We hebben gezien dat bij de terugkeer van het volk ten tijde van Ezra en Nehemia weliswaar niet alle leden van het volk terugkeerden naar het land, maar wél uit alle twaalf stammen. Het deel vertegenwoordigt daarin het geheel en wordt gerekend als heel Israël. In zekere zin is dat te vergelijken met de huidige situatie, waarin er meer Joden buiten de staat Israël wonen als daarbinnen.
assimilatie
De overgrote meerderheid van de tien stammen keerde echter niet terug uit de Assyrische ballingschap. Zij werden verstrooid onder de volken, vermengden zich met de natiën en verloren gaandeweg hun Israëlitische identiteit. In die zin werden zij wat de Schrift “heidenen” noemt: niet langer onderscheiden als Israël. Er bestaat dan ook niet zoiets als “de verloren tien stammen van Israël”.
aanwijzingen in namen?
Voorstanders van de opvatting dat deze tien stammen zich onder andere in West-Europa hebben gevestigd, wijzen op vermeende aanwijzingen in plaats- en volksnamen. Zo zouden namen als Danmark, Aberdeen, Scandinavië, Don en Donau teruggaan op de stam van Dan. Hibernia en het Iberisch schiereiland zouden herinneren aan de Hebreeën. De Saksen zouden eigenlijk “Isaac’s sons” zijn, en Brittannië zou afgeleid zijn van berit am, “verbondsvolk”.
Zulke klankovereenkomsten kunnen inderdaad associaties oproepen met Israël en de Hebreeën. Toch is er taalkundig en historisch geen verband aangetoond. De herkomst van deze namen is in vrijwel alle gevallen goed te verklaren vanuit de lokale talen en culturen, zoals Germaanse en Keltische talen. Het gaat hier om overeenkomsten in klank, niet om aantoonbaar verwantschap.
alleen Dan
Opvallend is dat binnen deze theorieën vrijwel uitsluitend de stam Dan via naamassociaties wordt teruggevonden, terwijl van de overige stammen elk spoor ontbreekt. Dat maakt de redenering selectief: niet het geheel van Israël wordt herkend, maar slechts één naam die zich toevallig gemakkelijk laat verbinden met bestaande plaatsnamen. Als deze benadering juist zou zijn, zouden we immers sporen van alle stammen verwachten — niet alleen van Dan.
niet alleen Europa
Dergelijke naamassociaties zijn niet beperkt tot Europa, maar kunnen net zo goed in andere delen van de wereld, zoals Amerika, worden aangewezen. Plaatsnamen als Danville, Danbury of de Dan River laten zien hoe gemakkelijk zulke verbanden gelegd kunnen worden. Juist dat maakt duidelijk hoe willekeurig deze benadering is: wat overal gevonden kan worden, kan moeilijk als specifiek bewijs dienen.
voorbeelden buiten Europa
Ook buiten Europa zijn klankovereenkomsten te vinden met de naam Dan, zoals: Danang (Vietnam), Dandong (China), Danlí (Honduras) en Maidan Shar (Afghanistan; -dan in het midden van de naam).
Dit laat zien dat dergelijke klanken wijdverbreid zijn in uiteenlopende talen en culturen, en daarom geen betrouwbare aanwijzing vormen voor een historische migratie van een specifieke stam.
De tien stammen zijn dan ook niet als herkenbaar volk terug te vinden, maar opgegaan in de natiën. Plaats- en volksnamen bieden daarom geen grond om hen alsnog te lokaliseren.