We hebben tot nu toe gekeken naar wat Mattheüs, Marcus en Lukas vermelden over de kruisiging. Als we tenslotte nog het verslag van Johannes ernaast leggen, worden we bevestigd in het feit dat er drie kruisen stonden op Golgotha. Interessant is dat Johannes het niet heeft over rovers of misdadigers, maar slechts over anderen die met de Heer werden gekruisigd.
Johannes 19
17 En Hij droeg zelf Zijn kruis, en Hij ging uit, naar de zogeheten Schedelplaats, in het Hebreeuws: Golgotha,
18 waar zij Hem kruisigden, en met Hem twee anderen, hier en hier, en Jezus in het midden.
gangbare vertalingen
De weergave van vers 18 is in de gangbare vertalingen, vrijwel identiek:
Statenvertaling:
Alwaar zij Hem kruisten, en met Hem twee anderen, aan elke zijde een, en Jezus in het midden.
NBG:
waar zij Hem kruisigden en met Hem twee anderen, aan weerszijden een, en Jezus in het midden.
Herziene Statenvertaling:
Daar kruisigden zij Hem en met Hem twee anderen, aan elke kant één, en Jezus in het midden.
aan elke kant één
De kritiek van het artikel op de vertaling: aan weerszijden één, is terecht, want dat staat er niet, maar hoe zit het met de weergave die de schrijver voorstelt?
Johannes legt weer andere accenten, waarbij hem kennelijk het beeld van vijf kruisen in het geheugen gegrift stond, en heeft het over ‘anderen ()”, namelijk de anderen die medegekruisigd werden. Hun plaats was ’twee hiervandaan en hiervandaan’ ( ), namelijk twee gerekend vanaf de rechterkant en twee vanaf linkerkant van het middelpunt, Jezus’ kruis.
twee anderen
Het artikel interpreteert “twee anderen, hiervandaan en hiervandaan, en Jezus in het midden”, als twee gekruisigden aan weerszijden van Jezus, maar is dat terecht? Als we kijken hoe het er letterlijk staat, dan komt de NCV vertaling het dichtst in de buurt.
NCV:
waar zij Hem kruisigden, en met Hem twee anderen, hier en hier, en in het midden Jezus.
De uitdrukking anderen twee (Grieks: allous duo) komt nog drie keer voor in de bijbel en betekent in alle andere teksten waar het voorkomt: “twee andere(n)”, zie Matth.4:21; Matth.25:17; Matth.25:22.
in zijn plaats
Het woord dat in de NCV wordt weergegeven met hier (Grieks: enteuthen) is opgebouwd uit de woorddelen in + zijn+ plaats. Zouden we het vers zo weergeven, dan staat er:
waar zij Hem kruisigden, en met Hem twee anderen, in-zijn-plaats en in-zijn-plaats, en in het midden Jezus.
het breken van de benen
Zo zien we door Johannes bevestigd dat er drie gekruisigden waren. Even verderop komen we dat opnieuw tegen. De Joden hadden Pilatus verzocht om de benen van de gekruisigden te breken, omdat de sabbat aanstaande was en zij daarom niet mochten blijven hangen (Joh.19:31). Door de benen te breken, konden de gekruisigden zich niet meer oprichten en stierven zij eerder.
Johannes 19
32 De soldaten, dan, kwamen, en zij braken wel de benen van de eerste, en van de andere, die met Hem meegekruisigd was.
33 En zij komen bij Jezus, en zij zagen, dat Hij reeds gestorven is, en zij braken de benen van Hem niet.
Ze braken de benen van de eerste, en van de andere (enkelvoud). Maar Jezus’ benen braken zij niet. Als er nog meer gekruisigden hadden gehangen, had er moeten staat: zij braken de benen van de eerste en van één van de anderen, maar dat staat er niet.
Het artikel zegt:
Johannes meldt dat Jezus als eerste is gestorven. De soldaten constateerden dat toen zij bij Hem waren aangekomen. Zij hadden toen al van twee gekruisigden de benen vermorzeld. Aangezien wij nu weten dat eerst de misdadigers en daarna de rovers gekruisigd zijn en ook dat van elk koppel één man rechts en links van Jezus aan het kruis hing, moeten de soldaten eerst een rover en daarna een misdadiger gepasseerd zijn. De andere misdadiger en rover hingen aan het kruis op hun route voorbij dat van Jezus.
aanname
Hierbij wordt ervan uitgegaan dat de soldaten gezamenlijk een route liepen langs twee gekruisigden aan de ene kant van Jezus, voordat ze bij hem aankwamen. Wat er met de andere twee gekruisigden is gebeurd, wordt dan niet vermeld. Maar de veronderstelde route van de soldaten is een aanname, want waarom zouden zij zich niet in twee groepen gesplitst hebben en van buiten naar binnen hebben ‘gewerkt’, om vervolgens bij Jezus aan te komen? Dit temeer, omdat er haast was geboden (Joh.19:31).
een verschil
De enige schijnbare afwijking die we vinden in de evangeliën, is dat volgens Mattheüs en Marcus de medegekruisigden Hem smaadden (Matth.27:44; Marc.15:32). Volgens het verslag in Lukas, was het één van de andere gekruisigden, die Hem lasterde. De andere nam het voor Jezus op en bestrafte hem (Luk.23:39-43). De meest logische conclusie is, dat eerst beide medegekruisigden met de massa meededen en Jezus beschimpt hebben, maar één van hen tot inkeer kwam.
vier beschrijvingen
We hebben vier evangelie beschrijvingen, die elkaar aanvullen. Het zijn vier verschillende mensen die ooggetuigen zijn geweest van gebeurtenissen en die hebben opgetekend. Elk van deze schrijvers zijn andere dingen opgevallen en hebben dit op hun eigen wijze geregistreerd. Mattheüs was een tollenaar (Matth.9:9) en ongetwijfeld administratief goed onderlegd. Van Marcus is bekend dat hij een metgezel was van Petrus, maar ook van Paulus en Barnabbas (1 Petr.5:13; Hand.12:25; 2 Tim.4:11), Lukas was arts (Kol.4:14) en geschiedschrijver (Luk.1:1-4). En Johannes was een visser (Matth.4:21).
Allemaal verschillende mensen met andere beroepen en hun eigen levensloop. Zij spreken elkaar niet tegen, maar hebben alles vanuit hun persoonlijke beleving opgetekend. Zou het niet vreemd zijn, dat als er sprake was van vijf gekruisigden, dit door geen van de vier evangelisten specifiek vermeld is?