De brief van de apostel Paulus aan Filemon is een van de persoonlijke brieven die hij schreef. De brief is, net als de twee brieven aan Timotheüs en de brief aan Titus, niet primair gericht aan een ecclesia, maar aan een persoon. Al deze persoonlijke brieven zijn gericht aan medegelovigen met wie Paulus een nauwe band had.
Timotheüs wordt overigens genoemd als mede-afzender van de brief aan Filemon en was blijkbaar bij Paulus toen hij de brief schreef (:1).
kortste brief van Paulus
De brief aan Filemon is de kortste brief van Paulus. Hij is ingedeeld in één hoofdstuk van 25 verzen en beslaat in de meeste Bijbels slechts één bladzijde. Je bladert er dan ook letterlijk snel aan voorbij. Wellicht is dat een van de redenen waarom de brief betrekkelijk weinig aandacht krijgt in Bijbelstudie en prediking.
bijlage bij Kolossenzen
De brief werpt veel licht op de verhoudingen die er in die tijd waren en zou gelezen kunnen worden als een bijlage bij de Kolossenzenbrief. De reden voor het schrijven is dat Filemon een slaaf had, Onesimus, die kennelijk bij hem was weggelopen. Hij komt vervolgens bij Paulus terecht, die gevangen zit. Door Paulus’ verkondiging van het evangelie wordt hij een gelovige (:10).
Onesimus
Onesimus, die blijkbaar voor zijn meester onnuttig was, is voor Paulus zeer bruikbaar geworden (:11). Toch stuurt Paulus hem terug naar Filemon, met het verzoek hem niet slechts als slaaf, maar als een geliefde broeder te ontvangen (:12,16).
Onesimus wordt ook in de Kolossenzenbrief genoemd. Daar lezen we dat hij samen met Tychikus naar Kolosse wordt gezonden (Kol. 4:7-9). Ook andere namen die in de brief aan Filemon worden vermeld, vinden we terug in de Kolossenzenbrief: Archippus (Filemon :2; Kol. 4:17), Epafras (Filemon :23; Kol. 1:7; 4:12) en Marcus, Aristarchus en Lukas (Filemon :24; Kol. 4:10,14).
in huis
De ecclesia in Kolosse kwam bij elkaar in het huis van Filemon (:2). Het is bijzonder hiervan kennis te nemen, want ook elders in het Nieuwe Testament lezen we over ecclesia’s die bij iemand thuis samenkwamen (Rom. 16:5; Kol. 4:15).
Blijkbaar werd het woord verkondigd, kwamen daar mensen op af die daardoor bij elkaar werden geroepen en was daar een ecclesia. Het ontstaan van een ecclesia was eenvoudig en organisch. Van lidmaatschap, statuten of kerkelijke organisaties zoals wij die tegenwoordig kennen, lezen we daarbij niets.
onderwijs
De brief aan Filemon wordt over het algemeen niet gezien als een leerstellige brief. Er worden geen nieuwe dingen in geopenbaard. Maar elk Schriftwoord is door God geïnspireerd en nuttig voor onderwijzing (2 Tim. 3:16).
Daarnaast geeft de brief ons ook overdrachtelijk onderwijs. We zullen kijken naar de analogie van de slaaf Onesimus, die bij zijn meester was weggelopen, en naar de bijzondere opstelling van Paulus in deze kwestie.
Daarover later meer bij het bespreken van de brief, want in de volgende blogs wil ik de brief aan Filemon vers voor vers doornemen.