In het eerste hoofdstuk van de Filippenzen brief schrijft Paulus in zijn gevangenschap dat zijn gevangenschap allerminst een beperking is, maar dat zijn omstandigheden tot vooruitgang van het evangelie hebben geleid.
Ook spreekt hij over de onzekerheid van sterven of blijven leven, maar dat deze beiden winst zouden zijn. Paulus zegt echter in dit verband ook dat het zijn voorkeur heeft om op te breken en samen met Christus te zijn. Heeft hij het dan over zijn sterven, of over iets anders?
Uit heel de brief blijkt hoe Paulus zich schikte in alle omstandigheden, omdat hij wist dat in wat voor situatie hij ook zat, het zo door God beschikt was. En dus klinkt bij herhaling in deze brief de oproep: verheug je in de Heer!
📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst
“Dat moment van de wegrukking, ja, dat is het moment dat wij worden opgebroken en samen met Christus zijn.”
⏱️ Hoofdstukindeling van deze studie:
- Inleiding: Wat Betekent 'ontbonden te Worden'?
- Paulus' Gevangenschap als Bevordering van het Evangelie
- Prediking met Zuivere en Onzuivere Motieven
- Te Leven Is Christus, te Sterven Is Winst
- De Derde Optie: Opwaarts Losgemaakt Worden
- Paulus' Overtuiging Om in het Vlees te Blijven
- Afsluiting: God Voorziet Compleet in Elke Behoefte
Inleiding: Wat Betekent 'ontbonden te Worden'? ↑ hoofdstukken
Een hele goedemorgen allemaal. Fijn om hier bij elkaar te komen. We gaan inderdaad het Woord weer openen, en dat gaan we doen in Filippenzen 1. De titel van deze studie — of predicatie, of hoe je het ook wilt noemen — is daaraan ontleend. Paulus zegt in Filippenzen 1 onder andere: "Want te leven is voor mij Christus, en te sterven winst."
Dat is ook de aanleiding geweest voor dit onderwerp; ik had daar een gesprekje over met iemand uit de wijk. Het was een nogal lang gesprek dat onder andere over de dood ging: wat gebeurt er nu precies met de doden? Want Paulus zegt in dit gedeelte van Filippenzen 1, volgend op wat hij zegt over "te leven is voor mij Christus, te sterven winst", ook: "want ontbonden te worden en met Christus te zijn, dat is verreweg het beste."
Wat bedoelt hij dan precies als hij spreekt over "ontbonden te worden" of "ontbonden te zijn" en "met Christus te zijn"? Heeft hij het dan over het sterven of heeft hij het over iets anders? Als je gelooft dat dood ook echt dood is, wat bedoelt hij dan met dat ontbonden worden en met Christus zijn?
Zij die geloven in een onsterfelijke ziel, geloven dat we na het afleggen van dit leven aan gene zijde de ogen weer openslaan of iets dergelijks. In die visie betekent "ontbonden te worden en met Christus te zijn" — althans, zo kleurt men dat in — dat het over het sterven gaat. Dus: op het moment dat we sterven, worden we ontbonden en dan zijn we met Christus. Maar is dat wel zo?
Ik denk dat het antwoord gewoon in Filippenzen 1 staat, alleen helpen de vertalingen daar niet altijd even goed bij. Daarom komen we bij elkaar om te kijken naar wat er nu precies geschreven staat. Dat bouwt ons immers op en de waarheid maakt vrij. Zo worden we onderwezen door de apostel Paulus, en dat is wat ik met u wil gaan doen.
Paulus' Gevangenschap als Bevordering van het Evangelie ↑ hoofdstukken
Ik haak aan in Filippenzen 1 vers 12. Dat is nog wel aan het begin van de brief, maar toch niet helemaal; er zijn al elf verzen aan voorafgegaan. Paulus zegt daar: "Nu heb ik de bedoeling jullie te laten weten, broeders, dat de dingen met betrekking tot mij veel meer tot bevordering van het evangelie hebben geleid."
Het begin van de Filippenzenbrief, dat ik nu even oversla, is redelijk bekend. Paulus spreekt hier over zijn gevangenschap, waar hij het onder andere over heeft in vers 7, maar dat zullen we in het navolgende ook nog wel zien. Inleidend dankt Paulus God voor de Filippenzen en hij prijst hen dat zij mededeelgenoten zijn geworden aan zijn genade, maar ook aan het evangelie. Dat bleek niet alleen uit het feit dat zij het evangelie doorvertelden — dat zullen ze ongetwijfeld gedaan hebben — maar ze waren ook actief betrokken bij de bediening van de apostel Paulus.
Ik vertel nu veel over de brief zonder overal direct de bewijzen of 'bonnetjes' bij te leveren, maar lees de brief vanmiddag gerust eens door. Het zijn maar vier hoofdstukken, dus je bent er in principe zo doorheen. Dan zul je zelf tegenkomen wat ik nu allemaal zeg. Paulus zat hier in gevangenschap, waarschijnlijk in Rome, en de Filippenzen hebben hem ondersteund, ook financieel. Dat noemt hij een aantal keren in deze brief. Op een zeker moment hebben ze één van hen, Epaphroditus, naar hem toegezonden met een 'collector', oftewel verzameld geld, om hem te ondersteunen. Die Epaphroditus is bij Paulus terechtgekomen en is daar doodziek geworden, zelfs ziek tot aan de dood toe. Gelukkig heeft hij het overleefd en Paulus stuurt Epaphroditus nu terug naar de Filippenzen met deze brief.
Die hele brief loopt over van blijdschap. Bij herhaling vinden we in deze brief de woorden 'verheug je' of 'verblijd je'. Paulus zegt telkens: "Ik word er niet moe van om het jullie nog een keer te zeggen: verblijd je of verheug je altijd in de Heer." Dat schrijft hij in toch wel lastige omstandigheden, want Paulus zat in de gevangenis. Je zou zeggen dat dit voor de apostel van de natiën, met al zijn zendingsreizen, een flinke streep door de rekening was. Hij had immers een bediening waarin hij nog allerlei plaatsen wilde bezoeken. Zit hij nu bij de pakken neer? Juist in die situatie schrijft hij een brief waarin hij het, verhoudingsgewijs, vaker over blijdschap en verheuging heeft dan in enige andere brief.
Paulus zegt dus dat zijn gevangenschap veel meer tot bevordering van het evangelie heeft geleid. In plaats van te zeggen: "Ik zit hier nu in de gevangenis terwijl ik nog zoveel te doen had wat nu allemaal niet lukt," zegt hij: "Ik heb de bedoeling jullie te laten weten, broeders, dat die dingen — mijn gevangenschap dus — veel meer tot bevordering van het evangelie hebben geleid." Hoezo dan? "Zodat mijn boeien in Christus openbaar worden in het gehele pretorium en aan al de overigen."
Een pretorium is een Romeins hoofdkwartier. We vinden dat woord een aantal keren in de Bijbel. Soms is het het hoofdkwartier van de gouverneur of de stadhouder Pilatus, en volgens mij gaat het ook over het hoofdkwartier van Herodes, maar soms ook over dat van de keizer. Hoewel dit voor sommigen een detail is dat niet zo relevant lijkt, denk ik dat Paulus deze brief in zijn gevangenschap in Rome heeft geschreven. Hij heeft ook in Caesarea gevangen gezeten, maar aan het einde van deze brief doet hij de groeten van "allen die van het huis van de keizer zijn". Dat is voor mij een argument om te zeggen dat hij dit in zijn gevangenschap in Rome heeft geschreven. Paulus had zich op de keizer beroepen en moest naar Rome gaan.
Waar het hier om gaat, is dat Paulus zegt: "Ik zit hier in boeien, ik ben hier gevangen, maar dat heeft alleen maar tot bevordering van het evangelie gestrekt." Zijn boeien in Christus werden openbaar in het gehele hoofdkwartier, in het gehele pretorium en aan alle anderen. Overal was bekend dat Paulus daar gevangen zat en waarom hij daar gevangen zat. Op het allerhoogste niveau klonk nu het evangelie. Dat had de opgewekte Christus ook tegen Paulus gezegd: dat hij zou getuigen tot op het hoogste niveau. Dat werd vervuld in zijn gevangenschap. Het evangelie klonk juist door Paulus' boeien heen.
"Zodat mijn boeien in Christus openbaar worden in het gehele pretorium en aan al de overigen... en de meerderheid van de broeders hebben vertrouwen in de Heer door mijn boeien, om met des te meer durf onbevreesd het woord van God te spreken." Wat Paulus hier zegt is eigenlijk tweeledig. Enerzijds klinkt door zijn gevangenschap overal het evangelie, tot op plekken waar het normaal gesproken waarschijnlijk niet eens terecht was gekomen. Maar Paulus zegt ook dat het feit dat hij gevangen zit, anderen juist des te meer durf en vrijmoedigheid geeft om onbevreesd dat woord van God te spreken. Als zij zagen dat de gevangenschap hem er niet van weerhield om te getuigen, kregen zij ook de motivatie en de durf om zonder angst het woord te spreken. Paulus stak anderen aan met zijn enthousiasme; zijn vrijmoedigheid werkte aanstekelijk.
Prediking met Zuivere en Onzuivere Motieven ↑ hoofdstukken
En dan zegt hij: 'Sommigen prediken weliswaar Christus met afgunst en ruzie, maar anderen ook met welbehagen.' Dus Paulus wist blijkbaar – dat zal hij ongetwijfeld vernomen hebben – dat Christus werd gepredikt. Maar sommigen deden dat met afgunst en ruzie, met twist; met verkeerde intenties eigenlijk. Maar anderen ook met welbehagen, dus met positieve intenties en positieve motieven.
Nou zegt hij: 'Deze uit liefde, omdat zij weten dat ik tot verdediging van het evangelie gesteld word.' Dus Paulus was als apostel tot verdediging van het evangelie gesteld. Dat moeten we overigens niet verkeerd opvatten. Dat hoor je ook wel eens mensen zeggen, en je ziet het ze doen, dat ze het Woord gaan verdedigen. Maar dat is niet het idee; dat wij het Woord zouden verdedigen. We zouden juist dat Woord hanteren. Paulus zegt bijvoorbeeld in Filippenzen 1, het voorgaande: 'Zoals het recht is voor mij zo over jullie allen gezind te zijn, omdat jullie mij in het hart hebben. Ook in die nauwe verbondenheid met de Filippenzen; bovendien zijn jullie mededeelgenoten van mijn genade, zowel in mijn boeien als in de verdediging en bevestiging van het evangelie.' Dus er stonden mensen Paulus bij in zijn gevangenschap, maar ook in zijn bediening, in de verdediging en bevestiging van het evangelie, van het goede bericht.
Dit woord trouwens, 'verdediging', is 'apologian' in het Grieks. Daar kennen we ons woord apologetiek van, wat volgens mij zoiets betekent als verdediging van de leer. Maar die verdediging kennen we natuurlijk ook uit andere Schriftgedeelten, zoals dat gedeelte over de geestelijke wapenrusting. Daar gaat het over aanvallen van de tegenstander, en die hele wapenrusting is daarvoor om die aanvallen te pareren. Het zijn allemaal verdedigingswapens: een schild – het schild van het geloof – en het zwaard van de Geest. Die zijn allemaal bedoeld om stand te houden, om te blijven staan en te weerstaan. Dat soort termen vind je. Dus dat is dan ook de verdediging van het evangelie en de verdediging van het Woord. Hoe verdedig je dat? Gewoon door het te spreken. Want het Woord is levend en krachtig en scherper dan een tweesnijdend zwaard.
'Deze uit liefde, omdat zij weten dat ik tot verdediging van het evangelie gesteld word.' Dus met zuivere motieven. 'Maar anderen verkondigen de Christus uit eigenbelang, onzuiver, inschattend in mijn boeien verdrukking te veroorzaken.' Dit zijn dus degenen die onzuivere intenties hebben. Hoe dat dan precies zat, zegt Paulus hier niet bij, maar ik denk dat je die conclusie wel kunt trekken: Paulus zat gevangen en er waren blijkbaar anderen die dachten: 'Nou, dan gaan wij zijn plaats eens innemen.' Hij zit daar in boeien, dus zij verkondigden Christus weliswaar, maar met onzuivere bedoelingen. Paulus zegt: 'Inschattend in mijn boeien verdrukking te veroorzaken.' Daarmee werd zijn gevangenschap eigenlijk nog zwaarder.
Maar moet je horen wat hij dan zegt als commentaar: 'Want wat doet het ertoe?' Dat heb ik zelf even toegevoegd om een mooie zin te maken, of... dat staat hier wel in de vertaling, maar die hebben er ook een mooie zin van moeten maken. Eigenlijk staat er gewoon: 'Want wat?' Vraagteken. Want wat maakt het uit, of wat doet het ertoe? Behalve dat op elke wijze, hetzij onder een voorwendsel, hetzij in waarheid, Christus wordt verkondigd. En kijk, daar heb je Paulus: 'Daarin verheug ik mij en zal ik mij ook verheugen.' Dit is ook wel iets waarvan je ziet dat Paulus zich in en onder alle omstandigheden verblijdt.
Hij zit dan in de gevangenis. Er zijn blijkbaar mensen die Christus verkondigen onder valse voorwendselen, met onzuivere motieven, en hij zegt: 'Ja, wat maakt het nou uit? God is de Beschikker, de Plaatser van alle dingen.' Dus ik zit hier in de gevangenis en wat er nu gebeurt, wat mij overkomt, maar ook wat daarbuiten gebeurt: God is de Plaatser en Beschikker van alles. Hij zegt: 'Ja, dan verheug ik mij en zal ik mij ook verheugen.' Hij zegt in deze brief – en dit is maar een van de aanhalingen die ik erbij geef; ik zou nog een rijtje kunnen geven: 'Verheug je in de Heer altijd. Weer, of wederom, zal ik zeggen: verheug je!'
De omstandigheden van Paulus waren natuurlijk an sich niet verblijdend. Het is niet iets om je in te verheugen als je gevangen zit en je hoort van mensen die jou naar de kroon steken, die jouw plek willen innemen onder valse voorwendselen. Op zich zou je daar niet blij van worden, maar Paulus wist: 'Ik heb een Heer, Hij is mijn Heer, ik behoor Hem toe. Hij heeft dit zo beschikt, het is de bedoeling dat ik hier gevangen zit.' Alles wat hem overkomt, onder alle omstandigheden: Hij is en blijft zijn Heer, en daarin verheugt hij zich en zal hij zich ook blijven verheugen. Daar roept hij zijn lezers dan ook toe op: verheug je in de Heer altijd, onder en in alle omstandigheden.
Dus wat doet het ertoe, behalve dat op elke wijze, hetzij onder een voorwendsel, hetzij in waarheid, Christus wordt verkondigd? Hij zegt: 'Ja, ook al hebben ze valse voorwendselen, het is wel Christus die wordt verkondigd.' Dus die boodschap van het evangelie klinkt toch. 'Daarin verheug ik mij en zal ik mij ook verheugen. Want ik weet dat dit voor mij tot redding zal uitlopen door jullie smeekbeden en de voorziening van de Geest van Jezus Christus.'
Nu denkt men vaak als men dit leest dat Paulus het heeft over zijn uiteindelijke redding, maar dat is natuurlijk niet zo. Want Paulus wordt niet gered door de smeekbeden van de Filippenzen. God is de Redder van alle mensen. Ik zei al dat God de Redder is, en Paulus heeft het hier over zijn gevangenschap, over zijn boeien. Hij wist ook dat hij spoedig vrijgelaten zou worden – dat zegt hij een aantal keren in deze brief – en dáár gaat die redding over. 'Ik weet dat dit voor mij tot redding zal uitlopen door jullie smeekbeden, maar natuurlijk door de voorziening van de Geest van Jezus Christus.' Het is uiteindelijk de Heer zelf die zou zorgen dat Paulus weer vrij zou komen en dat hij nog een tijdje door zou kunnen gaan met de dingen waartoe Jezus Christus – Christus Jezus, de Opgewekte – Paulus had afgevaardigd als apostel.
'In overeenstemming met mijn reikhalzend uitkijken en mijn hoop dat ik in geen enkel opzicht beschaamd zal worden, maar dat in alle vrijmoedigheid, zoals altijd, ook nu Christus grootgemaakt zal worden in mijn lichaam, hetzij door leven, hetzij door dood.' Dat is een lange zin, maar volgens mij is het niet echt een moeilijke zin. Paulus wist dat hij uit de gevangenis zou komen, dat was zijn verwachting en daar keek hij reikhalzend naar uit. Maar hij zegt sowieso dat hij in geen enkel opzicht beschaamd zal worden, maar dat in alle vrijmoedigheid, zoals altijd, ook nu Christus grootgemaakt zal worden in zijn lichaam.
Christus Jezus had Paulus afgevaardigd als apostel en Paulus zegt dat hoe dan ook de Here Jezus Christus grootgemaakt zou worden in zijn lichaam. Elders, in Galaten 1, zegt hij dat God in Paulus zijn Zoon onthult. Dat staat er echt heel sterk. Dus in alles wat Paulus zei, alles wat Paulus vertelde, maar ook alles wat hij deed, daarin wordt Christus Jezus geopenbaard. En hier zegt hij ook nu dat Christus grootgemaakt zal worden in zijn lichaam, hetzij door leven, hetzij door dood. Dus of hij nou zou blijven leven of dat...
Te Leven Is Christus, te Sterven Is Winst ↑ hoofdstukken
Wat ik deze spreekbeurt als thema heb meegegeven, is dat ook nu Christus grootgemaakt zal worden in mijn lichaam, want te leven is voor mij Christus en te sterven winst. Nu kennen we nogal het schriftgedeelte waarin Paulus zegt dat wij in Christus zijn. Of, hoe zegt hij dat in de Galatenbrief? "Ja, ik ben met Christus gekruisigd en ik leef. Maar niet meer ik, maar Christus leeft in mij." Dankjewel. Hier zegt hij het volgens mij nog sterker. Kijk, zo leren wij dat natuurlijk ook uit de Schrift: hoe God ons ziet. Wij zijn volmaakt in Christus, en in die zin zijn wij in Christus. Dus het leven in ons, dat is het leven van Christus in ons. Wij zijn met Christus gekruisigd, gestorven, begraven en opgewekt. Dat is zoals God ons ziet.
Maar hier zegt Paulus het nog sterker. Hier zegt hij ook hoe hij het zelf ziet: "Te leven is voor mij Christus." Dat betekent dat zijn hele leven in dienst stond van Christus. Hij had een ontmoeting gehad met de opgewekte Christus; hij was zelfs opgetrokken geweest tot in de derde hemel. Hij had Hem ontmoet op de weg naar Damascus, Hij had hem gezien, enzovoorts. Christus had tot hem gesproken en hem afgevaardigd. Paulus had nog maar één ding in zijn leven en dat is Christus. Te leven is voor mij Christus. En van al het andere, zoals hij ook op andere plaatsen zegt, zag hij af, als een atleet in de renbaan. Eén focus. Dat zegt hij trouwens ook in de brief aan de Filippenzen: gericht op het doelwit. Vergetend alles wat achter ons ligt, jaag ik naar dat doelwit. Te leven is voor mij Christus.
En te sterven winst. Hoezo? Nou, dat wordt meestal verkeerd opgevat. Men denkt of men zegt dat Paulus zegt dat sterven voor hem persoonlijk winst is, maar daar heeft hij het niet over. Hij heeft het over de bevordering van het evangelie, over zijn roeping als apostel, over dat het leven voor hem Christus is en dat Christus grootgemaakt zal worden in zijn lichaam. Dus als hij sterft, is dat niet winst voor Paulus — daar heeft hij het niet over — maar is dat winst voor de zaak van Christus. Dáár heeft hij het over. Als Paulus als martelaar zou sterven, zou dat gewin of winst zijn voor de zaak van Christus. Dan zou dus ook, want dat zei hij hiervoor, Christus grootgemaakt worden in zijn lichaam door zijn sterven. Paulus zegt dus: of ik nu blijf leven of dat ik sterf, hoe dan ook zal Christus grootgemaakt worden in mijn lichaam.
Na deze gevangenschap is hij uiteindelijk vrijgekomen, maar later is hij natuurlijk wel ter dood gebracht. En volgens mij hebben bijna alle apostelen, zonder uitzondering, hun getuigenis met de marteldood moeten bekopen. Maar we weten ook allemaal dat juist het feit dat zij bereid waren om daarvoor te sterven... ja, dat doe je niet voor een leugen. Dat doe je niet voor een leugen. Zij stonden zo in die waarheid dat ze bereid waren daarvoor ook te sterven. En Paulus zegt dat als hij zou sterven, dit winst zou zijn voor de zaak van Christus. Ook dan zou Christus grootgemaakt worden in zijn lichaam.
Maar indien het is: leven in het vlees, dan is dit voor mij een vrucht van werk. Logisch hè, want Paulus had een bediening. Hij reisde de wereld rond voor zijn zendingsreizen en dat had vrucht. Overal waar hij kwam ontstonden ecclesia's en klonk het evangelie. Dus Paulus' werk had vrucht. Dat heeft het nu nog steeds, want wij lezen zijn brieven en wij worden er ook door opgebouwd. Maar dan zegt hij: "Waaraan ik de voorkeur zal geven, maak ik niet bekend." Nu zitten sommigen mee te lezen in hun vertaling en die denken: "Ja, maar dat staat hier helemaal niet." Want in de meeste vertalingen staat zoiets als: "Is leven in het vlees dus voor mij vrucht van werk, en waaraan ik de voorkeur zal geven, weet ik niet." "Indien ik in het vlees blijf leven, betekent dat voor mij werken met vrucht, en wat ik moet kiezen, weet ik niet." Kijk, "weet ik niet" is wat anders dan "maak ik niet bekend".
Ik denk dat Paulus dit zegt omdat het zijn zaak niet was of hij zou blijven leven of sterven. Hij had immers maar één doel en dat was de bevordering van het evangelie en dat Christus grootgemaakt zou worden in zijn lichaam. Hij zegt: "Als ik blijf leven, is dat 'te leven is voor mij Christus', maar ook mijn sterven is winst." Paulus schikte zich in alle omstandigheden. Hij zegt ook diverse keren in zijn brieven dat als hij zou sterven, ook dat ter bevordering van het evangelie was, voor de zaak van Christus. Dat zegt hij hier en op andere plekken. Maar hier zegt hij: "Of ik nu blijf leven of dat ik sterf, waaraan ik de voorkeur geef... dat is mijn zaak niet, dus dat maak ik niet bekend."
Ik heb hier in de ISA interlinear een concordant view. Hier zie je hoe de NBG dit vertaalt; nergens vertalen ze met "dat weet ik niet", alleen in dit vers. Dat is bijzonder vreemd. Ik had hier nog tot de grondtekst door kunnen gaan, maar die letters op de tv staan te klein. Ik had nog een hele rij in ISA bekeken en overal is de betekenis "op de hoogte brengen", maar nergens "ik weet het niet", behalve in dit vers. Dit woord betekent dus ook gewoon: "dat maak ik niet bekend."
Paulus maakt dus niet bekend of hij de voorkeur geeft aan sterven of blijven leven. Hij opent de brief immers als een slaaf van Christus Jezus. Dat zegt hij onder andere ook in de Romeinenbrief. Een slaaf is een lijfeigenaar, iemand die zijn heer toebehoort. Die heeft maar één taak: zijn heer dienen. Als zijn heer bepaalt dat hij leeft, dan blijft hij leven. Als zijn heer bepaalt dat hij sterft, dan sterft hij. Paulus onderschikte zich daaraan. Dat is wat in dit gedeelte zo sterk naar voren komt. Vandaar dat hij zegt: "Leven of sterven, dat is niet aan mij. Wat mijn voorkeur heeft, dat maak ik ook niet bekend, want het is helemaal niet relevant."
"Ik word echter gedrongen uit deze twee." Het zijn deze twee die mij dringen, maar die twee, dat is dus leven of sterven. Paulus zegt: "Ik word gedrongen vanuit deze twee." Dat zijn eigenlijk de twee opties die ik heb. Maar dan zegt hij er iets achteraan.
De Derde Optie: Opwaarts Losgemaakt Worden ↑ hoofdstukken
En dat is het verlangenhebbend, zo staat het er letterlijk, of de begeertehebbend om op te breken en samen met Christus te zijn. Want het is verreweg het beste. Overigens, ik heb hier een streepje gezet, ik had ook haakjes kunnen zetten. Is dit eigenlijk een tussenzin? Dat zullen we straks ook nog wel zien. Zal ik dat nog even visueel maken? Maar Paulus zegt: ja, de actualiteit is dat ik gedrongen word door leven of sterven. Maar ik heb het verlangen om op te breken en samen met Christus te zijn. Want dat is verreweg het beste. Hij heeft gezegd: ik ga niet zeggen van welke twee, leven of sterven, ik de voorkeur heb. Dus dat doet hij nu ook niet, want dat zou hij niet zeggen. Paulus die zegt: ja, welke de voorkeur heeft, dat maak ik niet bekend. En dan gaat hij het niet een vers later wel doen.
Dus dit gaat niet over leven of sterven. Het verlangenhebbend om op te breken en samen met Christus te zijn. In de vertalingen staat zoiets als 'om ontbonden te worden en met Christus te zijn'. En met de link naar 'ontbonden te worden' leggen wij natuurlijk al snel de link met sterven, want dat heet ook zo: als je sterft, dan ga je ook ontbinden. Maar het is wel leuk, er staat een Grieks woord *analousai*. En *ana*, dat is opwaarts, en dat *lousai*, daar komt ons woord 'los' vandaan, denk ik. Dus: opwaarts losgemaakt worden. En ja, dat zou je wellicht kunnen vertalen met ontbinden, maar dat heeft bij ons zo'n associatie. Maar het gaat in ieder geval, laat ik dat dan nog even duidelijk maken, niet over leven of sterven. Dat kan niet.
Nou, waar heeft hij het dan wel over? Het is dus een derde optie. Wat predikt Paulus nou ook in zijn brieven? Hij zegt: je kunt leven, je kunt sterven, maar ik heb het verlangen om op te breken en samen met Christus te zijn. Om opwaarts losgemaakt te worden of om opwaarts los te breken en samen met Christus te zijn. Want dat is verreweg het beste. Ja, dat gaat uit boven leven en boven sterven. Laat ik Paulus zelf aan het woord laten, want hij spreekt daarover ook in deze brief. Maar ja, in meerdere brieven dus; dan zouden we makkelijk een dag over dit onderwerp kunnen spreken. Hebben we ook wel eens gedaan nog vrij recent. Maar volgens mij ook wel een week hoor, als dat zou mogen — moet ik zeggen.
Paulus zegt in Filippenzen 3 – dan val ik een beetje midden in het gedeelte, maar eerst even over het voorgaande om dat een beetje te kunnen plaatsen: hij heeft het over ons burgerschap dat in de hemel is. Ons burgerschap is in de hemel, dat is de nadruk die hij legt. Want hij heeft het in dit gedeelte over — hij moedigt die Filippenzen aan: word mijn navolgers of nabootsers. Want er zijn er die wandelen als vijanden van het kruis van Christus. Maar er zijn er dus die wandelen als vijanden van het kruis van Christus. En in het verband heeft Paulus het ook over degenen die over de besnijdenis spreken enzovoorts. En dan zegt hij: ja, die zijn aardsgezind.
Nou, en dan zegt hij: ons burgerschap, wij zijn niet aardsgezind, maar wij zijn burgers van een koninkrijk in de hemel. Ons burgerschap is in de hemelen, van waaruit wij ook de Redder verwachten, de Heer Jezus Christus. De meeste handboeken – als je een handboek hebt moet je dat maar eens nazoeken – die zeggen: ja, Paulus gebruikt vaak dat woord voor wandel, 'wandel waardig het evangelie' enzovoort. Maar hier gebruikt hij een woord *politeuma*, burgerschap. Maar die Filippenzen woonden in een Romeinse enclave en die hadden dus ook een Romeins burgerschap. En Paulus gebruikt, zeggen die handboeken, daarom dit woord. Ons burgerschap is in de hemel. Dus te midden van deze wereld op deze aarde hebben wij een burgerschap. Geen Romeins staatsburgerschap, maar een burgerschap in de hemelen.
Maar dan zegt hij: van waaruit wij ook de Redder verwachten, de Heer Jezus Christus. Dus wij zijn gered, natuurlijk, dat weten we en dat belijden we. Wij zijn gered en God gaat alle mensen redden. Nog maar een keer, Ton? God is de Redder van alle mensen. Maar daar gaat het hier niet specifiek over. Het gaat erom dat ons burgerschap in de hemelen is en wij verwachten daaruit onze Redder. Dus Hij komt ons redden, de Heer Jezus Christus. Wat gaat Hij dan doen? Ja, dat staat erachter: die ons vernederd lichaam een ander aanzien zal geven, gelijkvormig aan het lichaam van Zijn heerlijkheid, in overeenstemming met de inwerking waarmee Hij ook alles aan Zichzelf kan onderschikken.
Nou, dat is een hele mond vol, maar die redding is dat Hij zal komen vanuit de hemel. Onze Redder, die verwachten wij uit de hemelen, waar ons burgerschap nu al is. Of, in een andere brief zegt Paulus dat ons leven met Christus verborgen is in God. Daarom zouden wij ook de dingen zoeken die boven zijn, niet die op de aarde zijn. Het verband is ook wel vergelijkbaar met Kolossenzen 3 en dit gedeelte uit Filippenzen. Zij zijn aardsgezind, maar ons burgerschap is in de hemelen. Nou, wij zoeken niet de dingen die op aarde zijn, maar wij zoeken de dingen die boven zijn. Want daar is Christus en daar is ons leven met Christus verborgen in God.
En hier zegt hij: ja, daaruit verwachten wij ook de Redder, die ons vernederd lichaam een ander aanzien zal geven. Dat is één woord in het Grieks. *Meta*, daar herken je ons woord 'schema' nog in, figuur. In één woord: Hij zal ons transfigureren. In een oogwenk veranderen, zegt 1 Korinthiërs 15. Maar we hebben dus een vernederd lichaam en dat lichaam zal getransfigureerd worden. Dat betekent dat het vernederde lichaam verheerlijkt zal worden, gelijkvormig aan het lichaam van Zijn heerlijkheid. Dus wij ontvangen op het moment dat de Heere Jezus Christus uit de hemel terugkomt — en of we nu zijn overleden of nog leven op dat moment — dan gaat Hij ons vernederd lichaam, als we nog leven, een ander aanzien geven. Transfigureren en gelijkvormig maken aan Zijn verheerlijkt lichaam. En ja, dat is in overeenstemming met de inwerking waarmee Hij ook alles aan Zichzelf kan onderschikken. En dat zal Hij ook doen natuurlijk. Nou ja, dat laatste gedeelte laat ik maar even.
Maar ik geloof dus dat Paulus, als hij zegt... niet ontbonden te worden en met Christus te zijn, maar zoals ik het al wat letterlijker heb weergegeven: ik heb het verlangen, het verlangenhebbend om op te breken, opwaarts losgemaakt te worden en samen met Christus te zijn, want dat is verreweg het beste. En ik geloof dat hij hier refereert aan de gebeurtenissen die wij de wegrukking noemen, of in andere kringen de opname van de gemeente. Het moment van Zijn *parousia*, wanneer Hij zal terugkomen om Zijn gemeente, om het lichaam, om de *ecclesia* op te halen, zodat hoofd en lichaam verenigd worden. Dat moment van de wegrukking, ja, dat is het moment dat wij worden opgebroken en samen met Christus zijn. Dat zegt Paulus ook in dat gedeelte in 1 Thessalonicenzen 4, waar hij spreekt over dat de doden in Christus eerst zullen opstaan en dat vervolgens de levend overgeblevenen samen, gezamenlijk met hen, weggerukt zullen worden in de wolken de Heer tegemoet in de lucht. En alzo zullen wij altijd samen met de Heer zijn. Nou, bemoedig elkaar dan met deze woorden. Maar daar staat ook: alzo zullen wij altijd samen met de Heer zijn. En hier gaat het over het verlangenhebbend om op te breken en samen met Christus te zijn. Want dat is verreweg het beste.
Paulus' Overtuiging Om in het Vlees te Blijven ↑ hoofdstukken
Ja, ik zei dat vers 23 een soort tussenzin is. Dus we gaan nog even terug, omdat ik dat nog even visueel wilde maken. "Indien het is: leven in het vlees, dit is voor mij vrucht van werk", zegt Paulus. Waaraan ik de voorkeur zal geven, dat maak ik niet bekend. En dan zegt hij – ik sla die tussenzin nu gewoon even over: "Het is echter noodzakelijker om vanwege jullie in het vlees te blijven." Ja, Paulus zag er natuurlijk wel het nut van in om voor die Filippenzen nog even in het vlees te blijven.
En dan zegt hij: "En deze overtuiging hebbend, weet ik dat ik zal blijven en bij jullie allen zal blijven, voor jullie vooruitgang en vreugde van het geloof." Ja, nogmaals, Paulus wist dat hij spoedig zou worden vrijgelaten. Dat zegt hij een aantal keren. En hij zegt dan: "Deze overtuiging hebbend, weet ik dat ik zal blijven en bij jullie allen zal blijven voor jullie vooruitgang en vreugde van het geloof." Ik denk dat dat in ieder geval zo ongeveer hetzelfde is: jullie vooruitgang en vreugde van het geloof.
Elke keer komt in deze brief naar voren dat Paulus die Filippenzen aanmoedigt om vast te staan in Hem. En verheug je, verblijd je altijd, zegt hij, en wederom zal ik het zeggen, zal ik nogmaals zeggen: "Verheug je in de Heer", en ook onder alle omstandigheden. Paulus was er dus op gericht om hen telkens weer aan te moedigen en te bemoedigen dat zij, ondanks alle omstandigheden, zich zouden verblijden in hun Heer. Hij stelt zichzelf daar natuurlijk ook in ten voorbeeld, dat hij juist in zijn gevangenschap blijmoedig was en ook onder die omstandigheden God dankte. En ook nog eens: dat was pas positief denken. Dat Paulus in de gevangenis zat, maar aan die Filippenzen schreef dat dit tot bevordering van het evangelie was. Dus Paulus wist onder alle omstandigheden: ik heb een Heer en Hij is de Plaatser en Beschikker van alles.
Hij was ervan overtuigd dat hij nog even zou blijven voor die Filippenzen, en dat dat zou zijn ook ter bevordering van hun vooruitgang en hun vreugde in het geloof: "Opdat jullie roem over mij overvloedig zal zijn in Christus Jezus wanneer ik weer bij jullie aanwezig ben." Paulus verwacht ook dat hij bij die Filippenzen weer terecht zou komen, dat hij ze weer zou zien en dat ze dan zouden roemen over Paulus. Dat het geweldig is dat ze elkaar weer konden zien en konden aanmoedigen en in de armen sluiten. Maar hij zegt er wel achter: "Ja, in Christus Jezus", want het ging natuurlijk niet om Paulus, maar omdat onder alle omstandigheden Christus grootgemaakt zou worden in zijn lichaam, zoals hij eerder al zei. Dit gedeelte wilde ik bespreken.
Afsluiting: God Voorziet Compleet in Elke Behoefte ↑ hoofdstukken
Ik wilde afsluiten met een vers uit dezelfde brief, uit Filippenzen 4. Deze brief kent nogal wat hoogtepuntjes en Filippenzen 4 is sowieso echt een geweldig hoofdstuk waarin Paulus onder andere zegt: "Verheug je in de Heer en nogmaals zeg ik jullie: verheug je altijd." In Filippenzen 4 vers 19 zegt hij: "Mijn God nu zal in elke behoefte van jullie compleet voorzien, naar Zijn rijkdom in heerlijkheid, in Christus Jezus."
Kijk, het is niet karig wat Paulus hier zegt; hij gebruikt superlatieven. Mijn God zal in elke behoefte voorzien. Dus wat voor behoeften wij dan ook hebben, wat wij dan ook nodig hebben, Hij voorziet daarin. Daarbij moeten we ons wel bedenken dat het gaat om wat Hij vindt dat wij nodig hebben, niet om wat wij zelf vinden dat we nodig hebben. Nee, want Hij zal ons voorzien in elke behoefte waarvan Hij vindt dat wij die nodig hebben.
In de situatie van Paulus, in een situatie van gevangenschap, wist hij dit en beaamde hij dit, en hij geeft dit door aan de Filippenzen. Paulus wist: Hij voorziet in elke behoefte. En niet karig of een beetje, maar compleet voorzien, tot volheid, zoveel als nodig is. Compleet. Naar Zijn rijkdom. God geeft naar Zijn rijkdom; dus niet een klein beetje uit Zijn rijkdom, maar naar de maat van Zijn rijkdom. De God van de vrede en alle heerlijkheid die Hij nog uit te delen heeft, geeft ons wat wij nodig hebben in heerlijkheid, in Christus Jezus.
Nou, dat lijkt me een mooie afsluiting en daar wil ik het dan ook bij laten voor deze ochtend.