Uitverkiezing is een woord dat voor sommigen een zeer nare bijklank heeft. Alleen al bij het horen ervan lopen de rillingen over de rug. Allereerst moet vastgesteld worden dat uitverkiezing een bijbels begrip is en we het dus niet zomaar kunnen negeren. Maar wat betekent het? Wanneer we het begrip in de Schrift onderzoeken, komen we tot heel andere conclusies dan de betekenis die men er doorgaans aan geeft.
uitverkiezing en predestinatie
Uitverkiezing wordt vaak in één adem genoemd met “predestinatie”, oftewel “voorbestemming” of “voorbeschikking”. Hoewel deze begrippen niet volledig samenvallen, hebben ze wel alles met elkaar te maken. Beide komen we in de Schrift tegen en beide zullen we bespreken.
Aangaande het begrip uitverkiezing bestaan er binnen het christendom grofweg twee visies (met allerlei varianten daarop):
De calvinistische visie:
- God heeft enkelen uitverkoren tot eeuwig leven. Er is geen afzonderlijk besluit van verwerping van de overige mensen. Dit noemt men “enkelvoudige predestinatie”.
- Bij “dubbele predestinatie” heeft God van tevoren bepaald wie Hij uitkiest om gered te worden en wie Hij heeft bestemd om voor altijd verloren te gaan. Degenen die Hij niet redt, zijn volgens deze visie van tevoren bestemd voor “de hel”. Sommigen zijn dus uitverkoren tot redding en de rest tot verwerping.
De evangelische visie:
- Hierin wordt het begrip uitverkiezing vaak naar de achtergrond geschoven. De nadruk ligt op de “vrije wil” van de mens, die zelf voor God zou kiezen en daarmee zijn eigen bestemming bepaalt.
uitgekozen tot wat?
In de Bijbel wordt het begrip “uitverkoren” (Hebreeuws: bachar, Grieks: eklegomai/eklektos) op verschillende groepen en personen toegepast. Het gaat daarbij niet om uitverkiezing tot redding, maar om uitgekozen worden voor een taak, positie of bestemming binnen Gods plan.
Er zijn ook andere woorden die overlap vertonen met het begrip “uitverkiezing”, zoals badal — afscheiden, afzonderen (H914), qadash — heiligen, apart zetten (H6942), hairetizo (G140) — prefereren, de voorkeur geven aan, enz. Deze woorden zullen we in deze bespreking van uitverkiezing echter buiten beschouwing laten.
In de Schrift betekent “uitverkiezen” niet dat anderen definitief verworpen zijn, of dat het uitsluitend zou gaan over persoonlijke redding.
Vaak gaat het om:
- een rol
- een bediening
- een roeping
- een positie
- of plaats in Gods heilsplan
Bijvoorbeeld:
- Israël werd uitverkoren onder de volken
- David onder zijn broers
- de twaalf onder de discipelen
- Paulus onder velen
- Christus boven allen
exclusief en inclusief
Uitverkiezing is functioneel en doelgericht. God kiest geen kleine groep mensen uit die Hij redt, terwijl de rest Hem niet zou interesseren. Hij kiest mensen of groepen uit ten dienste van Zijn voornemen, om uiteindelijk via die weg Zijn bedoeling met allen te realiseren.
Uitverkiezing is exclusief — enkelen worden uitgekozen — maar het doel is inclusief: tot zegen van het geheel.