Heer Jezus zegt in Johannes 3 tegen Nicodemus: "Zoals Mozes de slang in de woestijn verhoogd heeft, alzo moet de Zoon des mensen verhoogd worden." Daar staat in Numeri 21: "De Heere zei tot Mozes: Maak u een vurige slang en stel ze op een stang. En het zal geschieden dat al wie gebeten is, als hij haar aanziet, zo zal hij leven." En Mozes maakte een koperen slang, stelde ze op een stang; en het geschiedde als een slang iemand beet, zo zag hij de koperen slang aan en hij bleef levend.

Het woord voor slang en voor koper is vrijwel hetzelfde hier: nachash en nechoshet. Er zit veel overeenkomst in. En die slang is natuurlijk ook een beeld van Christus. Dat zegt de Heer Jezus zelf in Johannes 3: "Zoals Mozes de slang in de woestijn verhoogd heeft... alzo moet de Zoon des mensen verhoogd worden." Ook daar in Johannes 3 gaat het natuurlijk niet over de kruisiging, want dat was een uiterste vernedering. Het gaat om de verhoging van de Heer Jezus Christus: Zijn opstanding en hemelvaart. Koper spreekt van reiniging, van verzoening. Dat drukt zo'n geschiedenis in Numeri 21 ook uit. Ik heb op internet ook wel zitten kijken... er zijn allerlei verhalen bekend over koperen muntjes in aquariums gooien; dat werkt reinigend. Het doodt schimmels; koper schijnt een reinigende werking te hebben.

Maar het spreekt ook van communicatie. Er wordt van alles van koper gemaakt waarmee je kunt communiceren. Muziek is ook communicatie en heel wat muziekinstrumenten — trompetten en bazuinen en andere instrumenten — die werden en worden van koper gemaakt. Allerlei leidingen: waterleidingen, gasleidingen, elektriciteitsleidingen, telefoonleidingen. Het is allemaal vervoer en allemaal heeft het met communicatie te maken. Je zegt misschien: wat heeft een waterleiding nou met communicatie te maken? Ook water is een uitbeelding van het Woord van God. En gas, wat heeft gas nou met het Woord van God te maken? Gas is een geestelijke substantie — stof kun je het niet noemen — maar het is een geestelijke substantie, net als die rook op dat brandofferaltaar bijvoorbeeld. Ik heb dan dat soort associaties toch al als ik dat soort dingen lees. En telefoonleidingen: het spreken verloopt via koper. Nou ja, enzovoorts. Duik er maar eens op in op internet, daar is genoeg over te vinden.

Ik ga nog heel even door, terug naar Exodus 27. Ja, koper, dat spreekt van communicatie. Het is ook redelijk vuurbestendig, heb ik begrepen. Het spreekt van communicatie, van reiniging. Nou, dan komen we in vers 3. Ja, daar ga ik op al die gereedschappen niet in. Je zult potten maken, schoffels, besprengbekkens... op het besprengen komen we nog wel als we in de tabernakel naar binnen gaan, in de beschrijvingen daarvan. Het besprengen van bloed, het sprengen van bloed. Zijn krauwelen en zijn koolpannen, wat het allemaal wezen mag. Al zijn gereedschap werd in ieder geval van koper gemaakt. Vandaar dat het dan ook regelmatig het koperen altaar genoemd wordt.

"Gij zult het een rooster maken van koperen netwerk en gij zult aan dat net vier koperen ringen maken aan zijn vier einden." Een netwerk is een net. Dat woord dat hier vertaald is met netwerk, dat vinden we in de Schrift vaak vertaald met "net". Een net waarin je vissen vangt. Vogels werden blijkbaar ook met netten gevangen, dat lees je allemaal in de Schrift. Maar in de symboliek van het brandofferaltaar was dat altaar omringd of gevangen, hoe je het ook wilt noemen, in een net. Dat net zat eromheen en wanneer het opgetild werd, werd het opgetild in dat net. Het werd verhoogd in dat net. Dus ook dat net spreekt van verhoging. Oké, je vindt dat woord wat hier vertaald is met net of met netwerk als je het opzoekt in de concordantie. Het komt in de Psalmen nogal vaak voor en daar gaat het over het vangen in een net en verlossing eruit. Verlossing uit dat vangnet.

De ringen dan, want er werden ringen gemaakt aan het altaar, lazen we. Vier koperen ringen. Ook wij kennen de ringen natuurlijk van de trouwring, dus in principe weten we allemaal wat dat uitbeeldt. Het is een lijn die niet eindigt; een ring, een cirkel. En ook dat spreekt alweer van onvergankelijkheid. Die ringen, het is een lijn die niet stopt, die zich telkens herhaalt. Dat spreekt van onvergankelijkheid. En de draagbomen, de handbomen... die zouden dan ook door die ringen gehaald worden. En die werden dus door een ringetje gehaald. Daar hebben wij nog een uitdrukking van: "door een ringetje halen". Eigenlijk is dat gewoon... als iemand eruitziet om door een ringetje te halen, dan is het perfect. Maar wij doen pas echt perfectie aan als we door een ringetje gehaald zijn, waar dit een uitbeelding van is. Dat is namelijk het ingaan in de onvergankelijkheid. En ook dat spreekt natuurlijk weer van opstanding.

Die handbomen werden door die ringen gedaan. En dat is wel mooi — dat lees je hier niet, maar wel in Exodus 25, twee bladzijden terug bij mij, van de ark van het verbond — als die draagbomen er eenmaal in zaten in de ringen, kwamen ze er ook nooit meer uit. Die mochten er niet uitgehaald worden. In vers 25 staat: "De draagbomen zullen in de ringen van de ark zijn. Zij zullen er niet uitgetogen worden." Dus die mochten niet meer uitgaan, want als je eenmaal de onvergankelijkheid in bent gegaan, dan is dat niet te veranderen.

Ja, vers 5 nog even. "Gij zult het onder de omloop van het altaar van beneden op leggen." Dat gaat nog over dat rooster, dat netwerk. Kijk, dat wordt van beneden naar boven omhoog gelegd. "Alzo dat het net tot het midden van het altaar zij." Nou, dat zou tot het midden komen. Ziet er goed uit op de tekening volgens mij. Nou, je zult dan ook de handbomen maken tot het altaar. Handbomen van Sittimhout en je zult ze met koper overtrekken. Ook hier weer: vergankelijk hout overtrokken met dat waardevolle koper. En vers 7: "De handbomen zullen in de ringen gedaan worden, alzo dat the handbomen zijn aan beide zijden van het altaar als men het draagt."

En dan nog even als laatste: "Gij zult het hol van planken maken." Daar baseer ik dan ook op dat het er niet zo uitzag, maar echt hol. En dat daar stenen of aarde in werden gelegd en dat daarop geofferd werd, dat daarop de offers verbrand werden. "Gij zult hetzelve hol van planken maken, gelijk als Hij u op de berg gewezen heeft. Alzo zullen zij u doen." Maar we gaan nu eerst koffie drinken en dan na de pauze gaan wij verder.

Het Brandoffer in Genesis: Noach en de Offerande van Izak ↑ hoofdstukken

We gaan weer verder. Ik ga in principe niet al die andere schriftplaatsen ook nog langs; we hebben ze ongeveer wel gehad. Ik noemde Exodus 27 en 40 in ieder geval, en in die andere hoofdstukken vinden we niets nieuws. Wat ik na de pauze nog wil doen, is een praktische toepassing geven, om het zo maar te zeggen. Zo hoort dat toch? Maar ik wil ook nog even wat over het brandoffer zeggen, want ook dat is een interessant onderwerp. We hebben het al even over die offers gehad natuurlijk; over het feit dat het een opstijgend offer is.

De eerste keer dat het woord brandoffer voorkomt, is in Genesis 8 vers 20. Dat gaat over Noach. Je ziet dus dat al voordat de wet gegeven werd en voordat er instructies aan het volk Israël werden gegeven met betrekking tot die offers, dit blijkbaar al gewoon geprakticeerd werd door Noach. Het is wel interessant, want in vers 20 is het ook de eerste keer dat het woord altaar voorkomt. Nou ja, je hebt het één nodig om het ander te doen, dus op zich is dat ook wel weer logisch, maar daar bouwt Noach dus een altaar. We hadden het net in de pauze al even over getallen, de vijf van genade. Noach overleefde met zijn acht zielen de vloed. Het getal acht is altijd een beeld van de nieuwe schepping. We weten allemaal dat de zeven een uitbeelding is van volheid, van volmaaktheid en compleetheid. De achtste is dan een nieuwe reeks, een nieuw begin, en dus een uitbeelding van de nieuwe schepping. Dat wordt natuurlijk prachtig uitgebeeld bij Noach: de zondvloed nam de hele wereld weg, de hele oude schepping, en God begon opnieuw met die acht.

Noach bouwt dan ook een altaar. Hij nam van al het reine vee en van al het reine gevogelte en offerde brandoffers op dat altaar. Vorige keer had ik het ook al even over het praktisch nut van al die dingen. Nou, dat is er eigenlijk niet. Het gaat altijd om waar het op wijst, om het onderwijs dat het geeft en wat het ons wil leren. Als je net een vloed hebt overleefd met maar een paar dieren, dan zou je juist zeggen dat het praktisch gezien niet erg nuttig is om dan ook nog dieren te gaan offeren. Maar het heeft natuurlijk een geestelijke betekenis. Hij offerde brandoffers; in de interlineair staat: 'hij doet opgaan'. Het zijn opstijgende offers op het altaar.

Wat ik ook nog even gezegd wil hebben over typologie: wij zijn westerlingen en wij denken vaak dat er een begin en een eind aan zit; we denken erg in oorzaak en gevolg. Wat je bij typologie ziet, zeker in de tabernakel, is dat dezelfde dingen telkens terugkomen. Dingen worden telkens herhaald. Het brandoffer is een beeld van de verhoogde Christus, maar de offers zelf zijn dat net zo goed. Dat is ook logisch, want wat op het altaar komt, wordt één met het altaar. Dat is de gedachte. In Genesis 8 staat dan ook: 'De Heer rook de liefdelijke reuk.' Dat is ook een van die teksten waarin wordt gesproken over een offer en de liefdelijke reuk. Het steeg op tot een liefdelijke reuk voor de Heer, voor Jahweh.

Zo kunnen we heel de Schrift doorbladeren, want brandoffers komen we vaker tegen. Maar een van de mooiste die ik nog even genoemd wil hebben, is Genesis 22. We hebben het in de pauze al even over Abraham gehad. Hij is hier inmiddels Abraham; hij heeft genade ontvangen en die genade werd ook nog eens uitgedrukt in de zoon die hij kreeg, zijn eniggeborene. Dat staat ook in vers 2. God zegt tegen Abraham: 'Neem uw zoon, uw enige, die gij liefhebt, Izak, ga naar het land Moria en offer hem aldaar tot een brandoffer op een van de bergen die Ik u zeggen zal.' Dan lezen we in vers 3 dat Abraham 's morgens vroeg opstond. Dan weet je natuurlijk waar het over gaat: 's morgens vroeg opstaan. Dat deed de Heer ook op die morgen, de eerste paasdag. Hij stond 's morgens vroeg op, en dat deed Abraham hier ook. Je leest in vers 3 ook dat hij hout kloofde voor het brandoffer, en in vers 4 gaat het over de derde dag.

Dus ook hier gaat het weer over de derde dag en over verhoging op de derde dag. Ook hier gaat het over een offer, een opstijgend offer, een brandoffer op de derde dag. Verhoging op de derde dag, daar spreekt het van. Het offer van Izak is dus ook een beeld van de opstanding van Christus. In het commentaar in Hebreeën 11 staat daar iets over. Laten we daar nog even naartoe gaan. Ik ga niet de hele geschiedenis van het offer van Izak bespreken, maar ook dat was dus een brandoffer en letterlijk een opstijgend offer. Het is een uitbeelding van dood en opstanding. Dat lezen we terug in het commentaar van de schrijver van de Hebreeënbrief in hoofdstuk 11, waar al die geloofshelden worden genoemd en Abraham als een van de voorbeelden wordt aangehaald. Er staat hoe hij door het geloof heeft gehandeld.

In vers 17: 'Door het geloof heeft Abraham, als hij verzocht werd, Izak geofferd.' Er staat niet dat hij hem 'bijna' offerde; nee, hij hééft hem echt geofferd. Hij was bereid dat te doen en zoals God de dingen ziet, heeft hij hem dus geofferd. Hij heeft hem aangeboden. Want offeren — laat ik dat ook nog even zeggen — is aanbieden. Dat kennen we nog wel in het zakelijk leven: een offerte uitbrengen, offreren, aanbieden. Door het geloof heeft Abraham, toen hij op de proef werd gesteld, Izak geofferd. Hij die de beloften ontvangen had, heeft zijn eniggeborene geofferd, tot wie gezegd was: 'In Izak zal uw zaad genoemd worden.' Hij overlegde bij zichzelf en rekende erop dat God machtig was hem ook uit de doden te verwekken.

Abraham dacht: als ik mijn enige zoon moet offeren en God heeft beloofd dat in Izak mijn zaad genoemd zal worden en dat ik door Izak nakomelingen zou krijgen en tot een menigte van volkeren zou worden, ja, dan moet God hem wel opwekken als ik hem moet doden. Hij 'rekende', staat daar letterlijk; hij rekende erop dat God machtig was hem ook uit de doden te verwekken, op te wekken. Waaruit hij hem ook bij gelijkenis weer teruggekregen heeft. Het spreekt voor zich, denk ik. Hij heeft hem bij gelijkenis uit de doden terugontvangen. En dus is het offeren van Izak een beeld van dood en opstanding.

De Praktische Toepassing: Levende Offers in het Nieuwe Testament ↑ hoofdstukken

Ik zou nog wat praktische toepassing willen geven. Daarbij wil ik gewoon een paar schriftgedeelten uit het Nieuwe Testament laten passeren uit de brieven van Paulus waarin hij spreekt over offers. Daarin wil ik ook laten zien dat dit niet gaat over sterven of dood; offers hebben te maken met leven.

Laat ik naar de Romeinenbrief gaan, Romeinen 6. Ik zat het gisteren nog een beetje voor te bereiden en toen las ik Romeinen 6. Ik ga nu niet heel Romeinen 6 lezen, maar je zou eigenlijk Romeinen 6 moeten lezen met dit plaatje in je hoofd: het plaatje van een slachting en een offer van dat dier dat naast het altaar ligt, en van het opstijgende offer op het altaar. Het is het beeld van dood en opstanding. Van de slagbank, van de uiterste vernedering naar de uiterste verhoging. Met dat in je hoofd zou je Romeinen 6 eens moeten lezen.

Er zijn zoveel schriftgedeelten. In vers 1 staat bijvoorbeeld: "Wat zullen wij dan zeggen? Zullen wij in de zonde blijven opdat de genade te meerder worde?" Elke keer krijg je van die tegenstellingen. De zonde heeft alles met de dood te maken, zoals we laatst al zagen in Romeinen 5. Door één mens, door Adam, kwam de zonde de wereld binnen en door de zonde de dood. De dood is tot alle mensen doorgegaan, waarop allen gezondigd hebben. Dood en zonde verhouden zich tot elkaar als oorzaak en gevolg. Zonde en dood tegenover genade en leven. Je krijgt zoveel tegenstellingen in dit hoofdstuk.

In vers 5 staat bijvoorbeeld: "Indien wij met Hem één plant geworden zijn..." Daar is de vergelijking van een plant, één organisme. Wij zijn vereenzelvigd. Dat is wat Paulus in vrijwel al zijn brieven naar voren brengt: wij zijn vereenzelvigd met de Heer Jezus Christus. Dat zijn we in Zijn dood en in Zijn opstanding en verhoging. Als wij met Hem één plant geworden zijn in de gelijkmaking van Zijn dood, zo zullen wij het ook zijn in de gelijkmaking Zijner opstanding. Dat principe kom je telkens weer tegen.

Ik noem er maar een paar. Vers 11: "Alzo ook gijlieden, houdt het daarvoor..." Ook hier weer: reken zo, want God rekent zo. Reken dat gij wel voor de zonde dood zijt, net als dat dier, maar voor God levend in Christus Jezus. Dus de slagbank en het offer. Reken dat je voor de zonde dood bent, maar voor God leeft in Christus Jezus. Of vers 23: de bezoldiging — dat betekent volgens mij iets als loon — het loon van de zonde is de dood, maar de genadegift van God is het eeuwige, het aionische leven in Jezus Christus onze Heer. Want we zijn in Hem: dood en leven.

Met dat in het hoofd — want in dit hoofdstuk gaat het nog niet eens expliciet over offers — komen we bij de praktische toepassing. In Romeinen 12 vangt de praktische toepassing van de Romeinenbrief aan. Romeinen 12 is de conclusie. (Jens, die zit volgens mij in dat lokaaltje daar links. Daarin en dan links. Ga maar even kijken gewoon. Daar is hij niet, bij dat lokaal links? Eentje verder... En gevonden, goed zo!) Romeinen 12 vangt de praktische toepassing van de Romeinenbrief aan, maar het is de conclusie op grond van al het voorgaande, zoals Romeinen 6 wat we zojuist lazen. Ik had het ook dichterbij kunnen zoeken in Romeinen 11 vers 36, want daar staat: "Want uit Hem en door Hem en tot Hem zijn alle dingen." Alles heeft zijn ontstaan, zijn voortbestaan en zijn bestemming in Hem, in God namelijk. God is de oorsprong en de bestemming van alle dingen.

Paulus zegt dan in 12 vers 1 — en hier gaat het wel over een offer: "Ik bid u dan" — ik roep u op, staat er letterlijk, ik moedig u aan — "broeders, door de ontfermingen van God, dat gij uw lichamen stelt tot een levend, heilig en Gode welbehagelijk offer." Wat is een offer als je dit vers leest? Een offer is levend, heilig en voor God welgevallig, zoals dat offer opsteeg tot een welgevallige reuk, een liefdelijke reuk voor de Heer. Een offer is dus levend, heilig en Gode welgevallig. "En dat is onze logische, onze redelijke godsdienst," staat er dan in de Statenvertaling. Het is onze logische dienst naar aanleiding van al het voorgaande wat Paulus in de Romeinenbrief naar voren heeft gebracht. Dood voor de zonde, levend voor Hem. Eén plant met Hem geworden in Zijn dood, in Zijn begrafenis en dus ook in Zijn opstanding.

Vooral in een brief als de brief aan de Efeziërs voegt hij daar nog aan toe dat wij met Hem gezet zijn in de hemel. Wij zijn meer dan overwinnaars, want wij hebben deze strijd die Hij heeft ondergaan — die slagbank en het lijden — zelf niet ondergaan. Maar wij zijn wel met Hem de dood ingegaan, de oude mens, en met Hem opgewekt, met Hem verhoogd en met Hem gezet in de hemel, zoals Paulus in Efeze 2 onder andere zegt. En daarom zegt hij: "Zoek dan de dingen die boven zijn." Dáár is je leven. Dat is dan ook onze logische dienst: dat we onze lichamen stellen tot een levend, heilig en Gode welbehagelijk offer. Dat we ons leven in Zijn dienst stellen. En dat betekent niet dat je moet gaan rennen, dat je van alles 'moet'.

Lees maar verder wat er staat in vers 2: "En wordt dezer aion" — deze wereld, staat er in de Statenvertaling — "niet gelijkvormig, maar wordt omgevormd." Hervormd, metamorfose; dat woordje herkennen we daarin. Wordt omgevormd in je denken. Daar begint alles: door God als God te erkennen, door wat Paulus in al die hoofdstukken 1 tot en met 11 van de Romeinenbrief naar voren had gebracht. Dan die climax in 11:36, dat uit Hem en door Hem en tot Hem alle dingen zijn. Als dat je denken is, dan is het ook niet meer dan logisch dat je je lichaam stelt, dat het van Hem is, om het zo te zeggen. Het is van Hem. Het heeft zijn ontstaan in Hem en het keert weer tot Hem terug. Waarom zouden we dan ook niet — dan is het ook logisch dat nu we hier ons bestaan hebben — erkennen dat dit ook van Hem is?

Nogmaals, daar ga je niet van rennen. Ik denk juist integendeel: dan heb je rust. Dan laat je je veranderen. Als je dat namelijk niet doet, dan word je vanzelf gevormd naar de aion. Dan wordt je denken gelijkvormig aan hoe men in deze wereld, in deze aion denkt: zorgen maken, streven naar tijdelijk bezit, rijkdom enzovoort, en daar je hart op zetten.

Nog een ander schriftgedeelte: Efeze 5. Want ik wil een beetje bij het offer blijven zoals dat in het Nieuwe Testament naar voren wordt gebracht. De verleiding is natuurlijk heel groot om heel diep in zo'n vers als Romeinen 12 vers 1 en 2 te duiken, maar dat komt wellicht nog eens. In Efeze 5 staat in vers 1: "Wordt dan navolgers van God, als geliefde kinderen." Door Hem geliefd. We zijn door Hem geliefd. Wat betekent dat dan? "En wandelt in de liefde, zoals ook Christus ons liefgehad heeft en Zichzelf voor ons heeft overgegeven tot een offerande en een slachtoffer voor God, tot een welriekende reuk."

Overigens staat hier alles in de Statenvertaling in een verleden tijdsvorm: "ons liefgehad heeft". In de interlineaire vertaling zie je dat het gewoon een tijdloze werkwoordsvorm is. Hij heeft ons lief en Hij levert Zich over ten behoeve van ons. Wandelt in de liefde zoals ook Christus ons liefheeft en Zichzelf voor ons overgeeft tot een offer. Dat is niet alleen Zijn sterven; dat is dat Hij nu leeft. We hebben het de vorige keer gehad over de Hogepriester die gezeten is aan Gods rechterhand. Wat doet Hij daar? Hij reinigt ons.

Hij bidt voor ons, hoe je dat ook wilt zeggen. Er worden allerlei beelden in de Schrift gebruikt. Hij wast onze voeten, maar Hij is ook onze Hogepriester en Hij is dat heiligdom binnengegaan. Niet dat aardse heiligdom, zoals hier in deze maquette te zien is, maar dat waar dat heiligdom — het Heilige der Heiligen, het Allerheiligste — een beeld van is: namelijk de hemel zelf. Daar is Hij binnengegaan en daar zit Hij aan Gods rechterhand als onze Hogepriester. En dat is Zijn offer: Hij heeft ons lief en Hij geeft Zichzelf over tot een offer en slachtoffer aan God. Ja, en ook hier staat dat: "tot een welriekende reuk".

Paulus kende natuurlijk dit beeld. Wat hij eigenlijk doet in Efeziërs 5, is het beeld van zo'n brandoffer of van andere offers uitleggen. Wij bespreken vandaag het brandoffer en het brandofferaltaar, maar eigenlijk legt Paulus hier uit wat dat betekent. Het is voor God een welriekende reuk dat Christus Zich overgeeft tot een offer en slachtoffer. Hij is geslacht, maar Hij is opgewekt en verhoogd en zit nu aan Gods rechterhand, en daar stelt Hij Zijn leven in dienst van Zijn volk. Dat lees je vaak in de Efeziërsbrief. In hetzelfde hoofdstuk, in vers 25, wordt weer een wat ander beeld gebruikt over Christus die de gemeente liefheeft en Zichzelf voor haar overgeeft. Dat doet Hij nu. Christus geeft Zich over; Hij leeft en Hij stelt Zijn leven voor de Ecclesia, voor de gemeente.

Hebben we nog wat tijd over? Nog een schriftplaats in Hebreeën. Als je het over deze dingen hebt, kom je vaak in Hebreeën terecht. Hebreeën 13 vers 15, daar staat: "Laat ons dan door Hem altijd Gode opofferen een offerande van lof, dat is de vrucht der lippen die Zijn Naam belijden." Nou, daar gaat het dus ook over een offer. Een offer van lof, van lofprijzing. Dat is ons offer, zou je kunnen zeggen. "Laat ons dan door Hem", want het is altijd door Hem; alles is Zijn werk. En laten wij dan altijd door Hem aan God opofferen: een offer van lof. En dat is de vrucht van de lippen die Zijn Naam belijden. Het gaat niet over het zingen van een lied, nee, het gaat over Zijn Naam belijden. Maar wat is Zijn Naam? Zijn Naam is Jezus: "Yahweh redt". Die Naam belijden wij. Hij heeft ons gered, Hij is de Redder der wereld, Hij is de Redder van alle mensen. Dat is de vrucht van de lippen die Zijn Naam belijden: een leven uit geloof, uit geloven in die Naam.

Het gaat mij er puur even om wat het Nieuwe Testament ook onder die offers verstaat. Die offercultus, de tempel en de tabernakel, die kennen wij niet meer, maar het Nieuwe Testament spreekt wel degelijk over offers. Tot slot nog 1 Petrus 2 vers 5. Daar worden een tweetal beelden door elkaar gebruikt. Ik weet wel, deze brief is in eerste instantie geschreven aan Israël, om het zo te zeggen. 1 Petrus 2 vers 5: "Zo wordt gij ook zelf als levende stenen gebouwd tot een geestelijk huis." Ik haal de tekst nog aan omdat de gemeente door Paulus in de Efeziërsbrief ook een geestelijke woonplaats wordt genoemd — "een woonstede Gods in de Geest", zegt de Statenvertaling. De gemeente is dus een geestelijk huis; dat zijn wij ook. Deze tekst zou je op de gemeente toe kunnen passen: we worden als levende stenen gebouwd tot een geestelijk huis, tot een heilig priesterdom, om geestelijke offeranden op te offeren.

Om geestelijke offers te offeren dus. Geen letterlijke, geen vleselijke offers; nee, geestelijke offers. En die zijn voor God aangenaam door Jezus Christus. Overal gaat het erom dat het is dóór Jezus Christus; doordat Hij dat offer heeft gebracht en Hij nu Zijn leven in dienst stelt van Zijn volk. Nou, zomaar wat schriftplaatsen waar natuurlijk veel meer over te zeggen valt, maar het is gewoon om even te laten zien dat ook het Nieuwe Testament die dingen noemt: die offers. En daarbij wordt natuurlijk terugverwezen naar de offers die gebracht werden in de oudtestamentische tijd. Met een concordantie vinden jullie er vast nog veel meer; ik heb er ook veel meer gevonden, maar het leek me goed om het hierbij te laten. We gaan de volgende keer verder met dat koperen wasvat waar ik al even een plaatje van liet zien. Voor de pauze hebben we het vooral gehad over dat brandofferaltaar; na de pauze ben ik wat meer uitgeweid over de betekenis van die offers.

Samenvatting: het Brandofferaltaar in Tien Punten ↑ hoofdstukken

Ik wil nog even samenvatten in een tiental punten waar dat brandofferaltaar nu eigenlijk voor staat. Dat leek me mooi in dit verband: tien punten om puntsgewijs naar voren te brengen wat we in de beschrijving gezien hebben. Twee dia's van vijf punten leek me ook mooi, als een soort twee tabletten van vijf. Het brandofferaltaar is in de kern een beeld van de verhoogde Christus.

Waarom is dat zo? Ten eerste is het hout overtrokken met koper. Dat staat voor vergankelijkheid; vergankelijk materiaal dat onvergankelijk wordt gemaakt en onvergankelijkheid aandoet. Ten tweede hebben we de maat van vijf keer vijf gezien: genade in het kwadraat, in het vierkant ook. Het spreekt van de eenheid waarin God heel deze schepping gaat brengen; Hij brengt alles onder Zijn genade en tot eenheid door het bloed van het kruis, door Christus.

Ten derde heeft het brandofferaltaar een hoogte van drie ellen. Dat spreekt van de verhoging op de derde dag. Je zou wellicht denken dat dit arbotechnisch precies goed is, die drie ellen, maar ik denk niet dat het daar primair mee te maken heeft. Het heeft een hoogte van drie ellen als beeld van de verhoging op de derde dag. Ten vierde zijn er de vier hoorns op de hoeken van het altaar. Dat spreekt over het koningschap over de vier hoeken, de vier windrichtingen der aarde; over heel de aarde dus. Ten vijfde is het altaar vierkant, wat wijst op eenheid. Dat noemde ik al: de vier windrichtingen die door Hem tot één gemaakt zullen worden.

Ten zesde spreekt het koper van reiniging en van verzoening. Ten zevende is er het netwerk: alles in het net wordt opgetrokken, dus ook dat spreekt van verhoging. Ten achtste zijn er de ringen. Het zijn er ook weer vier trouwens – ik heb het er niet eens bij gezet – maar die spreken ook weer van onvergankelijkheid; door het ringetje halen en zo de onvergankelijkheid ingaan. Ten negende werd het altaar gezalfd. Zalven is Mashiach in het Hebreeuws, dus het altaar werd gemaakt tot een Messias. En als tiende zijn er de opstijgende offers. De brandoffers die erop werden gebracht, verwijzen natuurlijk naar de opstanding.

Dit is samengevat wat ik over dat brandofferaltaar vooral naar voren wilde brengen. Het zijn best wel veel details, en we hadden het er in de pauze ook al even over: het wordt steeds makkelijker. Dat komt omdat we diezelfde dingen – het hout, koper en goud en dat soort zaken – telkens weer zien terugkomen. Het wordt dus steeds eenvoudiger om het te begrijpen. De volgende keer gaan we gewoon verder met het koperen wasvat.

📖 Serie: de Tabernakel (serie)
Deel 3 van 9