en leer van de vijgenboom

In de beroemde toespraak van Jezus over ‘de laatste dingen’ geeft Hij een gelijkenis over de vijgenboom. Over het algemeen begrijpt men wel dat de vijgenboom van Israël spreekt. Maar welk Israël? De Joodse staat, die er sinds 1948 weer is, of zit dat anders?

Het verband van Mattheüs 24 maakt duidelijk waarover het gaat. En het is niet de eerste keer in de evangeliën dat een vijgenboom een rol speelt. Juist ook die andere geschiedenissen werpen veel licht op de gelijkenis van de vijgenboom.

Een opmerkzame aanwezige wees me erop dat overal waar Mattheüs 24 hoort te staan op de dia’s , de 4 ontbreekt. In de presentatie is dit aangepast. Kritisch luisteren en kijken is hoe dan ook aanbevolen.
In de 41e minuut verspreek ik me en zeg dat een generatie 20 jaar is in de Schrift. Dit moet natuurlijk 40 jaar zijn.

📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst

Samenvatting: Deze studie behandelt de betekenis van de vijgenboom als een Bijbels en profetisch beeld van Israël. Aan de hand van geschiedenissen uit de evangeliën, zoals de onvruchtbare boom in Lukas 13 en de verdorde boom in Mattheüs 21, wordt de tijdelijke terzijdestelling van het volk uitgelegd. Vervolgens wordt vooruitgekeken naar de gelijkenis van de uitbottende vijgenboom in Mattheüs 24. Dit uitlopen is een beeld van het toekomstige herstel en de wedergeboorte van Israël na de grote verdrukking, wat aangeeft dat de openbaring van het Koninkrijk nabij is.

Besproken Schriftgedeelten: Hosea 9, Lukas 13:5, Psalmen 80, Jesaja 5, Genesis 37, Ezechiël 37, Mattheüs 21:1, Marcus 11:20, Galaten 1:4, Mattheüs 12, Marcus 3, Handelingen 1, Zacharia 14, Zacharia 12:3, Mattheüs 24:29, Openbaring 6:17, Mattheüs 25

“Het uitlopen en het uitbotten van die vijgenboom is een uitbeelding van het herstel, de bekering, de wedergeboorte van Israël.”

Introductie: het Profetisch Woord als een Licht in het Duister ↑ hoofdstukken

Een hele goedemorgen allemaal. Het is goed om weer eens in jullie midden te zijn. Ik heb het van de week nog even nagekeken, maar het was echt alweer een tijd geleden: 30 juni was de laatste keer. Soms gaat dat zo. Dan sta ik hier en denk ik: tot over een paar weken, maar soms zit er dan toch wat langer tussen. Dat heeft dan ook wel weer zijn charme, denk ik dan.

Vorig jaar refereerde Jaap er al even aan; toen zou ik eigenlijk op oudejaarsdag spreken, maar ik voelde dat een paar dagen van tevoren al aankomen. Tweede kerstdag ben ik mijn bed ingedoken en daar kwam ik pas na het nieuwe jaar weer uit, om het zo maar te zeggen. Ik was toen echt flink ziek. Wellicht dat het ook nog te maken had met het feit dat ik nog aan het herstellen was van de ziekenhuisopname een paar maanden daarvoor. Ik had een flinke griep. Soms heb je wel eens dat je je niet helemaal lekker voelt en dan twijfelt: zal ik wel gaan of zal ik niet gaan? Maar die twijfel had ik vorig jaar niet, dat was dan weer het voordeel. Ik wist gewoon dat het echt niet ging lukken.

Nu vallen we een beetje tussen Kerst en Oud en Nieuw in. Er zijn altijd van die dankbare onderwerpen voor de kerstdagen en we hebben van die dankbare onderwerpen voor oudejaarsdag — tenminste, daar heb ik me vorig jaar wel een beetje in verdiept. Maar we vallen daar nu een beetje tussenin en ik dacht: laat ik het eens over iets heel anders gaan hebben. Niet over de kerstboom, maar over een vijgenboom. De kerstboom was overigens niet helemaal de aanleiding om het over die vijgenboom te gaan hebben. Ik hoorde de toespraak van André Piet van vorige week hier. André zei trouwens dat hij op de valreep nog mocht spreken in Den Haag in 2024. Toen dacht ik: nou, je hebt altijd nog een baas boven baas, want we zijn inmiddels een week verder en het is nog steeds 2024. Dus ik mag met jullie dan het jaar écht afsluiten, om het zo maar te zeggen.

Anderen hadden het ook over het profetisch woord dat zeer vast is en dat schijnt als een lamp in een duistere, groezelige of troebele plaats. Een donkere wereld waar alles onduidelijk is. Ja, hoe zeg ik dat netjes? Je kijkt om je heen en je weet dat je... nou, laat ik het eens even niet netjes zeggen: het is net als met Hans Klok. Je kijkt ernaar en je weet dat je besodemieterd wordt, om het maar plat te zeggen, maar je kunt er vaak de vinger niet op leggen. Soms wel, maar heel vaak ook niet. Zo is deze wereld ook. Je weet dat de leugen regeert, maar je kunt er niet altijd de vinger op leggen. En daarom hebben wij dat profetisch woord juist nodig. Het mooie is natuurlijk: hoe duisterder het is in deze wereld, hoe feller en schitterender dat woord schijnt en hoe meer licht dat woord ook geeft.

Ik wil het vanmorgen eens hebben over de frase: "En leer van de vijgenboom deze gelijkenis." Dat is niet de hele zin, die gaat nog verder, maar het gaat om: "leer van de vijgenboom deze gelijkenis." Dat zijn woorden van Jezus uit Mattheüs 24. Ik had het zojuist over het profetisch woord; in Mattheüs 24 houdt Jezus een toespraak in de besloten kring van zijn discipelen over nog toekomende dingen. Eigenlijk is het een compilatie van profetieën die Hij aanhaalt, die Hij plaatst en die Hij aanvult. Die toespraak wordt wel genoemd de "Rede over de laatste dingen". In de Engelstalige wereld spreekt men ook wel over "The Second Sermon on the Mount", de tweede Bergrede, ook verwijzend naar de eerste Bergrede van de Heer aan het begin van Mattheüs.

In die toespraak spreekt Jezus over allerlei dingen die nog toekomstig zijn: dat er een afgodsbeeld geplaatst gaat worden in de heilige plaats waar Daniël al over spreekt, over de grote verdrukking en over de periode na de grote verdrukking. Wat er allemaal plaats gaat vinden en ook over de komst van de Zoon van de mens op de wolken van de hemel. Allemaal dingen die toekomstig zijn. Dat komt natuurlijk steeds dichterbij en is aanstaande, als je het mij vraagt.

Ik wil het dus eens hebben over deze specifieke zin, deze specifieke frase, over deze gelijkenis van de Heer over de vijgenboom. Daarbij wil ik ook een aantal schriftplaatsen laten zien waar het al eerder over die vijgenboom ging in de evangeliën. Het komt hier namelijk niet zomaar uit de lucht vallen, om het zo maar te zeggen, maar de vijgenboom speelt al eerder in de evangeliën een rol.

De Vijgenboom als Bijbels en Profetisch Beeld van Israël ↑ hoofdstukken

Laat ik eerst wat algemene dingen zeggen over de vijgenboom of de vijg. Ik ben geen botanicus, dus dit is, zo te zeggen, Wikipedia-wijsheid. Maar een vijgenboom, of korter: de vijg, heeft de Latijnse naam Ficus carica. Dat is volgens mij de ficus – dat weet ik al wel in mijn vrij grote familie, want er zijn hier ongetwijfeld ook mensen die een ficus in hun woonkamer hebben staan. De vijgenboom kan ongeveer tien meter hoog worden. Meestal is hij wat lager, heb ik begrepen, maar dat hangt waarschijnlijk ook af van het klimaat of de omstandigheden.

Hij heeft grote bladeren; daar staat hij om bekend. Ook in de Bijbel trouwens, dat zal ik straks nog aanhalen. Het is wel bijzonder: hij geeft drie maal per jaar bloemen en vruchten. Wat de bloem betreft: de meeste bomen bloeien juist enthousiast met bloesem, maar deze boom heeft een verborgen vrucht. Er zit vast ook een betekenis achter, maar daarover ga ik het nu niet hebben omwille van de tijd. Hij komt voornamelijk voor in het gebied rond de Middellandse Zee. Dit is een plaatje van de vijgenproductie en dan zie je dat die inderdaad gecentreerd ligt rond de Middellandse Zee en nog wat plekjes daarbuiten.

In de Bijbel komen de vijg en de vijgenboom nogal eens voor. Het eerste voorkomen kennen we allemaal wel, denk ik; dat is bij de zogenoemde zondeval. Adam en Eva merken dat zij naakt zijn. Wat doen zij dan? Zij bedekken zich met vijgenbladeren. Daarom zijn die dingen zo groot natuurlijk. Maar ook dat is typologisch – dat zeg ik er maar meteen bij. De vijgenbladeren staan ook voor de werken van de mens waarmee hij zichzelf probeert te bedekken. Wat er in Genesis natuurlijk gebeurt, is dat de Heer hem een andere bedekking geeft, namelijk een dierenhuid of een vel van dieren. Waarmee ook uitgebeeld wordt dat de mens zichzelf niet zou bedekken met zijn eigen werken, maar dat het gebaseerd is op de dood van een ander. Zoals wij leven uit de dood en opstanding van Christus. Dat wordt daar heel kort en niet al te nauwkeurig uitgebeeld.

De vijg wordt geprezen om zijn zoetigheid en ook om zijn geneeskracht. Je ziet ook in de Bijbel dat mensen onder hun vijgenboom zitten; dat is dan een uitdrukking van rust en vrede. Zacheüs klom in een vijgenboom – dat was trouwens een wilde vijgenboom, ook niet zonder betekenis. Een mooie geschiedenis trouwens. Tot zover wat algemeenheden over die vijgenboom.

Waar is de vijgenboom nou een beeld van? Dat zou ik heel uitgebreid uit kunnen leggen, maar over het algemeen is wel bekend dat de vijgenboom een uitbeelding is van Israël. In Hosea 9 staat bijvoorbeeld: "Ik vond Israël als druiven in de woestijn; als vroege vijgen aan de vijgenboom, zijn eerste opbrengst, zag Ik uw vaderen." Dus die vijgenboom is een beeld van Israël. Hier heb je nog een aantal schriftplaatsen; die zou ik natuurlijk allemaal kunnen laten zien, maar omwille van de tijd laat ik dat even. Het is echter redelijk onomstreden dat die vijgenboom een beeld van Israël is.

En zoals ik eerder al aangaf, is het ook een beeld van de werken van de wet; dus ook van Israël onder de wet. Nu wil ik een drietal schriftplaatsen langsgaan waar in de evangeliën gesproken wordt over een vijgenboom. En als we dan als derde schriftplaats bij Mattheüs 24 aankomen en de Heer gaat spreken over de gelijkenis van de vijgenboom, dan weten we waarover Hij het heeft.

Lukas 13: de Onvruchtbare Vijgenboom in de Wijngaard ↑ hoofdstukken

We hebben het in Lukas 13, waar ik inval bij het betoog in vers 5. De Heer zegt: "Nee, zeg Ik tot jullie, maar indien jullie je niet bezinnen — of bekeren, zoals de meeste vertalingen zeggen — dan zullen jullie allen op dezelfde wijze omkomen." Als u wilt weten wat het voorafgaande is, dan kunt u dat op een later tijdstip even teruglezen; dat heb ik er expres niet bij betrokken. Het gaat me er nu om dat de Heer tot het volk van Israël zegt dat als zij zich niet bezinnen als natie, zij zullen omkomen. Dat is uiteindelijk ook gebeurd met de natie an sich. In 70 na Christus is de stad Jeruzalem verwoest, de tempel verwoest en is het volk het land uitgezet. Zij hebben bijna 2000 jaar in de verstrooiing doorgebracht voordat er weer een Joodse staat kwam. Maar ook al is die staat Israël er sinds 1948, volgens mij bevindt nog steeds het grootste deel van het Joodse volk zich in de diaspora en de verstrooiing.

Ik lees even verder. "Nee," zegt Hij, "indien jullie je niet bezinnen, dan zullen jullie allen op dezelfde wijze omkomen." En Hij zei deze gelijkenis. Kijk, als het gaat over die vijgenboom, dan staat er ook een keer bij dat het een gelijkenis is. Dat is interessant. Het gaat dus niet om de vijgenboom op zich, maar de vijgenboom vertelt ons iets. Dat is wat een gelijkenis doet: het legt iets verborgens uit. Iemand had een vijgenboom die in zijn wijngaard was geplant. Dat is mooi, want beide, zowel de wijngaard als de vijgenboom, zijn een uitbeelding van Israël. De wijngaard is ook een beeld van Israël, wat je bijvoorbeeld vindt in Psalm 80 en Jesaja 5. De wijnstok spreekt van de belofte die God gedaan heeft aan de aartsvaders; er groeien druiven aan, maar het is de wijnstok die de wijn belooft. De wijngaard is de uitbeelding van het land Israël. Er zit een nuanceverschil tussen waar die wijngaard een beeld van is en waar de vijgenboom een beeld van is. Ik denk dat de wijngaard meer een uitbeelding is van het land, en de vijgenboom meer een uitbeelding is van het volk, de natie Israël. Het gaat me nu even niet om die verschillen; het gaat me hier om de vijgenboom als uitbeelding van Israël. Die stond geplant in een wijngaard.

En wie kwam daar dan? De wijngaardenier? Of degene van wie de vijgen waren? In ieder geval degene van wie die wijngaard was, die kwam om vrucht daaraan te zoeken en hij vond die niet. Er staat dus een vijgenboom in een wijngaard, maar die is onvruchtbaar; hij geeft geen vrucht. En dat is natuurlijk — ik zeg 'natuurlijk' omdat we weten dat die vijgenboom een uitbeelding is van Israël — de uitbeelding van de Heer die tot Israël kwam. Hij kwam om vruchten te zoeken aan dat volk. De Heer kwam tot Zijn volk, Hij zocht vrucht, maar het volk was onvruchtbaar. Als volk dan, want er waren natuurlijk wel individuen die geloofden. Maar de bedoeling was dat het volk Israël haar Messias zou aanvaarden en als volk tot bekering zou komen.

Dit is ook interessant, want ik leg even een typologisch verband. De geschiedenis van Jozef blijft een schitterende geschiedenis; ik heb er ooit een hele serie artikelen over geschreven. De geschiedenis van Jozef vangt aan met Jozef die op zoek gaat naar zijn broers. Zijn vader stuurt hem eropuit: ga naar je broers en kijk hoe het met hen is. Jozef ging op zoek naar zijn broers. In Genesis 37 lezen we dat zij in Sichem zouden zijn. Ik had het net over de wijnstok en de belofte aan de aartsvaders; Sichem heeft ook alles met de aartsvaders te maken. Het is de stad van de aartsvader, een uitbeelding van de belofte. Maar het huis van Jakob was niet bij de belofte, niet bij Sichem. Ze waren ergens anders. Waar ze waren, maakt dan niet meer uit, want zij waren in ieder geval niet op de goede plek. Zij waren bij Dothan, en dat betekent weer zoiets als 'hun eigen wetten', wat met religie te maken heeft. We weten uit de geschiedenis van de Heer Jezus dat de leidslieden van het volk allerlei eigen wetten oplegden. De Heer zegt zelfs: "Jullie hebben het Woord krachteloos gemaakt door jullie eigen overlevering."

De Heer kwam dus om vrucht te zoeken bij Zijn volk en Hij vond die niet. En hij zei tot de wijngaardenier: "Zie, drie jaar kom ik vrucht aan deze vijgenboom zoeken en ik vind ze niet. Hak hem dan om, want waarom maakt hij ook het land onproductief?" Waarom zou hij het land nutteloos beslaan, zeggen de meeste vertalingen. Ik denk dat dit wijst op de eerste drie jaar van de bediening van de Heer Jezus, die aanving toen Hij dertig jaar oud was, en Zijn aardse omwandeling zoals we die beschreven vinden in de evangeliën. Sommigen zeggen dat het slaat op drie bedelingen en in de vierde, enzovoorts; over 3000 jaar en na 4000. Ik houd even deze lijn aan, want anders maak ik het wellicht te ingewikkeld en te uitgebreid, maar denk daar maar eens over na, over wat ik nu even tussen de zinnen door heb gezegd.

En hij antwoordt en zegt tegen hem: "Heer, laat hem ook dit jaar staan, dat ik ook rondom haar zal spitten en haar bemesten." Na drie jaar was de bediening van de Heer immers nog niet ten einde. In dat vierde jaar stierf de Heer; werd Hij gedood en werd Hij ook begraven. Ik denk dat het spitten spreekt van de dood en begrafenis van Jezus, en dat bemesten het voeden is; dat zal in die zin slaan op de opstanding. Hij antwoordt: "Heer, laat hem ook dit jaar staan, dat ik ook rondom haar zal spitten en haar bemesten. En indien hij inderdaad in het aanstaande jaar vrucht zal dragen, laat hem staan; anders zul jij hem zeker omhakken." Wat uiteindelijk gebeurde in de geschiedenis van de vijgenboom — van Israël dus — is dat men ook de opgewekte Christus verwierp. Er werd nog gepredikt door de apostelen, tot ver in de Handelingen. Petrus zegt in Handelingen nog: "Indien jullie je bezinnen of bekeren, dan zal God Zijn Christus terugsturen en alles herstellen waarvan de profeten gesproken hebben." Dat is niet gebeurd. Israël verwierp de opgewekte Christus en Israël werd omgehakt. In de gelijkenis van de vijgenboom betekent dit dat zij uit het land werden gezet. Elders heet dit 'afgesneden'. Bijvoorbeeld in Ezechiël 37, bij het dal met de dorre doodsbeenderen, daar wordt bij monde van Israël zelf gezegd: "Wij zijn afgesneden." Dat kom je ook elders tegen in de Schrift. Dat is dus uiteindelijk gebeurd: die vijgenboom is omgehakt, Israël is uit het land gezet en afgesneden.

Mattheüs 21: de Vervloekte Vijgenboom en de Betekenis van de Aioon ↑ hoofdstukken

Mattheüs 21 bevat een andere geschiedenis met een vijgenboom. Vooral als je die geschiedenis tegenover die van Mattheüs 24 zet, is dat heel illustratief. Nu we weten waar die vijgenboom een beeld van is, is het ook niet zo moeilijk om in te vullen waar de Heer hier over spreekt. Wat staat er in Mattheüs 21? In het vroege morgenuur, als Hij teruggaat naar de stad, heeft Hij honger. Hij ziet aan de weg een vijgenboom en Hij kwam bij haar, maar Hij vond niets aan haar behalve bladeren. Dus ook weer een vijgenboom die geen vrucht draagt, net als die vijgenboom in de vorige gelijkenis; alleen maar bladeren. En we weten ook waar die bladeren de uitbeelding van zijn, namelijk dat waar de mens zich zo makkelijk en zo graag mee bedekt. Waarvan God destijds in de hof al zei: dat deugt niet, Ik geef jullie iets anders.

In Marcus vinden we een parallel gedeelte van dezelfde geschiedenis. Daar staat er iets bij: Hij vond niets aan haar behalve bladeren — weer die bladeren — want het was niet de tijd van vijgen. Het was dus de tijd niet voor de vruchten. Dat wist de Heer natuurlijk ook wel, hè? Wat Hij hier doet, is dus demonstratief en illustratief. Hij liep naar die vijgenboom toe om Zijn discipelen en ons iets te leren. Hij ziet aan de weg die vijgenboom, komt bij haar en vindt niets dan bladeren. Het was niet de tijd van de vijgen, maar het was ook niet de tijd dat Israël vrucht zou dragen toen de Heer tot Zijn volk kwam. Dat was toen nog verborgen natuurlijk. Wij weten dat inmiddels, want wij leven in de tijd dat de Heer verborgen is; verborgen achter het voorhangsel in de hemel. De tijd van de vijgen zal nog komen. In de toekomst zal Israël hersteld worden — daar gaat Mattheüs 24 namelijk over — en dan zal het alsnog de tijd van de vijgen zijn.

Ik lees even verder, dan wordt het volgens mij vanzelf wel duidelijk. Hij ziet aan de weg een vijgenboom, kwam bij haar en vond niets aan haar behalve bladeren. En Hij zei tegen haar: "Er komt geen vrucht meer aan jou tot in de aeon." En de vijgenboom verdort ogenblikkelijk, staat er dan bij. Dus die vijgenboom die de Heer vervloekt, verdort onmiddellijk; dat staat ook in Marcus. Nu zie ik een aantal mensen met hun Bijbel meelezen en dan lees je toch wel wat anders dan hier staat. De NBG zegt: "In eeuwigheid groeie aan u geen vrucht meer." Ook de Herziene Statenvertaling en de Statenvertaling hebben "in eeuwigheid". Maar wij weten dat de vijgenboom, die een uitbeelding is van Israël, juist wél weer vrucht zal dragen. Dat is namelijk wat geïllustreerd en gezegd wordt in Mattheüs 24, waar we straks naartoe gaan.

Ik vind het wel een mooie, want hier staat letterlijk "tot in de aeon". Dat wordt dan vertaald met "tot in eeuwigheid". Ik sprak onlangs iemand die tegen me zei dat de zonde tegen de Heilige Geest, de lastering van de Geest, zo ernstig is dat die nooit meer vergeven wordt. Want in één van die twee gedeeltes die je hebt staan — Mattheüs 12 en Marcus 3 — staat dat het niet vergeven wordt "tot in eeuwigheid". Volgens mij was dat in Marcus. Toen zei ik: "Dan moet je dezelfde geschiedenis opzoeken in Mattheüs." Daar staat dat de lastering van de Geest niet wordt vergeven, "noch in deze aeon, noch in de toekomende". Dat is heel wat anders dan "in eeuwigheid". Want een aeon is een tijdperk. Deze aeon is de boze aeon waarin de satan regeert (Galaten 1 vers 4 onder andere), maar de toekomende aeon is de periode waarin de satan gebonden is voor duizend jaren. Het aanbreken van die toekomende aeon, dat is waar Mattheüs 24 over gaat. Dan zal de tegenstander duizend jaar gebonden zijn en daarna volgt nog een aeon: de aeon van de aeonen. De zonde, de lastering van de Geest, wordt in deze aeon noch in de toekomende vergeven, maar dat betekent niet dat het nooit vergeven wordt. En hier geldt hetzelfde: "Er komt geen vrucht meer aan jou, niet tot in eeuwigheid, maar tot in de aeon." Namelijk: Israël zou in déze aeon geen vrucht dragen. Wanneer dan wel? Nou, in de toekomende aeon, want dan gaat die vijgenboom die hier verdort, weer uitlopen. Maar dan loop ik op de zaken vooruit, zoals we het zien in Mattheüs 24.

Voor de goede orde zeg ik er even bij: hier staat dat de vijgenboom onmiddellijk verdort. Als ik straks verder lees, lijkt het alsof de discipelen dat op dat moment zien, maar uit Marcus weten we dat ze dat de volgende ochtend pas zagen. Die boom is dus wel meteen af gaan sterven, maar waarschijnlijk zijn ze doorgelopen en kwamen ze de volgende dag pas weer bij de boom langs. In Marcus 11 vers 20 lees je dat de discipelen zagen dat heel die vijgenboom verdord was. Dat is een dood; houd die gedachte even vast. En Jezus antwoordde en zei tegen hen: "Amen." Voorwaar. Dat zegt de Heer altijd als Hij iets belangrijks gaat zeggen. "Ik zeg tegen jullie: als jullie geloof zouden hebben en niet twijfelen, zouden jullie niet alleen dat van de vijgenboom doen." Wat zouden zij dan van de vijgenboom doen? Zij zouden Israël aanzeggen dat het volk terzijde zou worden gesteld. Dat als zij zich niet zouden bezinnen en niet zouden bekeren, ze als natie zouden ophouden te bestaan. Dat is onder andere wat Petrus ook schrijft in zijn brieven; hij zegt het volk ook een oordeel aan. Nou, zij zouden dat dus "van de vijgenboom" doen, namelijk het Joodse volk aanzeggen dat het terzijde zou worden gesteld.

Maar de Heer zegt: "Ik zeg tegen jullie dat als jullie geloof zouden hebben en niet twijfelen, jullie niet alleen dat van de vijgenboom zullen doen, maar ook indien jullie tot deze berg zouden zeggen: 'Word opgepakt en in de zee geworpen', het zal gebeuren." Deze berg is de Olijfberg, dat staat in vers 1. Een berg, en vooral de Olijfberg, is een hoge plaats en een uitbeelding van het koninkrijk. De Olijfberg is de berg waar de Heer ten hemel voer (Handelingen 1), maar ook waar Hij zal wederkomen (Zacharia 14). In de tussentijd is Hij verborgen. Die Olijfberg spreekt dus van dat koninkrijk, maar nog meer van dat verborgen koninkrijk. Want de zee is een uitbeelding van de natiën. Dit is natuurlijk een gelijkenis; het gaat niet letterlijk over een berg die in de zee gegooid wordt. Er wordt iets anders mee gezegd. De Olijfberg — dat koninkrijk — zou terechtkomen bij de natiën en zou daar ook in ondergaan. Het zou in de zee worden verborgen, onder de natiën. Een verborgen koninkrijk. Dat is wat er bedoeld wordt met: "ook indien jullie tot deze berg zouden zeggen: word opgepakt en in de zee geworpen."

Mattheüs 24: de Uitbottende Vijgenboom en het Herstel van Israël ↑ hoofdstukken

Dat was Mattheüs 21, dan bladeren we iets verder naar Mattheüs 24. Daar staat die frase: "Leer echter van de vijgenboom deze gelijkenis." We hebben nu al eerder een discussie gehad over de vijgenboom. We weten waar die vijgenboom van spreekt: die vijgenboom spreekt van Israël. Dat is heel kort na de voorgaande geschiedenis in Mattheüs 21. Sommigen zeggen dat het twee dagen van tevoren was, anderen zeggen één dag. Ik denk zelf dat het één dag van tevoren was. In Markus 11 zagen de discipelen de volgende ochtend dat die vijgenboom helemaal verdord was. Dat betekent dat ze dat in de ochtend hebben gezien en 's middags spreekt de Heer tot hen deze gelijkenis van de vijgenboom. Dus 's ochtends hebben zij de verdorde vijgenboom gezien en later op de dag spreekt de Heer tot hen een gelijkenis over de vijgenboom.

Hij zegt: "Leer echter van de vijgenboom deze gelijkenis." Het was in ieder geval heel kort van tevoren, dus dat zat nog vers in hun gedachten. Als je dan over een vijgenboom gaat spreken, dan moeten ze ongetwijfeld die link gelegd hebben. Dat moeten wij dus ook doen. Een verdorde vijgenboom – en nu gaat het over een heel andere vijgenboom waar het tegenovergestelde mee gebeurt. Leer echter van de vijgenboom deze gelijkenis. De vijgenboom, die leert dus een gelijkenis.

Dit is midden in de toespraak van de Heer Jezus, of nou ja, niet helemaal middenin, maar er is al een heel stuk aan voorafgegaan. Deze hoofdstukken houden mij de laatste tijd nogal bezig. Ik ben vers voor vers een hele serie blogs of artikelen aan het schrijven over Mattheüs 24 en 25, omdat het zo bijzonder boeiend is en er zoveel in zit. Maar ook omdat het heel actueel is, omdat de dingen die wij daar lezen aanstaande zijn. In het voorgaande gaat het over de Grote Verdrukking. Ik noemde net al dat afkomstbeeld: de gruwel die op de heilige plaats zal staan. de Heer Jezus zegt dat als je dat ziet, je weet hoe laat het is. Dan spreekt Hij tot Israël om het land uit te vluchten.

Onmiddellijk na de Grote Verdrukking vind je in vers 29 de tekenen aan zon, maan en sterren, wat we vele malen in de profetieën vinden. Het aanbreken van de dag van Yahweh, de Dag des Heren, wordt daarmee ingeluid. Het teken van de Zoon des Mensen zal verschijnen aan de hemel en alle stammen van het land zullen heftig treuren, omdat zij de Zoon des Mensen zien komen op de wolken van de hemel. Dat zijn allemaal verwijzingen naar de profetie, onder andere van Zacharia.

Net toen we aan het zingen waren, zat ik om me heen te kijken en toen zag ik daar die poster hangen over Jeruzalem met daaronder Zacharia 12 vers 3. Daar staat: "Op die dag zal Ik Jeruzalem maken tot een steen die alle natiën moeten heffen; allen die hem heffen, zullen zich deerlijk verwonden; en alle volkeren der aarde zullen zich daarheen verzamelen." Dat vind je niet letterlijk zo in Mattheüs 24, maar het moment dat alle volkeren verzameld worden tegen Jeruzalem, dat vind je in Zacharia 14. Dat is ook het moment dat de Heer zal strijden voor Zijn volk, want Zijn volk zal Zijn naam aanroepen. In Zacharia 14 staat dat Hij zal verschijnen en Zijn voeten zal zetten op de Olijfberg. Dat moment wordt ook hier in Mattheüs 24 genoemd, dat de Zoon des Mensen zal komen op de wolken van de hemel. In Zacharia 14 staat ook weer die Olijfberg, dat Hij Zijn voeten zal zetten op de Olijfberg. Nou, er staat nog veel meer, ook dat die Olijfberg zal scheuren en dat het overblijfsel daar doorheen kan vluchten.

Dat is dus allemaal de context van Mattheüs 24 waarin de Heer gaat spreken over de gelijkenis van de vijgenboom. Ook na Zijn komst op de Olijfberg zal Hij Zijn boodschappers uitzenden en Zijn uitverkorenen, het uitverkoren deel van het volk Israël, verzamelen uit alle vier windstreken van de aarde. Dus dat volk zal terug verzameld worden naar het land. Een bekeerd Israël dat de Naam van de Heer heeft aangeroepen en een Israël dat uit de volkeren verzameld wordt.

Dan staat er, aansluitend bij al dit voorgaande: "Leer echter van de vijgenboom deze gelijkenis: Wanneer haar tak reeds week wordt en de bladeren uitspruiten, dan weten jullie dat de zomer nabij is." Hier wordt dus – net hadden we het over een vijgenboom die vervloekt werd en verdorde, en omgehakt en uit de wijngaard werd weggenomen, om even alle plaatjes door elkaar te halen – een uitbeelding gegeven van Israël dat terzijde zou worden gesteld. Het is in die zin als natie ook dood, een dal met dorre doodsbeenderen, zoals in Ezechiël 37. Verstrooid over de aarde. Dat is een ander beeld, een dal van dorre doodsbeenderen uitgestrooid over een vallei. Maar ook in Ezechiël 37 lees je dat die beenderen tot leven komen. Er wordt geest ingeblazen, dus dat is ook een beeld van het herstel van Israël.

Dat lees je hier ook: die vijgenboom komt tot leven. Eerst verdorde de vijgenboom, werd hij omgehakt en uit de wijngaard weggehaald, en hier gaat het over precies het tegenovergestelde: een vijgenboom die uitbot en uitloopt. Er gaat weer leven ontstaan. Wanneer de tak reeds week wordt en de bladeren uitspruiten, dan weten jullie dat de zomer nabij is. Het uitlopen en het uitbotten van die vijgenboom is een uitbeelding van het herstel, de bekering, de wedergeboorte van Israël. Dat Israël de Geest zal ontvangen. Het zal Geest ontvangen en herleven. Leg dat visioen van Ezechiël 37 er maar eens naast, dan vind je dat allemaal terug.

Trouwens, voor degenen die dat gaan nazoeken: in Ezechiël 37 lees je eerst dat al die botten bij elkaar komen. Er staat geloof ik dat er spieren, pezen en huid op komen, maar dan staat erbij: "Maar er was geen geest." Dus daar ontstaat een lichaam, maar dat is nog steeds een dood lichaam. Ik meen dat dit een uitbeelding is van de natie Israël nu. Het is een lichaam, het is weer bij elkaar, maar er is geen geest. Zij geloven niet. Wanneer zij de Naam aan zullen roepen en de Heer zal verschijnen op de Olijfberg, ja, dan is dat de wedergeboorte van Israël, de bekering van Israël. Maar nu? Er is geen geest in. Je zou ook kunnen zeggen: er staat een dorre boom bijgebouwd daar in het land, in die wijngaard.

Dit is dus niet in 1948 vervuld. Dat wil ik er maar mee zeggen, want dat is volgens mij de grootste vergissing die over dit gedeelte gemaakt wordt: dat men zegt dat in 1948 die vijgenboom weer is gaan bloeien. Dat is natuurlijk niet zo. Kijk, sowieso is dat niet zo, maar dan moet je dit ook helemaal uit het verband halen en een aparte toepassing gaan geven. In het verband – en dat heb ik net laten zien door de verwijzingen naar de tekst – gaat het over het herstel van Israël ná de Grote Verdrukking, ná de tekenen aan zon, maan en sterren, als de Zoon des Mensen zal komen op de wolken van de hemel en het uitverkoren deel uit de volkeren verzameld wordt. Dat is het moment dat de vijgenboom gaat bloeien, want de Heer sluit erop aan: "Leer echter van de vijgenboom deze gelijkenis." Dat is dus nog toekomst. De zomer spreekt van de openbaring van het Koninkrijk. Daar zouden we natuurlijk een hele studie aan kunnen wijden.

Maar in het beeld van de vijgenboom is de vijgenboom degene die uitbot, die uit gaat lopen. In de zomer worden alle bomen verondersteld te bloeien. Zijn ze allemaal uitgelopen? Om dat beeld dan te handhaven: de vijgenboom is dan de eerste boom die daar gaat bloeien. De vijgenboom als uitbeelder van het volk Israël. Maar er zijn meer bomen, er zijn meer volkeren, en die zullen allemaal uitgelopen zijn in de zomer. Maar in de lente is de vijgenboom de eerste die gaat uitlopen in deze gelijkenis.

Wanneer haar tak reeds week wordt en de bladeren uitspruiten, dan weten jullie dat de zomer nabij is. Zo weten ook jullie, wanneer jullie al deze dingen waarnemen, dat het nabij is, voor de deur. 'De deur' staat er letterlijk; wij zeggen dat zo: het is nabij, het is voor de deur.

Dus als al deze dingen – die heb ik nu al een keer of twee genoemd, dat gaat dus allemaal over het voorgaande – als jullie dat zien, dan weten jullie dat het nabij is, voor de deur. Men zal die dingen in de toekomst ook zien. Dat bekeert Israël en dan weet men: de openbaring van het Koninkrijk, de vestiging van het Koninkrijk over heel deze wereld, is nabij. Amen, voorwaar.

De Ware Betekenis van de Frase 'deze Generatie' ↑ hoofdstukken

Ik zeg tegen jullie dat deze generatie geenszins zou voorbijgaan totdat dit alles zou geschieden. En wat is nou 'deze generatie'? Kijk, men verwijst vaak naar dat misverstand dat het uitbotten van de vijgenboom de vestiging van de Joodse staat in 1948 is. Men zegt dan: ja, binnen een generatie is dus de wederkomst. Vooral in de jaren tachtig was dat natuurlijk populair, want een generatie, zo weet men wel, is ongeveer veertig jaar. Dus in 1988 moest het gebeuren. Dat hebben we inmiddels al heel wat jaren achter ons gelaten. Toen heeft men een generatie nog op weten te rekken tot zeventig jaar. Ook dat is natuurlijk al verstreken. Hoe we daar nu ook over denken – we gaan daar nu niet de diepte in – maar ongetwijfeld tachtig jaar. Een generatie is in de Schrift ook veertig jaar, zonder dat nu verder toe te lichten.

Maar de Heer zegt natuurlijk in eerste instantie tot Zijn discipelen: deze generatie zou... Ik zeg tegen jullie dat deze generatie geenszins zou voorbijgaan totdat dit alles zou geschieden. Dus, spreekt 'deze generatie' van de discipelen, of heeft de Heer Zich vergist? Ja, er zijn mensen die dat serieus zeggen. Ik werd pas aangesproken door iemand die een boek had gelezen over Openbaring, en daar staat in dat de Heer Zich heeft vergist. Want in Mattheüs 24 zegt Hij tot Zijn discipelen dat hún generatie niet voorbij zou gaan totdat al die dingen geschied zijn. Dus ja, Hij heeft Zich vergist. Als dat het geval is, dan kunnen we de Bijbel wel dichtdoen en weggooien. Want wat hebben we dan nog aan het Woord als dat niet vast en zeker is? Het profetische woord dat wij hebben, dat is zeker en vast. Maar de Heer heeft Zich natuurlijk niet vergist. De Heer heeft Zich niet vergist.

Maar 'deze generatie' is dubbelzinnig. Hij sprak inderdaad op dat moment tot Zijn discipelen. Je moet je voorstellen, we moeten even terug in de tijd: toen de Heer dit uitsprak tot Zijn discipelen, was het nog mogelijk dat Israël zich zou bezinnen en zou bekeren. Dat is voor ons nu natuurlijk theoretisch, zeker omdat wij zoveel later leven en weten wat er niet gebeurd is, maar toen was het nog mogelijk door de prediking van de Heer Jezus Zelf en later van de apostelen in Handelingen. Wij weten echter wat er niet gebeurd is.

En deze woorden, dat het geenszins zou voorbijgaan totdat dit alles zou gebeuren of zou geschieden – dit is een beetje technisch, maar wel heel mooi vind ik zelf – die grammaticale vorm die Hij gebruikt in het Grieks is een aanvoegende wijs. Een aanvoegende wijs kan een aantal dingen uitdrukken, maar onder andere is de aanvoegende wijs een vorm die een handeling uitdrukt die de spreker als mogelijk beschouwt. Het kan zijn dat de spreker een aanvoegende wijs gebruikt om een handeling aan te duiden die hij als mogelijk beschouwt. Dus de Heer zegt: 'Ik zeg tegen jullie dat deze generatie geenszins zou voorbijgaan totdat dit alles zou geschieden.' Daarmee drukt Hij een handeling uit die Hij als mogelijk beschouwt. Namelijk: áls Israël zich zou bekeren, dan zou die generatie niet voorbijgaan totdat al die dingen zouden geschieden.

Nou, wij weten dat dat niet is gebeurd en dat de woorden 'deze generatie' nu een andere toepassing hebben. Namelijk op de generatie die al die dingen gáát zien. Namelijk het uitbotten van de vijgenboom in die gelijkenis. Namelijk het herstel van Israël, de bekering van Israël en de komst van de Zoon van de mens op de wolken. Deze generatie, dus de generatie die al die dingen gaat zien, die zal niet voorbijgaan. Dus straks, als de Heer komt op de wolken, Zijn voet op de Olijfberg zet en Zijn volk verzamelt uit de vier windstreken, de generatie die dat ziet, die zal niet voorbijgaan totdat de zomer aangebroken is. Die gaat dus nog zien dat de zomer aanbreekt. Dus eerst is Israël aan de beurt, maar binnen één generatie zal het Koninkrijk wereldwijd gevestigd worden. En dat is wat de Heer uitdrukt in deze gelijkenis.

Amen, Ik zeg tegen jullie dat deze generatie geenszins zou voorbijgaan totdat dit alles zou geschieden. Dit is ook een krasse uitspraak, om het maar zo te zeggen. De hemel en aarde zal voorbijgaan, maar Mijn woorden gaan absoluut niet voorbij. Hoezo zou de Heer Zich vergist hebben? Zijn woorden gaan absoluut niet voorbij. Wat hier staat is vast en zeker. Dat zal zo gebeuren.

Van Die Dag en Dat Uur Weet Niemand ↑ hoofdstukken

Maar van die dag en dat uur weet niemand, ook de boodschappers niet, de engelen – letterlijk gewoon boodschappers van de hemel – en ook de Zoon niet, alleen de Vader. Maar wat is nu precies die dag en dat uur? Kijk, hier in Mattheüs 24 wordt geschreven over de Grote Verdrukking. Er staat bijvoorbeeld in vers 29: "Terstond na de verdrukking van die dagen..." Dan gaat het over de Grote Verdrukking, en van die Grote Verdrukking wordt op meerdere plaatsen en op verschillende manieren bepaald hoe lang die duurt: 1260 dagen, 42 maanden, een tijd, tijden en een halve tijd; 3,5 jaar.

Aan het einde van de Grote Verdrukking verschijnt de Zoon des mensen en zal Israël geest ontvangen. Israël ontvangt het leven, het uitbotten van de vijgenboom. Maar op dat moment zijn nog niet alle volkeren aan de Messias onderworpen; daar gaat nog tijd overheen. Die tijd wordt in de Openbaring de 'Dag van Toorn' genoemd. Ik had er eigenlijk een versverwijzing bij moeten zetten: dat is Openbaring 6 vers 17. Dit is nogal een groot onderwerp natuurlijk, maar leg Mattheüs 24 ook maar eens naast Openbaring 6. In Mattheüs 24 vers 29 vind je de tekenen aan de zon, de maan en de sterren, en die vind je in Openbaring 6 ook terug. Dat is een markant moment, omdat dat het einde van de Grote Verdrukking is. Er staat in Mattheüs 24: "Terstond na de verdrukking zal de zon verduisterd worden en de maan zal haar schijnsel niet geven", enzovoort. Dat vind je ook in Openbaring 6. Vervolgens staat er in Openbaring 6 dat dan de Dag van Toorn is aangebroken.

Er komt dus nog een periode na die Grote Verdrukking, die in de Openbaring wordt voorgesteld met de zeven bazuinen, met oordelen gericht over de volkeren. De Grote Verdrukking zelf beslaat een bepaalde tijd, zeer nauw bepaald op de dag nauwkeurig: 1260 dagen, 42 maanden, 3,5 jaar. Maar die Dag van Toorn, die is onbekend. Van die dag en dat uur weet niemand. Want het gaat over de periode vanaf het uitbotten van de vijgenboom totdat de zomer aanbreekt, in het beeld van Mattheüs 24. Het uitbotten van de vijgenboom is, zou je kunnen zeggen, het begin van de vestiging van het Koninkrijk van de Messias. We kunnen op dat moment weten dat de zomer nabij is, maar hoe lang dat precies gaat duren? Van die dag en dat uur weet niemand.

Dit is natuurlijk ook een tekst die altijd uit zijn verband wordt gerukt. Men zegt dan: "Ja, we verwachten spoedig dat de Heer terugkomt en ons zal wegrukken van deze aarde." Dan wordt er gezegd: "Ja, dat weet niemand hoor, want er staat: van die dag en dat uur weet niemand." Maar daar gaat het hier dus helemaal niet over; dat is uit het verband gerukt. Het staat specifiek bij die Dag van Toorn. De engelen niet, de boodschappers van de hemel niet, en zelfs de Heer wist het toen niet toen Hij hier op aarde was. Ik denk dat Hij het inmiddels wel weet, nu Hij gezeten is aan Gods rechterhand, maar zelfs toen de Zoon hier op aarde was, wist Hij niet hoe lang er zou verstrijken tussen het einde van de Grote Verdrukking en het wereldwijd aanbreken van het Koninkrijk. Van die dag en dat uur weet niemand.

Je zegt hiermee dus iets anders. Het gaat erom wanneer exact de toekomende aeon aanbreekt. Dat is het moment dat het Koninkrijk wereldwijd gevestigd zal zijn op aarde en in Sion. We weten alleen dat het bij het uitbotten van de vijgenboom, bij het herstel van de vijgenboom, wel binnen één generatie zal plaatsvinden. Ik zou nog verder kunnen gaan, maar dat ga ik nu niet doen. Lees dat zelf maar eens na, want een groot deel van de rest van Mattheüs 24 en 25 gaat over deze kwestie: dat men in die tijd niet zal weten hoe lang het gaat duren voordat het Koninkrijk aanbreekt. Er staat bijvoorbeeld: "Want zoals het was in de dagen van Noach..." Ze gingen gewoon door met alles waar ze mee bezig waren en opeens kwam daar de zondvloed, om het zo maar te zeggen. En denk aan de gelijkenis van de vijf wijze en de vijf dwaze maagden; opeens konden ze niet meer naar binnen.

Dat wilde ik er toch nog even bij zeggen. Lees Mattheüs 24 en 25 nog eens door met de dingen die we vanmorgen besproken hebben. Mij houdt het bijzonder bezig, want ik ben nog volop bezig met het schrijven van die artikelen. Er is genoeg uit te halen en genoeg in te vinden. Maar voor nu lijkt het me goed om het hierbij te laten.

📖 Categorie: Studies