In Efeze 1 begint Paulus met zijn lezers voor te houden dat wij als gelovigen zijn gezegend in alle geestelijke zegen in de hemel in Christus. Meteen daarop volgt een gebed. In dit gebed vraagt Paulus aan God bijvoorbeeld niet om het veranderen van de omstandigheden, maar om werkelijk zicht te krijgen op de ontzagwekkend hoge roeping en positie die wij als gelovigen hebben. Dat tilt ons namelijk boven alle omstandigheden uit.
📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst
“Het is samen met Christus onze positie en onze taak om heel de schepping daar te brengen waar God dat wil en hoe God dat zo bepaald heeft.”
⏱️ Hoofdstukindeling van deze studie:
- Inleiding: Verwachting en Rust te Midden van Aardse Omstandigheden
- Het Gebed van Paulus: Gezegend met Alle Geestelijke Zegen
- Een Geest van Wijsheid en Onthulling in Besef van Hem
- Verlichte Ogen voor Zijn Roeping en Ons Gezamenlijk Lotbezit
- De Overtreffende Grootte van Zijn Vermogen in Ons
- De Ecclesia: Niet Onderschikt, maar als Lichaam Één met het Hoofd
- Een Demonstratiemodel van Gods Genade in de Toekomende Aionen
- Slot en Dankgebed: Vooruitzicht op het Verenigd Opereren
Inleiding: Verwachting en Rust te Midden van Aardse Omstandigheden ↑ hoofdstukken
Het is ontzettend fijn om in jullie midden te zijn. En ik wil jullie echt bedanken voor de warme ontvangst die ik vanmorgen heb gekregen. Zojuist bracht Jaap het al even ter sprake: ik kom hier eigenlijk altijd met mijn goede vriend Daniël. Ik was deze week bij Daniël met André Piet. André was vorige week bij jullie en hij attendeerde mij op het feit dat Ron in de mededelingen wat over de situatie van Daniël had gezegd. Ik heb dat teruggekeken en terugbeluisterd. Daniël zei dat hij het zo één-twee-drie niet kon vinden, dus ik heb hem een linkje gestuurd. Hij vond het echt heel fijn dat er ook hier met hem meegeleefd wordt. Ik begreep ook dat hij van diverse mensen berichtjes had gekregen en dat waardeert hij enorm.
Voor mij is het een bijzondere ochtend, want hij is er nu niet bij. Dat is natuurlijk heel verdrietig. Maar je merkt dan ook dat Daniël een goede vriend van mij is en echt een verbindende factor in onze groep gelovigen rondom de Bijbelstudies die ik geef en in onze vriendengroep. Dan is het geweldig dat een andere vriend van mij zegt: "Weet je wat, ik pik jou zondag op en dan gaan wij samen naar Den Haag." Dat is geweldig om dat zo mee te mogen maken en te ervaren.
Deze dingen houden mij zo ontzettend bezig. Het is geweldig om te zien hoe Daniël staat op het Woord van God. Jaap sprak daar ook al even over, omdat wij het daar zojuist over hadden, maar hoe Daniël staat op het Woord van God is bijzonder. Hij heeft van dit leven niets meer te verwachten. Wat doe je dan? Dan kun je in paniek raken, dan kun je gaan zeggen dat het niet eerlijk is. Of er zijn geen woorden voor, daar waar menselijke woorden tekortschieten. Dat is allemaal waar, maar als ik Daniël hoor en spreek, dan geeft hij wel woorden aan de situatie. Er zijn namelijk wel woorden voor en die zijn niet menselijk, maar die zijn van Hém. Hij richt zich op de toekomst en op de tijdperken die komen gaan, de geweldige toekomst die wij hebben.
Dat bracht hij van de week onder woorden in een berichtje. Ik stuurde hem terug: "Man, wat heb je dat geweldig onder woorden gebracht." Ik kom er zo nog wel op terug. Ik vertelde hem dat ik zondag naar Den Haag ga om daar te spreken en dat ik het toevallig wil hebben over het gebed van Paulus in Efeze 1. Dat waren onder andere de woorden die hij deelde.
Daar wil ik nu naartoe gaan. Want we vinden meerdere gebeden in de brieven van Paulus. Zelfs in de Efeze-brief is dit niet het enige gebed. Maar je zou kunnen zeggen, ook in omstandigheden die ons zo kunnen aangrijpen, die ons zo kunnen aanvliegen: wat is dan je gebed? "God, neem alsjeblieft die omstandigheden weg"? Wat valt er dan te bidden? We kennen bijvoorbeeld een gebed van Paulus in 2 Korinthiërs 12, waar hij uitspreekt dat hij de Heer gebeden heeft. Dat gaat dan over een doorn in het vlees. Wat die doorn ook geweest mag zijn, voor nu doet dat er even niet toe. Maar Paulus zegt: "Ik heb de Heer drie maal gebeden of Hij die doorn in het vlees – een boodschapper, een engel van Satan noemt hij het – of Hij die weg wil nemen, of Hij die van mij weg wil nemen." En dan vertelt hij dat hij dat drie keer heeft gedaan en toen zei de Heer: "Nee, Mijn genade is jou genoeg." Volgens mij is dat de enige keer dat Paulus iets zegt over een gebed voor de omstandigheden. En waar bidt hij dan wel voor?
Het Gebed van Paulus: Gezegend met Alle Geestelijke Zegen ↑ hoofdstukken
En ik wil jullie meenemen naar een gebed in Efeze 1 van Paulus, wat zo veelzeggend is en ook zo'n geweldig voorbeeld voor ons. Ik val meteen, niet midden in het gebed, maar bij de aanvang van het gebed. Maar wel midden in het hoofdstuk, in Efeze 1 vers 15. En daar zegt hij: "Vanwege dit" – en dan laat ik de tussenzin voor nu even weg en lees ik verder – "houd ik niet op om voor jullie te danken wanneer ik jullie vermeld in mijn gebeden." Ja, en het heeft natuurlijk verband; Paulus zegt vanwege dit, daarom. Dus dat heeft natuurlijk verband met het voorgaande.
En het voorgaande in de Efeziërsbrief – dat is ook meteen de aanvang van de Efeziërsbrief – is dat Paulus dat samenvat in vers 3, waar hij zegt: "Gezegend door de God en Vader van onze Heer Jezus Christus, die ons zegent in alle geestelijke zegen in de hemel in Christus." Paulus vangt deze brief aan door ons meteen met de neus op de feiten te drukken. Wij zijn gezegend, niet met een beetje, ook niet met veel, maar met alle geestelijke zegen in de hemel in Christus. En de volgende verzen – dit is 1 vers 3, maar in vers 4 zegt hij dan: "Nou, zoals Hij ons tevoren uitverkoren heeft in Hem en ons tevoren bestemmend tot het zoonschap..." Die zegeningen noemt hij ook op, die verklaart hij nader. Dat ga ik nu niet doen. Ik vind het voor nu genoeg om te zeggen dat het alle geestelijke zegen in de hemel, in Hem, in Christus betreft.
En vanwege dit, daarom, zegt Paulus: "Houd ik niet op om voor jullie te danken wanneer ik jullie vermeld in mijn gebeden." En hij voegt er dan nog aan toe: "En ook dat ik hoor van jullie geloof in de Heer Jezus en de liefde tot alle heiligen." Paulus dankte dat hij hoorde van het geloof van zijn lezers, het geloof dat ze hadden in hun Heer. Hij is onze Eigenaar, wij behoren Hem toe, in de Heer Jezus. En de liefde tot al de heiligen.
De heiligen, dat zijn onze broeders en zusters – zo zeggen wij dat ook vaak natuurlijk. Dat zijn onze medegelovigen, dat zijn onze broeders en zusters. Maar zowel dat woord heiligen als het woord broeders en zusters bepaalt ons er ook bij dat wij niet alleen maar bij elkaar horen alsof we een clubje zijn met dezelfde interesses of zo. Dat soort clubs zijn er zoveel. Dan kan je postzegels gaan verzamelen, dan ga je naar een postzegelclub – ik noem maar een dwarsstraat. En zo zijn er allerlei van dat soort... ja, ik ken iemand die noemde dat altijd afwijkingen. Ik noem postzegels omdat ik als kind ook nog postzegels verzameld heb. Maar er zijn niet veel mensen die dat doen. Dus dat lijkt een beetje een afwijking. Maar als je dan naar een club gaat waar ze dat allemaal doen, dan denk je dat het normaal is.
Maar zo'n clubje zijn wij niet. We hebben natuurlijk wel dezelfde interesse in het Woord van God, daarom komen we bij elkaar. Maar ook omdat wij heiligen zijn, dat wil zeggen apart gezet, en dat wij broeders en zussen zijn, dat betekent dat wij delen in dezelfde positie. Wij zijn, om zo te zeggen, mede-erfgenamen. Dat is een broer; mijn broers zijn straks, als mijn ouders er niet meer zijn, mede-erfgenamen met mij. En dat woord erfgenaam past wellicht niet helemaal in dat verband. Mede-lotbezitters – ik kom daar nog wel op terug – dat zou een betere term zijn. Maar dat betekent dat wij delen in dezelfde positie en zegeningen. Dat wat God gaat geven aan de Ecclesia, het lichaam van Christus, daar delen wij gezamenlijk in. En daarom zijn onze broeders en zussen mede-heiligen, maar dus ook onze broeders en zussen. Die termen wijzen ons op de geweldige toekomst die wij hebben.
En dat is ook wat Paulus in dit gebed ter sprake brengt: "Vanwege dit houd ik niet op om voor jullie te danken wanneer ik jullie vermeld in mijn gebeden, en ook dat ik hoor van jullie geloof in de Heer Jezus en de liefde tot al de heiligen." Dat zijn niet zomaar wat vrome frazen, die dingen die Paulus zei, maar elk woord heeft lading, elk woord heeft betekenis.
Wat is dan zijn gebed? Nou: "Opdat de God van onze Heer Jezus Christus – en Hij is de Vader van de heerlijkheid – aan jullie een geest van wijsheid en onthulling moge geven in besef van Hem." De Vader van de heerlijkheid, dat is ook zo'n mooie term. Want wij leven in een schepping, zegt Romeinen 8, die onderworpen is aan de slavernij van de vergankelijkheid. En heerlijkheid is een woord dat met onvergankelijkheid te maken heeft. God is de Vader, de gever van heerlijkheid.
Paulus zegt dan ook in Romeinen 8 vers 18: "Want ik reken dat het lijden van de huidige tijd niet waardig is." Dat staat in de meeste vertalingen als "niet opweegt", alsof het een soort balans is die dan... Nee, hij zegt nog sterker: dat lijden van de huidige tijd is niet waardig ten opzichte van de aanstaande heerlijkheid die tot in ons onthuld zal worden. Ik heb het heel letterlijk vertaald, want vaak staat er "die aan ons onthuld zal worden". Alsof we daar toeschouwers van zijn. Nee, het is heerlijkheid die tot in ons onthuld zal worden. Dat speelt zich niet alleen maar rondom ons af, maar ook in ons. Paulus noemt ook in Romeinen de verlossing van ons lichaam. Dat is wanneer we een verheerlijkt lichaam zullen krijgen. En dat is dus wat de Vader van de heerlijkheid ons gaat geven: een verheerlijkt nieuw lichaam.
We zullen verlost worden van dit lichaam, en Romeinen 8 spreekt dat de schepping verlost zal worden van de slavernij van de vergankelijkheid en tot heerlijkheid gebracht zal worden, namelijk tot onvergankelijkheid. Geweldig om dat te mogen beseffen. En dit gebed gaat daarover. Dat is een beetje voor de muziek uitlopen, maar het gaat erover dat wij als lichaam van Christus ook daar een rol in spelen om die schepping, om de hele schepping in die positie te brengen. Dat is ongekend, dat is ook adembenemend en geweldig om daarbij bepaald te mogen worden.
Een Geest van Wijsheid en Onthulling in Besef van Hem ↑ hoofdstukken
Opdat de God van onze Heer Jezus Christus, de Vader van de heerlijkheid, aan jullie een geest van wijsheid en onthulling moge geven in besef van Hem. En dat woord onthulling, dat zie je onderin in de afbeelding van de interlinear die ik toon van de grondtekst. Dat is het woord apokalupseõs en dat kennen we wel. We hebben een boek in de Bijbel dat zo heet, dat noemen we dan de Openbaring van Jezus Christus. Dus: onthulling of openbaring.
Dat woord is opgebouwd uit elementen en dat zijn de woorden 'vanaf' plus 'bedekking'. Dat betekent dat dingen die onthuld of geopenbaard worden, daarvoor verborgen waren. Dat is het tegenovergestelde van openbaren: verborgen, maar dus ook bedekt. Er ligt een bedekking overheen. Wanneer een standbeeld onthuld gaat worden, dan leggen ze daar een grote doek of deken overheen. En op het moment suprême wordt dan dat standbeeld onthuld. Zo ken ik iemand die pas een nieuwe auto op ging halen en daar hadden ze ook iets overheen gelegd, zodat die echt onthuld werd. Maar dat is dus ook wat het woord onthulling of openbaring betekent: er ligt een bedekking overheen en die bedekking moet ervan afgenomen worden.
Het is natuurlijk Paulus die verborgenheden openbaart. Verborgenheden, geheimenissen; die openbaart hij, die onthult hij. En daarvoor hebben wij een geest van wijsheid en een geest van onthulling nodig. Paulus' gebed voor de Efeziërs — laten we ze zomaar noemen — voor zijn lezers is dat de Vader van de heerlijkheid aan hen een geest van wijsheid en onthulling moge geven. En natuurlijk ook in besef van wat die heerlijkheid dan is. Dat staat er ook: "in besef van Hem". Paulus' gebed is dat wij werkelijk gaan beseffen wie Hij, onze God en de Heer Jezus Christus, werkelijk is. Dat we daar werkelijk zicht op mogen krijgen. Dat is het gebed van Paulus.
Ik had het net over omstandigheden en Paulus' gebed in 2 Korinthe 12 voor omstandigheden. Maar wanneer we dit ons beseffen — wie Hij werkelijk is — dan overstijgt dat alle omstandigheden. En daarom bidt Paulus hiervoor: dat God een geest van wijsheid en een geest van onthulling moge geven in besef van Hem. Dat gaat hij nader verklaren.
Dan zegt hij: "verlichte ogen van jullie hart, zodat jullie weten". Het gaat allemaal om het weten van de dingen. Weten en beseffen kwamen we net al tegen in Romeinen 8 vers 18. Daar staat: "Want ik reken dat het lijden van de huidige tijd niet waardig is ten opzichte van de aanstaande heerlijkheid die tot in ons onthuld zal worden." Paulus heeft het over rekenen. Het gaat dus niet om wat we voelen of wat we ervaren, maar het gaat ten diepste om wat we weten. En daarom bidt Paulus om verlichte ogen van jullie hart.
Als iemand meeleest in de Statenvertaling of de Herziene Statenvertaling, dan staat daar "verstand". Dat heeft geloof ik met bepaalde handschriften te maken. Er zijn handschriften die spreken van verlichte ogen van het hart en andere van verlichte ogen van het verstand. Maar het hart is natuurlijk, zo zeggen wij dat ook wel, de zetel van het geloof. Uiteindelijk zegt Paulus wel "verlichte ogen van jullie hart", maar wel "zodat jullie weten". Vandaar dat wellicht andere handschriften daar het verstand hebben, omdat het om weten gaat.
Verlicht de ogen van jullie hart, zodat jullie weten wat de hoop is van Zijn roeping. Paulus bad net al dat wij mogen komen tot een geest van wijsheid en onthulling in besef van Hem. Dat we werkelijk zouden weten wie Hij is.
Verlichte Ogen voor Zijn Roeping en Ons Gezamenlijk Lotbezit ↑ hoofdstukken
En hier zegt Paulus: "Ik bid om verlichte ogen van jullie hart, zodat jullie weten wat de hoop is van Zijn roeping." Zie je hoe Paulus onze blik en onze gedachten niet richt op onszelf, maar op Hem? Telkens weer, zodat we zouden weten wie Hij is. En waarom zegt Paulus nou niet: "Verlicht de ogen van jullie hart, zodat jullie weten wat júllie roeping is"? Hij zegt hier nee, want de hoop is van Zijn roepen en in het besef van Hem. En dat is het bijzondere van de verborgenheid, van dat geheimenis wat Paulus bekend mocht maken. Dat is dat Zijn roeping, de roeping van Christus Jezus, ook de onze is. Want wanneer wij weten wat Zijn roeping is, wanneer wij weten wie Hij is en welke positie Hij bekleedt, dan weten wij ook meteen wat onze positie is. Paulus laat dat ook verderop in deze verzen zien: wij delen als lichaam van Christus in Zijn positie. Dat is nu nog verborgen, zoals we ook lezen in Kolossensen 3: ons leven is verborgen met Christus in God. Daarom zouden wij de dingen zoeken die boven zijn, want daar is ons leven. Het is nu nog verborgen, maar hetzelfde Kolossensen 3 zegt: wanneer Hij geopenbaard zal worden — onthuld zal worden — dan zullen wij samen met Hem geopenbaard worden in heerlijkheid. Het moment dat Hij geopenbaard wordt, zullen wij bij Hem zijn, samen met Hem zijn en met Hem geopenbaard worden.
Vergis je niet, wij zullen delen in alles wat aan Christus beloofd is. Het grote geheim, de verborgenheid en de onthulling die Paulus doet in met name deze brief, maar ook in andere brieven, is dat Christus niet slechts één persoon is, maar dat de Christus allen omvat die bij Hem horen. Het volk dat God zich nu verzamelt uit de natiën, hierheen en daarheen, is geroepen om te delen in de positie van de Christus. Zij zijn één lichaam met Hem. Nu is daar nog niets van te zien, maar dat verandert straks in de toekomst, als God deze hele schepping onder de voeten van de Christus gaat onderschikken. Want zo wordt dat in dit hoofdstuk genoemd. Ik lees verder: "Verlichte ogen van jullie hart, zodat jullie weten wat de hoop is van Zijn roeping en wat de rijkdom is van de heerlijkheid van Zijn lotbezit onder de heiligen."
Zijn lotbezit wordt in de gangbare vertalingen meestal vertaald met "Zijn erfenis". Ik heb de Statenvertaling voor me liggen en daar staat het ook zo. Alleen hebben wij bij een erfenis vaak een bepaald idee, zoals ik net al even als voorbeeld noemde: als mijn ouders overlijden, dan ben ik samen met mijn broers de erfgenaam. Maar hier gaat het juist om de levende Christus die van God een bezit, een lotsdeel, een lotbezit ontvangt. Noem het een erfenis, maar wel met dat idee in het hoofd: Hij ontvangt van God een bezit. En wat is dat lotsdeel dat de Christus ontvangt? Dat is alles. Dat gaan we straks ook nog lezen. Dat is het heelal. Alles wordt aan Hem onderschikt en aan Hem onderworpen. Hij is degene die de hele schepping gaat bevrijden van de slavernij van de vergankelijkheid en haar gaat brengen tot heerlijkheid. Dat is dus Zijn lotbezit: hemel en aarde, het heelal. Maar "onder de heiligen". En die heiligen, dat zijn weer diezelfde heiligen: zij die apart gezet zijn tot die roeping en delen in de positie van de Christus. Vandaar dat Paulus bidt om verlichte ogen van jullie hart, zodat jullie weten wat de hoop is van Zijn roeping en wat de rijkdom is van de heerlijkheid van Zijn lotbezit, of Zijn lotsdeel, onder de heiligen.
Wij zijn namelijk samen-lot-bezitters met Christus. Dat klinkt u wellicht wat nieuw in de oren. In Romeinen 8 vers 17 staat in de gangbare vertalingen dat wij "mede-erfgenamen met Christus" zijn. Alles wat Hem als lotbezit toevalt, daar zijn wij dus samen-lot-bezitters van. Als lichaam delen wij in de positie van ons Hoofd. Dat staat in Romeinen 8 vers 17, het vers vóór het vers dat ik zojuist citeerde waar Paulus zegt dat hij rekent dat het lijden van de tegenwoordige tijd niet waardig is ten opzichte van de heerlijkheid. Dat vers mag u zelf opzoeken; ik wil de presentatie een beetje beperkt houden, maar ik wil u nog wel even meenemen naar Efeze 3. Die Efezebrief is zo mooi; daar onthult Paulus juist deze verborgenheden en hij doet dat heel krachtig en kort in Efeze 3. Daar zegt hij: "Ik mag aan jullie dat geheim, die verborgenheid bekendmaken die aeonenlang, tijdperkenlang, verzwegen is geweest." Waar God tevoren een enkel volk had uitverkozen, het volk Israël, daar geeft Hij nu ook aan de natiën bepaalde zegeningen. Maar nu is het zo, zegt Paulus, dat ik mag bekendmaken dat in geest de natiën — de natiën zonder onderscheid — weer die samen-lot-bezitters zijn.
Ik lees het even verder: "...samen-lot-bezitters zijn, samen tot het lichaam behoren..." In de grondtekst staat het nog korter. Dat zie je in de interlineair: het woordje "sus-soma". "Sus" is samen en "soma" kennen we, dat heeft met het lichaam te maken. Denk aan somatische of psychosomatische klachten; de psyche die doorwerkt in het lichaam, voor zover ik daar verstand van heb. Maar "sus-soma" is gewoon "samen-lichaam". Er staat eigenlijk dat de natiën in geest samen-lot-bezitters zijn, samen-lichaam zijn en samen-deelhebbers van de beloften in Christus Jezus door het evangelie. De gelovigen uit de natiën zijn dus zonder onderscheid in geest samen-lot-bezitters, samen-lichaam en samen-deelhebbers van de beloften, en dat "in Christus Jezus". Elke keer dat je dat woord "samen" ziet in de brieven van Paulus, moet je je afvragen: "Samen met wie?" Het antwoord is: samen met Christus Jezus, in Christus. Wij delen in Zijn positie. Delen wij in alle beloften die aan Israël gedaan zijn? Nee, wij delen in de beloften die aan de Messias van Israël gedaan zijn. "Messias" is Hebreeuws en het Griekse equivalent daarvan is "Christus". Beide betekenen "Gezalfde". Wij delen dus in de positie van de Christus, van de Messias. En dat is veel hoger dan alles wat God aan Israël beloofd heeft. De natiën zijn samen-lot-bezitters, samen-lichaam en samen-deelhebbers van de belofte in Christus Jezus door het evangelie. Daarom bidt Paulus voor die verlichte ogen: dat we zouden weten wat de hoop is van Zijn roeping, wat de rijkdom is van de heerlijkheid van Zijn lotbezit onder de heiligen, en wat de overtreffende grootte is van Zijn vermogen in ons die geloven.
De Overtreffende Grootte van Zijn Vermogen in Ons ↑ hoofdstukken
Er is dus een overtreffende grootte van Zijn vermogen werkzaam in ons die geloven. Het is al groot, een grootte van vermogen, maar dan ook nog eens *huperballon* in het Grieks: overtreffend. Wij zouden weten — en daar heb je verlichte ogen voor nodig, want God moet je daar de ogen voor openen — welke ontzagwekkende kracht nu al ons deel is. Niet alleen dat straks deze hele schepping onderschikt gaat worden, maar dat die kracht nu al in ons werkt die geloven. Dat is in overeenstemming met de inwerking van de kracht van Zijn sterkte.
Ik vind dat zo geweldig. Dit zijn allemaal verschillende woorden voor vermogen. Dat woord voor vermogen is *dunamis*, waar wij ook woorden als dynamiet, dynamiek en dynamisch van kennen. En inwerking, dat is weer het woord *energeia*: energie. Zo zijn er allemaal van die Griekse woorden. Je merkt wel dat Paulus eigenlijk woorden te kort komt om dit onder woorden te brengen: wat de overtreffende grootte is van Zijn vermogen in ons die geloven. Het is naar de inwerking in ons van de kracht van Zijn sterkte. Sterker kun je het niet uitdrukken, denk ik.
Paulus wijst ons dus op de kracht die nu al in onze sterfelijke lichamen inwerkt. En wat is die kracht dan? Dat verklaart hij hier ook nader: het is de kracht die Hij inwerkt in de Christus wanneer Hij Hem opwekt uit de doden en wanneer Hij Hem doet zitten aan Zijn rechterhand in de hemel. Wij hebben — ik begin er bijna van te stotteren — wij hebben nauwelijks een idee van wat God bij machte is te bewerken in ons. De kracht waarmee Hij Christus uit de doden heeft opgewekt, die werkt nu al in ons. Daar is Hij niet bij gebleven; God heeft Hem doen zitten aan Zijn rechterhand in de hemel. God heeft Hem de allerhoogste plaats gegeven in de hemel, aan Zijn rechterhand. Daar is Christus nu, en die kracht waarmee Hij dat gedaan heeft, die werkt nu al in ons. Dat is geweldig.
Dit is trouwens een citaat dat we nogal eens vinden in de brieven in het Nieuwe Testament. De Hebreeënbrief opent daar bijvoorbeeld ook mee, dat Hij is gezet aan Gods rechterhand in de majesteit in de hemelen. Het is een aanhaling uit Psalm 110: 'JAHWEH heeft tot mijn Heer gesproken' — tot mijn *Adonai* in het Hebreeuws — 'Zit aan Mijn rechterhand, totdat Ik Uw vijanden gesteld zal hebben tot een voetbank voor Uw voeten.' Christus is dus verhoogd en gezeten aan Gods rechterhand, in rust en verborgenheid, ook weer 'totdat'. Want Hij gaat alle vijanden onder Zijn voeten stellen en deze hele schepping zal aan Hem onderschikt worden.
Maar de verborgenheid, het geheim, de onthulling die Paulus doet, is dat wat hier ook gezegd wordt in Psalm 110: 'JAHWEH heeft tot mijn Heer gesproken'. Die Heer is natuurlijk de Christus. In het Oude Testament was dit nog verborgen, maar Paulus maakt bekend dat de Christus niet alleen Jezus Christus is, maar dat hele gezelschap dat bij Hem hoort, dat Zijn lichaam is. Wanneer die vijanden gesteld zullen worden tot een voetbank voor Zijn voeten, is dat dus de Christus inclusief de Ecclesia. Of moet ik zeggen: Christus inclusief ons als gelovigen. Geweldig.
Ja, dat is de kracht die Hij inwerkt in de Christus wanneer Hij Hem opwekt uit de doden en wanneer Hij Hem doet zitten aan Zijn rechterhand in de hemel, ver boven alle overheid en autoriteit en macht en heerschappij en alle naam die genoemd wordt. Christus is dus gezet door God aan Zijn rechterhand op een positie die boven elke denkbare macht is. Alle machten zijn onder Hem gesteld. Paulus komt, als ik het lees, woorden te kort. Dat 'ver boven' is in het Grieks eigenlijk 'boven-over'. Zo is dat woord opgebouwd, in zo'n superlatief, en vandaar dat het vertaald is met ver boven. Boven, maar ook nog eens over, om maar onder woorden te brengen dat het inderdaad ver boven alle overheid en autoriteit en macht en heerschappij en alle naam die genoemd wordt is.
En dat geldt niet alleen in deze aeon, niet alleen in dit tijdperk, deze boze aeon waarin wij leven, maar ook in de toekomende. Ook dat is natuurlijk een geweldige troost en een bemoediging. Dat wij weliswaar leven in een boze aeon waarin de boze regeert, maar dat er niets, maar dan ook helemaal niets, plaatsvindt buiten Hem om. Want Hij is boven elke overheid, autoriteit, macht en heerschappij en alle naam die genoemd wordt gesteld. Hij staat daar boven, dus Hij is ook de Beschikker van alle dingen. Zoals een lied zegt, wat Daniël deze week ook nog tegen mij aanhaalde: Zijn weg is de beste, altijd. Dat mag je weten als je dit beseft: dat wat er ook gebeurt en welke machten en krachten er ook werkzaam zijn, Hij daar niet alleen boven, maar ver boven gesteld is. Hij is de Beschikker van alle dingen, niet alleen in deze aeon, maar ook in de toekomende, wanneer die heerlijkheid steeds verder geopenbaard zal worden.
Dat is nu al een feit. Het is natuurlijk verborgen, maar het is wel een feit: alles is al onder Hem gesteld. De schrijver van de Hebreeënbrief brengt dit naar voren en zegt: 'Maar iemand betuigt ergens...' — ik val midden in de uiteenzetting — 'Iemand betuigt ergens' — en dat is David in Psalm 8 — 'Wat is de mens dat U hem gedenkt, of de zoon van de mens dat U naar hem omziet?' Dit gaat natuurlijk over de Zoon des mensen, de Heer Jezus Christus. 'U maakt hem een beetje minder dan de engelen.' Dit gaat over Christus die voor korte tijd beneden de engelen is gesteld doordat Hij hier kwam als mens. Hij is — dat is weer Filippenzen 2 — de mensen gelijk geworden. Hij heeft Zichzelf ontledigd, is de mensen gelijk geworden en heeft de gestalte van een slaaf aangenomen.
'U maakt hem een beetje iets minder dan de engelen; U kroont hem met heerlijkheid en eer en U stelt hem over de werken van Uw handen.' Hier wordt in één zin zowel Zijn vernedering en komst als mens geschilderd, als ook Zijn verhoging, gekroond met heerlijkheid en eer. God wekt Hem op en stelt Hem over de werken van Zijn handen. 'Alles onderschikt U onder zijn voeten.' Want in het alles aan Hem onderschikken, laat Hij niets niet-onderschikt aan Hem. Daar is dus niets van uitgezonderd. Alles is Hem onderschikt en daar is niets van uitgezonderd. Hij is gesteld en geplaatst aan Gods rechterhand, ver boven alle overheid en macht en autoriteit en heerschappij.
Maar nu zien wij nog niet dat alles aan Hem onderschikt is. Nee, want dat is verborgen en dat wacht tot de bestemde tijd. Maar wij zien Jezus met heerlijkheid en eer gekroond, en dat is natuurlijk met geestelijke ogen. Zo wordt Hij ons beschreven in het Woord van God en daarom mogen wij Hem zo zien. Maar dat neemt niet weg dat nu al alles aan Hem onderschikt is. Dat betekent dus ook dat Hij de Beschikker is van alle dingen en dat we rust mogen hebben bij wat Hij beschikt.
De Ecclesia: Niet Onderschikt, maar als Lichaam Één met het Hoofd ↑ hoofdstukken
God onderschikt alles onder de voeten van de Christus: alle overheden, machten, alle heerschappij en elke naam die genoemd wordt. Maar weet u wat hiervan uitgezonderd is? Wat niet onder zijn voeten onderschikt wordt? Dat is de ecclesia. De gemeente — of ik weet niet hoe jullie dat noemen, ik gebruik graag het Griekse woord — de ecclesia is het lichaam van Christus. Dat staat trouwens in dit vers, als ik verder lees: Hij geeft Hem als hoofd boven alles aan de ecclesia die zijn lichaam is.
Dus wat is die ecclesia? Dat is zijn lichaam. Maar de ecclesia is in die zin niet aan Hem onderschikt. Want Hij onderschikt alles onder zijn voeten en de ecclesia is zijn lichaam. Dus als je naar het lichaam kijkt: het hoofd is Christus, dan is er het lichaam, maar dat loopt tot en met de voeten. En onder die voeten wordt alles onderschikt. Dus de ecclesia die zijn lichaam is, die wordt niet onderschikt. Die hoort bij Hem, die is één met Hem, die is één lichaam met Hem.
Hij onderschikt alles onder zijn voeten. God heeft Christus de hoogste positie gegeven en die ecclesia, die zijn lichaam is, is onlosmakelijk met Hem verbonden. Die completeert Hem ook, die hoort bij Hem. Ik hoef dat eigenlijk niet uit te leggen, want zodra het hoofd van het lichaam gescheiden is, dan leeft het lichaam niet meer. Dus dat hoofd en lichaam zijn één, dat hoort bij elkaar. Hij onderschikt alles onder zijn voeten en Hij geeft Hem als hoofd boven alles.
Christus is gezet aan Gods rechterhand, ver boven alle overheid, autoriteit, macht en heerschappij en alle naam die genoemd wordt. En Hij onderschikt alles onder zijn voeten en Hij geeft Hem dus als hoofd over alles aan de ecclesia die zijn lichaam is. Dus God geeft Christus als hoofd boven en over alles aan de ecclesia die zijn lichaam is. Dat betekent dat wij als lichaam van Christus, als ecclesia, samen met Hem over alles gesteld zijn.
Nu is dat nog verborgen, dus u hoeft vanmiddag niet naar het Binnenhof om dit te gaan vertellen of om daar aanspraak op te gaan maken. Dat wacht totdat het 'totdat' is aangebroken. Laten wij gewoon rustig wachten totdat die tijd is gekomen. Maar dat is dus onze positie. Dat is Zijn roeping en dus de onze. En Paulus bidt om verlichte ogen van het hart of van het verstand, dat we dat gaan weten, dat we dat beseffen en dat we daaruit leven. Wij delen in de positie van Christus. Paulus noemt dat in 1 Korinthe 12 'de Christus'. Dat gaat over hoofd en lichaam en de leden van het lichaam.
Hij geeft Hem als hoofd boven alles aan de ecclesia die zijn lichaam is. En wij delen in de positie en de beloften. In Efeze 3 vers 6 staat dat: dat wij delen in zijn positie, samen lichaam met Hem zijn en samen-lot-bezitters. Dat wat Hem als bezit wordt gegeven, daar zijn wij samen deelhebbers in en samen deelhebbers van de beloften in Christus Jezus. En wat is Hem dan beloofd? Dat is alles. God gaat deze hele schepping — hemel en aarde, de zienlijke en onzienlijke wereld — aan Hem onderschikken. Dat is allemaal aan Hem beloofd en daar gaan wij in delen. Het is samen met Christus onze positie en onze taak om heel de schepping daar te brengen waar God dat wil en hoe God dat zo bepaald heeft. Hij geeft Hem als hoofd boven over alles aan de ecclesia die zijn lichaam is.
Een Demonstratiemodel van Gods Genade in de Toekomende Aionen ↑ hoofdstukken
In Efeze 2 staat het zo: om in de komende aeonen, de komende eeuwen, de komende tijdperken, de overtreffende rijkdom van Zijn genade te betonen in Zijn goed over ons in Christus Jezus. Dus God gaat – ik zei net al even over dat tijdperk, die boze aeon waarin we nu leven – maar er komen hierna aeonen, tijdperken waarin God Zijn genade gaat betonen in Zijn goed over ons. Wij zijn om zo te zeggen dan ook in die toekomende aeonen een demonstratiemodel van Gods genade.
En daarom zegt Paulus ook in de eerste brief aan de Korinthiërs, in hoofdstuk 1, dat God het dwaze, het onedele, het onmachtige van deze wereld heeft uitgekozen om bijvoorbeeld de wijsheid van de wereld te beschamen. En ja, hoe betoont God dat Hij een genadig God is? Nou, daar zoekt Hij wat uitschot voor uit; mensen die echt niet deugen. Die pakt Hij op, het laagste van het laagste pakt Hij op. Ik zeg niet dat de hele ecclesia daaruit bestaat, maar Paulus zegt dat ook in 1 Korinthe 1: onder jullie zijn niet vele machtigen, niet vele edelen. Als u zegt: "Nou, dat vind ik wel erg hard wat je nu tegen me zegt," dan hoeft u zich niet aangesproken te voelen, maar God pakt het laagste van het laagste op. Dat wat niets van zichzelf te verwachten heeft, wat nog maar van één ding kan verwachten, en dat is genade. Dat pakt Hij op en dat geeft Hij de allerhoogste positie die mogelijk is: ver boven alle overheid, autoriteit, macht en heerschappij, en alle naam die genoemd wordt. Dat kan dus geen prestatie van die mensen zijn. Dat kan maar één ding uitgewerkt hebben en dat is Gods genade. En dat gaat Hij in de toekomende tijdperken betonen. Dus ja, maak je borst maar nat, want dat is geweldig!
Er zijn overigens nogal wat plaatjes in de Schrift die dat demonstreren. Neem Gideons bende, dat stelde ook niets voor. Sterker nog, zolang het wel wat voorstelde, zei God: "Nee, dat zijn er te veel, Gideon." En Hij bracht nog wat beperkingen aan totdat er een heel klein groepje overbleef. Maar de mooiste is misschien wel David, die al tot koning gezalfd was terwijl er nog een andere koning was, namelijk Saul. David was al tot koning gezalfd en hij was op de vlucht. Hij was weliswaar al mashiach in het Hebreeuws, gezalfd, maar hij moest zich verbergen, en dat deed hij in een spelonk, de grot van Adullam. En daar was hij niet alleen. Buiten het zicht van de wereld verzamelde zich daar een groep mensen rondom hem. Dat staat er ook: mensen die bedroefd waren, die een schuldeiser hadden; allemaal wat Paulus in 1 Korinthe 1 noemt het zwakke, het dwaze, het onedele van deze wereld. Dat werd tot David verzameld buiten het zicht van de wereld door hem die al gezalfd was tot koning maar dat in de praktijk nog niet was. Dat was nog niet geopenbaard, nog niet onthuld, en dat is een schitterend plaatje natuurlijk van Christus in de huidige tijd, die – weliswaar verborgen voor het oog – gezalfd is. Hij is de Messias, Hij is de Christus, en wat doet Hij? Nou, Hij verzamelt dat groepje uit de natiën.
En je leest overigens van die lui, om het maar zo te zeggen, die bij David in die spelonk waren, dat zij later, toen David werkelijk koning werd... daar heb je een hoofdstuk, volgens mij is dat het laatste of het één na laatste hoofdstuk van 1 Samuël of 2 Samuël, daar staat in mijn Bijbel boven: 'Davids helden'. Al die mensen van die groep van vierhonderd man – die zich tot David verzamelden en die allemaal een probleem hadden – kregen later de allerhoogste positie aan het hof van David. Herkent u uzelf daar al in? Nu verborgen met Christus, maar straks de allerhoogste positie, ver boven alle overheid, macht, autoriteit en alle naam die genoemd wordt. Dat is nu al zo, maar dat wordt straks onthuld en geopenbaard.
Hij geeft Hem als hoofd boven alles aan de ecclesia die Zijn lichaam is; de vervulling van Hem die alles in allen vervult. En je ziet in de interlinie dat woord 'vervullen', dat betekent tot volheid brengen. Dat betekent, ja, je zou ook kunnen zeggen completeren, maar dat betekent ook dat wij als ecclesia, als Zijn lichaam – ik zou het niet durven zeggen als Paulus het niet zou zeggen – dat Hij niet compleet is zonder ons. Wij zijn de vervulling, de compleetmaking, de tot-volheid-brenging van Hem die alles in allen vervult. Wij vervullen Hem, en straks gaat alles vervuld worden in allen. Dus wij zijn eerstelingen, zo wordt het ook genoemd in de Schrift, opdat de hele oogst – om een ander beeld te noemen – binnengehaald zal worden. Eerst worden de eerstelingen binnengehaald, maar vervolgens zal in fasen de rest van de oogst binnengehaald worden, totdat Hij alles in allen is. De vervulling van Hem die alles in allen vervult.
Geweldig om daarbij stil te mogen staan. De ecclesia completeert het hoofd, en dus ook het lichaam. Dus hoofd en lichaam zijn boven alles gesteld. Dat is onze roeping, want dat is Zijn roeping en dat is onze positie. En alles en allen zullen door Hem vervuld worden. De Romeinenbrief haalde ik net al even aan: deze hele schepping zal bevrijd worden van de slavernij van de vergankelijkheid en tot heerlijkheid worden gebracht.
Slot en Dankgebed: Vooruitzicht op het Verenigd Opereren ↑ hoofdstukken
En ik wil afsluiten met woorden van mijn goede vriend Daniel van der Week, die er nu niet bij is. Maar in die geweldige toekomst die wij hebben, zullen wij weer met hem verenigd zijn; we zullen straks afscheid van hem moeten nemen, maar dat vooruitzicht blijft. Ik had een tijdje geleden al bedacht dat ik, wanneer ik op 27 februari naar Den Haag zou gaan, over dit onderwerp zou spreken. En toen stuurde Daniel een berichtje dat hij de uitslag van zijn MRI had en dat wat hij al verwacht had, ook door de dokters bevestigd werd: dat er naar de mens gesproken niets meer te doen is aan zijn ziekte. Het is in zo’n vergevorderd stadium dat zelfs de artsen zoiets hebben van: de gangbare behandelingen hebben geen zin meer. Ik werk zelf in een ziekenhuis, dus ik weet een beetje hoe artsen zijn; die hebben al gauw zoiets van: 'Laten we toch maar wat proberen.' Maar ze hebben echt tegen hem gezegd dat het geen zin meer heeft, en dat bracht hij naar voren in een berichtje. Daarin wordt natuurlijk duidelijk dat hij van dit leven hier niets meer te verwachten heeft.
Hij gaf daarbij de volgende woorden en ik heb gevraagd: 'Joh, mag ik dat delen?' Want hij brengt dat zo schitterend onder woorden. Hij verbindt wat Paulus in Efeze 1 en 2 vermeldt met elkaar. Hij zei: 'Natuurlijk mag je dat delen, want het zijn niet mijn woorden, het is Zijn Woord.' Hij schreef het volgende: 'Laten we ons maar richten op de aeonen voor ons, waarbij we verenigd zullen opereren.' We zullen weer samen zijn en we zullen verenigd zijn, maar niet zomaar in de zin van: 'Ja, we zien elkaar weer.' Nee, we zullen verenigd opereren. We hebben dezelfde taak en positie. Dat is waar we met elkaar naar uitkijken: ons richten op de aeonen voor ons waarbij we verenigd zullen opereren en alles, het heelal, onder de voeten van de Christus gaan brengen. We mogen met elkaar als één lichaam een bijdrage leveren aan de totstandkoming van de verzoening van het al. Hoe geweldig is dat en wat voor een toekomst is dat! Ik kijk er met jullie naar uit en het tilt ons op, ver boven alle omstandigheden uit.
Dit was echt een typische Daniel-fraze waarmee hij vaak afsloot als we wat waren wezen drinken of eten, of als we elkaar een bericht stuurden: 'Wat zijn wij ontzettend rijk met elkaar!' Ja, niet alleen 'wat zijn wij ontzettend rijk', maar 'wat zijn wij ontzettend rijk met elkaar!' Delend in dezelfde positie, de allerhoogste positie die God toebedeeld heeft aan Christus. Daar mogen wij in delen. Wat zijn we dan ontzettend rijk en wat is het een zegen om dat te mogen weten. Natuurlijk zijn we bedroefd en verdrietig, maar zoals Paulus zegt: niet als degenen die geen hoop hebben. Want dit is onze hoop en daar kijken we naar uit. Amen.
Ik wil het hierbij laten. En hoewel dit een gebed was van Paulus, wil ik toch nog afsluiten met een dankgebed. Wellicht dat daarna iemand een passend lied heeft dat we kunnen zingen.
Trouwe God en machtige Vader, we danken U dat we ook deze ochtend bepaald mochten worden bij de rijkdom van Uw Woord, wat ons werkelijk uittilt boven de omstandigheden. We danken U dat we ons mogen richten op de geweldige toekomst en de geweldige positie die U aan Christus en Zijn lichaam toebedeeld heeft. Heer, wat een overweldigende genade dat U ons in die positie plaatst, ver boven alle overheid en macht, en dat we betrokken mogen worden in Uw plan met heel Uw schepping. Dat kan alleen maar genade zijn dat U ons dat toebedeeld heeft, Heer. Daar danken we U voor. We danken U dat we dat mogen weten en dat U ons daar de ogen voor opent. Heer, doe ons dat steeds meer beseffen wanneer we zien op de omstandigheden in ons leven, maar ook op de gebeurtenissen in de wereld zoals die zich afspelen. Heer, wat is het dan geweldig om U te mogen kennen. Verlicht onze ogen en ons hart, zodat we telkens weer bepaald mogen worden bij wie U bent en wat U doet. Laat ons niet misleiden of verblinden door dingen in ons leven of in het wereldgebeuren, maar laat ons opzien naar U en het van U verwachten. U bent de Plaatser en Beschikker van alle dingen en Uw weg is altijd de beste. Altijd de beste. Daar dank ik U voor. We danken U voor deze ochtend dat we zo samen mochten komen rondom Uw Woord en dat we daar bij bepaald mochten worden. Dit alles in de naam van Uw Zoon, Christus Jezus. Amen.