Spreuken is het boek van wijsheid en de vrees van JAHWEH is het begin van wijsheid, zo vangt het boek aan. Werkelijke wijsheid vinden we in het woord van God, daarin hebben we alles wat we nodig hebben. Dit woord heeft ook een positieve uitwerking op onze gezondheid. Hoezo?
📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst
“En dit betekent dat het kennen van God, het kennen van Zijn Woord, dat dat ook een gezonde uitwerking heeft. Niet slechts op de geest, maar ook op het vlees.”
⏱️ Hoofdstukindeling van deze studie:
Inleiding op het Boek Spreuken ↑ hoofdstukken
Goedenavond allemaal, goed dat je weer kijkt. Ik wil weer een vers onder de aandacht brengen en dit keer is dat uit het boek Spreuken. Ik weet niet of jullie een beetje bekend zijn met het boek Spreuken? Ik vind het een geweldig boek en het is goed om dat eens helemaal door te nemen. Er zijn natuurlijk al een aantal hele bekende spreuken die we vaak horen, maar het is bovenal een boek van wijsheid. Er staan nogal wat hoofdstukken in; ik dacht meer dan dertig zelfs. Het is een aaneenschakeling van allerlei wijsheden en tegeltjeswijsheden, wat ik overigens niet denigrerend bedoel. Wij zetten bepaalde teksten juist op een tegeltje, juist omdat ze zo waar zijn en omdat ze zo aanspreken.
Het boek Spreuken – laat ik dat maar laten zien – vangt aan met de spreuken van Salomo, de zoon van David, koning van Israël, om wijsheid en tucht te verkrijgen. Wijsheid en vermaning, tot het kennen van wijsheid en vermaning. Dat is dus het doel, de opzet van het boek Spreuken. Tenminste, dat geeft de schrijver, Salomo, aan. Deze kennen we allemaal: Spreuken is bedoeld om wijsheid door te geven, tot het kennen van wijsheid.
Spreuken zegt dan ook, en dit is een bekend vers: "De vreze des Heren is het begin van kennis." De vrees van Yahweh is het begin van kennis. Dat gaat niet om angst voor Yahweh, maar dat gaat om wat wij godvrezend noemen, namelijk het hebben van ontzag voor God, het erkennen van en het rekening houden met God. De vreze des Heren – dus God kennen, God erkennen en ontzag voor Hem hebben – dat is het begin van kennis. "Het beginsel der wijsheid" staat op andere plaatsen, of "het begin van wetenschap". Dat zijn natuurlijk ook overlappende en vrijwel synonieme begrippen.
Dat soort termen kom je vaker tegen in Spreuken: kennis, wijsheid, wetenschap, enzovoorts. Het zijn allemaal van die overlappende begrippen. Maar alle kennis, alle wetenschap, ware kennis en ware wetenschap, dat vangt aan bij de vreze des Heren: bij het erkennen dat er een God is, bij het erkennen van Yahweh als God. Daaruit volgt dus ook de conclusie dat alles waarin Hij niet gekend wordt, dus ook geen wetenschap is in de zuivere zin van het woord.
Spreuken 4: Gezondheid voor het Ganse Lichaam ↑ hoofdstukken
Ik wil gaan naar hoofdstuk 4. Daar staat – ik ga eigenlijk over vers 22, maar ik vang even aan in vers 20 – daar staat: "Mijn zoon, sla acht op mijn woorden. Neig uw oor tot mijn uitspraken." Dit is zo'n parallellisme: sla acht op mijn woorden, neig uw oor tot mijn uitspraken. Geef acht op de woorden van mij, mijn zoon, en strek het oor van jou uit tot mijn gezegden, tot mijn uitspraken. Wij zouden gericht moeten zijn, het oor uitstrekken en acht geven op de woorden van God. "Mijn zoon" – overigens zegt Paulus dat wij zonen van God zijn, dus wij kunnen ons daarin zeker aangesproken voelen.
Degenen die een beetje Hebreeuws kennen – ik ben dat niet, maar een aantal woorden komen me toch wel bekend voor – dit is het woord *dabar*. Dat is dus het Hebreeuwse woord voor een woord. Zoals we in het Grieks het woord *logos* hebben, zo is er dit woord *dabar*. Mijn zoon, geef acht op mijn woorden, strek je oor uit tot mijn gezegden of mijn uitspraken. Laat ze niet wijken uit uw ogen. Laat die woorden en die uitspraken van God niet wijken uit je ogen. Strek je oren daarnaar uit en sla daar acht op, oftewel: geef daar aandacht aan.
Bewaar ze diep in uw hart. Dus niet slechts oppervlakkig lezen, maar ze werkelijk tot je nemen en ze overdenken. Het hart is natuurlijk ook de zetel van het geloof. Dus op dat woord gaan staan en daarop vertrouwen. Bewaar ze diep in uw hart. Want zij zijn leven voor wie ze vinden, genezing voor hun ganse lichaam. Dus zij die Zijn woord vinden, daar geeft het leven aan. Zij zijn leven voor wie ze vinden en dan staat er in de NBG-vertaling – want dat is de NBG-vertaling – "genezing voor hun ganse lichaam". Letterlijk staat er: tot het gehele vlees van hem gezondheid. En dat vinden we nogal eens in de Schrift.
Die gezondmakingen, ik geloof dat die nu niet meer bestaan. Dat ze opgehouden zijn, zoals al die gaven zijn opgehouden. In 1 Korinthiërs 13 lees je dat bijvoorbeeld, en ook in de Efezebrief. Maar dat is een ander onderwerp. Die gaven waren er op het moment dat Salomo Spreuken schreef sowieso nog niet. Maar hier staat wel dat zij – die woorden en die uitspraken die gezegd worden van God – leven zijn voor wie ze vinden, en tot het gehele vlees van hem gezondheid.
Spreuken 3: Medicijn voor het Vlees ↑ hoofdstukken
En nu is dat niet de enige keer dat we dat in de Schrift vinden. Ik heb een Bijbel naast me liggen, want ik kwam nog een vers tegen in een hoofdstuk eerder in Spreuken. In Spreuken 3 vers 8 stond ook al iets dergelijks: "Wees niet wijs in uw eigen ogen, vrees de HEERE en wijk van het kwaad. Het zal medicijn wezen voor uw vlees." Dus het volgen van God, het vertrouwen op God. Het zal gezondheid zijn. Letterlijk staat er: "Gezondheid is het tot jouw navel, tot de buik, en drank, lafenis, vocht tot botten van jou."
Nou, zonder daar al te veel op in te gaan: de buik in de Schrift staat voor het binnenste. We lezen ook in de Schrift dat botten bijvoorbeeld verdrogen als je dood bent, als er geen leven meer in is. En hier lees je dat het gezondheid zal zijn, medicijn voor het vlees, gezondheid tot de navel, tot de buik, en drank en vocht voor de botten. In ieder geval geeft dat al aan dat het gezond is, zoals we ook in hoofdstuk 4 vers 22 lazen.
Het woord van God, de redenen... ook daar vinden we trouwens allerlei synoniemen en overlappende begrippen voor in de Spreuken. Het woord, de onderwijzing, de Torah, instructies, de redenen, uitspraken, gezegden; en zo zullen er nogal wat zijn. Maar daarin, in het kennen van God... De vrees van Jahweh is het begin van wijsheid, van beterschap. En wij leren Hem kennen, en wij leren ware wijsheid kennen, door Zijn woord tot ons te nemen. Want zij zijn leven voor wie ze vinden, genezing voor hun ganse lichaam, tot het gehele vlees van hem, van diegene: gezondheid.
De Gezonde Uitwerking van Inzicht en Hoop ↑ hoofdstukken
En dit betekent dat het kennen van God, het kennen van Zijn Woord, dat dat ook een gezonde uitwerking heeft. Niet slechts op de geest, maar ook op het vlees. En daar kun je natuurlijk wel een voorstelling van maken. Want voor degenen die het Woord kennen, de wijsheid kennen – en ja, dat is weer een onderwerp op zich. Wijsheid, dat heeft alles met uitzicht te maken, maar ook met inzicht en overzicht. Het weten dat je een oorsprong hebt, want de Vreze des Heren is het begin van wijsheid. Weten dat jouw oorsprong ligt in God en dat je ook een bestemming hebt, namelijk die is ook in God.
Dus daardoor weet je dat het leven niet zinloos is, dat je hier niet doelloos op aarde bent en er is niets beter voor de geest dan inzicht te hebben, uitzicht te hebben, overzicht te hebben en toekomstverwachtingen te hebben: hoop! Want hoop doet leven, en dat zegt het spreekwoord ook. Nou, zo is het natuurlijk ook precies andersom, dat voor degenen die geen toekomstverwachting hebben, voor degenen die geen overzicht, inzicht en uitzicht hebben, ja, daarvoor is het leven doelloos. Voor degenen die geen rekening houden met God, die God niet erkennen, dan heeft het leven dus ook geen doel en dan heeft het leven ook geen bestemming. Nou, dan is het in zichzelf dus volstrekt zinloos en dat is dus dan ook ongezond voor het vlees, voor het lichaam.
En natuurlijk mogen we God danken dat Hij ons door Zijn genade de ogen geopend heeft. Maar wat een voorrecht is het als je de Vreze des Heren inderdaad mag kennen. En inderdaad daar mag beginnen en inderdaad uitzicht mag hebben. Alsof je op een uitkijktoren staat. Dan wordt dat hele aardse gewemel, om het zo te noemen, dat wordt dan ook kleiner. Je hebt overzicht over de dingen en je hebt inzicht hoe de dingen werkelijk zijn. En je kent de plannen van God voor nu en voor de toekomst. En ja, dat geeft ook hoop, toekomstverwachting.
Daarvan zegt de Schrift hier in Spreuken – en ik heb twee voorbeelden gegeven, er zijn er vast wel meer, en ook op andere plekken in de Schrift vind je dat – dat is gezondheid voor het vlees, voor het lichaam. Dat heeft een directe uitwerking op het fysiek. Nou, daar wilde ik eens deze keer wat aandacht aan besteden. Ik kom vast nog wel eens terug op het boek Spreuken, omdat daar zoveel in staat en het is een boek wat mij ook erg aanspreekt. Dus wellicht tot snel als we het weer over Spreuken hebben of over een andere Schriftplaats. Graag tot dan!