Ex.3:1-2 –> Mozes en de brandende doornstruik

Mozes wordt door God geroepen bij de berg Horeb (=Sinaï, zie Deut.4:10-11) vanuit een brandende doornstruik. Deze doornstruik is een uitbeelding van de wet. Later spreekt Paulus van de ‘vloek van de wet’ (Gal.3:13) en over ‘een bediening van de dood’ (2 Kor.3:7). Toch maakt God zich in die doornstruik bekend, hoe zit dat?

📖 Samenvatting, hoofdstukken & uitgeschreven tekst

Samenvatting: Mozes bevindt zich in Midjan en hoedt de kudde van zijn schoonfamilielid Jetro wanneer God aan hem verschijnt. Bij de berg Horeb ziet hij een brandende doornstruik die niet verteert, wat een uitbeelding is van de oordelende wet en het Joodse volk dat hieronder leefde. Vanuit dit vuur roept God Mozes en openbaart Hij Zijn naam 'Ik ben die Ik ben'. De geschiedenis illustreert prachtig dat God Zichzelf, en ten diepste de Heer Jezus Christus, juist in en door de wet bekendmaakt.

Besproken Schriftgedeelten: Exodus 2:18, Exodus 3, Exodus 3:13, Exodus 19

“Hier in die brandende doornstruik, ook al is het een beeld van de wet, juist ook hierin maakt God Zich bekend.”

Mozes in Midian en Zijn Schoonfamilie ↑ hoofdstukken

Hallo allemaal. Afgelopen zondag gaf ik een studie over de geschiedenis van Mozes: dat hij zijn broeders ging bezien, dat het anders liep dan hij gedacht had en dat hij toen vluchtte naar Midjan, naar het buitenland. Terwijl ik die geschiedenissen aan het doorlezen en doorstuderen was, kwam ik in Exodus 3 iets tegen waar ik eens op wil wijzen.

Daar staat: "Mozes nu was gewoon de kudde van zijn schoonvader Jetro, de priester van Midjan, te hoeden. Eens, toen hij de kudde naar de overkant van de woestijn geleid had, kwam hij bij de berg Gods, Horeb. Daar verscheen hem de Engel des Heren als een vuurvlam midden uit een braamstruik. Hij keek toe en zie, de braamstruik stond in brand, maar werd niet verteerd."

Mozes bevindt zich hier dus nog steeds in het land Midjan. Deze geschiedenis speelt zich veertig jaar later af dan zijn vlucht; dat is vrij makkelijk uit de Bijbel te halen. Mozes was veertig toen hij vluchtte en hier is hij op het punt dat hij daadwerkelijk aan zijn missie begint. Hij heeft dus veertig jaar in het buitenland verbleven. Hier is hij dus 80 jaar oud, wat wij zouden noemen: een man op leeftijd. Maar blijkbaar was hij nog fit genoeg om aan die missie te beginnen, om het zo te zeggen. Mozes is hier 80 jaar en zijn leven kun je onderverdelen in drie eenheden van veertig jaar, want hij zou daarna nog veertig jaar leven. Mozes is uiteindelijk 120 jaar geworden.

Hier staat hij dus de kudde van zijn schoonvader Jetro te hoeden. Laat ik daar ook even op wijzen, want toen ik zondag studie gaf, liet ik Exodus 2 vers 18 zien. Daar gaat het over de zeven dochters die Mozes ontmoetten bij de bron. Hun vader, zo staat daar, heette Reüel. In het vervolg van het hoofdstuk lees je dat Mozes trouwt met een van de dochters van die Reüel, dus die Reüel is zijn schoonvader. Logischerwijze.

Maar in Exodus 3 staat: "Mozes was gewoon de kudde van zijn schoonvader Jetro te hoeden." Dus niet Reüel, maar Jetro. Ik heb zondag gezegd dat die man waarschijnlijk twee namen zal hebben gehad, of de een is een naam en de ander een titel. Maar daar kom ik toch even op terug. Want toen ik naar dit woord ging kijken, *chathân*, het Hebreeuwse woord, dan zie je al in de interlineair staan: "schoonvader van hem". Maar dat "vader" staat licht gedrukt; dat staat er eigenlijk niet letterlijk. Er staat: "een schoonfamilielid van hem".

Als je opzoekt waar dat woord overal voorkomt en hoe het vertaald is, dan zegt de NBG: schoonvader, bruidegom of schoonzoon. Zelfs "verzwageren" of "schoonmoeder" komt voor. Wat dit woord betekent, is dus niet zozeer uitsluitend een schoonvader, maar het is veel breder: het is een schoonfamilielid, een aangetrouwd familielid. Dat zie je bijvoorbeeld in Deuteronomium, waar het gaat over verzwageren. De Statenvertaling heeft daar weer het woord "vermaagschappen". Daar had ik nog nooit van gehoord, maar dat is dus wat ouder Nederlands voor wat wij de aangetrouwde kant zouden noemen. Vandaar de bruidegom, de schoonzoon of de schoonvader. Een schoonbroer noemen wij dan weer een zwager, terwijl een schoonzus gewoon een schoonzus heet.

Waarschijnlijk was deze Jetro dus een schoonbroer of een zwager van Mozes; dat vind ik de meest logische verklaring. We zitten hier veertig jaar later. Reüel, zijn schoonvader, was wellicht overleden of was inmiddels erg oud. Deze Jetro was de zoon die nu de taak op zich had genomen van familieoudste, de priester. Priesterschap en hogepriesterschap is immers erfelijk; dat wordt overgedragen van de ene op de andere generatie. De meest logische verklaring vind ik dus dat deze Jetro de schoonbroer en dus de zwager was van Mozes. Blijkbaar had Reüel niet alleen zeven dochters, maar ook nog een zoon. Volgens mij vinden we er later nog eentje, maar dat terzijde.

De Berg Horeb en de Brandende Doornstruik als Beeld van de Wet ↑ hoofdstukken

Dan staat er: "Eens, toen hij de kudde naar de overkant van de woestijn geleid had, kwam hij bij de berg Gods, Horeb." Dat is ook nog een verhaal, die berg Gods, Horeb. Die wordt elders ook Sinaï genoemd en die twee zijn echt synoniemen. Ik dacht dat ik een schriftplaats in mijn Bijbel erbij had gezet waar ik dat kon vinden, maar die staat er niet. Het is echter vrij algemeen bekend dat Horeb en Sinaï beide namen zijn voor dezelfde berg, ofwel het gebergte. Men zegt wel dat de ene meer de naam is van het gebergte en de andere van de specifieke bergtop, maar in ieder geval is het dezelfde berg of hetzelfde gebergte.

Nou, daar was Mozes dus – bij die Sinaï die we later kennen van de wetgeving. En daar verscheen hem de Engel des Heren, de Engel van Jahwe, als een vuurvlam midden uit een braamstruik. Hij keek toe en zie: de braamstruik stond in brand, maar werd niet verteerd. Laten we eens kijken naar wat daar nu precies staat. Er was een vuurgloed van vuur vanaf het midden van de doornstruik. De Statenvertaling heeft hier ook een braambos, maar er staat dus letterlijk een doornstruik.

Dit woord wat hier staat en wat doornstruik betekent, heeft verband met het woord Sinaï. Dat zie je ook wel een beetje in het woord; het heeft dezelfde medeklinkers, de s en de n, al is de uitgang iets anders. Het lijkt op elkaar en het komt ook overeen: die doornstruik is, net als de berg Sinaï, een beeld van de wet. De berg Sinaï hoef ik niet toe te lichten; daar werd de wet gegeven en ook Paulus legt later in de Galatenbrief uit dat Sinaï een beeld is van die wet. Ook de doornstruik is een beeld van de wet.

Overigens staat die doornstruik hier in brand, maar wat lees je in Exodus 19 als het gaat over Sinaï? Daar wordt de wet gegeven en dan lees je ook dat die berg in brand staat, in vuur en rook en donderslagen. Dus daar zijn wel meerdere overeenkomsten; het is niet alleen de woordkeus. De doornstruik is een beeld van de wet. We kennen de geschiedenis van de kruisiging van de Heer Jezus. Hij kreeg ook een krans, een kroon van doornen op Zijn hoofd, als uitbeelding dat Hij – zoals Paulus dat zegt in Kolossenzen – het handschrift dat tegen ons was, aan het kruis heeft genageld. De Heer stierf aan het kruis met die doornstruik als beeld van de wet op Zijn hoofd, en dat was dan ook het einde der wet. Het einde der wet is Christus, zegt Paulus. Ik meen dat het ook in de Galatenbrief staat.

Die doornstruik is dus een uitbeelding van de wet. En dan staat er: "Hij keek toe, en zie, de braamstruik stond in brand, maar werd niet verteerd." Vuur is een beeld van oordeel, en de wet is ten diepste oordelend. Natuurlijk is die doornstruik ook een beeld van het Joodse volk dat onder de wet leefde. Er bestaan veel misverstanden over, maar die wet is maar aan één volk gegeven en dan ook nog eens tijdelijk. Het was dus heel beperkt: sowieso maar aan één natie, de natie Israël, en ook nog eens voor een bepaalde tijd met een duidelijk begin en een duidelijk einde.

De doornstruik is dus ook een beeld van het Joodse volk, want zij zijn natuurlijk het enige volk dat onder de wet heeft geleefd. Die doornstruik staat hier in brand, maar hij wordt niet verteerd. Ik denk dat het een uitbeelding is van het Joodse volk dat verdrukt was, en nog steeds is door de decennia heen zelfs. Maar het wordt niet verteerd; het wordt niet uitgeroeid.

De Openbaring van Gods Naam in de Doornstruik ↑ hoofdstukken

Dan lees je dat Mozes zegt: "Nu dan, laat ik toch dat wonderlijke verschijnsel eens gaan bezien, waarom die doornstruik niet verbrandt." En toen Yahweh zag dat hij het ging bezien, riep God hem uit de doornstruik toe: "Mozes, Mozes!" En hij antwoordde: "Hier ben ik."

Wat zo mooi is, en dat vind je later ook – ik ga daar meteen even naartoe. Ik weet dat ik een beetje snel ga, maar als het te snel gaat, kunt u gewoon de pauzeknop indrukken of nog eens terugspoelen. Als ik naar Exodus 3 vers 13 ga, dan zie je dat Mozes daar hetzelfde zegt, een paar verzen verder. Daarop zei Mozes tot God: "Wanneer ik tot de Israëlieten kom en zeg: 'De God van uw vaderen heeft mij tot u gezonden' – want hier wordt Mozes gezonden – en zij vragen mij: 'Hoe is Zijn Naam?', wat moet ik hun dan antwoorden?"

Toen zei God tot Mozes: "Ik ben die Ik ben." En Hij zei: "Aldus zult gij tot de Israëlieten zeggen: 'Ik ben' heeft mij gezonden." De Statenvertaling zegt: "Ik zal zijn, die Ik zijn zal." Ook zeide Hij: "Alzo zult gij tot de kinderen Israëls zeggen: 'Ik zal zijn' heeft mij tot ulieden gezonden." De vertaling die ik hier heb zegt: "Ik ben die Ik ben. Zo zal jij tot de zonen van Israël zeggen: 'Ik ben' zendt mij tot jullie."

Wat dat precies behelst, de Naam van God die Hij hier bekendmaakt, daar valt natuurlijk te veel over te zeggen om dat in een korte video te doen. Maar waar ik nu op wil wijzen, en wat ik erg mooi vind, is die doornstruik. Dat is een beeld van de wet. Wij kennen die wet als een vloek en een bediening des doods, maar toch vinden wij in die wet dat God Zich bekendmaakt en dat Hij Zich ook ten diepste bekendmaakt.

Want die wet, met al zijn rituelen, inzettingen en wetten... als je het doorleest, is er soms niet doorheen te komen. Het is ook bloederig en je wordt er niet echt vrolijk van, om het zo te zeggen, als je alleen aan de oppervlakte blijft. Maar als je onder de oppervlakte gaat kijken, dan zie je over wie het werkelijk gaat. Het gaat over de "Ik ben die Ik ben", over Yahweh, over God. En natuurlijk over Zijn beeld, over Degene in wie Hij Zijn wezen uitdrukt: de Heer Jezus Christus.

Dat vind ik zo mooi in deze geschiedenis. Hier in die brandende doornstruik, ook al is het een beeld van de wet, juist ook hierin maakt God Zich bekend. Het is natuurlijk de apostel Paulus die daar de bedekking vanaf haalt en die het onthult en openbaart. Juist met de kennis die wij mogen hebben uit de brieven van Paulus, weten we dat al die rituelen, geschiedenissen en instellingen ten diepste over Christus gaan. Dat maakt het zo mooi om die wet te bestuderen en te onderzoeken.

Nou goed, daar wilde ik eens op wijzen. Volgens mij duurt deze video wat langer dan normaal gesproken, dus ik ga er echt mee stoppen. Ik zou zeggen: graag tot de volgende keer.

📖 Categorie: Exodus