Over alverzoening bestaan veel misverstanden, zowel onder tegenstanders als voorstanders. Alverzoening is de opvatting die stelt dat God uiteindelijk alle mensen – en in bredere zin de gehele schepping – met Zichzelf zal verzoenen, door het werk van Jezus Christus. Het woord betekent letterlijk: verzoening van allen, of beter: verzoening van het al (=het geheel).
Bijbelse term
Het begrip alverzoening is ontleend aan Kolossenzen 1:20, waar wordt gezegd dat God door Zijn Zoon, “het al verzoent”. De term alverzoening is dan ook direct overgenomen uit dit vers en is geen door theologen bedachte term, maar is voluit “naar de Schrift”.
In de christelijk religieuze wereld is alverzoening een vloek en wordt bestempeld als dwaalleer. Terwijl men daar allerlei begrippen heeft geïntroduceerd en omarmd die wél door mensen verzonnen zijn, zoals drie-eenheid, hel, onsterfelijke ziel, eeuwige dood, enz. Dat zou te denken moeten geven.
apokatastasis
In de theologie wordt alverzoening ook wel “universalisme” genoemd, afgeleid van het Latijnse ūniversus = het geheel, alles omvattend. Net als het Engelse “universe”.
Een ander begrip waarmee in de theologie alverzoening wordt aangeduid, is apokatastasis. Dit is ontleend aan Handelingen 3:21, maar wordt onterecht gebruikt als synoniem.
In Handelingen 3 vinden we de geschiedenis van “de genezing van de verlamde man bij de Schone Poort”. Deze man is een uitbeelding van het volk Israël dat als het ware vlak voor de poort van het Koninkrijk lag, maar niet kon ingaan, vanwege ongeloof. Het Joodse volk had haar Messias gekruisigd, maar nu werd aan hen gepredikt dat Hij was opgewekt. Als zij zouden geloven, zouden ze “genezen” worden, net als deze man, en ingaan.
beloften aan Israël
Als Petrus dan een toespraak houdt tot zijn volksgenoten, zegt hij daarin onder andere, dat als zij zich bezinnen en bekeren, God de Christus zal zenden, die de hemel moest ontvangen, tot op de tijden van het herstel van alle dingen, waarvan God gesproken heeft door de mond van zijn heilige profeten (Hand.3:19-21).
Wat hier weergegeven wordt met herstel, of wederherstelling, is het Griekse apokatastasis. Het herstel van alle dingen betreft hier géén alverzoening, maar spreekt van de beloften die gedaan zijn aan Israël. Er staat achter: “waarvan God gesproken heeft door de mond van zijn heilige profeten”. Het gaat over de belofte dat als Israël tot bekering zou komen, de toekomende aeon zou aanbreken en de Messias (=Christus) Zijn Koninkrijk via Israël wereldwijd zou vestigen, zoals beloofd was door de profeten.
Alverzoening vindt plaats ná de aeonen, als de dood als laatste vijand zal worden teniet gedaan en God zal zijn “alles in allen” (1 Kor.1522-28). “Alverzoening” en “apokatastatis” zijn twee termen, die verschillende gebeurtenissen op verschillende tijdstippen aanduiden.
op aarde en in de hemel
Wat is alverzoening dan wel? Volgens Kolossenzen 1:20 betekent het dat God alles gaat verzoenen, hetzij wat op de aarde is, hetzij wat in de hemelen is. Maar als we willen weten, wat alverzoening is, moeten we eerst weten wat verzoening betekent. En daarin worden we niet geholpen door de Bijbelvertalingen. Want het begrip verzoening komt alleen bij Paulus voor, maar we vinden het veel vaker in de vertalingen, met name in het oude testament, waar gesproken wordt over “verzoening van zonden”. Maar dit is een onjuiste vertaling, want zonden worden niet verzoent, maar “bedekt”, of “beschut”.
transformatie
Verzoenen is het veranderen van vijandschap en houdt in dat vijandschap plaatsmaakt voor vrede. De afstand wordt opgeheven en gemeenschap wordt hersteld. Bij verzoening is God altijd Degene die handelt, Hij verzoent Zijn schepselen met Zich.
In de christelijke theologie heeft men ervan gemaakt dat God verzoend moest worden en dat dit gebeurde doordat Jezus Christus als plaatsvervanger Gods toorn en onze straf droeg en voor ons stierf. Maar nergens in de Bijbel lezen we dat God verzoend moest worden! Altijd betreft het de mens, of de wereld, die met God verzoend wordt. God is nooit de vijand van de mens geweest.
In deze serie blogs wil ik laten zien wat de Schrift zegt over verzoening en over alverzoening. En ook wil ik de misverstanden die er bestaan rond dit onderwerp bespreken.