Twee keer spreekt Paulus in zijn brieven over gezonde woorden, maar ook verschillende malen over verwante begrippen als gezonde leer en gezond in het geloof. Waar herkennen wij gezonde woorden aan en welke woorden zijn dan ongezond?
Net als bij ons lichaam een gezonde levensstijl en gezonde voeding van levensbelang is, zo is het in ons leven als gelovige van vitaal (!) belang om een patroon van gezonde woorden te hebben (2 Tim.1:13).
📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst
“Onze woorden zouden afgestemd moeten zijn op de Schrift. Dat betekent dat wij de woorden gebruiken die de Schrift gebruikt, en dan is het gezond onderwijs, dan is het gezonde leer.”
⏱️ Hoofdstukindeling van deze studie:
- Introductie: het Thema Gezonde Woorden
- Timotheüs 1: een Geest van Gezond Verstand
- Gered en Geroepen in een Heilige Roeping
- Gods Genade Betoond in de Toekomende Aionen
- Christus Jezus Doet de Dood Teniet
- Het Patroon van Gezonde Woorden Navolgen
- Ongezonde Woorden in het Traditionele Christendom
- Geestelijke Woorden met Geestelijke Woorden Vergelijken
- De Gezonde Woorden van de Opgewekte Heer
Introductie: het Thema Gezonde Woorden ↑ hoofdstukken
Hele goedemorgen allemaal. Fijn om weer in jullie midden te zijn en goed om te zien dat ik hier terecht ben gekomen in een geoliede machine. Om tien voor tien stonden we nog voor een dichte deur, omdat degene die de sleutel had getuige was van een verkeersongeluk en die moest dus even voor barmhartige Samaritaan spelen, zoals ze dat zelf uitdrukte. Dat was wat geweest als ik het nu over die geschiedenis zou gaan hebben, maar die parkeren we voor een andere keer. Want het is wel een mooie geschiedenis om het eens over te hebben, bedacht ik me net, maar ik wil het deze ochtend met jullie hebben over dit onderwerp: gezonde woorden.
Dat is een onderwerp dat mij erg aan het hart gaat. Ik weet niet of iedereen dat weet, maar ik heb een website met de domeinnaam gezondewoorden.nl. Het was een jaar of negen of tien geleden dat ik dacht: ik moet toch eens een website beginnen. Ik schreef wel eens wat en ik geef wel eens studies hier en daar, dan is het makkelijk als je die kunt publiceren en een agendatje kunt bijhouden. Toen was ik op zoek naar een passende naam daarvoor en toen schoten deze woorden van de apostel Paulus mij te binnen. Want het zijn woorden van de apostel Paulus; hij spreekt van gezonde woorden.
Ik had onlangs contact met iemand die ik nog niet zo lang ken. Dan weet je hoe dat gaat: op een gegeven moment word je 'gegoogeld', zoals dat heet, en zij was op mijn website terechtgekomen. Toen zei ze tegen me: "Ja, ik heb nog even op je website gekeken, wat was het ook weer? Woorden?" Ik zeg: "Nou, mijn website heet Gezonde Woorden." Ik vertelde haar dat ik die naam niet zelf heb verzonnen, want het zijn woorden die Paulus gebruikt. Dat wist zij niet. Dus toen dacht ik: dan moet ik het daar eens over hebben.
Het gekke is dat ik een website heb die zo heet en toch heb ik nog nooit specifiek over dit onderwerp gesproken. Nou, dat is niet helemaal waar, zeg ik er meteen achteraan. Want ik haal het natuurlijk echt wel eens aan tijdens spreekbeurten en ik zat even op mijn eigen website te zoeken en zag dat ik er ook wel eens wat over geschreven heb. Helemaal onbesproken is het onderwerp dus niet, maar ik dacht: dit is wel een mooi thema om het eens over te hebben, en dan enigszins uitgebreid. Voor zover dat natuurlijk kan in de drie kwartier die ik mezelf ongeveer geef.
Het is een onderwerp dat ik heel uitgebreid zou kunnen bespreken. Want we hebben het nu over gezonde woorden, maar Paulus spreekt ook over gezonde leer, gezond onderwijs en gezond in het geloof. Er zijn dus wel wat aanverwante termen en begrippen die we ook onder de loep zouden kunnen leggen, maar dat wil ik nu maar niet doen.
Timotheüs 1: een Geest van Gezond Verstand ↑ hoofdstukken
Maar ik wil naar één gedeelte gaan waar Paulus het heeft over gezonde woorden en dat is in de tweede Timotheüs-brief. En Ron zei het zojuist al, mijn Bijbel die ligt hier open bij 2 Timotheüs. En die geef ik er dan meteen aan het begin bij. Paulus gebruikt die term 'gezonde woorden' twee keer. Dat doet hij in 2 Timotheüs 1, en ik heb mijn Bijbel hier openliggen, en die andere keer is in 1 Timotheüs 6 vers 3. Dus die geef ik er dan even bij voor de statistieken. Daar ga ik nu niet naartoe, maar in mijn Bijbel, die hier openligt, hoef ik niet eens om te slaan om beide Schriftplaatsen in één oogopslag bij elkaar te hebben: 1 Timotheüs 6 en 2 Timotheüs 1.
Maar ik vang aan in 2 Timotheüs 1 vers 7, want Paulus heeft het in dit hoofdstuk over gezonde woorden en dus ook gezond onderwijs. Want onderwijs, leer, wordt natuurlijk onder woorden gebracht en daarvoor worden gezonde woorden gebruikt. Gezond onderwijs of gezonde leer wordt onder woorden gebracht met gezonde woorden. En dat doet Paulus ook in 2 Timotheüs 1. Ik lees gewoon een aantal verzen en die nemen we door net zolang tot we bij dat begrip 'gezonde woorden' komen. Ik vang dan even aan in vers 7. Wat sowieso al... ik heb altijd wat moeite met een punt kiezen waar ik dan binnenkom, want het liefst zou ik natuurlijk bij 2 Timotheüs 1 vers 1 beginnen, maar dat is weer niet handig in verband met de tijd.
Maar in het voorgaande schrijft Paulus dus zijn toch intieme vriend Timotheüs aan en hij noemt hem 'mijn geliefd kind'. Dat doet hij op verschillende plekken, niet alleen hier maar ook in 1 Timotheüs. Omdat Paulus hem als het ware verwekt had. Niet biologisch zoals wij dat noemen, maar natuurlijk in de geest. Timotheüs was in die zin door de prediking van Paulus tot geloof gekomen; zo zouden wij dat wellicht zeggen. En Paulus verlangt er ook echt naar om hem te zien, om Timotheüs bij zich te hebben. Maar dat was hij zo nu en dan ook: een reisgezel van Paulus. Af en toe was het ook gewoon handiger in verband met de bediening om even afscheid te nemen. Dat lees je bijvoorbeeld ook over een figuur als Titus, die ook soms een reisgezel van Paulus was, maar op andere momenten liet Paulus hem ergens achter om bepaalde dingen te doen die ook gedaan moesten worden.
En Paulus herinnert Timotheüs ook aan wat hij noemt de genadegave. Tenminste in onze vertaling; in het Grieks is dat 'charisma'. Die Paulus hem had gegeven of doorgegeven middels de 'oplegging van mijn handen', zegt hij in vers 6. Dus Paulus had als het ware een charisma, een genadegave, aan Timotheüs overgedragen. En daarover zegt hij: "God heeft ons niet een geest van beduchtheid gegeven, maar van kracht en van liefde en van gezond verstand." En beduchtheid – andere vertalingen zeggen lafhartigheid of vreesachtigheid. We zullen lezen in het volgende vers dat Paulus Timotheüs oproept om zich niet te schamen voor het getuigenis. Dus daar komen we zo wel op, maar hier staat dus die schroom en het je niet schamen voor het getuigenis. En dan gaat Paulus uitleggen wat dat getuigenis dan is. Het staat tegenover een geest van beduchtheid, dus een geest van schroom, tegenover kracht, liefde en gezond verstand.
Dat 'gezonde verstand' zul je waarschijnlijk niet in de gangbare vertaling terugvinden. Maar dit woord... in de Statenvertaling is het zelfs vertaald met 'gematigdheid'. Zo wordt dat vaak vertaald. Dat klinkt een beetje bezadigd. Maar dit woord van gezond verstand, dat heeft te maken met gezindheid. Dus met het verstand. Als we gezind zijn, hebben we ergens onze zinnen op gezet. Als Paulus zegt: "Bedenk de dingen die boven zijn", staat er eigenlijk zoiets als: "Wees gezind op de dingen die boven zijn." Dus de gezindheid, het denken, de zinnen zetten op. De woordopbouw in het Grieks is 'reddend' plus 'gezind zijn'. Gezindheid, redden, behoud: dat heeft natuurlijk alles met gezond en vitaal te maken. Dus vandaar, ik denk dat 'gezond verstand' een hele goede vertaling zou zijn voor dit woord. En als je dat... ik heb dat begrip wel eens nagezocht; je kunt het overal prima op die manier vertalen.
Maar gezond verstand is overigens niet dat je intelligent bent of dat je een hoge intelligentie of een hoog IQ hebt. Maar dat verstand wat je hebt, dat je dat op de juiste manier gebruikt. Dus je hoeft geen hoog IQ te hebben om met gezond verstand te handelen – ik spreek uit ervaring natuurlijk, dat zullen jullie begrijpen. Maar het verstand dat je hebt, gebruik dat. En dat is gezond verstand. God heeft ons niet een geest van beduchtheid gegeven, maar van kracht, van liefde en van gezond verstand. "Schaam je dan niet voor het getuigenis van onze Heer of voor mij, zijn gevangene." Paulus schrijft deze brief dus ook in gevangenschap. Dat doet hij ook – ik sprak hier vorige keer, dat is nog niet zo heel lang geleden, over de Filippenzenbrief – en ook die schreef hij in gevangenschap.
En Paulus noemt zich dan... ik heb hier een tweetal voorbeelden uit de Efezebrief, ook geschreven in gevangenschap. Paulus noemt zich dan niet de gevangene van de keizer, of van wie dan ook. Of van de Romeinen, of ook niet van de Joden. Maar een gevangene van Christus Jezus. Want Paulus wist dat zijn omstandigheden allemaal meewerkten ten goede. Meewerkten aan zijn bediening, aan zijn afvaardiging als apostel. En hij was dus een gevangene van Christus Jezus. Schaam je dan niet, en hier zegt hij het ook: zijn gevangene. "Schaam je dan niet voor het getuigenis van onze Heer of voor mij, zijn gevangene, maar lijd samen kwaad met het evangelie in de kracht van God." Dus dit betekent ook: lijd samen kwaad met het evangelie. Dat impliceert al dat het evangelie kwaad lijdt. Dus het evangelie wordt per definitie onrecht aangedaan. En Paulus zegt in deze zelfde brief een hoofdstuk verder: "Lijd samen kwaad als een goed soldaat van Christus Jezus."
Dat betekent ook dat het evangelie kennen, maar zeker het evangelie doorgeven – want daar heeft Paulus het natuurlijk ook over aan zijn vriend en metgezel Timotheüs – dat het evangelie doorgeven impliceert dat het strijd oplevert. En dat vinden we natuurlijk vele malen in de brieven van Paulus. En ook de oproep van: wat zouden wij dan doen in die strijd? De oproep, het advies... we zouden namelijk die geestelijke wapenrusting aantrekken om stand te kunnen houden en te kunnen weerstaan. Allemaal verdedigende termen, want wij hoeven niet aan te vallen. Maar wanneer wij aangevallen worden, dan hebben wij het zwaard van de geest en het schild van het geloof om die aanvallen, de vurige pijlen van de boze, om die af te weren en te weerstaan. Dus het evangelie kennen en doorgeven veronderstelt de strijd. En vandaar ook dat Paulus zegt: lijd samen kwaad met het evangelie, niet in eigen kracht, maar in de kracht van God. Want alleen met die kracht kunnen wij dat weerstaan. En dat hoeven we ook niet in eigen kracht te doen; we staan op het woord van God en in zijn kracht. Dus lijd samen kwaad met het evangelie in de kracht van God, en dan steekt hij van wal.
Gered en Geroepen in een Heilige Roeping ↑ hoofdstukken
En dan zegt hij: die ons redt en roept in een heilige roeping, niet naar of in overeenstemming met onze werken. Dus niet naar onze werken. Dat betekent dat onze redding en onze roeping niet ons werk is. Op het moment dat ik het zeg, denk ik al: het is zo logisch dat de vermaning over het kunnen weerstaan en het samen kwaad lijden met het evangelie, dat we dat doen in Zijn kracht. Maar alles is Zijn werk. Dus ook onze redding en onze roeping, dat is niet ons werk. Het heeft ook niets met onze keuze te maken; het is Gods keuze. En daarom is het ook genade dat Hij onze ogen heeft geopend en dat Hij ons overtuigd heeft, zodat wij mogen geloven in dat evangelie. Dat is Zijn werk. Onze redding en onze roeping zijn niet naar onze werken. Hij redt ons en roept ons in een heilige roeping, niet naar onze werken.
En als Paulus het heeft over die roeping: wij zijn gered en geroepen in een heilige roeping. Heilig betekent apart gezet of gewijd aan. Dus wij zijn geroepen door Hem. Ja, waartoe zou je je dan moeten afvragen? Wat is onze roeping? Die roeping zorgt ervoor dat wij apart gezet en gewijd zijn aan Hem. En dat is allemaal Zijn werk; Hij heeft dat zo bepaald en voorbestemd. Daarom zijn wij gered en daarom zijn wij geroepen.
Laat ik naar Efeze 2 gaan, want daar heeft Paulus het ook over die redding en die roeping. In Efeze 2 vers 4 staat — in tegenstelling tot... ik kan het voorgaande er niet bij betrekken, want dan blijf je bezig, zeker met die lange zin in Efeze — daar staat: "Maar God...". Eerst wordt de positie van de mens, van ons, geschilderd, laat ik dat erbij zeggen. Dan staat er: "Ja, maar God maakt ons...". Die haakjes betekenen dat ik een stukje tussenzin oversla om de hoofdzin eruit te halen. "Maar God maakt ons, die dood zijn in de misstappen of in de overtredingen, samen levend met Christus." En dan zegt hij erachter: "In genade zijn jullie gered". Het is God die dat doet; zoals ik al zei: puur genade. Hij heeft onze ogen geopend, zodat wij nu deel hebben aan de opgewekte Christus. Ja, dat is genade, God doet dat. Maar God maakt ons, die dood zijn in de misstappen, samen levend met Christus. In genade zijn jullie gered en Hij wekt ons samen op. Hij doet ons samen zitten in de hemelen, in Christus Jezus.
Op andere plekken, zoals bijvoorbeeld Romeinen 6, zegt Paulus ook dat wij met Hem gestorven, begraven en inderdaad opgewekt zijn. Dus nu samen levend met Christus, samen opgewekt met Christus en samen gezet in de hemel in Christus. Want ons leven is met Christus verborgen in God. Wij delen dus in Zijn positie. Dat is wat Paulus hier in Timotheüs eigenlijk gewoon in één zin zegt, wanneer hij het heeft over een heilige roeping. Maar die heilige roeping houdt in dat wij ingelijfd zijn bij Christus of in Christus. Wij hebben deel aan Hem; wij zijn deel van Zijn lichaam en wij zijn één met Hem. Dat betekent dat alles wat Hij heeft, wij ook ontvangen. Daarom hebben wij deel aan de weg die Hij gegaan is: gestorven, begraven, opgewekt en door God gezet in de hemel.
Dit komt uit Efeze 2, maar ik had bijvoorbeeld ook Kolossenzen 3 kunnen pakken. Dat haalde ik net al even uit het hoofd aan: "Zoek de dingen die boven zijn". Daar staat ook dat wanneer Christus geopenbaard zal worden, wanneer Hij daadwerkelijk zichtbaar zal verschijnen hier op aarde, wij met Hem onthuld of geopenbaard zullen worden in heerlijkheid. Het is ook logisch als je het geheim van Paulus kent, de verborgenheid die hij naar voren brengt over onze heilige roeping. Want alles wat Hij ontvangen heeft en alles wat Hij nog zal doen en zal ontvangen, daar hebben wij deel aan. Efeze 3 vers 6 zegt dat wij delen in... wij zijn één lichaam met Hem, samen één lichaam met Hem. Maar we delen ook in alle beloften die aan Christus Jezus gedaan zijn. Dus we delen niet in de belofte van het volk Israël; nee, onze roeping is letterlijk en figuurlijk veel hoger. We zijn met Christus samengezet in de hemel. Hij doet ons samen zitten in de hemel in Christus Jezus. Dus wij zijn ingeleid in de Messias, in de Christus van Israël. Dat is onze positie en dat is die heilige roeping. Hij wekt ons samen op en doet ons samen zitten in de hemelen, in Christus Jezus. En wat is dan die...
Gods Genade Betoond in de Toekomende Aionen ↑ hoofdstukken
Dat is ook onderdeel van die roeping. Daar heeft Paulus het ook over in Efeze 2. Omdat Hij in de komende aeonen, de tijdperken die nog zullen volgen — dat is een onderwerp op zich, die aeonen — maar wij leven nu, zegt de Bijbel, in een boze aeon waar de boze de scepter zwaait binnen de kaders die hem zijn gegeven. Want God is natuurlijk uiteindelijk de beschikker van alles, maar in deze boze aeon regeert de boze. Daarom heet hij ook de boze aeon. Maar hierna zal de toekomende aeon volgen, en dan de aeon van de aeonen. Dus er zullen nog tijdperken, aeonen volgen op deze boze aeon.
Ik zeg dat er even bij omdat het in de vertaling natuurlijk allemaal wegvertaald is. De ene keer wordt het woord aeon inderdaad vertaald met een eeuw of eeuwen, dan weten we dat het over tijdperken gaat. Maar het wordt net zo makkelijk vertaald met eeuwigheid of eeuwigheden of ook met wereld. Als je hier gaat vertalen met wereld of eeuwigheden, dan weet je niet meer waar het over gaat. Maar God heeft ons samenlevend gemaakt met Christus, ons samen opgewekt met Hem, ons samengezet in de hemel, dus ingeleid in het lichaam van Christus, opdat Hij in de komende aeonen, in die toekomende tijdperken, de overtreffende rijkdom van Zijn genade in Zijn goedheid over ons gaat betonen.
Dus wij worden in de komende aeonen, in die tijdperken die nog gaan komen, een demonstratiemodel van Gods genade. Dat is wat hier staat. Hij gaat dat betonen in die toekomende tijdperken: de overtreffende rijkdom van Zijn genade. Nu is alles nog verborgen. Pas wanneer wij geopenbaard zullen worden in heerlijkheid, dan zal getoond worden dat God Zijn overtreffende genade gaat betonen in die toekomende aeonen.
Dat is misschien niet zo’n eervolle zaak voor ons, maar wat God nu doet, is mensen die het totaal niet verdienen — u en ik — die kiest Hij uit. Die redt Hij en die geeft Hij een heilige roeping. Die lijft Hij in in Zijn Zoon Christus Jezus en die behoren nu tot het lichaam van Christus. Nu is alles nog verborgen, net als Christus verborgen is aan Gods rechterhand in de hemel. Maar in de toekomst zal dat openbaar worden. Dan zal ook Zijn Zoon onthuld worden en geopenbaard.
God gaat dus ook in die toekomende tijdperken de overtreffende rijkdom van Zijn genade betonen in ons. Dan worden wij bij wijze van spreken naar voren gehaald en dan wordt er gezegd: "Kijk eens, dit zijn die lui die nergens toe deugden en die ga ik nu de allerhoogste positie geven. Die heb ik de allerhoogste positie gegeven in mijn Zoon Christus Jezus." Dat is genade, want hoe minder je het verdient en hoe hoger de positie is die je krijgt, dat is niet naar onze werken — zoals Paulus ook zegt in 2 Timotheüs 1 — maar dat is genade. Dat is onverdiende gunst en God heeft ons daartoe geroepen. Dat is onze roeping.
Daar zijn natuurlijk ook allerlei schitterende beelden van in de Schrift. De mooiste vind ik altijd David in Adullam, daar heb ik wel eens vaker over gesproken. David is dan de gezalfde; hij is gezalfd tot koning. Gezalfd is in het Hebreeuws Mashiach, in het Grieks Christus. Hij is dan de gezalfde, maar in de praktijk is hij nog niet de koning, want dat is Saul nog. Hij regeert dus nog niet als koning, maar in die tussentijd waarin hij wel de gezalfde is maar nog geen openbaar koninkrijk heeft, verblijft hij verborgen in een spelonk, in een grot in Adullam. Daar verzamelt hij een gezelschap rondom zich heen waar hij eigenlijk wel een soort van koning — misschien moet ik dat niet zo zeggen — maar in ieder geval een heer over is. Zij herkennen en erkennen hem ook als hun heer en als de gezalfde.
Dat is een schitterend plaatje van onze tijd. De tijd waarin wij leven, waarin Christus nog niet op de troon van Zijn geopenbaard koninkrijk zit en Hij nog niet erkend wordt als koning, maar Zich in de tussentijd toch een volk rondom Zich verzamelt. In 1 Samuël 22 lees je dat het eigenlijk allemaal schorriemorrie is wat er tot David komt: mensen met schuldeisers, mensen die verbitterd zijn, enzovoort. Paulus zegt dan ook in 1 Korinthe 1: "Kijk nu naar uw roeping, broeders. Niet vele edelen naar het vlees, niet vele machtigen..." Noem het maar op. Maar het onedele, het dwaze en het onmachtige, dat heeft God uitverkoren. Als u zegt dat u dat een beetje beledigend vindt, dan zeg ik er altijd bij: er staat "niet vele" wijzen, "niet vele" edelen. Dus er zullen er echt wel een paar tussen zitten, en dat bent u dan waarschijnlijk toevallig. Maar ik reken mezelf daar maar niet toe; laten we de lat niet te hoog leggen.
God gaat in de toekomende aeonen Zijn overtreffende rijkdom van Zijn genade in Zijn goedheid over ons betonen in Christus Jezus. Want, zo zegt Paulus het weer: "In genade zijn jullie gered door geloof." En dan nog een keer: "Dit is niet uit jullie zelf, het is Gods gave." Of: "Gods geschenk." In de interlineair van ISA zag ik dat woord weergegeven als "naderingsgeschenk". Dat zeg ik er even heel kort bij: een naderingsgeschenk was een offer waarmee normaal gesproken de mens tot God kwam onder het Oude Verbond. Maar hier is het God die tot de mens komt met een gave, een geschenk. En dat geschenk staat hier ook: dat is geloof. Geloof is een gave, een geschenk van God en dus letterlijk een naderingsgeschenk. "In genade zijn jullie gered door geloof, niet uit jullie zelf, het is Gods geschenk of Gods gave."
Hij is het dus die ons redt en roept met een heilige roeping, niet naar onze werken, maar naar Zijn eigen voornemen en de genade die ons in Christus Jezus gegeven wordt vóór aeonische tijden. God heeft een voornemen — dat woord voornemen kennen wij nog: prothesin, opgebouwd uit de woorden "van tevoren" en "plaatsen". God heeft van tevoren die dingen bepaald; Hij is de plaatser, de theos, de beschikker. Van tevoren heeft God een plan en dat plan was al bij Hem bekend voordat er ook maar iets was. Dus naar Zijn eigen voornemen, Zijn eigen plan en de genade die ons in Christus Jezus gegeven wordt vóór aeonische tijden.
Ik had het net al over dat woordje "aeon", maar hier wordt dus gesproken over "aeonische tijden". De Statenvertaling heeft dat vertaald met "tijden der eeuwen". Volgens mij heeft de Herziene Statenvertaling dat ook. De NBG heeft hier dacht ik "eeuwige tijden". Als je daar echt over nadenkt, over dat begrip "eeuwige tijden", dan kan dat eigenlijk niet. Tenminste niet in het spraakgebruik zoals men dat normaal in de christelijke wereld hanteert. Want eeuwig is zonder begin en zonder einde, zegt men. Maar hoe kun je dan "eeuwige tijden" hebben? Dat zijn dan twee tegenovergestelde begrippen. Bovendien is "tijden" een meervoud, wat impliceert dat tijden elkaar opvolgen. Hoe kan het dan dat die tijden ook eeuwig zijn? Zo’n weergave, als je daar goed over nadenkt, dan weet je al: er klopt helemaal niets van. Gewoon gezond verstand gebruiken.
Inderdaad, daar heb je volgens mij geen hoge intelligentie voor nodig. Ik begrijp het immers ook. De Statenvertaling heeft dus "tijden der eeuwen", dat is al een veel betere vertaling. Maar er staat letterlijk een bijvoeglijk naamwoord van het woord aeon: aeonisch. Ik laat dat begrip vaak maar staan, want het beste is om gewoon uit te leggen waar het over gaat. Een aeon is een tijdperk met een begin en een einde. En dan is het heel goed mogelijk dat je aeonische tijden hebt.
Want je hebt die aeon, dat zei ik zojuist al als voorbeeld. We hebben de boze aeon en die wordt opgevolgd door de toekomende aeon. En daarna volgt de aeon van de aeonen, zoals de Bijbel dat noemt. Er zijn ook andere begrippen voor de boze aeon, maar de duizend jaar is de toekomende aeon en de aeon die daarachter ligt, is het tijdperk van de nieuwe hemel en de nieuwe aarde. Dat zou een onderwerp op zich zijn. Ik ga me daar nu niet aan wagen, want ik wil verder naar dit gedeelte, naar het onderwerp: Zijn eigen plan, Zijn eigen voornemen en de genade die ons in Christus Jezus gegeven wordt vóór aeonische tijden.
Dus voordat God die aeonen gemaakt had in Zijn Zoon, was onze redding en roeping al bij Hem bekend. Want het is niet naar onze werken, het is uit genade en het is naar Zijn eigen voornemen en de genade die ons in Christus Jezus gegeven wordt vóór aeonische tijden, maar die nu openbaar gemaakt wordt door de verschijning van onze Redder, Christus Jezus.
Dus die roeping, dat evangelie wat wij mogen kennen, dat was verborgen in God vóór de aeonen, en God maakt dat nu openbaar door de verschijning van onze Redder, Christus Jezus. Dus dat voornemen, dat plan met betrekking tot die heilige roeping die wij inmiddels besproken hebben – in Hem ingelijfd, delend in Zijn positie – dat wordt nu openbaar gemaakt, zegt Paulus. En natuurlijk door de verschijning van onze Redder, Christus Jezus.
Maar die Redder, Christus Jezus, is aan Paulus verschenen op de weg naar Damaskus. Daar sprak de stem tot hem. We vinden dat verslag meerdere malen in het boek Handelingen, waar Paulus het ook aanhaalt: dat de Heer ook tegen hem zegt: "Ik ben tot jou verschenen en Ik zal nog vaker aan jou verschijnen." Dus de Heere Jezus Christus in Zijn opstanding, de opgewekte Christus, is verschenen aan Paulus en via Paulus verschijnt Hij nu ook aan ons; die nu openbaar gemaakt wordt door de verschijning van onze Redder, Christus Jezus.
Christus Jezus Doet de Dood Teniet ↑ hoofdstukken
Onze Redder, Christus Jezus, doet de dood teniet. Dat is niet helemaal zoals onze vertaling – de Statenvertaling die hier voor me ligt – het zegt. Daar staat: 'die de dood tenietgedaan heeft'. Maar dat is feitelijk nog niet gebeurd; Hij heeft de dood overwonnen door op te staan uit de dood, maar die dood is nog niet tenietgedaan. Want die dood wordt pas als een laatste vijand tenietgedaan.
Het woord 'tenietgedaan' kun je ook vertalen met 'buiten werking stellen'. 1 Korinthe 15 beschrijft dat. Daar gaat het over de levendmakingen, de diverse fases van levendmaking. Er worden een aantal fases beschreven en dan staat er dat wanneer heel deze schepping aan Christus onderworpen is, Christus een volmaakt koninkrijk zal overdragen aan de God en Vader, en dan zal God zijn 'alles in allen'. Maar er wordt gesproken over de laatste vijand, want het gaat daar ook over het onderschikken en onderwerpen van alle vijandschap. De laatste vijand is de dood, en die wordt pas aan het einde als laatste vijand tenietgedaan of buiten werking gesteld.
En hier staat: 'onze Redder Christus Jezus, die de dood tenietdoet'. Als de dood teniet wordt gedaan of buiten werking gesteld – zoals andere vertalingen zeggen – dan betekent dit dat de dood er niet meer is; hij is tenietgedaan. De dood werkt niet meer, hij is buiten werking gesteld. Maar als de dood er niet meer is en als de dood niet meer werkt, dan is er dus geen dood meer. Dat is pas op het moment dat het allerlaatste schepsel dat dood was, niet meer in die dood is, want de dood werkt dan immers niet meer en is buiten werking gesteld.
Dus dan betekent dit ook dat allen zullen leven. Daar heeft Paulus het ook over in 1 Korinthe 15, bijvoorbeeld in vers 22: dat allen die in Adam sterven, ook zo in Christus zullen worden levend gemaakt. En hier zegt hij: 'onze Redder Christus Jezus, die de dood tenietdoet'. Wat is dat dan? Welnu, Hij brengt leven en onvergankelijkheid aan het licht. De dood tenietdoen is leven en onvergankelijkheid aan het licht brengen. Dat zijn twee zelfstandige naamwoorden: leven en onvergankelijkheid. We zouden normaal waarschijnlijk zeggen: 'onvergankelijk leven', en dat is natuurlijk hetzelfde.
Maar wanneer allen onvergankelijk leven, gaan zij ook niet meer dood, want de dood werkt dan niet meer en is tenietgedaan. Pas als allen onvergankelijk leven, is de dood tenietgedaan. En het is onze Redder Christus Jezus die de dood tenietdoet, wanneer dan ook, en leven en onvergankelijkheid aan het licht brengt. Dat staat er nog achter: 'door het evangelie'. Want dit is natuurlijk het evangelie, of eigenlijk moet ik zeggen: dit is onderdeel van het evangelie.
Het evangelie reikt zelfs nog verder dan wat Paulus hier beschrijft. In Colossenzen 1 zegt hij dat God heel deze schepping met Zichzelf verzoent door het bloed van het kruis. Dat betekent dat ook de hele onzienlijke wereld zal delen in dat evangelie. Onze Redder Christus Jezus, die de dood tenietdoet en leven en onvergankelijkheid aan het licht brengt door het evangelie.
Paulus zegt vervolgens: 'Ik werd daartoe geplaatst als heraut' – of prediker – 'apostel' – dat is ook een Grieks woord, afgevaardigde – 'en leraar' – onderwijzer – 'van de natiën'. Hij werd daartoe gesteld of geplaatst. Dat is dus tot het evangelie zoals hij dat hiervoor beschreven heeft. Paulus zegt dan: 'Ik werd daartoe geplaatst als heraut, apostel en leraar van de natiën'. Dit is waar hij voor afgevaardigd werd, dit is wat hij zou verkondigen onder de natiën en dit is wat hij zou onderwijzen.
Om die reden lijd ik ook deze dingen, maar ik schaam mij er niet voor. En daarom riep hij ook Timotheüs op: 'Schaam je dan niet voor het getuigenis van onze Heer'. Paulus wist van zijn roeping; hij was overtuigd van zijn roeping, want de Heer had dat zelf aan hem toevertrouwd en tot hem gesproken. En dan zegt hij... maar dit was eigenlijk pas een inleiding.
Het Patroon van Gezonde Woorden Navolgen ↑ hoofdstukken
Heb een patroon van gezonde woorden die je van mij hoort in geloof en liefde die in Christus Jezus is. Paulus zegt het natuurlijk ook niet voor niets in dit verband. En daarom heb ik het voorgaande ook gewoon meegelezen, zodat dat onderdeel is van deze toespraak. Het is belangrijk om dit niet zomaar uit de Tweede Timotheüs-brief te plukken, maar om te laten zien in wat voor verband Paulus dat nu zegt.
Het is een verband waarin hij het heeft over Christus Jezus, die de dood tenietdoet en leven en onvergankelijkheid aan het licht brengt. Dat zijn allemaal zaken die Paulus elders 'gezonde leer' noemt. Dat is namelijk wat opbouwt en vitaal maakt. Het gaat niet over ons en wat wij moeten doen of waar wij aan het werk worden gezet. Nee, het vertelt over wie God is en wat Hij doet in Zijn Zoon Christus Jezus. En dat is de levendmaking van allen. Dat is dus ook gezonde leer, die Paulus dan ook onder woorden brengt met gezonde woorden.
Paulus zegt tegen Timotheüs: Heb een patroon van gezonde woorden. In de Statenvertaling staat: "Houd het voorbeeld der gezonde woorden." Dat woord dat hier vertaald is met patroon, is het woord *hypotypozin*. Daar zit ook het woord 'type' in, en een type is een voorbeeld. Adam is bijvoorbeeld een type van Christus, zegt Paulus in Romeinen 5 vers 14. Dat betekent dat Adam in zijn doen en laten een afdruk is van de laatste Adam; hij is een type.
Een patroon is bijvoorbeeld een vorm. In productiebedrijven wordt dat natuurlijk gebruikt; daar heb je een bepaald patroon of een vorm, en dan krijg je overal dezelfde afdruk. Het schiet me zojuist te binnen: denk aan die vormpjes met zand. Als kinderen die op het strand maken, dan krijg je door die patronen of die vormen elke keer precies hetzelfde vormpje.
Paulus zegt dus: volg dat voorbeeld van mijn woorden na. Dat patroon van woorden dat ik gebruik, volg dat na. Dat zegt hij ook letterlijk. Hij zegt niet: heb een patroon van gezonde woorden en zoek zelf maar uit wat dat zijn. Nee, hij zegt erachteraan: "die jij van mij hoort". Het gaat dus om de woorden van Paulus zoals hij die gebruikt. Dat zijn de woorden die wij zouden moeten gebruiken voor de dingen zoals wij die kennen en geloven. In het onderwijs, de leer die wij leren of met elkaar bespreken, daar zouden we gezonde woorden in moeten gebruiken.
Heb een patroon van gezonde woorden die jij van mij hoort in geloof en liefde die in Christus Jezus is. Hier zijn de gezonde woorden dus heel specifiek de woorden die Timotheüs van Paulus had gehoord. Paulus zegt daarin ook: "Als jij de boodschap doorgeeft, gebruik dan die woorden die je van mij hebt gehoord." Onze woorden zouden afgestemd moeten zijn op de Schrift. Dat betekent dat wij de woorden gebruiken die de Schrift gebruikt, en dan is het gezond onderwijs, dan is het gezonde leer.
Dat betekent meteen ook het tegenovergestelde: dat als je woorden gebruikt die niet naar de Schrift zijn om het onderwijs van de Schrift te onderbouwen, dat het dan niet gezond is. Nu is dat natuurlijk heel zwart-wit, maar er is ook wel een beetje een grijs gebied. Ik noemde bijvoorbeeld dat woord wat in het begin was vertaald met beduchtheid. Dan laat ik ook even zien wat andere vertalingen zeggen om dat begrip wat inhoud te geven. Maar in het christendom, om dan maar even de koe bij de horens te pakken...
Ongezonde Woorden in het Traditionele Christendom ↑ hoofdstukken
Daar wordt nogal wat gebruikgemaakt van ongezonde woorden. Woorden die, als je het mij vraagt, ook heilig zijn verklaard. Dat is de basis van de leer, maar je vindt ze in de Schrift niet terug. En dat zijn er nogal wat. Ik heb er een paar; ik ben echt niet volledig.
Maar we hadden het al even over dat aeon. Aeon of aeonisch: een tijdperk. Maar dat wordt dan vertaald met 'eeuwigheid' of nou ja, ook met 'wereld'. En dat zijn in zichzelf geen ongezonde woorden, wereld, maar wel als het gebruikt wordt voor een woord wat het niet betekent. Dat is wel leuk, hè? We hebben zojuist gelezen dat Christus Jezus, onze Redder, de dood tenietdoet, buiten werking stelt. En in het christendom — tussen aanhalingstekens — daar heeft men het over de 'eeuwige dood'. Als je niet gelooft, dan ga je naar de eeuwige dood, in de zin van een altijddurende dood, want dat bedoelt men er dan mee. Maar dat is ongezond, want Christus Jezus doet de dood teniet. De dood wordt buiten werking gesteld.
Van Gehenna — dat is een plaats, een vallei, een dal naast Jeruzalem, in de buurt van Jeruzalem — daar heeft men 'hel' van gemaakt. Het is gewoon een plaatsnaam: het dal van Hinnom in het Hebreeuws. Dat is in het Grieks Gehenna. Daar heeft men in de vertalingen 'hel' van gemaakt. En vervolgens maakt men van de hel een heel concept, waarbij God het merendeel van Zijn schepping in een vuur gooit waarin Hij ze voor altijd gaat martelen en folteren. En dat noemt men dan aan de andere kant ook weer een eeuwige dood. Dus dat ongezonde taalgebruik is ook nog eens in tegenspraak met elkaar. Tussen een eeuwige dood en het concept van de hel, dan zou je wel moeten zeggen: iets klopt er niet. Ik wil niet zeggen 'iets klopt er niet', het klopt helemaal niet! Het is volslagen onzin, want zo’n plek heeft God niet bereid. De doden zijn dood en aan het eind wordt de laatste vijand, de dood, tenietgedaan.
De Schrift zegt: er is één God, de Vader. In het christendom zegt men... dat noemen ze, dat is ook allemaal sneaky, want het is huichelachtig. Men zegt het een en bedoelt het ander. Maar er zijn eigenlijk drie: God de Vader, God de Zoon en God de Heilige Geest. Daar doet men zich dan vanaf met: 'Ja, maar die drie zijn weer één, dus toch een eenheid.' Vervolgens begrijpt niemand er meer wat van. Pak een concordantie, zoek het begrip 'drie-eenheid' op in de Schrift; je vindt het niet. Dus ongezond.
God, die alles werkt naar de raad, naar de bedoeling van Zijn wil, tegenover de 'vrije wil' van de mens. En met de vrije wil van de mens bedoel ik niet of we straks naar de bar lopen en zeggen: 'Doe mij mijn koffie' of 'doe mij mijn thee'. Maar dat een mens een wil zou hebben die onafhankelijk zou zijn van God. Dus als God het ene wil, dat een mens zegt van: 'Nee, ik doe het andere.' Dus ook dat de mens uiteindelijk zelf zijn uiteindelijke bestemming zou bepalen.
De 'onsterfelijke ziel' is er ook zo een. De Bijbel zegt gewoon: de ziel die zondigt, zal sterven. Dus hoezo onsterfelijke ziel? Nou, zo kan ik nog wel even doorgaan. Dat wilde ik maar niet doen, daarom enzovoort, enzovoorts. Maar dit rechte rijtje, wat ik nog heel ver uit zou kunnen breiden, daar hoeven we ons ook niet over te verbazen.
Als je de brieven van Paulus leest, dan waarschuwt Paulus dat er een tijd zou komen dat men zich zou keren tot mythen en leringen van demonen. Dit zijn leringen van demonen, vergis je niet. En dat er een tijd zou komen dat men de gezonde leer, het gezonde onderwijs, niet meer zou verdragen. Men kán het dus ook niet horen. Als je dat niet gelooft, test het maar uit: men verdraagt het niet. Dat God de Redder is van alle mensen, dat God de dood tenietdoet, dat allen zullen leven, dat God Zijn hele schepping met Zich gaat verzoenen... Het is vloek in de kerk. Paulus waarschuwt Timotheüs dat die tijd zou komen. Dus we hoeven ons daar ook niet over te verbazen. Heb een patroon van gezonde woorden die je van mij hoort in geloof en liefde die in Christus Jezus is. Dat wilde ik jullie nog snel even meenemen.
Geestelijke Woorden met Geestelijke Woorden Vergelijken ↑ hoofdstukken
Naar de eerste Korinthebrief, waar Paulus het begrip 'gezonde woorden' weliswaar niet letterlijk noemt, maar wel heel duidelijk de dingen tegenover elkaar zet. Hij spreekt over woorden van menselijke wijsheid. Kijk, de dingen die ik net noemde — de eeuwige dood, de Drie-eenheid en de hel — dat wordt allemaal onderwezen en geleerd op instituten waar wij misschien een hoge pet van op hebben. Het is academisch, het zijn universiteiten, enzovoorts. Maar Paulus noemt het gewoon woorden van menselijke wijsheid tegenover de woorden van de Schrift: gezonde woorden, gezonde leer en gezond onderwijs.
Ik val hier midden in het betoog van Paulus, maar hij zegt tegen de Korinthiërs: "Mijn woord en mijn prediking waren niet met overredende woorden van menselijke wijsheid, maar met demonstratie van geest en kracht, opdat jullie geloof niet zou zijn in wijsheid van mensen, maar in de kracht van God. Toch spreken wij wijsheid onder de volwassenen, niet een wijsheid van deze aeon, ook niet van de oversten van deze aeon, die tenietgedaan worden." We weten meteen hoe het daarmee afloopt. Maar wij spreken wijsheid van God in een geheim dat verborgen is. En dan staat het hier weer: die God tevoren, vóór de aeonen, voorbestemd heeft tot onze heerlijkheid.
Dus die wijsheid van God, die net over onze roeping in Christus Jezus ging — Hij die Zich een lichaam zou verzamelen — dat geheim was verborgen in God vóór de aeonische tijden. En God heeft het voorbestemd tot onze heerlijkheid. Dat is echte wijsheid, zegt Paulus hier. Wij spreken dus wel wijsheid onder de volwassenen. Daar had hij overigens moeite mee bij die Korinthiërs, want die hadden nog melk nodig, zegt hij. Hij zegt: "Ik heb wel wijsheid te melden, maar dat spreek ik onder volwassenen." Juist die Korinthiërs hingen zo aan die menselijke wijsheid en aan menselijke redeneringen; daar keken ze tegenop. En Paulus zegt: "Ik ben niet met overredende woorden van menselijke wijsheid tot jullie gekomen, opdat jullie geloof niet zou zijn in de wijsheid van mensen, maar in de kracht van God." God heeft dat voorbestemd; het was verborgen, maar Hij heeft het voorbestemd vóór de aeonen tot onze heerlijkheid.
Maar aan ons onthult God die wijsheid en dat geheim door Zijn Geest. Want de Geest doorzoekt alle dingen, ook de diepten van God. En wij namen niet de geest van de wereld in ontvangst, maar de Geest die uit God is, opdat wij de dingen zullen weten die door God genadig aan ons gegeven worden, die God ons in genade schenkt. Die dingen spreken wij ook. Let op, om dit vers gaat het mij met name: "Die dingen spreken wij ook, niet met woorden onderwezen in menselijke wijsheid" — ongezonde woorden dus — "maar in..." Ik heb tussen haakjes gezet wat hier eigenlijk niet staat, maar wel wordt geïmpliceerd: "maar in woorden onderwezen door Geest, geestelijke woorden met geestelijke woorden vergelijkend."
Dus Paulus zegt: "Die dingen die ik spreek, dat patroon van gezonde woorden wat Timotheüs zou navolgen — en wij natuurlijk ook — die dingen spreken wij." Die zijn niet onderwezen met woorden in menselijke wijsheid, maar in woorden onderwezen door Geest. Jezus zegt ook in Johannes 6, vers 63 meen ik: "Mijn woorden zijn geest en leven." 'Geest' is natuurlijk een beetje een vaag begrip omdat het onzichtbaar is, maar woord ís geest. Paulus zegt: "Die dingen spreken wij ook, niet met woorden onderwezen in menselijke wijsheid, maar in woorden onderwezen door Geest." Hij zegt ook in 2 Timotheüs 3 vers 16 dat heel de Schrift door God is geïnspireerd, ingeblazen. Dat heeft ook met geest te maken; dat woord wordt daar gebruikt: 'door God geblazen'. De woorden van de Schrift zijn door God geademd, door God geblazen. Dat zijn gezonde woorden. Dat zijn de woorden die ons worden onderwezen door de Geest, door Gods Geest. En die dingen spreken we ook niet met woorden onderwezen in menselijke wijsheid, maar in woorden onderwezen door Geest.
En dan zegt hij: "het geestelijke..." Er staat eigenlijk zoiets als "het geestelijke met het geestelijke vergelijkend". Maar dat gaat natuurlijk over het woord, want die woorden worden onderwezen door Geest. Het zijn dus geestelijke woorden met geestelijke woorden samenvoegend, samenoordelend — zo is het woord dat daar staat opgebouwd — dus vergelijkend. Wij zouden daar een mooie term voor hebben: "Schrift met Schrift vergelijken" heet dat. Geestelijke woorden met geestelijke woorden vergelijkend. Dus niet proberen woorden van menselijke wijsheid te onderbouwen met woorden die we ergens in de Schrift vinden, of andersom. Nee, het gaat om geestelijke woorden met geestelijke woorden vergelijken. En dat is wat Paulus hier tegenover elkaar zet. Hij noemt hier geestelijke woorden en woorden van menselijke wijsheid. Maar in 2 Timotheüs noemde hij het weer 'gezonde woorden'. Dat zijn namelijk de woorden die ons opbouwen, die ons vitaal maken, die ons kracht geven en die ons werkelijk ook boven de dingen uittillen in alle omstandigheden.
Nou, tenslotte, als allerlaatste, geef ik jullie nog even de Schriftplaats waar Paulus nog...
De Gezonde Woorden van de Opgewekte Heer ↑ hoofdstukken
De andere schriftplaats waar Paulus dat begrip 'gezonde woorden' gebruikt, daar zegt hij: indien iemand een andere leer onderwijst, een andere leer leert, dus anders dan de gezonde leer die niet overeenkomt met de gezonde woorden van onze Heer Jezus Christus en de onderwijzing van de eerbiedigheid, of van de godsvrucht. Die zin gaat nog twee verzen verder, dus ik heb het hier afgehaakt, want ik wist dat mijn tijd hier ongeveer wel op zou zijn.
Maar ook hier heeft Paulus het dus over gezonde woorden. En hij zegt hier heel nadrukkelijk: de gezonde woorden niet van Jezus van Nazareth in de evangeliën. De woorden die Jezus spreekt als Jezus van Nazareth, daarmee zegt hij: "Ik ben gezonden tot niet anders dan tot de verloren schapen van het huis van Israël." Maar de Heer Jezus Christus — de titel en benaming van de Opgewekte — Die heeft tot Paulus gesproken en Die maakt via Paulus Zijn woord openbaar tot ons, tot de natiën, tot het lichaam van Christus. En dat zijn in de eerste plaats voor ons gezonde woorden.
Nou, hier moet ik het bij gaan laten, want het is de hoogste tijd.